Ekli belgeden alınan metin
GENELGE
2011/50
İÇİNDEKİLER
A- KISA VADELİ SİGORTA KOLLARI İŞLEMLERİ ................................................................................. 3
1. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI ................................................................................................ 3
1.1. İş Kazası ............................................................................................................................................ 3
2. MESLEK HASTALIĞI ............................................................................................................................ 8
2.1. Kapsam ve Tanımı............................................................................................................................ 8
2. 2. Meslek Hastalığının Tespiti............................................................................................................. 8
2.3. Meslek Hastalığının Bildirimi Ve Bildirim Süresi ............................................................................ 9
2.4. Meslek Hastalığının Geç Bildirilmesi Veya Bildirilmemesi ........................................................... 10
3. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞININ SORUŞTURULMASI ................................................... 10
3.2. İş Kazalarında Kusur Oranlarının Tespiti........................................................................................ 11
4. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI HALLERİNDE SAĞLANAN HAKLAR VE
YARARLANMA ŞARTLARI ................................................................................................................... 12
4.1. Sağlanan haklar .............................................................................................................................. 12
4.2. Yararlanma şartları ......................................................................................................................... 12
5. HASTALIK SİGORTASI ...................................................................................................................... 13
5.1. Hastalık halinin tanımı ve kapsamı ................................................................................................. 13
5.2. Sağlanan haklar ve yararlanma şartları............................................................................................ 13
6. ANALIK SİGORTASI .............................................................................................................................. 14
6.1. Analık halinin tanımı ....................................................................................................................... 14
6.2. Kapsam, sağlanan haklar ve yararlanma şartları ............................................................................. 14
7. KISA VADELİ SİGORTA KOLLARINDA ORTAK KONULAR ...................................................... 18
7.1. Geçici iş göremezlik uygulamaları .................................................................................................. 18
7.2. Sigortalılığın sona ermesi ................................................................................................................ 26
7.3. Kısa vadeli sigorta kollarında dikkate alınmayan süreler ................................................................ 27
7.4. İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortasında işveren ve üçüncü kişilerin sorumluluğu .... 27
7.5. Süresinde bildirilmeyen sigortalılarda işverenin sorumluluğu ........................................................ 32
7.6. Sigortalıdan kaynaklanan sebeplerle tedavi süresinin uzaması ve iş göremezliğinin artmasında
sigortalının sorumluluğu......................................................................................................................... 32
8. TARIM İŞÇİLERİ, SOSYAL GÜVENLİK DESTEK PRİMİNE TABİ OLARAK ÇALIŞANLAR, İŞ
KAYBI TAZMİNATI ALANLAR, İŞSİZLİK ÖDENEĞİ ALANLAR İLE TOPLULUK
SİGORTASINA TABİ OLANLAR İÇİN KISA VADELİ SİGORTA KOLLARI UYGULAMASI ....... 34
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
1 / 77
8.1. 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa tabi sigortalılar......................................... 34
8.2. Sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışanlar hakkında düzenlenen sağlık raporları ile ilgili
uygulamalar ............................................................................................................................................ 35
8.3. İş kaybı tazminatı alanlar................................................................................................................. 35
8.4. İşsizlik ödeneği alanlar .................................................................................................................... 35
8.5. Topluluk sigortasına tabi olanlar ..................................................................................................... 36
9. HEKİM YETKİLERİ ............................................................................................................................. 36
B- GENEL SAĞLIK SİGORTASI HAK SAHİPLİĞİ İŞLEMLERİ ............................................................ 36
1. GENEL SAĞLIK SİGORTASI HAK SAHİPLİĞİ KAPSAMI ............................................................ 36
1.1. Genel sağlık sigortası hak sahipliğinden yararlanacaklar................................................................ 36
1.2. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren genel sağlık sigortası hak sahipleri (01/07/2008) ...... 37
1.3. 01/10/2008 tarihinden itibaren kapsama alınan genel sağlık sigortalıları ....................................... 38
1.4. 15/1/2010 tarihinden itibaren kapsama alınan genel sağlık sigortalıları ......................................... 39
1.5. 15/10/2010 tarihinden itibaren kapsama alınan genel sağlık sigortalıları ...................................... 39
1.6. 25/02/2011 tarihinden itibaren kapsama alınan genel sağlık sigortalıları ...................................... 39
2. GENEL SAĞLIK SİGORTALISI SAYILMAYANLAR ...................................................................... 41
3. GENEL SAĞLIK SİGORTALISININ BAKMAKLA YÜKÜMLÜ OLDUĞU KİŞİ
SAYILMAYANLAR ................................................................................................................................. 42
4. GENEL SAĞLIK SİGORTASI HAK SAHİPLİĞİNİN OLUŞTURULMASI...................................... 42
4.1. Sigortalılar için ödenmesi gereken prim gün sayıları ve prim borçları ........................................... 42
4.2. Hak sahipliği oluşturulması için müracaat ..................................................................................... 45
4.3. Birden fazla hak sahipliklerini üzerinde bulunduranlar .................................................................. 47
4.4. Yurt dışı borçlanması yaparak aylık alanlar ile isteğe bağlı sigortalılar ......................................... 48
4.5. Mahkeme kararlarına göre sağlık yardımları................................................................................... 48
4.6. Türk vatandaşlığından çıkanlar ....................................................................................................... 49
4.7. Bakmakla yükümlü olunan kişiler ile ilgili genel hükümler ........................................................... 49
4.9. İşverenlerce düzenlenen sigortalı hesap fişlerinin internet ortamında gönderilmesi....................... 53
4.10. Genel sağlık sigortası hak sahipliğinin sona ermesi ...................................................................... 53
4.11. Sıfır gün ve kazanç bildirilen sigortalıların sağlık yardımları ....................................................... 55
4.12. Gelir veya aylık bağlanacakların tahsis başvuru tarihi ile bağlanma tarihine kadar geçen sürede
sağlık aktivasyon işlemleri ..................................................................................................................... 56
5. YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN GENELGELER.............................................................................. 57
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
2 / 77
T.C.
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü
Sayı : B.13.2.SGK.0.02.05.00/X–1093–25-379 13/06/2011
Konu : Kısa vadeli sigorta kolları uygulamaları
GENELGE
2011/50
Başkanlık Makamının 29.12.2010 tarihli ve 747 sayılı OLUR’ları ile Kurumumuz tarafından
çıkarılan ve halen uygulanan genelgelerin, yürürlükte bulunan güncel mevzuata göre yeniden
gözden geçirilmesi, güncellenmesi, konu bazında tekleştirilmesi ihtiyacının ortaya çıkması
nedeniyle gerçekleştirilen Komisyon çalışmaları kapsamında kısa vadeli sigorta kolları ve genel
sağlık sigortası çerçevesinde çıkarılan genelgelere dair çalışma tamamlanmış olup, bundan böyle
kısa vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortası iş ve işlemlerine ilişkin süreçler yeniden
belirlenmiştir. 13.02.2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla kısa vadeli sigorta kollarında dair yapılan
düzenlemeler de Genelgeye işlenmiştir. Kısa vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortasının
uygulanması yönünden yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır.
A- KISA VADELİ SİGORTA KOLLARI İŞLEMLERİ
1. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI
1.1. İş Kazası
1.1.1. İş kazasının tanımı, unsurları ve kapsamı
İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (Kanun) ile 12/05/2010
tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde
(Yönetmelik) tanımlanmıştır.
İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 13 üncü maddesinin
birinci fıkrasında sayılan hal ve durumları sonucunda meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya
sonradan bedenen ya da ruhen özre uğratan olay olarak tanımlanmıştır.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
3 / 77
Bir olayın iş kazası sayılabilmesi için, kazayı geçiren kişinin sigortalı olması, sigortalının işyerinde
ve ya işyerinden sayılan yerlerde bulunması, olayın işveren tarafından yürütülmekte olan iş
nedeniyle meydana gelmesi, kaza ile sonuç arasında uygun bir illiyet bağının bulunması, kaza
sonucu bedence veya ruhça özre uğraması ve bu unsurların bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir.
Ancak iş kazası işin yürütümü sırasında meydana gelen olayı ifade etmekte ise de, yapılan işle
ilgisi olmayan bazı hal ve durumlarda meydana gelen olayları da kapsamaktadır.
İş kazası sigortası hükümleri Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi ile 5
inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (e) ve (g) bentlerinde sayılan sigortalılar ile Kanuna
eklenen Ek 5 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen tarım veya orman işlerinde hizmet
akdiyle süreksiz olarak çalıştırılan sigortalılar için geçerlidir. İş kazasına tabi sigortalılar dışındaki
diğer sigortalılar ile sigortalı sayılmayanlara iş kazası hükümleri uygulanması söz konusu değildir.
1.1.2. İş kazası sayılma hal ve durumları
İş kazası sayılma hal ve durumları için Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bendine tabi sigortalılar için çalışma ilişkileri göz önünde bulundurularak, Kanunun 13 üncü
maddesinin birinci fıkrası ile Yönetmeliğin 37 inci maddesinde belirtilen işlemler aşağıda
açıklandığı şekilde yürütülecektir.
1.1.2.1. İşyerinde bulunduğu sırada
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi ile 5 inci maddesinin (a), (b), (c), (e)
ve (g) bentlerinde sayılan sigortalılar ve Ek 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen tarım
veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalıştırılan sigortalıların iş yerinde bulunduğu
sırada meydana gelen olaylar iş kazası sayılacaktır.
İşyeri, Kanunun 11 inci maddesinde, sigortalı sayılanların maddî olan ve olmayan unsurlar ile
birlikte işlerini yaptıkları yerler olarak tanımlanmış olup, işyerinde üretilen mal veya verilen
hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine bağlı
yerler, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya meslek
eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler ile araçlar da işyerinden sayılmıştır.
Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olayların yapılan işle ilgili olup olmadığına
bakılmaksızın iş kazası sayılması gerekmektedir. Bu bakımdan sigortalıların avluda yürürken
düşmesi, dinlenme saatinde top oynarken ayağının burkulması, bahçede meyve ağacından meyve
toplarken düşmesi, tarlada çalışır iken traktör ile kaza geçirmesi, yemek yerken elini kesmesi,
dinlenme odasında dinlenirken sobadan zehirlenmesi, işyerinde intihar etmesi, işyeri sınırları
içinde bulunan havuzda boğularak ölmesi, ücretli izinli bulunduğu sırada çalıştığı işyerindeki
arkadaşlarını ziyaret için geldiğinde kaza geçirmesi, araçlarla çalışanların bu araçlarda
geçirecekleri kazalar iş kazası olarak kabul edilecektir.
Birden fazla işyerinde sigortalılık niteliği devam eden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar bakımından her bir işyerinde meydana gelen
olaylar bu kapsamda değerlendirilecektir. Sigortalının işyeri Kuruma yapılan bildirimlerden tespit
edilebileceği gibi, yapılacak araştırmalarla sigortalılık niteliğine ilişkin elde edilebilecek
belgelerden de tespit edilebilir. Kolektif ve limited şirketlerin ortaklığı ile sermayesi paylara
bölünmüş komandit şirketin komandite ortaklığını aynı anda üzerinde bulunduran sigortalı üç
şirkete ait işyerlerinden herhangi birinde denetim yaparken düşmesi sonucu yaralanması iş kazası
sayılacaktır.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
4 / 77
Ancak, Kanunun 11 inci maddesindeki “sigortalının işini yaptığı yer” ifadesinden, sigortalının
fiilen çalıştığı, yani esas işini gördüğü yerin anlaşılması gerekmektedir. Aynı maddenin ikinci
fıkrası hükmüne göre de işin niteliği bakımından işyerine bağlı bulunan yerlerle diğer eklentilerin
de işyerinden sayılması gerektiğinden maden işletmeleri, kara yolları, demir yolları gibi
işletmelerde çalışanların esas işini gördüğü yerden tamamen ayrı bir bölgede ve işin yürütümü ile
ilgili olmaksızın bulunduğu sırada meydana gelen bir kazanın, olayın sadece işyeri sınırları içinde
meydana gelmesinden dolayı iş kazası sayılmasına imkân bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, dışarıdan bir etki veya herhangi bir olayla ilgili olmaksızın işyerinde geçirdiği bir
kalp krizi veya başka bir hastalık nedeniyle vefat eden sigortalının ölümünün iş kazası olarak
kabulüne imkân bulunmamaktadır.
1.1.2.2. Yürütülmekte olan iş nedeniyle
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve Ek 5 inci maddesinin dördüncü
fıkrasında belirtilen sigortalılar ile 5 inci maddesinin (a), (b), (c), (e) ve (g) bentlerinde sayılan
sigortalıların işverenleri tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle işyerinde veya işyeri dışında;
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde sayılan sigortalıların ise yürütmekte
olduğu iş nedeniyle işyerinde veya işyeri dışında meydana gelen kazalar iş kazası olarak
sayılacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılanlar bakımından
“işveren tarafından yürütülmekte olan iş” ifadesiyle, sigortalının işyerinde veya işyeri dışında
meydana gelen kazanın işverenin görevlendirmesi veya işin niteliği gereği yapıldığı sırada
karşılaşabileceği kaza riskine karşı teminat altına alınmaktadır. Buna göre, torna atölyesinde
çalışan sigortalının elini torna makinesine kaptırması, tarlada çalışan sigortalının ilaçlama yaparken
zehirlenmesi, tarlada çalışan sigortalının traktörü devirerek yaralanması ya da işverene ait traktör
ile tarlaya giderken yolda traktör ile kaza geçirmesi, beyaz eşya tamir bakım servis işyerinde
çalışan sigortalının buzdolabı tamiri için gittiği binada dengesini kaybederek düşmesi sonucunda
yaralanması gibi olaylar işlerin yürütümü sırasında ve çalışma konusunda meydana geldiğinden iş
kazası sayılması gerekmektedir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde sayılan sigortalıların işyeri dışında
yürütmekte olduğu iş nedeniyle meydana gelen kazaların iş kazası sayılacaktır. Kasaphane işyeri
işleten sigortalının getirilen etleri almak için işyeri dışına çıktığında bir aracın kendisine çarpması,
marangoz atölyesi işleten sigortalının işyeri dışında mutfak dolabı monte ederken ayağına
parçalardan birinin düşmesi sonucu yaralanması ya da tarlasına giderken yolda traktörü ile kaza
geçirmesi gibi kazalar iş kazası olarak kabul edilecektir
1.1.2.3. İşveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi
Sigortalının işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini
yapmaksızın geçen zamanlarda meydana gelen kazaların iş kazası sayılması gerekmektedir. Burada
göz önünde bulundurulması gereken husus, meydana gelen kazanın işverenin sigortalıya vermiş
olduğu görevle ilgili olup olmadığı, görevin yapılması için geçen süre içinde meydana gelip
gelmediğinin tespitine bağlı bulunmaktadır.
İşveren tarafından, işyerinde çalışan bir sigortalının işverenin evindeki bir malzemeyi almak üzere
görevlendirilmesi halinde işverenin evine sigortalının gidip gelmesi sırasında uğradığı, muhasebe
bürosunda çalışan sigortalının işvereni tarafından mükellefin hesaplarını kontrol etmek için
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
5 / 77
görevlendirilmesi halinde sigortalının bu iş için gidip gelmesi sırasında ve mükellefin bulunduğu
yerde çalışması sırasında meydana gelen olayların iş kazası sayılması gerekmektedir.
Ancak, görevli olarak gönderilen sigortalının görev konusu ile ilgili olmayan ve görevinin dışında
meydana gelen kazalar iş kazası sayılmaz. Bu nedenle görevli gönderilen sigortalının işi dışında
eğlenmek için gittiği sinema veya gece kulübünde herhangi bir nedenden dolayı uğradığı kazanın
iş kazası olarak kabul edilmesi mümkün değildir.
1.1.2.4.- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda
Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda geçirdiği kazalar da iş
kazası sayılmaktadır. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci maddesinin
(a) ve (g) bentlerinde sayılan sigortalıların, 4857 sayılı İş Kanununun 74 üncü maddesine istinaden
bir yaşına kadar, çocuklarını emzirmeleri için bu Kanunda belirtilen sürelerde sigortalının işveren
tarafından ayrılan emzirme odasında veya çocuğun bulunduğu yer ile bu yere gidiş geliş sırasında
ve emzirme sürelerinde geçirdiği kazalar iş kazası sayılacaktır. Kadın sigortalının çocuğunu
emzirmek için belirlenen zamanda işyerindeki emzirme odasında merdivenden düşmesi sonucu
meydana gelen kaza, çocuğun bulunduğu yere gidiş-gelişi esnasında geçirdiği trafik kazaları iş
kazası sayılmalıdır.
1.1.2.5. İşverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş ve gelişi sırasında
Sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-gelişi sırasında meydana gelen
kazalar iş kazası sayılacaktır. Burada önemli olan işverence sağlanan bir taşıtın bulunması ve
sigortalıların işin yapıldığı yere getirilip götürülmeleri keyfiyetidir. İşverenin kiraladığı bir minibüs
veya işyerine ait servis aracı ile sigortalıların sabah evlerinden işyerine, işin bitiminde de
işyerlerinden evlerine getirilip götürülmeleri sırasında meydana gelen trafik kazası, tam olarak
durmamış araçtan sigortalının inerken düşerek yaralanması veya araç içinde herhangi bir nedenle
meydana gelen olay iş kazası sayılması gerekmektedir. Ancak, sigortalının işe gitmek için bindiği
servis aracından indikten sonra yolun karşı tarafında bulunan işyerine geçmek için yolu geçerken
uğradığı trafik kazası, sigortalının getirilip götürülme hali sona ermesi nedeniyle iş kazası
sayılamayacaktır.
1.1.3. İş kazası bildirimi ve bildirim süresi
İş kazasının bildirimi ve süresi Kanunun 13 üncü maddesinin ikinci fıkrası ile Ek 5 inci maddesinin
beşinci fıkrasında ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 38 inci maddesinde düzenlenmiştir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan sigortalılar ile 5 inci
maddesinin (a), (b), (c) ve (e) bendinde sayılan sigortalıların iş kazası geçirmeleri halinde
işverenleri tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Kuruma kazadan
sonraki üç işgünü içinde; 5 inci maddesinin (g) bendinde sayılan sigortalının iş kazası geçirmesi
halinde, işvereni tarafından kazanın olduğu ve ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan
ülkelerdeki yerel kolluk kuvvetlerine derhal, Kuruma kazadan sonraki üç işgünü içinde; Ek 5 inci
maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz
olarak çalıştırılan sigortalıların ise kendilerince veya işverenlerince kolluk kuvvetlerine derhal,
Kuruma kazadan sonraki üç işgünü içinde bildirilmesi gerekmektedir.
Sigortalıların, işverenin kontrolü dışındaki yerlerde iş kazası geçirmeleri halinde ise, iş kazası ile
ilgili bilgi almasına engel olacak durumlarda iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren bildirim
süresi üç işgünüdür.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
6 / 77
Örnek: Samsun’da Kurulu bulunan kamyon servis işi yapan kalfanın araç bakımı yaparken
24/11/2008 tarihinde gözünden yaralanması olayının 27/11/2008 tarihi de dâhil Kuruma
bildirilmesi gerekmektedir. Ancak kalfanın işyerinden Nevşehir’de yolda kalan aracın tamiri için
görevlendirilmesi üzerine yolda 24/11/2008 tarihinde geçirdiği trafik kazasını işverenin 01/12/2008
tarihinde bilgi sahibi olması durumunda 03/12/2008 (dahil) tarihine kadar Kuruma bildirim
yapılması gerekecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci maddesinde sayılan ve kara,
deniz, hava ulaştırma araçlarında çalışan veya işleriyle ilgili bu araçlarda bulunan sigortalıların bu
sırada meydana gelen iş kazası veya meslek hastalığı ile ilgili bildirim, aracın Türkiye’ye döndüğü
günü takip eden ilk işgününden itibaren işlemeye başlayacaktır. Dönüş tarihinin tespitinde deniz
ulaştırma araçlarının ilk Türk limanına girdiği, hava ulaştırma araçlarının ilk Türk havaalanına
indiği, kara ulaştırma araçlarının ise sınır kapılarından Türkiye’ye girdiği tarihin esas alınması
gerekmektedir. Ancak, herhangi bir nedenle aracın Türkiye’ye gelememesi halinde sigortalının
gümrükten geçiş tarihi esas alınacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılan sigortalıların iş kazası
geçirmeleri halinde, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren bir aylık süreyi geçmemek ve
geçirilen kazadan dolayı ortaya çıkan rahatsızlığın hekim raporu ile belgelenmesi şartıyla, bildirim
yapmaya engel olmadığı günden sonra kendisi tarafından üç işgünü içinde bildirilmesi
gerekmektedir.
Örnek: İş kazası nedeniyle sağlık tesislerince 07/12/2008 tarihinde tedavi altına alınan sigortalının
01/01/2009 tarihinde taburcu olması halinde, bildirim yapmasını engelleyecek durumun ortadan
kalkması nedeniyle 04/01/2009 tarihine kadar uğradığı iş kazasını Kuruma bildirmesi gerekecektir.
Tedavisi kazadan sonraki bir aylık süreyi aşan sigortalıların ise en son 07/01/2009 tarihine kadar
bildirim yapmaları gerekecek, bildirimini bir aylık süreyi aştıktan sonra yapan bu sigortalılardan
durumu belgeleyen hekim raporu istenecektir.
Bildirim süreleri işgünü olarak belirlendiğinden cumartesi, pazar ile ulusal bayram ve genel tatil
günleri hesaba katılmayacak, bu günlere rastlayan günleri takip eden günden itibaren üç günün
hesabına devam edilecektir.
Mücbir sebebe bağlı olarak süresinde bildirim yapamayan işverenler, mücbir sebebi belgelemeleri
şartıyla, mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten sonraki üç işgünü içinde Kuruma iş kazasını
bildirecektir.
Bildirim Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılar için
işverenlerince, (b) bendi kapsamındaki sigortalılar için kendilerince Yönetmelik Ek-7’de yer alan
“İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu” ile yapılacaktır. Bildirge e-Sigorta ile Kuruma
bildirilebileceği gibi, doğrudan ya da posta yoluyla da ilgili üniteye gönderilebilir. Adi posta ile
yapılan bildirimlerde Kurum kayıtlarına intikal tarihi, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta
ile yapılan bildirimlerde postaya veriliş tarihi esas alınır. Bildirimin “İş Kazası ve Meslek Hastalığı
Bildirgesi” yerine bildirgede bulunan bilgileri içeren ve onaylarını taşıyan yazılarla yapılması
halinde kabul edilecektir. Bildirim yapılan yazıda sigortalının, sicil numarası, adı ve soyadı, doğum
tarihi, işyerinde yaptığı iş, işyerinde çalışmaya başladığı tarih, iş kazasının vuku bulduğu yer, tarih
ve saat, oluş şekli, tanıkların ad ve soyadları, işyerinin adresi, işverenin adı, soyadı, unvanı ve
ikametgâh adres bilgileri, şirket merkezi bilgileri, imzalarının da bulunması gerekmektedir.
Bildirimler işyerinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik
merkezlerine yapılması gerekmektedir. Ancak Kurumun başka bir müdürlüğüne yapılan bildirimler
bağlı bulunduğu müdürlüğe yapılmış gibi kabul edilecektir. Sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
7 / 77
güvenlik merkezleri kendilerine yapılan bildirimleri kayıtlarına geçirdikten sonra, işyerinin bağlı
olduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezlerine, kendilerine bildirim yapılan
tarihi belirterek göndereceklerdir.
1.1.4. İş kazasının geç bildirilmesi veya bildirimin yanlış yapılması
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların iş kazası
geçirmeleri halinde yukarıda açıklanan sürelerde işverence bildirim yapılmaması durumunda,
bildirimin Kuruma yapıldığı tarihe kadar sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneğinin
Kurumca işverenden tahsil edilmesi için gerekli işlemler yapılacaktır. Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olanların iş kazası geçirmeleri ve süresinde
bildirilmemesi hâlinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için geçici iş göremezlik ödeneği
kendilerine ödenmeyecek, bildirim tarihinden sonraki sürelere ait geçici iş göremezlik ödeneği
ödenecektir.
2. MESLEK HASTALIĞI
2.1. Kapsam ve Tanımı
Meslek hastalığı sigortası hükümleri, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bendinde, 5 inci maddesinin (a), (b), (c), (e) ve (g) bentlerinde sayılan sigortalılar ile Ek 5 inci
maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz
olarak çalıştırılan sigortalılar için geçerlidir.
Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı
işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici
veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleri olarak tanımlanmıştır.
Madde metninin tetkikinden de anlaşılacağı üzere, meslek hastalığı işin niteliğine göre tekrarlanan
bir sebeple meydana gelen veya işin yürütüm şartları yüzünden uğranılan hastalık, bedensel veya
ruhsal özür halleridir.
Bir hastalık veya özür halinin meslek hastalığı sayılabilmesi için sigortalı olunması, hastalık veya
özrün yürütülen işin sonucu olarak ortaya çıkması, sigortalının hastalanması veya bedence veya
ruhça bir özre uğraması, hastalığın Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit
İşlemleri Yönetmeliğinde yer alması ve belirtilen süre içinde meydana çıkması, hastalığın hekim
raporu ile tespit edilmesi unsurlarının bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir.
İş kazasının mesleki nitelikte bulunmayan olayları da kapsamasına karşılık, meslek hastalığı
tamamen yürütülen işle ilgili olayları kapsamaktadır. İş kazası ani bir hareket sonucu
gerçekleşirken, meslek hastalığı zamanla oluşmaktadır.
Kömür madenlerinde çalışan sigortalıların tutuldukları “Pnömokonyoz” ve “Antrekozis” , mermer
ocakları veya kot taşlama işyerlerinde çalışanların tutuldukları “Silikoz”, tütün işletmelerinde
çalışan sigortalıların yakalandıkları “Tabakoz” gibi hastalıklar, işin niteliğine göre tekrarlanan bir
sebeple meydana gelen tipik meslek hastalıklarından olduğu gibi, sıtma ile mücadele işlerinde
çalışan sigortalıların bataklıkların kurutulması işinde çalıştıkları sırada yakalandıkları “Sıtma”
hastalığı veya hayvanlarla ilgili işte çalışanların yakalandıkları “Şarbon” hastalığı da, işin yürütüm
şartları yüzünden meydana gelen meslek hastalıklarından sayılmaktadır.
2. 2. Meslek Hastalığının Tespiti
Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğu;
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
8 / 77
a) Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları tarafından usulüne uygun olarak düzenlenen
sağlık kurulu raporu ve bu raporun dayanağı ve diğer tıbbi belgelerin,
b) Kurum tarafından gerekli görülmesi hallerinde işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbi
sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin,
Kurum Sağlık Kurulunca incelenmesiyle tespit edilecektir.
Meslek hastalığı sigortalının işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalının çalıştığı işten
kaynaklanmış ise, eski işinden fiilen ayrılmasıyla hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık
için Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinde
belirtilen süreden daha uzun bir sürenin geçmemiş olması şartı aranacaktır. Bu durumdaki
sigortalının hastalıklarına ait hekim raporu ve diğer tıbbi belgelerle doğrudan Kuruma müracaat
etmesi gerekmektedir. Ancak herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuar bulguları ile
belirlendiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği
hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu hastalık
Kurumun veya ilgilinin başvurusu üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile
meslek hastalığı sayılacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların tespit edilen
meslek hastalığı bakımından tespit tarihinde yürüttüğü faaliyete ilişkin olup olmadığı araştırılacak,
tespit tarihindeki faaliyetten önceki başka faaliyet konusundan kaynaklanması halinde bu faaliyete
ilişkin bilgiler toplanacaktır. Daha önceki faaliyetine ilişkin meslek hastalığına tutulan sigortalılar
için de yükümlülük sürelerinin geçip geçmediği araştırılmalıdır.
Meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresinin aşılması, belirtilmiş hastalıklar dışında
herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılamayacağı konularında sigortalı ile Kurum ve
sağlık tesisleri arasında çıkabilecek uyuşmazlıklar Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara
bağlanacaktır.
2.3. Meslek Hastalığının Bildirimi Ve Bildirim Süresi
Meslek hastalığının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin verilme süresi Kanunun 14 üncü
maddesinde düzenlenmiştir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci maddesinin (a), (b), (c) ve (e)
bendinde sayılan sigortalıların meslek hastalığına yakalanmaları halinde, işverenleri tarafından bu
durumun öğrenildiği günden başlayarak, Ek 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen tarım
veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalıştırılan sigortalıların ise, kendilerince veya
işverenlerince bu durumun öğrenildiği günden başlayarak Kuruma en geç üç iş günü içinde;
Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendinde sayılan sigortalının meslek hastalığına yakalanması
halinde işvereni tarafından bu durumun öğrenildiği günden başlayarak üç iş günü içinde, aynı süre
içinde sigortalı tarafından sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezlerine
bildirilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar ise kendileri
tarafından, meslek hastalığına tutulduğunun öğrendiği günden başlayarak üç iş günü içinde sosyal
güvenlik il müdürlüğüne / sosyal güvenlik merkezlerine bildirim yapacaklardır.
Örnek: Silikoz meslek hastalığına tutulduğunu hekim raporundan 10/11/2008 tarihinde öğrenen
sigortalı işverenine 17/11/2008 tarihinde bildirmiştir. İşverenin 19/11/2008 (dahil) tarihine kadar
meslek hastalığını Kuruma bildirmesi gerekecektir.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
9 / 77
Bildirim Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılar için
işverenlerince, (b) bendi kapsamındaki sigortalılar için kendilerince Yönetmelik eki Ek-7’de yer
alan “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu” ile yapılacaktır.
İş kazası bölümünde “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu”nun Kuruma verilme usulü, iş
günü ve mücbir sebepler için açıklanan hususlar meslek hastalığı için de geçerli olacaktır.
Meslek hastalığının yazıyla bildirilmesinde işveren veya sigortalıların imzalarının bulunması,
sigortalının sicil numarası, adı ve soyadı, doğum tarihi, işyerinde yaptığı iş ve mahiyeti, işyerinin
adresi, işverenin adı, soyadı, unvanı, şirket merkezi ve ikametgâh adres bilgilerinin bulunması
gerekmektedir.
2.4. Meslek Hastalığının Geç Bildirilmesi Veya Bildirilmemesi
Kanunun 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında meslek hastalığı bildirim yükümlülüğünü yerine
getirmeyen veya yazılı olarak bildirilen hususları kasten eksik ya da yanlış bildiren işverene veya
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıya, Kurumca
meslek hastalığı için yapılmış bulunan masraflar ile ödenmiş ise geçici iş göremezlik ödenekleri
rücu edilecektir.
Kuruma yapılan meslek hastalığı bildirimlerinde, meslek hastalığının süresinde bildirilip
bildirilmediği tespit edilmelidir. Süresinde bildirilmeyen meslek hastalıklarında Kuruma
bildirildiği tarihten önce yapılan masraflar ile ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri işverenden
veya sigortalıdan istenecek, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki
sigortalıya ödenmemiş ise verilmeyecektir. Ancak, Kurumun haberdar olduğu tarihten itibaren
yapılmış masraflar ile geçici iş göremezlik ödenekleri Kurumca karşılanacaktır.
3. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞININ SORUŞTURULMASI
3.1. Kuruma bildirilen bir olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı hususunda bir karara varılabilmesi
için, Kurumca gerektiği takdirde, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları
tarafından veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişleri vasıtasıyla soruşturma
yapılabilir.
İş kazası soruşturmaları, “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu” ile bildirilen olayın iş
kazası sayılıp sayılmayacağı, bu sigorta kollarından yararlanma koşullarının gerçekleşip
gerçekleşmediği, işveren sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesinin uygulanıp
uygulanmayacağı, olayın meydana gelmesinde sigortalının kastı, ağır kusuru, işverenin kastı veya
sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi ile üçüncü şahısların
kusurlu halleri sonucu meydana gelip gelmediği konularında karar verilebilmesi için yapılır.
Kurum, işverence düzenlenen İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi ve eki belgeler ile kamu
kurum ve kuruluşlarının görevleri gereği düzenlemiş olduğu belge ve tutanaklardan, sigorta olayı
için gerekli bilginin temin edilmesi koşuluyla, başka bir soruşturma ve denetime gidilmeden
ünitelerimizce olayın iş kazası sayılıp sayılamayacağına karar verebilir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci maddesinin (a), (b), (c), (e) ve (g)
bentleri kapsamındaki sigortalıların meydana gelen iş kazası ile ilgili olarak sigortalının mensubu
olduğu özel işyerlerince düzenlenen İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formunun, işverence
düzenlenecek iş kazası tespit tutanağının, olayın intikal ettiği kolluk kuvvetlerince düzenlenecek
tutanağın ve şahit ifadelerinin, kamu kurum ve kuruluşlarında meydana gelen iş kazası dolayısıyla
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
10 / 77
düzenlenen resmi belge, bilgi ve konuyla ilgili düzenlenen tutanakların incelenmesinden, olayın iş
kazası olduğunun anlaşılması halinde,
Ayrıca, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında olan sigortalıların
geçirdikleri iş kazası için, kolluk kuvvetlerince düzenlenmesi gereken tutanağın dışındaki yukarıda
belirtilen diğer belgeler ile olay nedeniyle başvurduğu sağlık tesisince düzenlenecek raporun
bulunması halinde,
Ünitece başkaca bir araştırma yapılmadan karar verilebilir.
Ünitece, yukarda sözü edilen belgelerdeki eksiklik nedeniyle karara varılamayan olaylar için,
belgeyi düzenleyenler ile yazışılarak eksikliklerin tamamlanmasına müteakip karar verilebilir. Bu
işlemlerden sonra yukarda açıklanan esaslar doğrultusunda Kuruma ibraz edilen belge ve bilgilerin
incelenmesi sonucu karar verilemeyen, şüpheli görülen ve tereddüt edilen (yukarda belirtilen hal ve
durumların dışında, belge ve bilgilerin yetersizliği, belge üzerinde tahrifat, ifadeler arasındaki
çelişki, ihbar, şikâyet vb. nedenlerle ünitece tespiti yapılamayan iş kazası vakaları dışında), uzun
süreli tedavi gerektiren, maluliyet veya ölümle neticelenen, Kuruma büyük mali yük getiren iş
kazaları hakkında Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca soruşturma yapılabilir.
Olay ile ilgili olarak Bakanlık iş müfettişleri tarafından düzenlenen rapor ve tutanaklarda gerekli
bilgilerin yer alması veya yargı kararının bulunması durumlarında, ünitelerimizce ikinci bir
incelemeye gerek duyulmaz. Ancak Bakanlık iş müfettişleri tarafından düzenlenerek ünitelerimize
gönderilen rapor ve tutanakların yetersiz olması halinde yetersiz olan belge ve bilgiler konusunda
soruşturma Kurumun denetim ve kontrol ile yetkili denetim memurlarına yaptırılabilir.
Ölümle sonuçlanan iş kazaları ile maluliyetle sonuçlanan iş kazaları soruşturulmak üzere Rehberlik
ve Teftiş Grup Başkanlıklarına intikal ettirilecek; bunlar dışındaki hallerde ise incelenme ve
soruşturma, sosyal güvenlik il müdürlüklerimiz ile sosyal güvenlik merkezlerimizde görevli sosyal
güvenlik denetmenleri/kontrol memurları tarafından yapılacaktır.
Kuruma bildirilen iş kazası olayına ilişkin düzenlenen belge ve bilgilerin gerçeğe uymadığının ve
olayın incelenmesi sonucu iş kazası olmadığının anlaşılması halinde, bu olay için yersiz olarak
yapılmış ödemeler, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan
Kanunun 96 ncı maddesine göre tahsil edilecektir.
3.2. İş Kazalarında Kusur Oranlarının Tespiti
İşyerlerinde meydana gelen iş kazası vakalarında Bakanlık iş müfettişlerince düzenlenerek Çalışma
Bölge Müdürlüklerine intikal ettirilen raporlarda, Kurum müfettişlerince düzenlenen raporlardan
farklı kusur oranlarına yer verilen durumlarda; Kanunun 21 inci maddesi uygulanmasında hangi
kusur oranının esas alınacağı konusunda aşağıda belirtildiği şekilde işlem yapılacaktır.
İş kazası vakalarında sigortalıların ve Kurumumuzun işlemlerinin kısa sürede
sonuçlandırılabilmesi için Kanunun 21 inci maddesi ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 37
nci maddesinde yer alan hususlara uyulması önem taşımaktadır.
Bu itibarla, Kurumun kontrol ve denetim ile görevli memurlarınca düzenlenen raporlarda iş kazası
tespiti yapılmış olsa dahi, işveren ve üçüncü kişilerin sorumluluğu ile sigortalıya ödenen geçici iş
göremezlik ödeneklerinden indirimin ne oranda yapılacağı, kusur oranlarına ilişkin bir tespitin
yapılamaması veya Kurumumuz kontrol ve denetim elemanlarınca düzenlenen raporlar ile
Bakanlık iş müfettişlerince düzenlenen raporlar arasında sorumluluk ve kusur oranlarıyla ilgili
farklılık bulunması durumunda;
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
11 / 77
Kurum müfettişlerince düzenlenen raporlarda, Kanunun 21 ve 22 nci maddeleri ile sorumlulukla
ilgili benzer maddelerinin “herhangi bir tespit yapılamaması” nedeniyle uygulanmasına gerek
bulunmadığının belirtilmesi halinde, aynı olayla ilgili olarak iş müfettişlerince yapılan tahkikat
sonucunda düzenlenen raporlarda bu hususlar yer almışsa, bu raporlarda anılan maddelerin
uygulanmasına yönelik önerilerinin uygulanması,
Kurum müfettişlerince iş kazaları ile ilgili olarak yapılan tahkikatlar sonucunda işveren, sigortalı
veya üçüncü kişinin fiillerinin “tespitlere dayanılmak suretiyle” Kanunun 21 ve 22 nci maddeleri
kapsamında bulunmadığının net olarak belirtilmesi, ancak aynı konuda iş müfettişlerince
düzenlenen raporda ise işveren, sigortalı ve üçüncü kişinin fiilinin anılan Kanunun aynı maddeleri
kapsamında olduğunun değerlendirilmesi halinde konunun Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına intikal
ettirilmesi,
Kurumumuzca iş kazaları ile ilgili olarak yapılan soruşturmalarda düzenlenen raporlarda işveren,
sigortalı veya üçüncü kişinin fiillerinin Kanunun 21 ve 22 nci maddeleri kapsamında
bulunduğunun belirtilmesi, ancak aynı konuda iş müfettişlerince düzenlenen raporda işveren,
sigortalı ve üçüncü kişinin fiilinin anılan Kanunun aynı maddeler kapsamında olduğunun
değerlendirilmesi ile birlikte kusur derecelerinin de belirtilmesi durumunda, iş müfettişi raporunda
önerilen kusur derecelerine göre işlem yapılması,
Kurum müfettişleri tarafından düzenlenen raporlarda, Kanunun 21 ve 22 nci maddelerinin
uygulanmasına yönelik öneriler bulunmasına rağmen, kusur derecesi ile ilgili bir değerlendirmeye
yer verilmemişse kusur oranının tespiti için konunun ilgili çalışma bölge müdürlüklerine intikal
ettirilmesi,
gerekmektedir.
4. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI HALLERİNDE SAĞLANAN
HAKLAR VE YARARLANMA ŞARTLARI
4.1. Sağlanan haklar
Kanunun 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında iş kazası ve meslek hastalığı hallerinde sigortalılara
sağlanan haklar;
a- Sigortalıya geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneğinin verilmesi,
b- Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması,
c- İş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine gelir bağlanması,
ç- Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi,
d- İş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesi,
olarak sıralanmıştır.
Yukarıda sayılanlardan sadece geçici iş göremezlik ödenekleri kısa vadeli sigorta kolları
kapsamında, diğerleri ise uzun vadeli sigorta kolları kapsamında yürütülecektir.
4.2. Yararlanma şartları
Sigortalıların iş kazasına bağlı olarak geçici iş göremezlik ödeneklerinden yararlanabilmeleri için
Kuruma yapılan bildirimin iş kazası olarak kabul edilmesi, meslek hastalığı sigortasından geçici iş
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
12 / 77
göremezlik ödeneğinden yararlanabilmek için ise meslek hastalığının Kurum sağlık kurulunca
tespit edilmesi gerekmektedir.
Geçici iş göremezlik ödeneğinin süresi Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulundan
alınacak istirahat raporuna bağlıdır. Kanunun 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine
istinaden sigortalılara iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle iş göremedikleri sürece prim ödeme
gün sayısı şartı aranmaksızın ilk günden itibaren her gün için geçici iş göremezlik ödeneği
verilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde sayılanlara iş kazası ile meslek
hastalığı halinde geçici iş göremezlik ödeneği, genel sağlık sigortası dahil prim ve her türlü
borçlarının ödenmiş olması şartıyla yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu
tedavinin gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede ödenecektir.
Tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar. Bunlar hakkında bu Kanunun kısa vadeli
sigorta kolları bakımından yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır.
Kanunun Ek 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasına göre tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle
süreksiz olarak çalıştırılan sigortalıların, iş kazası ve meslek hastalığı sigorta kollarından sağlanan
yardımlardan yararlanabilmeleri için iş kazasının olduğu tarihten en az on gün önce tescil edilmiş
olmaları ve sigortalılıklarının sona ermemiş olması, iş kazası veya meslek hastalığından dolayı
geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi için prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş
olması gerekmektedir.
Bu kapsamdaki sigortalıya, tescil edildiği tarihten sonraki on gün içinde (onuncu gün dâhil) iş
kazası geçirmesi halinde geçici iş göremezlik ödeneği verilmeyecektir.
5. HASTALIK SİGORTASI
5.1. Hastalık halinin tanımı ve kapsamı
Kanunun 15 inci maddesinde hastalık hali, sigortalının iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan
ve iş göremezliğine neden olan rahatsızlıklar olarak tanımlanmaktadır.
Kanunun 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine istinaden, Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci maddesinin (b) bendi kapsamında sayılan aday çırak, çırak ve
işletmelerde eğitim gören öğrenciler ile (g) bendi kapsamında sigortalı sayılan sigortalılara geçici
iş göremezlik ödeneği verilecektir. Bu sigortalılar dışındakilere hastalığa bağlı geçici iş göremezlik
ödeneği ödenmeyecektir.
5.2. Sağlanan haklar ve yararlanma şartları
Bu sigorta kolunda hastalık haline bağlı olarak ortaya çıkan iş göremezliğin üçüncü gününden
başlamak üzere her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilmektedir.
Geçici iş göremezlik ödeneği ödenebilmesi için;
a- İstirahatın başladığı tarihte sigortalılık niteliğinin sona ermemesi,
b- İş göremezliğin başladığı tarihten önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi
bildirilmiş olması,
c- Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması,
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
13 / 77
gerekmektedir.
6. ANALIK SİGORTASI
6.1. Analık halinin tanımı
Kanunun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında, analık hali, sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin
sigortalı olmayan eşinin, kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadının ya da gelir
veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşinin gebeliğinin başladığı tarihten itibaren doğumdan
sonraki ilk sekiz haftalık, çoğul gebelik halinde ise ilk on haftalık süreye kadar olan gebelik ve
analık hali ile ilgili rahatsızlık ve özürlülük halleri olarak tanımlanmıştır.
6.2. Kapsam, sağlanan haklar ve yararlanma şartları
6.2.1. Geçici iş göremezlik ödeneği
Kanunun 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası ile Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve
(b) bendinde belirtilen muhtarlar ile (b) bendinin (1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamındaki
sigortalılar ile 5 inci maddesinin (a) ve (g) bendi kapsamındaki sigortalı kadına, analık hallerine
bağlı olarak günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilecektir. Geçici iş göremezlik ödeneği
hekimin vereceği istirahata bağlı olarak doğumdan önceki ve sonraki 8 haftalık sürede, çoğul
gebelik halinde doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 haftalık süre ilave edilerek çalışmadığı her
gün için ödenecektir. Sigortalı kadının isteği ve hekimin onayı ile doğuma 3 hafta kalıncaya kadar
çalışması halinde, doğum sonrası istirahat süresine çalışılan süre eklenecektir. Bu sürelerin
eklenebilmesi için doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışmasının uygun olduğuna dair sağlık
raporu yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularınca düzenlenecektir.
Geçici iş göremezlik ödeneği ödenebilmesi için;
a- İstirahatın başladığı tarihte sigortalılık niteliğinin sona ermemesi,
b- Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması,
c- Bu süre içinde işyerinde çalışmamış olması,
ç- Doğum olayının gerçekleşmiş olması,
gerekmektedir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen muhtarlar ile aynı bendin (1),
(2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamındaki sigortalı kadına analık sigortasından geçici iş
göremezlik ödeneği ödenirken genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin her türlü
borçlarının ödendiğinin kontrolleri yapılacaktır.
Kanunun 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan “sigortalı kadının isteği ve hekimin
onayı ile doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışması halinde,” ibaresi “sigortalı kadının, erken doğum
yapması halinde doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılamayacak süreler ile isteği ve hekimin onayıyla
doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışması halinde,” şeklinde değiştirilmiştir.
Buna göre, doğum öncesi 8 (7x8=56 gün) veya çoğul gebelik halinde 10 (7x10=70 gün) haftalık
istirahata ayrılan veya 3 hafta kalıncaya kadar çalışabileceğine dair rapor alan ancak daha önce
erken doğum yapan kadın sigortalıya doğum yapacağı tarihten önce (erken doğum nedeniyle)
kullanamadığı günler doğum sonuna ilave edilerek geçici iş göremezlik ödeneği ödenecektir.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
14 / 77
Örnek: Doğumuna 8 veya çoğul gebelikte 10 hafta kaldığı ya da 3 hafta kalıncaya kadar
çalışabileceğine dair rapor alan kadın sigortalının erken doğum nedeniyle kullanamadığı doğum
öncesine ait günleri doğum sonuna ilave edilerek geçici iş göremezlik ödeneği ödenecektir.
09/03/2011 tarihinde doğum öncesi gebelik istirahatına ayrılan ve doğumuna 3 hafta kalıncaya
kadar çalışabileceğine dair rapor alan ancak 19/03/2011 tarihinde erken doğum yapan kadın
sigortalının doğum öncesi işyerinde çalıştığı 09/03/2011-18/03/2011 tarihleri arasına ait 10 günlük
süre ile erken doğum nedeniyle kullanamadığı 19/03/2011–04/05/2011 tarihleri arası 46 günlük
(10+46 gün) gebelik istirahatı doğum sonrasına ait 56 günlük doğum sonu istirahatına ilave
edilerek (56+10+46=112) geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi gerekmektedir.
Ayrıca, doğumuna 8 hafta veya çoğul gebelikte 10 hafta kaldığı ve 3 hafta kalıncaya kadar
çalışabileceğine dair rapor almaksızın doğum öncesi 8 hafta veya çoğul gebelik halinde 10 hafta
kaldığı için istirahata ayrılan ve daha önce erken doğum yapan kadın sigortalıya doğum yapacağı
tarihten önce erken doğum yapması nedeniyle kullanamadığı günler doğum sonuna ilave edilerek
geçici iş göremezlik ödenekleri ödenecektir.
Örnek: 10/03/2011 tarihinde doğum öncesi 8 hafta veya çoğul gebelik halinde 10 hafta kaldığı için
istirahata ayrılan ve 20/03/2011 tarihinde erken doğum yapan kadın sigortalının erken doğum
nedeniyle kullanamadığı 46 günün veya çoğul gebelik hali nedeniyle 60 günün doğum sonuna
ilave edilerek geçici iş göremezlik ödeneklerinin ödenmesi gerekmektedir. Ancak 10/03/2011-
20/03/2011 tarihleri arasında hekimden onay almaksızın analık döneminde işyerinde çalıştığı için
söz konusu dönemde sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği ödenmeyecektir.
Doğuma üç hafta kalıncaya kadar işyerinde çalışabileceğine dair raporu almadan işyerinde
çalışmaya devam eden, ancak doğum yaptıktan sonra erken doğum yaptığı anlaşılan kadın
sigortalıya erken doğum nedeniyle kullanamadığı günlere ait geçici iş göremezlik ödeneği doğum
sonrası çalışmadığı günlere ilave edilerek geçici iş göremezlik ödeneği ödenecektir.
Örnek: Doğum öncesi gebelik iznine ayrılmadan işyerinde çalışmaya devam eden kadın
sigortalının 01/03/2011 tarihinde doğum yapması halinde, doğum raporuna doğumun 30 gün erken
olduğu, normal doğum tarihinin 31/03/2011 olduğunun belirtmesi durumunda, sigortalının
01/03/2011-30/3/2011 tarihleri arasında erken doğum nedeniyle kullanamadığı 30 günün doğum
sonu 56 günlük istirahatına ilave edilerek geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenmesi
gerekmektedir.
25/02/2011 tarihinden itibaren, 56 gün veya çoğul gebelik halinde 70 günlük gebelik iznine ayrılan
ancak, erken doğum yapan kadın sigortalıların doğum öncesi ve sonrası sürelerinin toplam 112
günü veya çoğul gebelik halinde toplam 126 günü geçmemek şartıyla erken doğum nedeniyle
kullanamadıkları sürelerin doğum sonrasına ilave edilmesi gerekmektedir.
4-Örnek: 25.02.2011 tarihinde 56 günlük doğum öncesi istirahatına ayrılan ve doğum öncesi 33
günlük istirahatını kullanarak 30.03.2011 tarihinde erken doğum yapan kadın sigortalıya
kullanamadığı (25.02.2011-22.04.2011 tarihleri arası) 23 günlük istirahatının 56 günlük doğum
sonu istirahatına ilave edilerek geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi gerekmektedir.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
15 / 77
Doğum öncesi istirahata ayrılan, ancak doğumu 56 veya 70 günden sonra olan sigortalılara 8 hafta
(56 gün) veya 10 haftadan (70 gün) fazla gebelik geçici iş göremezlik ödeneği
ödenemeyeceğinden, aşan süre hastalık sigortası kapsamında değerlendirilecektir.
Örnek: 01/03/2011 tarihinde doğum öncesi istirahatına ayrılan sigortalı 03/05/2011 tarihinde
doğum yaparsa, 01/03/2011-07/0/2011 tarihleri arasındaki süre hastalık sigortası, 08/03/2011-
02/05/2011 tarihleri arasındaki süre ise analık sigortası kolundan değerlendirilecektir.
Sigortalı kadının hekim raporuna istinaden çalıştığının ve doğum öncesi izninin başlama tarihinin
tespiti için düzenlenecek raporda “Gebelik normal/çoğul gebeliktir. Doğuma… hafta kalmıştır.
Sağlık durumu, doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışmasına uygundur.” ifadelerine yer verilecek
ve mutlaka rapora düzenlenme tarihi ile poliklinik protokol numarası yazılacaktır. Bu duruma göre,
raporun düzenlenme tarihi, doğum öncesi izninin (8 veya 10 haftanın) başlama tarihi olarak kabul
edilecektir.
Örnek: Doğumuna 8 veya çoğul gebelikte 10 hafta kaldığı ve 3 hafta kalıncaya kadar
çalışabileceğine dair rapor alan kadın sigortalıya doğumuna 3 hafta kaldığına dair alacağı rapora
istinaden işyerinde çalıştığı 35 gün doğum sonuna ilave edilerek doğum sonu iş göremezlik
ödeneği 91 gün olarak, çoğul gebelikte ise (ikiz vb.) 49 gün doğum sonuna ilave edilerek doğum
sonrası 105 gün üzerinden geçici iş göremezlik ödeneği ödenecektir.
Doğumuna 8 hafta kaldığı ve 3 hafta kalıncaya kadar çalışabileceğine dair rapor alan sigortalı
kadın, üç haftadan önce doğum yaparsa işyerinde çalışmadığı süre kadar gebelik geçici iş
göremezlik ödeneği ödenip rapor tarihi ile iş göremezlik ödeneğinin başladığı tarih arasındaki süre
doğum sonrası istirahat süresine ilave edilir.
Örnek: 01/03/2011 tarihinde yapılan muayenesi sonucunda doğumuna 8 hafta kaldığı ve 3 hafta
kalıncaya kadar çalışabileceğine dair rapor alan ve 05/04/2011 tarihinden itibaren işyerinde
çalışmayan sigortalı kadın 11/04/2011 tarihinde doğum yaparsa, sigortalıya 05/04/2011-
10/04/2011 tarihleri arası için gebelik geçici iş göremezlik ödeneği ödenecek, hekim raporuna
istinaden işyerinde çalıştığı 01/03/2011 ile 05/04/2011 (dahil) tarihleri arasındaki süre (35 gün) ile
erken doğum nedeni ile kullanılamayan (15 gün) doğum sonu istirahat süresine ilave edilecektir.
Doğumuna 8 hafta kaldığı ve 3 hafta kalıncaya kadar çalışabileceğine dair rapor alan sigortalı
kadın üç haftadan daha uzun bir süre sonra doğum yaparsa işyerinde çalışmadığı gün kadar gebelik
geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Sigortalı kadına 56, çoğul gebelikte 70 günden fazla gebelik
geçici iş göremezlik ödeneği ödenemeyeceğinden, 56 veya 70 günden, ödenen gebelik geçici iş
göremezlik süresi düşülerek kalan süre doğum sonrası istirahat süresine ilave edilir.
Örnek: 01/03/2011 tarihinde yapılan muayenesi sonucunda doğumuna 8 hafta kaldığı ve 3 hafta
kalıncaya kadar çalışabileceğine dair rapor alan 05/04/2011 tarihinden itibaren işyerinde
çalışmayan sigortalı kadın 01/05/2011 tarihinde doğum yaparsa, kendisine 05/04/2011- 31/04/2011
tarihleri arası için 26 gün gebelik geçici iş göremezlik ödeneği ödenecek ve 56-26=30 gün çoğul
gebelikte 70-26=44 gün doğum sonu istirahat süresine ilave edilecektir.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
16 / 77
Geçici iş göremezlik ödeneği alabilmek için gerekli prim ödeme gün sayısı bulunmayan ve doğum
öncesi istirahatına ayrıldığı tarih ile doğum yaptığı tarih arasında işyerinde çalışmadığı sürelerde,
işverence (toplu iş sözleşmesi, işyeri yönetmeliği hükümleri vb. nedenlerle) ücretleri verilerek
sigorta primleri de Kuruma ödenen kadın sigortalılar bakımından, Kurumca geçici iş göremezlik
ödeneği verilecek süre aynı zamanda sigorta primi bildirilmiş süre ile çakışamayacağından bu
devredeki sigorta primi bildirilmiş günlerin, yaptığı doğum nedeniyle, geçici iş göremezlik ödeneği
verilmesi için gereken 90 gün hesabında dikkate alınması mümkün bulunmamaktadır.
Örnek: 22/03/2011 tarihinde doğum öncesi istirahatına ayrılarak 17/05/2011 tarihinde doğum
yapan ve doğum yaptığı tarihten önceki bir yıl içinde (17/05/2010-16/05/2011 tarihleri arasında )
kendisi için 89 gün analık sigortası primi ödenmiş olan sigortalı kadının, doğum istirahatine
ayrıldığı 22/03/2011 tarihi ile doğum yaptığı 17/05/2011 tarihi arasında işyerinde çalışmadığı süre
için, toplu iş sözleşmesi gereğince işverence ücretleri, dolayısı ile sigorta primleri ödenmesi
halinde, sigortalı kadına analık geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi mümkün değildir.
Doğumdan önce gebelik istirahatının başladığı tarihte sigortalılık niteliği devam etmekte olan
kadının 90 günlük kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartını yerine getirdiğinin tespiti
halinde, gebelik istirahat süresi içinde herhangi bir sebeple hizmet akdi sona ermiş olsa dahi
kendisine doğum öncesi ve doğum sonrası geçici iş göremezlik ödeneğinin verilmesi
gerekmektedir.
6.2.2. Emzirme ödeneği
Analık sigortasından sağlanan diğer bir hak emzirme ödeneğidir. Sigortalı kadına veya sigortalı
olmayan karısının doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe, bu Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılardan; kendi çalışmalarından dolayı
gelir veya aylık alan kadına ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşine, her çocuk
için yaşaması şartıyla doğum tarihinde geçerli olan ve Kurum Yönetim Kurulunca belirlenip
Bakanlık Makamınca onaylanan tarife üzerinden emzirme ödeneği verilecektir.
Sigortalı erkeğin sigortalı olmayan karısının doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe emzirme
yardımı ödenebilmesi için, doğum tarihinde doğum yapan kadınla Medeni Kanuna göre evlenmiş
olması şartı aranacaktır.
Sigortalı kadına veya sigortalı olmayan eşinin doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe emzirme
ödeneği verilebilmesi için, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının;
a) (a) bendi kapsamında olanlar için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli
sigorta kolları primi bildirilmiş olması,
b) (b) bendi kapsamında olanlar için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli
sigorta kolları primi yatırılmış ve genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin her türlü
borçlarının ödenmiş olması,
şarttır.
Emzirme ödeneğine hak kazanan sigortalılardan Kanunun 9 uncu maddesine göre sigortalılığı sona
erenlerin, bu tarihten başlamak üzere üçyüz gün içinde çocukları doğarsa, sigortalı kadın veya
karısı analık sigortası haklarından yararlanacak sigortalı erkeğe, doğum tarihinden önceki onbeş ay
içinde en az 120 gün prim ödenmiş olması şartıyla emzirme ödeneği verilebilecektir.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
17 / 77
Örnek: İşyerinden 01/08/2007 tarihinde ayrılması nedeniyle 10/08/2007 tarihinde sigortalılık
niteliğini yitiren sigortalı erkeğin karısının sigortalılık niteliğinin yitirildiği tarihten itibaren 300
gün içinde, yani 10/08/2007-05/06/2008 tarihleri arasında 09/01/2008 tarihinde doğum yapması ve
doğum tarihinden önceki 15 ay içinde yani 09/10/2006-08/01/2008 tarihleri arasında en az 120 gün
kısa vadeli sigorta kolları primi ödendiğinin tespit edilmesi halinde emzirme ödeneğinin ödenmesi
mümkün bulunmaktadır.
7. KISA VADELİ SİGORTA KOLLARINDA ORTAK KONULAR
7.1. Geçici iş göremezlik uygulamaları
7.1.1. İstirahat raporlarında uygulanacak usul ve esaslar
İstirahat raporlarında uygulanacak usul ve esaslar Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 39 uncu
maddesi ile Genel Sağlık Sigortası İşlemleri Yönetmeliğinin 17 inci maddesinde belirlenmiştir.
İstirahat raporlarının Kurumla sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları tarafından düzenlenmesi şarttır.
Sağlık hizmet sunucularına Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendine tabi
sigortalıların kimlik belgeleri ile müracaat etmeleri zorunludur.
Ayaktan tedavilerde hizmet akdiyle bir veya daha fazla işveren tarafından çalıştırılan sigortalıya
tek hekim raporu ile bir defada en çok 10 gün istirahat verilebilir. İstirahat sonrasında kontrol
muayenesi raporda belirtilmiş ise toplam süre yirmi günü geçmemek kaydı ile istirahat uzatılabilir.
Yirmi günü aşan istirahat raporları sağlık kurulunca verilir. Sağlık kurulunun ilk vereceği istirahat
süresi sigortalının tedavi altına alındığı tarihten başlamak üzere altı ayı geçemez. Tedaviye devam
edilmesi hâlinde malullük hâlinin önlenebileceği veya önemli oranda azaltılabileceği sağlık kurulu
raporu ile tespit edilirse bu süre uzatılır.
Kurumla sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları tarafından verilen ve istirahat süresi 10 günü
geçmeyen raporlar Kurumla sözleşmeli resmi sağlık hizmeti sunucusu hekimi tarafından, 10 günü
aşan raporlar ise Kurumla sözleşmeli resmi sağlık hizmeti sunucusu sağlık kurulunca onandığı
takdirde geçerli olur.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılara bir takvim yılı içinde
tek hekim tarafından ayaktan tedavilerde verilecek istirahat sürelerinin toplamı 40 (kırk) günü
geçemez. Bu süreyi geçen istirahat raporları sağlık kurulunca verilir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığınca yetki tanınan işyeri hekimi bir kerede en fazla 2 gün istirahat verebilir.
Sözleşmeli sağlık kurum ve kuruluşları hekimlerince yapılan muayeneleri sonucu istirahatlı
bırakılmalarına gerek görülmeyen veya ayakta 20 günü aşmayan müddetle tedavileri sağlanıp da iş
görebilecek duruma gelen hizmet akdiyle bir veya daha fazla işveren tarafından çalıştırılan
sigortalılar için müdavi hekimlerce, işyerlerine ibraz etmeleri ve iş göremezlik ödeneğinin
ödenebilmesi bakımından Kurumumuz internet sayfasında Form ve Dilekçeler bölümünde yer alan
Çalışabilir Belgesi (EK- 2) düzenlenecektir. Anılan belgede sağlık hizmet sunucusuna ait protokol
tarihi ve numarası kaydedilecektir.
Söz konusu istirahatın 10 güne kadar olan kısmı ile ikinci 10 güne kadar olan kısmı Kurumumuz
internet sayfasında Form ve Dilekçeler bölümünde yer alan “İş Göremezlik Belgesi” (EK- 1)
açıklama bölümünde belirtilen esaslara göre düzenlenir ve onaylanır.
İstirahat raporlarında sigortalının çalışıp çalışamayacağı veya kontrol muayenesinin yapılıp
yapılmayacağı hususu belirtilir. Sağlık hizmet sunucularınca sigortalıya kontrollü olarak 10 güne
kadar istirahat verilmiş ise istirahat raporları üç nüsha düzenlenecek ve bir nüshası sosyal güvenlik
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
18 / 77
il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine gönderilecek, kalan iki nüshasından biri işverenine,
diğeri kontrol sırasında getirmesi için sigortalıya verilecektir.
Kontrolsüz on güne kadar istirahat verilmiş ise, doldurulmadan birinci nüshası imha edilecek,
kalan iki nüshasının birinci nüshası sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine
gönderilecek, ikinci nüshası sigortalıya verilecektir.
Sigortalılar kendilerine verilen iş göremezlik belgelerinin nüshasını, işyerinde çalışmadığına dair
bildirim girişinin elektronik ortamda ünitelerimize gönderilmesi için işverenlerine ibraz
edeceklerdir.
Sağlık kurulu raporları da iki nüsha düzenlenecektir. Asıl nüshası sağlık tesislerince ünitelerimize
gönderilerek, ikinci nüshası işyerlerine ibraz edilmesi için sigortalılara verilecektir.
Sağlık tesislerince, ünitelerimize gönderilmek üzere aldıkları iş göremezlik belgeleri ve sağlık
kurulu raporlarını listeli olarak üst yazı ekinde en geç üç iş günü içinde, işyeri sicil numarasının il-
ilçe kodu ile işyerinin adresi göz önünde bulundurularak, işyerinin bağlı bulunduğu sosyal
güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine göndereceklerdir.
Kurumla sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca, geçici iş göremezlik belgeleri ile geçici iş
göremezliğe ilişkin sağlık kurulu raporlarının birer nüshası düzenlendiği tarihten itibaren üç iş
günü içinde sigortalının işyerinin kurulu bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüklerine/sosyal
güvenlik merkezlerine, sözleşmeli ülke sigortalısının belgeleri ise sağlık yardımı belgesini
düzenleyen sosyal güvenlik il müdürlüklerine/sosyal güvenlik merkezlerine gönderilir.
Ülkemizin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri çerçevesinde akit ülke sigorta
kurumu mevzuatına göre düzenlenen ve sözleşmenin uygulanmasına ilişkin formlarla/belgelerle
Kuruma bildirilen istirahat raporları aynen kabul edilir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında olup, işverenleri tarafından
yurtdışında görevlendirilen sigortalılar ile Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında bulunan ve yürütmekte oldukları iş veya çalışma konuları nedeniyle yurtdışında
bulunan sigortalılara ve Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendi kapsamındaki sigortalılara ülkemiz
ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerdeki tedavileri sonucu verilen istirahat
raporlarının ilgili ülke mevzuatına uygun olduğunun ülkemiz dış temsilciliklerince onanması
hâlinde, Kurumca yetkilendirilen hekim ve sağlık kurullarının ayrıca onayı aranmaz. Ancak
sigortalıların belirtilen bu hâller dışında yurtdışında bulundukları sırada gördükleri tedavi
sonucunda aldıkları raporları Kurumca yetkilendirilen hekim ve sağlık kurullarınca ayrıca
onaylanacaktır.
Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülke sosyal güvenlik kurumları sigortalılarının
muayene ve tedavileri sonucu düzenlenecek istirahat raporlarında Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliğinde belirlenmiş usul ve esaslar uygulanır. Bu raporların, akit ülke sosyal güvenlik
kurumlarına intikal ettirilebilmesi için Kuruma verilmesi zorunludur.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen muhtarlar ile aynı bendin
(1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamında sigortalı sayılanlara sadece iş kazası veya meslek
hastalığı ya da analık halinde, yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin
gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede geçici iş göremezlik ödeneği ödendiğinden, bu
durumun düzenlenecek raporda belirtilmesi gerekmektedir. Ancak doğum öncesi ve doğum sonrası
çalışmadığı sürelerde geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenebilmesi için yatarak tedavi şartı
aranmaz.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
19 / 77
7.1.2. Geçici iş göremezlik ödeneğinin sigortalılara ödenme usulü
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendine tabi sigortalıların bu Genelgenin
“7.1.5-Geçici iş göremezlik ödeneği ve emzirme yardımı ödemelerinin PTT Bank aracılığı ile
ödenmesi başlıklı kısmında” belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda geçici iş göremezlik
ödenekleri PTT Bank üzerinden gerçekleştirilecektir.
Toplu iş sözleşmesi yapılan işyerleri ile kamu idaresinin işverenlerince söz konusu sigorta
kollarından dolayı istirahatlı bırakılan sigortalıların geçici iş göremezlik ödeneklerinin yukarıda
belirlenen usul ve esaslara göre Kurum adına sigortalılara ödenmesi ve daha sonra Kurum ile
mahsuplaşılmak suretiyle tahsil edilmesi mümkündür.
İşveren tarafından sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenmesi halinde, işverenin; geçici
iş göremezlik ödeneğinin sigortalıya ödendiğini gösterir imzalı ödeme belgesini Kuruma
ibrazından sonra, Kurum tarafından hesaplanarak bulunacak geçici iş göremezlik ödeneği toplamı,
işverenin Kuruma olan borcuna, borcun olmaması halinde ilk prim borcuna mahsup edilecektir.
İşyerinin kapanmış olması halinde ise iade edilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar sadece istirahat
raporları ile birlikte PTT bank hesap numaralarını Kuruma bildirirler. Bunlardan Kurumca
istirahatlı olduğu sürelerde çalışmadığına dair beyan dışında bilgiler istenmez.
Sigortalıların beyan ettiği belgelerdeki bilgilerin ve beyanların gerçeğe aykırı olması, haklarında
inandırıcı ihbar veya şikayette bulunulması hallerinde Kurumun denetim ve kontrolle görevli
memurlarınca durumun incelenmesi istenecektir
Sigortalının geçici iş göremezlik ödeneği almasına esas istirahat raporu süresi içinde, sigortalılık
halinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, istirahat süresince geçici iş göremezlik ödeneği
ödenmeye devam edilir.
7.1.3. Birden fazla sigortalılık statüsünün çakışması
Kanunun 53 üncü maddesi çerçevesinde, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde Kanun kapsamına giren bir sigortalı
(a) bendine tabi sigortalı sayılacağından, bu durumda olan bir kişinin yazılı talepte bulunması
durumunda Kanunun 4 üncü maddesinin (b) bendine tabi olarak prim ödeyebilecekleri dikkate
alındığında, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası yönünden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılara sağlanan haklardan faydalanacaklardır. Ancak, Kanunun 18
inci maddesi hükmü gereği 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılara
hastalık sigortasından sadece tedavi yardımı yapılmakta, iş göremezlik ödeneği ödenmemektedir.
Ayrıca yine 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılara analıkları halinde işten
kaldıkları günler için ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri, Kanunun değişik 53 üncü
maddesinin birinci fıkrasına göre (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak
şekilde Kanun kapsamına girmesi durumunda, (a) bendi kapsamında sigortalılık statüsü geçerli
olduğundan analık geçici iş göremezlik ödeneklerinin de bu statüden ödenmesi gerekmektedir.
7.1.4. Geçici iş göremezlik ödeneğinin hesaplanması
İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde verilecek ödeneklerin veya bağlanacak
gelirlerin hesabına esas tutulacak günlük kazancın ne şekilde hesaplanacağı hususu Kanunun 17
nci maddesinde düzenlenmiştir.
Geçici iş göremezlik ödeneklerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç; iş kazasının veya
doğumun olduğu tarihten, meslek hastalığı veya hastalık halinde ise iş göremezliğin başladığı
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
20 / 77
tarihten önceki on iki aydaki son üç ay içinde 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas
kazançlar toplamının, bu kazançlara esas prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle
hesaplanacaktır. On iki aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı, çalışmaya
başladığı ay içinde iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrarsa verilecek
ödeneklerin veya bağlanacak gelirlerin hesabına esas günlük kazanç; çalışmaya başladığı tarih ile
iş göremezliğinin başladığı tarih arasındaki sürede elde ettiği prime esas günlük kazanç toplamının,
çalıştığı gün sayısına bölünmesi suretiyle; çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğraması halinde ise
aynı veya emsal işte çalışan benzeri bir sigortalının günlük kazancı esas tutulacaktır.
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi gereği sigortalı sayılanların ödenek veya gelire esas
günlük kazançlarının hesabında:
a- Prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alınmış ise ödenek ve gelire esas
alınacak günlük kazanç, ücret toplamının ücret alınan gün sayısına bölünmesiyle hesaplanacak
günlük kazanca, % 50 oranında bir ekleme yapılarak bulunan tutardan çok olamaz.
b- İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yapılan ücret, ikramiye, zam, tazminat ve
bu mahiyetteki ödemelerden, ödenek ve gelirin hesabına esas alınan üç aylık dönemden önceki
aylara ilişkin olanlar dikkate alınmaz.
Meslek hastalığı, sigortalının sigortalı olarak çalıştığı son işinden ayrıldığı tarihten bir yıl geçtikten
sonra meydana çıkmış ise, günlük kazancı bu son işinden ayrıldığı tarih esas alınarak yukarıdaki
fıkralara göre hesaplanır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar için aylık prime
esas kazanç, Kanunun 82 inci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırı ile üst
sınırı arasında kalmak şartı ile kendileri tarafından beyan edilecek günlük kazancın otuz katı
olduğundan, geçici iş göremezlik ödeneğinde esas alınacak tutarların hesabı buna göre
yapılacaktır.
Sigortalılara hesaplanacak günlük kazancının yatarak tedavilerde yarısı, ayaktan tedavilerde
ise 2/3’ ü üzerinden hesap edilerek geçici iş göremezlik ödeneği verilecektir.
Geçici iş göremezlik ödenek hesabına esas tutulan devrede prim ve ikramiye gibi ödemelerin
bulunması halinde, Kanunun 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendine göre prim,
ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alınmış ise, ödenek ve gelire esas alınacak günlük
kazanç ücret toplamının ücret alınan gün sayısına bölünmesiyle hesaplanacak günlük kazanca % 50
oranında bir ekleme yapılarak bulunan tutardan çok olamayacağından geçici iş göremezlik ödeneği
şu şekilde hesaplanacaktır.
Örnek: Şubat-Mart 2008 aylarında hastalığı nedeniyle istirahatlı bırakıldığı için işyerinde
çalışamamış olan ve 10/04/2007 tarihinde iş kazası geçirmesi nedeniyle istirahatlı bırakılan
sigortalıya aşağıda belirtilen prim ödeme gün sayıları ile kazançlarına göre, verilecek geçici iş
göremezlik ödeneğine esas tutulacak günlük kazancı hesaplanacaktır.
Aylar Gün Kazanç / Prim / İkramiye (TL)
2008 yılı Ocak 4 240 -
2008 yılı Şubat - - 1600
2008 yılı Mart - - -
Sigortalının 2008 Şubat ve Mart aylarında çalışması olmadığından, günlük kazancın hesabına esas
alınacak devre olan 2008 Ocak, Şubat ve Mart ayları içinde hak ettiği ücretler toplamı 240 TL ve
ücret aldığı gün sayısı 4 olduğuna göre, günlük kazancı, 240/4= 60 TL’ dir.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
21 / 77
Prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alındığı takdirde, ödenek ve gelire esas
tutulacak günlük kazancın 60 TL’nin % 50’si olan 30 TL’si ilave edilerek bulunan 90 TL’yi
aşmaması gerekmektedir.
Ancak, sigortalıya verilecek geçici iş göremezlik ödeneğine esas tutulacak günlük kazanç
kapsamında hak ettiği ücret olan 240 TL’ye Kanunun 80 inci maddenin birinci fıkrasının (a)
bendinde prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler kapsamına giren ödemelerden 2008 Şubat
ayında verilen ve sigorta primi hesabına esas olması gereken prim tutarı 1600 TL’nin ilave
edilmesi gerekeceğinden, bu suretle bulunan 240+1600=1840 TL’nin ücret aldığı gün sayısına
bölünmek suretiyle hesap edilen günlük kazanç 1840/ 4= 460 TL’dir.
Bu kazanç 90 TL’nin üstünde olduğundan ilgilinin ödeneği 90 TL günlük kazanç üzerinden
hesaplanacaktır.
7.1.5. Geçici iş göremezlik ödeneği ve emzirme yardımı ödemelerinin PTT Bank aracılığı ile
ödenmesi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamındaki sigortalıların geçici
işgöremezlik ödeneği ile emzirme yardımı ödemelerinin PTT şubelerinden ödenmesine ilişkin
“Protokol” Kurumumuz ile PTT Genel Müdürlüğü arasında 09.01.2008 tarihinde imzalanmış ve
18.01.2008 tarihinden itibaren bu ödemelerin sigortalılarımızca T.C. Kimlik Numaraları üzerinden
herhangi bir PTT Bank şubesinden alınmasına yönelik çalışmalar tamamlanmıştır. Protokol
kapsamında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamındaki
sigortalıların geçici iş göremezlik ödenekleri PTT Bank şubeleri tarafından ödenmektedir.
7.1.5.1. Geçici iş göremezlik ödeneği ödemeleri
Sağlık hizmet sunucularınca düzenlenen iş göremezlik belgesi veya sağlık kurulu raporlarının
nüshalarını sigortalıların işverenlerine ibraz etmeleri üzerine işverenlerince, istirahatın başlangıç ve
bitim tarihi göz önünde bulundurularak, “sigortalının istirahatlı olduğu sürede çalışmadığına ilişkin
belgeyi” düzenleyerek e-bildirge sistemi üzerinden Kuruma bildireceklerdir.
Sağlık tesislerince yazı ekinde gönderilen iş göremezlik belgeleri veya sağlık kurulu raporlarının
ünitelerimiz ilgili servislerine gelmesi akabinde ilgili sigortalıların işverenlerince e-bildirge
üzerinden çalışmadıklarına dair bildirimin yapılıp yapılmadığı kontrol edilerek gecikmeye mahal
verilmeksizin programa giriş işlemleri yapılacaktır. İş göremezlik belgeleri veya sağlık kurulu
raporları geldiği ve istirahatları sona erdiği halde işverenlerince çalışmadığına ilişkin bildirim
gönderilmediği anlaşılan sigortalıların işverenlerine tebligat yapılarak anılan belgenin e-bildirge
ortamında gönderilmesi sağlanacaktır.
7.1.5.2. Emzirme ödeneği ödemeleri
Emzirme ödeneklerine ilişkin müstahaklığın tespitine yönelik işlemler, bu güne kadar ki
uygulamada olduğu gibi, ünitelerimiz kısa vadeli sigorta servislerince gerçekleştirilecektir. Servis
personeli müstahaklığını tespit ettiği sigortalılara, emzirme ödeneklerini PTT Bank şubeleri ödeme
sistemi üzerinden yapılmasını sağlayacaklardır.
7.1.5.3. Listelerin gönderilmesi ve ödeme işlemleri
Ünitelerimizce günlük oluşturulan geçici iş göremezlik ödeneği ile emzirme yardımı ödemelerine
ilişkin program bazındaki listeler, yine bu amaçla hazırlanan program aracılığıyla elektronik
ortamda her iş günü saat 17.00’a kadar gerçekleştirme yetkililerince düzenlenecek ödeme emri
belgesi ile T.C. Kimlik Numarası bazında açılacak yardımcı hesaplarla ünite emanet kayıtlarına
alınırken Hizmet Sunumu Genel Müdürlüğü (HSGM) Sosyal Sigorta Yazılımları Daire
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
22 / 77
Başkanlığına iletilecek, anılan Daire Başkanlığınca da ödemelerin yapılmasını teminen PTT Genel
Müdürlüğüne veri transferi sağlanacaktır.
Sigortalılarımızın başvuracakları PTT Bank şubelerince, sigortalıların kendilerine veya veli, vasi,
kayyum veya vekillerine kimlik tespiti (T.C. Kimlik Numaralı nüfus cüzdanı, sürücü belgesi,
evlenme cüzdanı veya pasaport gibi soğuk damgalı belgeler) yapıldıktan sonra T.C. Kimlik
Numarası sorgulanarak, geçici iş göremezlik ödenekleri ile emzirme yardımlarının ödemeleri
yapılacaktır.
Sigortalılarımızca talep edilmeyen tutarların, PTT Bank tarafından elektronik ortamda HSGM
Sosyal Sigorta Yazılımları Daire Başkanlığına geri gönderilmesi halinde ise söz konusu meblağlar
ünitelerimizce emanet hesaplarına tekrar alınmak üzere Strateji Geliştirme Başkanlığı Bütçe ve
Muhasebe Daire Başkanlığınca ilgili ünitelerine dekont edilecektir.
7.1.5.4. Organ nakillerinde donör sigortalıların geçici iş göremezlik ödenekleri
Kanunun 15 inci maddesinin birinci fıkrası, 16 ıncı maddesinin ikinci fıkrası ve 18 inci maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi birlikte değerlendirildiğinde organını kendi isteği ile bir başkasına veren
sigortalılarımızın, Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından organ nakliyle ilgili
istirahat raporu alınmış olması kaydıyla, istirahatlı bırakıldıkları üçüncü günden başlamak üzere
geçici iş göremezlik ödenekleri Kurumumuz tarafından ödenecektir.
7.1.6. Çalışmazlık belgesine ilişkin Tebliğe göre iş göremezlik programları ve çalışılmadığına
dair bildirim girişi
Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılara geçici iş
göremezlik ödeneğinin ödenmesine ait programlarda değişiklik yapılması ve Sosyal Güvenlik
Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde yapılan değişiklikler ile Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar için hazırlanan iş göremezlik programının işletime
açılması nedeniyle uygulama aşağıdaki şekilde yürütülecektir.
7.1.6.1. İş göremezlik belgesi ve çalışabilir belgesi
Kanunun 18 inci maddesine göre iş göremezlik ödeneklerinin ödenmesi sırasında işverenlerce
vizite kağıdı ile Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık tesislerince 29/09/2008 tarihli ve
27012 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2008 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama
Tebliği ekinde yer alan İş Göremezlik Belgesi (EK- 11/A) ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar İçin
Çalışabilir Kağıdının (EK- 11/B) düzenlenmesi gerekmekte idi.
2008 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğini yürürlükten kaldıran 25/03/2010
tarihli ve 27352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Kurumu
Sağlık Uygulama Tebliğinde, istirahat raporlarının düzenlenmesine ilişkin bölüm ve bu konu ile
ilgili ekler bu Tebliğden çıkarılmıştır. Ancak, iş bu Genelge ekinde de yer alan “İş Göremezlik
Belgesi” ile “Hizmet Akdiyle Çalışanlar İçin Çalışabilir Kâğıdı”nın kullanımına devam
edilecektir. Söz konusu belgeler Kurumumuz portalında (http://www.sgk.gov.tr) Form ve
Dilekçeler/SSK (Devredilen) bölümünde de yayınlanmış olup, bahse konu belgeler buradan da
temin edilebilecektir.
Ayrıca, Kurumumuzca sağlık hizmet sunucularına sevk işleminde vizite kâğıdı uygulamasına son
verildiğinden, sigortalıların bağlı oldukları sosyal güvenlik il müdürlüklerinin/sosyal güvenlik
merkezlerinin tespiti için sağlık hizmeti sunucuları hekimlerince iş göremezlik belgesinin
düzenlenmesi sırasında, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi
kapsamındaki sigortalıların bağlı bulundukları sosyal güvenlik il müdürlüğünün/sosyal güvenlik
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
23 / 77
merkezinin adı sorularak iş göremezlik belgesinin I inci bölümünün 1 numaralı hanesine mutlaka
bu müdürlüğün/merkezin ismini yazmaları, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamındaki sigortalıdan yeterli bilgileri temin edilemeyenlerin sağlık tesislerince Kurumumuz
“www.sgk.gov.tr” internet adresinde “Çalışan/Hizmet Hesabı/SSK” ekranına T.C. Kimlik
Numarası girilerek il/şube bölümünden ilgili sosyal güvenlik il müdürlüğünün ait olduğu üniteye
gönderilmesi gerekmektedir.
Bakanlıkça yetkilendirilen işyeri hekimleri ile tüm sağlık tesislerinin iş göremezlik belgesindeki
sosyal güvenlik il müdürlüğü adı bölümünün doldurulması, yukarıda belirtilen belgelerin kullanımı
ve formların arka yüzlerindeki açıklamalar doğrultusunda düzenlenmesi konusunda
bilgilendirilmeleri ve işyerleri itibari ile üniteniz görev alanlarının söz konusu sağlık tesislerine
bildirilmesi sağlanacaktır.
7.1.6.2. Çalışılmadığına dair bildirim girişi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında hizmet akdi ile bir veya birden
fazla işveren tarafından çalıştırılan sigortalılara iş göremezlik ödeneklerinin ödenebilmesi için
işverenlerince istirahat süresince işyerinde çalışılmadığına dair bildirimin yapılması gerekmektedir.
Sağlık Uygulama Tebliğinde yapılan değişiklikler de dikkate alınarak, www.sgk.gov.tr adresinde
işveren menüsü altında yer alan “Vizite Kâğıdı ve Çalışmazlık Belgesi”nde değişiklik yapılarak,
programın adı “Çalışılmadığına Dair Bildirim Girişi” olarak değiştirilmiş ve yapılan düzenleme ile
bu bölümde yer alan vizite kâğıdı uygulamaya kapatılmış, sigortalının ücret dışındaki kazanç
bilgilerinin yer aldığı bölüme “Çalışılmadığına Dair Bildirim” içerisinde yer verilmiştir.
İstirahatli Olan Sigortalıların İşyerinde Çalışmadıklarına Dair Bildirimin İşverenlerce
Sosyal Güvenlik Kurumuna Gönderilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğe göre;
Bildirimin, www.sgk.gov.tr internet adresinde işveren menüsü “Çalışılmadığına Dair Bildirim
Girişi”, “Kullanıcı Şifre Ekranı”, “Çalışılmadığına Dair Bildirim İşlemleri”, “Giriş” bölümünde yer
alan bilgiler kaydedilmek suretiyle sigortalılarca hak edilen istirahat süresini takip eden 5 işgünü
içinde elektronik ortamda Kuruma gönderilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.
Hak edilen istirahat süresi, “on günden kısa süreli istirahatlarda istirahatın bittiği günü, on gün ve
daha uzun süreli istirahatlarda onar günlük sürelerin bittiği ve son on günlük süreden arta kalan
istirahat süresinin bittiği günü” olarak tanımlanmakta olup, işverenlerce sigortalıların istirahat
raporlarını işverenlerine ibraz etmelerini takip eden 5 işgünü içerisinde yukarıdaki şekilde
bildirimin işverenlerince yapılması gerekmektedir.
Bildirimin gönderilmemesi veya süresi dışında gönderilmesi halinde Kanunun 102 inci maddesinin
birinci fıkrasının (i) bendi hükmünce “Ancak 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamındaki sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği ödemelerinde 100 üncü maddeye istinaden
Kurumca işverenlerden istenilen bildirimlerin belirlenen süre ve elektronik ortamda yapılmaması
halinde sigortalı başına aylık asgari ücretin onda biri, hiç yapılmaması halinde ise sigortalı başına
aylık asgari ücretin yarısı tutarında idari para cezası uygulanır” hükmüne göre işlem yapılması
gerekmektedir.
İşverenlerin idari para cezasıyla karşılaşmalarının önlenmesini teminen, işverenlerin konu ile ilgili
olarak sosyal güvenlik il müdürlüklerince/sosyal güvenlik merkezlerince bilgilendirilmeleri
gerekmektedir.
Sosyal güvenlik il müdürlüklerince/sosyal güvenlik merkezlerince, ay içerisinde istirahat
raporlarının üniteye intikal etmesine rağmen sigortalının istirahatlı olduğu dönemde işyerinde
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
24 / 77
“Çalışılmadığına Dair Bildirim”lerin üniteye elektronik ortamda gönderilip gönderilmediğinin
takibi de yapılacak, istirahat raporlarının sigortalılarca işverenlerine ibraz edilmemiş olabileceği de
dikkate alınarak, istirahat raporları üniteye intikal ettiği halde bildirim yapılmamış olan işyerlerine
işverenlerin bildirim süreleri de göz önünde bulundurulmak suretiyle tebliğ yazıları gönderilerek
yazının tebellüğ tarihinden itibaren 5 işgünü içerisinde bildirimlerin yapılması istenecektir. Bu süre
içerisinde bildirim yapılmaması halinde ise yukarıda belirtilen idari para cezası uygulanacaktır.
Diğer taraftan, sigortalıların istirahat raporlarını işverenlerine ibraz ettikleri halde çalışılmadığına
dair bildirimin yapılmadığı yönündeki başvurularında istirahat rapor tarihleri ve bildirimin
süresinde intikal edip etmediğine bakılarak tebliğ yazıları gönderilecek yazının tebellüğ tarihinden
itibaren 5 işgünü içerisinde bildirimlerin yapılması istenecektir.
Ancak, işyerlerinde Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılacak denetim ve
kontrollerde söz konusu bildirimin geç yapıldığının tespiti halinde ise idari para cezaları yukarıda
belirtilen tebligat yapılmadan uygulanacaktır.
Sigortalılara rahatsızlıkları sebebiyle sağlık tesislerince 10 günün üstünde istirahat verilmesi
halinde hak ettikleri geçici iş göremezlik ödeneklerini 10’ ar günlük dilimler halinde almak
istedikleri konusunda işverenlerine talepte bulunmadıkları takdirde, işverenler tarafından
çalışılmadığına dair bildirim girişlerinin rapor bitiş tarihi itibariyle 5 işgünü içinde elektronik
ortamda yapılması gerekmektedir. Aksi takdirde yukarıda sözü edilen Tebliğin 6 ncı maddesine
göre ve yukarda tarif edildiği şekilde idari para cezası uygulanacaktır.
Tebliğin yayım tarihinden önce iş göremezlik ödeneği için başvuruda bulunmuş olan Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılara ait çalışmazlık belgesini
göndermemiş olan işverenler için ise, ünitelerimizce çalışılmadığına dair bildirim yapılmadığı için
iş göremezlik ödeneklerini alamamış olanların belirlenerek, işverenlerinden yazının tebliğ
tarihinden itibaren 5 işgünü içerisinde bildirimlerin yapılması istenecektir. Bu sürede bildirimlerin
yapılmaması halinde ise idari para cezası uygulanacaktır.
Diğer taraftan, iş göremezlik ödeneklerinin sigortalılara ödenmesinde sigortalıların Kurumumuza
gelmeden doğrudan PTT Bank şubelerinden ödeneklerini alabilmeleri için sağlık hizmet
sunucularının istirahat raporlarını süresinde ilgili ünitelerimize göndermeleri konusundaki uyarılar
tekrarlanacak ve takibi de ünitelerimizce sağlanacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışan sigortalıların hizmet
bildirimleri e-bildirge sisteminden takip eden ayın 23’ üne kadar Kuruma gönderilebilmesi
nedeniyle, bu kapsamda ilk defa işe giren sigortalılardan iş kazası ve meslek hastalığı
sigortalarından istirahat raporu alanlar ile tekrar işe başlayan sigortalılardan işe başladıkları tarihten
geriye doğru bir yıl içinde 90 gün sigortalılıkları olanların, iş kazaları ve meslek hastalıkları ile
hastalık ve analık sigortalarından istirahatlı oldukları sürelerde işyerlerinde çalışmadıklarına dair
bildirimin, işverenler tarafından e-bildirge sisteminde mevcut olan Sigortalı Hesap Fişi ile cari ayın
hizmetleri Kuruma gönderildikten sonra, elektronik ortamda Kuruma gönderilmesi gerekmektedir.
Bu süre içinde bildirimde bulunmayan işverenlere Tebliğde belirtilen idari para cezası
uygulanacaktır.
E-bildirge kapsamı dışındaki (işyerleri devredilen, nakledilen, kapatılan, e-bildirge şifresi iptal
edilen vb.) işverenler tarafından sigortalıların çalışmadıklarına ilişkin belgelerin manüel
düzenlenmesine ve ünitelere gönderilmesine ilişkin uygulamaya devam edilecektir. Bu işyerlerinde
çalışan sigortalıların iş göremezlik ödenekleri de PTT Bank şubelerinden ödenecektir.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
25 / 77
7.1.6.3. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalıların iş
göremezlik programı
Kanunun yürürlüğe girmesi ile kısa vadeli sigorta kollarından ödenek almaya hak kazanan
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen sigortalılara iş kazası ve
meslek hastalıklarına, aynı bentte belirtilen muhtarlar ile aynı bendin (1), (2) ve (4) numaralı alt
bentleri kapsamındaki sigortalılara analık hallerine bağlı olarak günlük geçici iş göremezlik
ödeneği verileceği öngörülmüştür.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılara manüel
ortamda yapılan ödemelerin bilgi işlem ortamında yapılabilmesi için hazırlanan bilgisayar
programı işletime açılmış ve programın test aşamasında yetki verilen personel, kurumsal bilgi
portalı olan http://sgknet.sgk.intra/wps/portal adresinden PC kullanıcı adı ve şifreleri ile oturumu
açtıktan sonra ana sayfada bulunan İş Göremezlik Ödeme Sistemi (4/b) adresinden programa giriş
yapacaktır. Programa giriş yetkisi almamış personel için ünitelerce, yetki talep edilecek personelin
adı, soyadı, T.C. Kimlik Numaraları, yetki istedikleri ünite adı ve bilgisayar kullanıcı adları
belirtilmek suretiyle Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü aracılığı ile Hizmet Sunumu Genel
Müdürlüğünden yetki talep edilecektir.
Programın kullanımına yönelik hazırlanan Kullanım Kılavuzu ile uygulama sırasında karşılaşılacak
sorunlara teknik ve mevzuat yönünden destek vermek amacıyla ilgili personelin iletişim
bilgilerinin gösterildiği “Yardım” menüsü, programın içerisinde “Genel İşlemler” bölümünde yer
almaktadır.
Kanunun yürürlük tarihinden Mosip2 sisteminin uygulamaya açıldığı tarihe kadar, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılara manüel olarak yapılan iş
göremezlik ve emzirme ödemeleri yeni açılan programa kaydedilmeyecektir. Bunlar haricinde
ödeme yapılmadan bekleyen ödeneklerin en kısa sürede bu program vasıtasıyla ödenmesi
gerekmektedir.
7.2. Sigortalılığın sona ermesi
Kanunun 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince, hastalık ve analık hükümlerinin
uygulanmasında sigortalılık niteliğinin ödenen primin ilişkin olduğu günü takip eden 10’uncu
günden başlanarak yitirilmiş sayılacaktır. Ancak, sigortalının ilgili kanunlar gereği ücretsiz izinli
olması, greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt yapması hallerinde, bu hallerin sona ermesini
takip eden onuncu günden başlanarak sigortalılık niteliğini yitirmiş sayılacaktır.
4857 sayılı İş Kanununun 53–62 inci maddeleri ile Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğinde yapılan
düzenlemelere dayanan yıllık ücretli izin süreleri hesaplamalarda dikkate alınacaktır. Kanuni
zorunluluk dışında gerek toplu iş sözleşmeleri gerekse yönetmelik ve sigortalı işveren arasındaki
sözleşme gibi düzenleyici tasarruflarla kabul edilen daha uzun süreli ücretsiz izin sürelerinin
kabulü mümkün bulunmamaktadır.
Sigortalılık niteliğinin yitirildiği tarihe kadar hastalık ve analık sigortası bakımından geçici iş
göremezlik ödeneği sigortalıya çalışıyormuş gibi kabul ederek verilecektir. Bu süre içinde başlayan
geçici iş göremezlik ödenekleri, sigortalılık niteliğinin bittiği tarihten sonra da devam ederse yine
istirahat raporlarına bağlı olarak ödenmeye devam edilecektir. Geçici iş göremezlik ödemesine
ilişkin işlemler işten ayrıldığı işverenince gerçekleştirilir.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
26 / 77
Örnek: Çalıştığı işyerinden en son primi 17/12/2008 tarihinde ödenen ve 18/12/2008 tarihinden
itibaren işten ayrılan sigortalının sigortalılık niteliği 27/12/2008 tarihinde yitirilmiş olacaktır.
7.3. Kısa vadeli sigorta kollarında dikkate alınmayan süreler
Kanunun 24 üncü maddesine göre geçici iş göremezlik ve emzirme ödenekleri bakımından aşağıda
yazılı hallerin, prim ödeme gün sayısına esas tutulacak bir yıllık ve 15 aylık sürelerin hesabında
nazara alınmaması ve bu süreler kadar geriye gidilmek suretiyle prim ödeme gün sayılarının
belirlenmesi gerekecektir.
Kısa vadeli sigorta kolları bakımından;
a- Herhangi bir sebeple silâh altına alınan sigortalının askerlikte geçen hizmet süresi, (Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 ve 3 numaralı alt bentleri hariç)
b- Hükümlülükle sonuçlanmayan tutuklulukta geçen süre,
c- İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortalarından geçici iş göremezlik ödeneği alan
sigortalının iş göremediği süre,
ç- Sigortalının greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt yapması hallerinde geçen süre,
Kanunun 18 inci maddesinde belirtilen çalışma sürelerine girmediği gibi, iş göremezliğin başladığı
veya hastalığın anlaşıldığı yahut doğumun olduğu tarihten önceki bir yılın hesabında da dikkate
alınmayacaktır.
7.4. İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortasında işveren ve üçüncü kişilerin
sorumluluğu
İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu
Kanunun 21 inci maddesi ile Yönetmeliğin 45 inci maddesinde belirlenmiştir.
İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği
mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak
sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan
gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin
işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilecektir.
İş kazası veya meslek hastalığı işverenin kastı sonucunda meydana gelmişse, işvereni Kuruma
karşı sorumlu hâle getirecektir. Kasıt, iş kazası veya meslek hastalığına işverenin bilerek ve
isteyerek, hukuka aykırı eylemiyle neden olması hâlidir. Zarara neden olan eylemin bilinçli olarak
yapılması kasıt için yeterli olup, sonuçlarının istenip istenmemesi kastı ortadan kaldırmaz.
İşverenin eylemi hukuka aykırı olmamakla birlikte, yaptığı hareketin hukuka aykırı sonuç
doğurabileceğini bilmesi, ihmali veya ağır ihmali sorumluluğunu kaldırmayacaktır.
İş kazası veya meslek hastalığı işverenin, sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili
mevzuat hükümlerine aykırı hareketi sonucunda oluşmuşsa işvereni Kuruma karşı sorumlu hâle
getirecektir. Mevzuat, yasal olarak yürürlüğe konulmuş ve yürürlüğünü muhafaza eden,
sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği alanında yasa koyucu ile yasa koyucunun yürütme
veya idareye verdiği yetki sonucu bu organlarca kabul edilen genel ve objektif kural veya
hükümlerin tümüdür.
İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınacaktır. Kaçınılmazlık, olayın
meydana geldiği tarihte geçerli bilimsel ve teknik kurallar gereğince alınacak tüm önlemlere
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
27 / 77
rağmen iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesi durumudur. İşveren alınması gerekli
herhangi bir önlemi almamış ise olayın kaçınılmazlığından söz edilemeyecektir.
İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse,
sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin
başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet
kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücu edilecektir.
Buna göre, sigortalıların geçirdikleri iş kazasının veya yakalandıkları meslek hastalığının ya da
hastalık halinin üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana geldiğinin Kurumumuzca tespit
edilmesi halinde, sigortalılarımıza veya hak sahiplerine ödenmiş ya da ileride ödenecek geçici iş
göremezlik ödeneği tutarının tamamının, üçüncü kişilerin kusurlu oldukları miktarlarla sınırlı
olmak üzere, Kurumca üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara ödettirilmesi
gerekmektedir.
İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, kamu görevlileri, er ve erbaşlar ile kamu idareleri tarafından
görevlendirilen diğer kişilerin vazifelerinin gereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmiş
ise, bu fiillerden dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç olmak üzere,
sigortalı veya hak sahiplerine yapılan ödemeler veya bağlanan gelirler için kurumuna veya
ilgililere rücu edilmez. Ayrıca, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen ölümlerde,
Kanun uyarınca hak sahiplerine bağlanacak gelir ve verilecek ödenekler için, iş kazası veya meslek
hastalığının meydana gelmesinde kusuru bulunan hak sahiplerine veya iş kazası sonucu ölen
kusurlu sigortalının hak sahiplerine Kurumca rücu edilmeyecektir.
İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık araştırmalarında yukarıda açıklanan işveren ve üçüncü
kişilerin sorumluluklarının bulunup bulunmadığı tespit edilerek, gerekli ödetme ve rücu işlemleri
yapılacaktır.
Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Çalışma mevzuatında sağlık raporu alınması
gerektiği belirtilen işlerde, böyle bir rapora dayanılmaksızın veya eldeki rapora aykırı olarak
bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılan sigortalının, bu işe girmeden önce var olduğu tespit
edilen veya bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılması sonucu meydana gelen hastalığı
nedeniyle, Kurumca sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverene ödettirilir.” hükmü
yer almaktadır.
Anılan fıkra metnindeki "Çalışma mevzuatı" terimi ile 4857 sayılı İş Kanununa ve çalışma hayatını
düzenlemek amacıyla çıkartılan yönetmeliklere atıfta bulunulmaktadır.
Bu durumda;
I- a) Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliğinde belirtilen bir işe girerken 4857 sayılı İş Kanununun 86
ncı maddesi hükmüne göre, bedence bu işlere elverişli ve dayanıklı oldukları hakkında işe giriş
sağlık raporu alınması,
b) Yaşı 18 den küçük olanların herhangi bir işe girerken 4857 sayılı İş Kanununun 87 inci maddesi
hükmü uyarınca vücut yapılarının dayanıklı olduğuna dair işe giriş sağlık raporu almaları,
II- Maden ve Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Tozla Mücadeleyle İlgili
Yönetmeliğin 26 ncı maddesine göre, ocaklarda çalıştırılacak işçilerin işe alınmadan önce İş
Kanununun 86 ncı ve 87 nci maddeleri ile Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliğinin 5 inci maddesi
hükümleri gereğince tıbbi muayeneye tabi tutulmaları,
III- Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde, ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılacak
işçiler (kadınlar dâhil) ile 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş genç işçilerin işe
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
28 / 77
girişlerinde, işin niteliğine ve şartlarına göre bedence bu işlere elverişli ve dayanıklı olduklarının
fizik muayene ve gerektiğinde laboratuar bulgularına dayanılarak hazırlanan hekim raporu ile
belirlenmesi,
IV- İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinin 8 inci
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile önceden
veya sonradan fazla çalışmayı kabul etmiş olsalar bile sağlıklarının elvermediği işyeri hekiminin
veya Kurum ile anlaşmalı sağlık hizmet sunucuları hekimlerinin, bunların bulunmadığı yerlerde
herhangi bir hekimin raporu ile belgelenen işçilere fazla çalışma yaptırılmaması,
V- Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım
Yurtlarına Dair Yönetmelik hükümlerine göre, emzikli işçilerin Ağır ve Tehlikeli İşler
Yönetmeliğinde kadınların çalıştırılabilecekleri belirtilmiş olan işlerde çalıştırılabilmeleri için,
doğumdan sonraki 8 haftanın bitiminde ve işe başlamalarından önce çalışmalarına engel durumları
olmadığının raporla belirlenmesi,
VI- Kadın İşçilerin Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesi
hükmü uyarınca, kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılabilmeleri için, işe başlamalarından önce
çalışmalarına engel durumları olmadığına dair raporlarının sağlanması,
VII- İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 57 nci maddesinin yedinci fıkrası hükmüne göre,
yeniden işe girecek işçilerden, bulaşıcı bir hastalığı bulunmadığına dair sağlık raporu ile çiçek aşısı
kağıdının temin edilmesi,
gerekmektedir.
Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasının uygulanması ile daha önce 506 sayılı Kanunun
“Bünyece elverişli olmakları işlerde çalıştırılanlar” başlıklı mülga 41 inci maddesinin açıklanan
hususların tatbiki sırasında söz konusu 41 inci madde hükmüne istinaden, Kurumumuzca işverenler
aleyhine açılan davalarla ilgili olarak Kurumumuza intikal eden muhtelif mahkeme kararları ile
Yargıtay ilamları incelendiğinde, "Sigortalının bünyece elverişli bulunmadığı işte çalıştırılmış
olmasının" söz konusu maddenin uygulanmasında ön koşul olarak kabul edildiği tespit edilmiştir.
Bu nedenle, mahkeme kararları ile Yargıtay ilamları ve Kanun hükmü birlikte değerlendirildiğinde,
aşağıda kayıtlı üç ayrı durumda ve her bir durum için belirtilen şartların birlikte tahakkuku halinde
uygulanması uygun görülmektedir.
Buna göre;
I- a) Sigortalının çalışma mevzuatına göre alınması gerekli işe giriş sağlık raporuna
dayanılmaksızın işe alınması,
b) Bünyece elverişli bulunmadığı işte çalışması,
c) Hastalığının bu işe girmeden önce var olduğunun saptanması,
II- a) Sigortalının işe giriş raporuna aykırı olarak,
b) Bünyece elverişli bulunmadığı bir işte çalıştırılması,
c) Hastalığının bu işe girişinden önce var olduğunun saptanması,
III- a) Çalışma mevzuatına göre alınması gerekli işe giriş sağlık raporuna dayanılmaksızın işe
alınan veya eldeki rapora aykırı olarak çalıştırılan sigortalının,
b) Bünyece elverişli bulunmadığı işte çalıştırılması ve bunun sonucunda hastalığın meydana
geldiğinin saptanması.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
29 / 77
Yukarıda belirtilen üç durumda ve her bir durum içindeki tüm şartların birlikte gerçekleşmesi
halinde, Kurumumuzca ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri bu fıkra hükmü gereğince ilgili
işverenlerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Söz konusu raporların İş Kanununun ve anılan Tüzük ile Yönetmeliklerde sözü edilen maddelerine
göre alınması gereken işe giriş sağlık raporu niteliğinde bulunup bulunmadığı hususunun ilgili
Bölge Çalışma Müdürlüklerinden sorularak tespiti gerekmektedir.
Kanunun 21 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü
bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride
yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin
yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir.
Buna göre, sigortalıların geçirdikleri iş kazasının veya yakalandıkları meslek hastalığının yâda
hastalık halinin üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana geldiğinin Kurumumuzca tespit
edilmesi halinde, sigortalılarımıza veya hak sahiplerine ödenmiş yâda ileride ödenecek geçici iş
göremezlik ödeneğinin tutarının tamamı, üçüncü kişilerin kusurlu oldukları miktarlarla sınırlı
olmak üzere, Kurumca üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara ödettirilmesi
gerekmektedir.
Örneğin:
- Şehirlerarası veya şehir içinde çalışan ve içinde bulunduğu otobüsün devrilmesi sonucu yaralanan
sigortalımız için Kurumumuzca iş kazası ya da hastalık sigortası kolundan ödenen geçici iş
göremezlik ödeneğinin kazanın oluşunda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre kusurlu
veya dolayısıyla suçlu olduğu tespit edilen aracın sahibi şoförden tahsil edilmesi gerekmektedir.
- Sigortalının herhangi bir nedenle komşusu ile ettiği kavgada bıçakla yaralanması sebebiyle
istirahatlı kaldığı günler için Kurumumuzca hastalık sigortası kolundan kendisine ödenen geçici iş
göremezlik ödeneğinin, suç sayılan bu hareketi neticesinde sigortalının yaralanmasına sebep olan
üçüncü kişiye ödettirilmesi icap etmektedir.
Ancak, anılan fıkra hükmünde üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle iş kazası, meslek hastalığı ve
hastalık meydana gelmişse sigortalıya veya hak sahiplerine iş kazası, meslek hastalığı ile hastalık
sigortası kolundan Kurumumuzca ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin ödettirilmesi
öngörüldüğüne göre, bu hükmün uygulanabilmesi için öncelikle olayın meydana gelişinde üçüncü
kişinin kusuru nedeniyle meydana geldiğinin gerekli belgelerle kesin olarak tespit edilmesi
gerekmektedir.
- Öte yandan, sigortalımızın eşi tarafından kullanılmakta olan aracın trafik kazası yapması
nedeniyle, meydana gelen kazada yaralanan sigortalımıza istirahatlı bırakıldığı günler için ödenen
geçici iş göremezlik ödeneklerinin; trafik kazasına neden olan sürücü durumundaki sigortalı eşinin
Kanunun yukarıda kayıtlı dördüncü fıkrası hükmüne istinaden üçüncü kişi sayılması gerekmekte
ise de, bu konu ile ilgili yerleşmiş yargı kararlarında; kusurlu hareketi sonucu eşinin trafik
kazası sonucu yaralanmasına neden olan sigortalı eşinin Kanunun 21 inci maddesinin dördüncü
fıkrası hükmünde öngörülen üçüncü kişi konumunda olmadığı, aksi halin Kanunun ruhuna ve
amacına aykırı olacağı ifade edildiğinden, esasen sigortalımızın eşinin bilerek ve isteyerek trafik
kazası yapması ve sigortalımızı yaralaması da düşünülemeyeceğinden, Kurumumuzca sigortalının
eşinin üçüncü kişi kabul edilerek rücu edilmemesi gerekmektedir.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
30 / 77
Anılan fıkraya göre, kusuru nedeniyle sigortalımızın iş kazası geçirmesine, meslek hastalığına
yakalanmasına yahut hastalanmasına sebep olan bir kimseye karşı Kurumca rücu hakkının
kullanılması için, öncelikle haksız fiile maruz kalan şahsın Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bendi ile 5 inci maddesinin (b) ve (g) bentleri kapsamında veya Ek- 5 inci
maddesine göre sigortalı olması gerektiğinden, söz konusu fıkra hükmü, Kurumumuzdan sürekli iş
göremezlik geliri, malullük veya yaşlılık aylığı almakta olanlar ile bunların geçindirmekle yükümlü
oldukları eş, çocuk, ana ve babalarını, hak sahibi olarak Kurumdan gelir veya aylık alan eş, çocuk,
ana ve babalar ile sigortalıların geçindirmekle yükümlü oldukları ana ve babalarını
kapsamamaktadır.
Ayrıca, sigortalının, kusuru nedeniyle iş kazası geçirmesine, meslek hastalığına yakalanmasına
yahut hastalanmasına sebep olan üçüncü şahıslar hakkında Cumhuriyet Savcılığı tarafından
takipsizlik veya mahkemece açılan Kamu davasının düşürülmesine veya beratına karar verilmesi
halinde, bu kararların suçu ortadan kaldırmadığı dikkate alınarak, iş kazası, meslek hastalığı ve
hastalık sigortasından Kanunun 18 inci maddesi gereğince ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin
üçüncü kişiye tazmin ettirilmesi konusunda hukuki yola başvurulması gerekmektedir.
Sigortalıların yaralanmalarına sebebiyet veren üçüncü şahıslardan yapılan masrafların tahsil
edilmesinde af, kamu davası açılmaması veya açılmakla birlikte cezanın ertelenmesi ya da karar
verilmesi 21 inci maddenin dördüncü fıkrasının uygulanmasını engellememektedir.
Sigortalının geçirdiği trafik kazası dolayısıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre
düzenlenen Trafik Kaza Raporlarında; olaya karışanların kusur oranı belirtilmeksizin 2918 sayılı
Kanun hükümlerinin ihlal edildiğinin belirtildiği, dolayısıyla olayın intikal ettiği adli mercilerce
belirlenmiş kusur oranı mevcut ise bu kusur oranının, ancak herhangi bir şekilde adli mercilere
intikal etmeyen trafik kazalarında, trafik kazası sonrasında düzenlenen belgelerin intikal ettiği
sigorta şirketleri (eksperleri) tarafından belirlenen kusur oranlarının tespit edilerek buna göre işlem
yapılması,
Ayrıca, anılan madde hükmüne göre üçüncü kişilerden tahsili cihetine gidilen sigorta giderlerinin
geri alınması sırasında, Kanunun 96 ncı maddesi hükmü gereğince kanuni faiz uygulanması
gerekmektedir.
Öte yandan, sigortalılarımıza trafik kazası geçirmeleri nedeniyle Kurumumuzca iş kazası ya da
hastalık sigortası kolundan ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin kusur oranına tekabül eden
kısmı, Kanunun 21 inci maddesinin dördüncü fıkrası ve 2918 sayılı Kanun gereğince kastı veya
suç sayılır hareketi ile olaya sebebiyet veren kişiler ile bunların mali mesuliyet sigortasını yapan
sigorta şirketinden (poliçe limiti dâhilinde) tahsil edilmesi gerekmektedir.
Kurumumuzca bugüne kadarki uygulamada olduğu gibi trafik kazası sonucu sigortalılar ile
geçindirmekle yükümlü oldukları kişilere yapılan masrafların, olaya sebebiyet veren kişiler ile
bunların kullandıkları aracın zorunlu mali mesuliyet sigortasını yapan sigorta şirketinden
(poliçedeki limit dâhilinde) kusur oranına isabet eden miktarın talep edilmesi,
Ancak,
- Kazayı yapan motorlu aracın saptanamaması,
- Zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmaksızın trafiğe çıkarılan motorlu araçların kişilere
verdiği zararlar,
- Zeyil name düzenlemeyip eksik teminatlı kalan motorlu araçların kişilere verdiği zararlar,
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
31 / 77
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 107 nci maddesi uyarınca işletenin sorumluluğunun
olmadığı hallerde çalınmış veya gasp edilmiş motorlu aracın kişilere verdiği zararlar,
- Yükümlü sigorta şirketinin iflası,
hallerinde yapılan masrafların, Karayolları Trafik Garanti Fonu Yönetmeliğinin 12 nci maddesi
uyarınca zaman aşımı süresi içinde, trafik kaza tespit tutanağı ile diğer belgelerle “Türk Sigorta
ve Reasürans Şirketleri Birliği (Karayolları Trafik Garanti Sigortası Hesabı) Büyükdere
Caddesi Büyükdere Plaza No:195 Kat:1-2 34394 Levent İSTANBUL” adresinde faaliyet
gösteren Türk Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği Karayolu Trafik Garanti Sigortası Hesabına
başvurularak talep edilmesi gerekmektedir.
7.5. Süresinde bildirilmeyen sigortalılarda işverenin sorumluluğu
Kanunun 23 üncü maddesinde kanuni süresinde bildirilmeyen sigortalıların kısa vadeli sigorta
kolları bakımından işverenin sorumluluğu düzenlenmiştir.
Bu maddeye göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki
sigortalıların; sigortalı olarak çalıştırmaya başlandığının süresi içinde sigortalı işe giriş bildirgesi
ile Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirgenin sonradan verildiği veya sigortalı çalıştırıldığının
Kurumca tespit edildiği tarihten önce meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık
halleri sonucu ilgililerin gelir ve ödenekleri Kurumca ödenir. Belirtilen hallerde, Kurumca yapılan
ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile gelir bağlanırsa bu gelirin
başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri tutarı, 21 inci maddenin birinci fıkrasında yazılı
sorumluluk halleri aranmaksızın işverene ayrıca ödettirilir. İşvereni bu anlamda sorumlu
tutabilmek için sigortalı işe giriş bildirgesinin kanuni süresinde Kuruma verilmemiş olması, sigorta
olayının, sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği tarihten önce meydana gelmiş bulunması
şarttır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılarda ise, sigortalı
olduğu halde, Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen süre içerisinde bildirimde
bulunmayanlara, bildirimde bulunulmayan sürede meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, analık
halleri sonucu ilgililerin gelir ve ödenekleri Kurumca ödenmeyecektir.
7.6. Sigortalıdan kaynaklanan sebeplerle tedavi süresinin uzaması ve iş
göremezliğinin artmasında sigortalının sorumluluğu
Sigortalıların sorumluluğu Kanunun 22 inci maddesi ile Yönetmeliğin 44 üncü maddesinde hüküm
altına alınmıştır.
Sigortalının iş kazasına veya meslek hastalığına uğraması, hastalanması, tedavi süresinin uzaması
veya iş göremezliğinin artması hâllerinde geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik
geliri;
a- Ceza sorumluluğu olmayanlar ile kabul edilebilir mazereti olanlar hariç olmak üzere,
sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık nedeniyle tedavisini yapan hekim
tarafından bildirilen tedbirlere ve yapılan tavsiyelere uymaması nedeniyle, normal tedavi süresi
uzamış, sürekli iş göremezlik derecesi artmış veya malul kalmış yahut maluliyet oranı artmış ise,
bu hususların hekim raporu ile tespit ve belgelendirilmesi hâlinde sigortalıya ödenecek geçici iş
göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri, uzayan tedavi süresi veya artan iş göremezlik
oranı esas alınarak dörtte birine kadarı Kurumca eksiltilerek ödenecektir.
Örnek: Geçirdiği iş kazası sonucu ayağı kırılan sigortalının öncelikle sağlık tesislerine başvurarak
tedavisini yaptırması gerektiği halde buna uymayarak kırılan ayağını gayri sıhhi şartlarla tedavi
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
32 / 77
yolunu seçmesi ve bunun sonucunda kırılan ayağı üç ayda iyileşeceği yerde beş ayda iyileştiğinin
Kurumca yetkilendirilen sağlık tesislerince tespit edilmesi halinde sigortalının uzayan iki aylık
tedavi süresi için ödenecek geçici iş göremezlik ödeneğinin dörtte birine kadar eksiltilerek
ödenmesi gerekmektedir.
b- Ceza sorumluluğu olmayanlar hariç, ağır kusuru yüzünden iş kazasına uğrayan, meslek
hastalığına tutulan veya hastalanan sigortalının, mahkeme kararı, denetim, soruşturma ve kontrol
raporları, ünite kararı, hekim raporu, kamu kurum ve kuruluşlarının görevleri gereği düzenlediği
tutanaklar veya belgelerde belirlenen kusur derecesinin üçte biri oranında Kurumca eksiltilerek
ödenir. Ancak kusur derecesinin bilgi ve belgelerde yer almaması hâlinde yüzde beş oranında
Kurumca eksiltilecektir. Sigortalının, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili kurallara uymaması, tehlikeli
olduğu veya hastalığa sebep olacağı bilinen bir hareketi yapması, yetkili kimseler tarafından
verilen emirlere aykırı hareket etmesi, açıkça izne dayanmadığı gibi, hiçbir gereği veya yararı
bulunmayan bir işi bilerek yapması ve yapılması gerekli bir hareketi savsaması, ağır kusuruna esas
tutulacaktır.
Sigortalıların geçirdikleri iş kazası veya meslek hastalığı yada hastalıkları nedeniyle haklarında
düzenlenen ve sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezleri kısa vadeli sigorta
servisine intikal eden veya bu servislerce iş kazası veya meslek hastalığı yada hastalık olayına
ilişkin temini gereken mahkeme kararı, denetim, soruşturma ve kontrol raporları, ünite kararı,
hekim raporu, kamu kurum ve kuruluşlarının görevleri gereği düzenlemiş olduğu tutanaklar veya
belgelerde, sadece ağır kusurlu olduğu ve kusur oranı anılan belgelerde kayıtlı olan
sigortalılarımızın bu belgelerde belirtilen kusur derecesi esas alınarak, sigortalıların iş kazası ile
meslek hastalığı, hastalık sigortası kollarından istirahatlı oldukları günlere ait hak ettikleri ve
Kurumumuzca kendilerine ödenmesi için PTT Bank şubelerine havale edilmek üzere tespit
edilmiş olan geçici iş göremezlik ödeneği miktarından üçte biri oranında eksiltilmesi,
Ancak, ağır kusurlu olduğuna ilişkin kusur derecesi yukarıda belirtilen bilgi ve belgelerde yer
almamasına rağmen iş kazası, meslek hastalığı veya hastalık olayı dolayısıyla sigortalı hakkında
düzenlenen belgelerden ağır kusurlu olduğu anlaşılan sigortalıların geçici iş göremezlik ödeneği
miktarından yüzde beş oranında eksiltilmesi,
Ayrıca, sigortalının geçirdiği trafik kazası nedeniyle düzenlenen Trafik Kaza Raporlarında; olaya
karışanların kusur oranı belirtilmeksizin, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerinin ihlal
edildiğinin belirtildiği dolayısıyla olayın intikal ettiği adli mercilerce belirlenmiş kusur oranı
mevcut ise, bu kusur oranının, ancak herhangi bir şekilde adli mercilere intikal etmeyen, trafik
kazası sonrası düzenledikleri belgelerin intikal ettiği Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri
Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulu olan Trafik Hizmetleri Döner Sermaye İşletmesi’nden veya
sigorta şirketleri (eksperleri) tarafından belirlenen kusur oranlarının tespit edilerek buna göre işlem
yapılması,
gerekmektedir.
Örnek 1: Sigortalılarının geçirdiği iş kazası nedeniyle hakkında düzenlenen mahkeme kararında,
kazanın oluşunda % 30 ağır kusurlu olduğu belirtilmiş ise; sigortalımızın bu kaza nedeniyle
Kurumumuzca kendisine ödenmesi için tespit edilen geçici iş göremezlik ödeneğinin, ağır kusur
oranı olarak tespit edilen % 30 ağır kusur oranının üçte birine isabet eden %10 eksiltilerek
ödenmesi gerekmektedir.
Örnek 2: Sürücü durumundaki sigortalının geçirdiği trafik kazası ile ilgili olarak kesinleşmiş
mahkeme kararı var ise, sigortalının geçici iş göremezlik ödeneğinden kararda belirtilen ağır
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
33 / 77
kusur oranının 1/3’ ü oranında (%100 kusurlu ise; %33,3’ü, %75 ise; %25’i, %25 ise; %8,6’sı
gibi ...) indirim yapılacaktır.
c- Mahkeme kararı, denetim, soruşturma ve kontrol raporları, ünite kararı, hekim raporu, kamu
kurum ve kuruluşlarının görevleri gereği düzenlediği tutanaklar veya belgelerde kasti bir hareketi
yüzünden iş kazasına uğradığı saptanan, meslek hastalığına tutulan, hastalanan veya Kurumun
yazılı bildirimine rağmen teklif edilen tedaviyi kabul etmeyen sigortalıya, geçici iş göremezlik
ödeneği yarısı tutarında ödenecektir. Teklif edilen tedaviyi kabul ettiği tarihten itibaren ise yeniden
kesinti yapılmadan geçici iş göremezlik ödeneği ödenecektir.
ç) Tedavi gördüğü hekimden tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir olduğuna dair belge almaksızın
çalıştığı, mahkeme kararı, denetim, soruşturma ve kontrol raporları, ünite kararı, hekim raporu,
kamu kurum ve kuruluşlarının görevleri gereği düzenlediği tutanaklar veya belgelerle belirlenen
sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez. Ödenmiş olanlar da yersiz yapılan ödeme
tarihinden itibaren ilgili mevzuat hükümlerine göre geri alınacaktır. Sigortalılara ait raporda,
istirahat süresi sonunda çalışır kararı varsa ayrıca çalışabilir belgesi aranmaz. Geçici iş göremezlik
ödeneği ödenirken sigortalının istirahatlı olduğu devrede çalışmadığının işveren veya Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olanlar tarafından beyan ve
belgelenmesi gerekecektir.
Örnek: Akciğer TBC teşhisli hastalığı nedeni ile iki ay istirahatli kılınan sigortalı çalışır kararı
almadan bir ay sonra işyerinde çalışmaya başlarsa çalıştığı günler için geçici iş göremezlik ödeneği
ödenmemesi ödenmiş olanlar var ise kendisinden geri alınması gerekmektedir.
8. TARIM İŞÇİLERİ, SOSYAL GÜVENLİK DESTEK PRİMİNE TABİ
OLARAK ÇALIŞANLAR, İŞ KAYBI TAZMİNATI ALANLAR, İŞSİZLİK
ÖDENEĞİ ALANLAR İLE TOPLULUK SİGORTASINA TABİ OLANLAR
İÇİN KISA VADELİ SİGORTA KOLLARI UYGULAMASI
8.1. 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa tabi sigortalılar
2925 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde
5510 sayılı Kanunun ilgili maddeleri hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır.
İş kazaları ile meslek hastalıkları halinde sağlanan yardımlar;
a- Sağlık yardımı yapılması,
b- Sürekli iş göremezlik hallerinde gelir verilmesi,
c- Protez araç ve gereçlerinin sağlanması, takılması, onarılması ve yenilenmesi,
ç- Cenaze masrafı karşılığı verilmesi,
d- Sigortalının ölümünde hak sahiplerine gelir bağlanmasıdır.
Bu yardımlardan yararlanılabilmesi için iş kazasının olduğu tarihten en az üç ay önce sigortalının
tescil edilmiş olması ve sigortalılığının sona ermemiş olması şarttır. Sağlanan yardımlar arasında
geçici iş göremezlik ödeneği bulunmamaktadır. Bu nedenle bu sigortalılara geçici iş göremezlik
ödeneği verilmeyecektir.
İş kazası sayılma hal ve durumları bakımından bu sigortalılar 5510 sayılı Kanuna tabi olacaklardır.
Yapılacak araştırmalarda bu hususun göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
İş kazası en geç kazadan sonraki üç gün içinde işverene veya Kuruma bildirilir. Bildirim yapılan
yazıda sigortalının, sicil numarası, adı ve soyadı, doğum tarihi, işyerinde yaptığı iş, iş kazasının
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
34 / 77
vuku bulduğu yer, tarih ve saat, oluş şekli, tanıkların ad ve soyadları, işyerinin adresi, işverenin
adı, soyadı ve ikametgah adres bilgileri ve imzalarının da bulunması gerekmektedir. Meslek
hastalığında işverence veya sigortalılarca imzalarının bulunduğu yazıyla sigortalının, sicil
numarası, adı ve soyadı, doğum tarihi, işyerinde yaptığı iş ve mahiyeti, işyerinin adresi, işverenin
adı, soyadı ve ikametgâh adres bilgilerini bildirmeleri gerekmektedir.
İş kazası veya meslek hastalığı dolayısıyla hekimin bildirdiği tedbir ve tavsiyelere uymaması
yüzünden malul kalmasına veya malullük derecesinin artmasına sebep olan sigortalının sürekli iş
göremezlik gelirinin kendisine yüklenebilecek kusurun raporda belirtilen oranındaki kısmı
düşürülecektir. Şu kadarki, bu düşürme %50'yi geçemeyecektir.
Kurumun yazılı bildirisine rağmen teklif edilen tedaviyi kabul etmeyen sigortalıya, tedavi için
Kuruma başvuracağı tarihe kadar sağlık yardımı yapılmayacağı gibi, sürekli iş göremezlik geliri de
verilmeyecektir.
8.2. Sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışanlar hakkında düzenlenen sağlık
raporları ile ilgili uygulamalar
Kanunun “Sosyal güvenlik destek primine ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 14 üncü
maddesinde, Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olanlar, vazife
malûllüğü, malûllük ve yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlar ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında sosyal güvenlik
destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin
uygulanmasına devam edileceği, bunlar hakkında sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası
hükümlerinin uygulanacağı belirtilmektedir.
Sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışanlara verilecek istirahat raporları: Bir
işyerinde sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışan ve Kurumumuzdan yaşlılık aylığı
almakta olanların, hastalıkları sebebiyle başvuracakları Kurumumuzun anlaşmalı olduğu sağlık
hizmet sunucusu hekimlerince istirahatlı bırakılmalarına lüzum görüldüğünde, Kurumumuzca
kendilerine hastalık ve analık sigortası kollarından iş göremezlik ödeneği ödenmesi mümkün
bulunmadığından, haklarında istirahat ve geçici iş göremezlik belgesi düzenlenmesi, ayrıca
istirahatlarının bitiminde işyerlerine ibraz etmeleri için "Çalışabilir Kâğıdı" tanzim edilmesi söz
konusu olmadığından, işyerlerinde çalışmadıkları günlerin ispatı olmak üzere, işverenlerine ibraz
etmeleri için, talepleri halinde, ilgililerin hastalıklarının teşhisiyle birlikte, istirahatlı bırakıldıkları
süreleri belirtir, müdavi hekimce imzalanmış ve isim kaşesi basılmış bir raporun düzenlenmesi
uygun görülmektedir.
8.3. İş kaybı tazminatı alanlar
Kanunun geçici 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında, 4046 sayılı Kanunun 21 inci maddesi
kapsamında iş kaybı tazminatı alanlar Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalı ve genel sağlık sigortalısı sayılmakla birlikte, kısa vadeli sigorta kollarına tabi
olmadıkları belirtilmektedir. Buna göre, iş kaybı tazminatı alanların bir işverene tabi ve fiili olarak
çalışmaları söz konusu olmadığından, iş kaybı tazminatı alanlara kısa vadeli sigorta kollarına
ilişkin hükümler uygulanmayacaktır.
8.4. İşsizlik ödeneği alanlar
4447 sayılı Kanun hükümlerine göre Türkiye İş Kurumundan işsizlik ödeneği almakta olanlar
Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı ve genel sağlık
sigortalısı sayılmakla birlikte, kısa vadeli sigorta kollarına tabi olmamaları nedeniyle işsizlik
ödeneği alanlara kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin hükümler uygulanmayacaktır.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
35 / 77
8.5. Topluluk sigortasına tabi olanlar
506 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine göre topluluk sigortasına tabi olanlardan avukat ve noterler
01/10/2008 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalı sayıldıklarından, kısa vadeli sigorta kolları bakımından avukat ve noterler 01/10/2008
tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükümlerine göre
işlemleri gerçekleştirilecektir.
9. HEKİM YETKİLERİ
İşyeri hekimlerinin yetkilendirme iş ve işlemleri hakkında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
tarafından İşyeri Hekimlerinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik
27/11/2010 tarih ve 27768 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.
Buna göre, 20/5/2009 tarihli ve 2009/71 sayılı, 4/11/2010 tarihli ve 2010/122 sayılı Kurumumuz
Genelgeleri yürürlükten kaldırılmıştır. 27/11/2010 tarihinden itibaren işyeri hekimlerinin
yetkilendirme iş ve işlemleri anılan Yönetmelik hükümleri gereğince Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünce yürütülecektir. Bu tarihten sonra söz
konusu başvuruların ünitelerimize yapılmaması ve ünitelerimize başvuran işyeri hekimi ve
işverenlere başvurularını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı web sayfasında yer alan bilgilere
göre ve istenilen belgelerle birlikte İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğüne yapmaları yönünde
bilgi verilecektir.
B- GENEL SAĞLIK SİGORTASI HAK SAHİPLİĞİ İŞLEMLERİ
Kanunun 60 ıncı maddesine göre Türkiye’de ikamet eden genel sağlık sigortalısı ve bakmakla
yükümlü olduğu kimselerin genel sağlık sigortası hak ve hizmetlerinden yararlanabilmeleri için
Kurum kayıtlarında genel sağlık sigortası hak sahipliği oluşturulur. Genel sağlık sigortası hak
sahipliği, genel sağlık sigortalılarının ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin bilgilerinin Kurum
kayıtlarında, genel sağlık sigortası hak ve hizmetlerinden yararlanabileceklerine ilişkin aktivasyon
işlemlerinin gerçekleştirilmesi ile sağlanır.
1. GENEL SAĞLIK SİGORTASI HAK SAHİPLİĞİ KAPSAMI
1.1. Genel sağlık sigortası hak sahipliğinden yararlanacaklar
Kanunun 108 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilenler ile Kanunun 60 ıncı
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (3) ilâ (8) ve (10) numaralı alt bentleri ve (f) bendinde
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
36 / 77
sayılanlar 01/07/2008 tarihinde, Kanunun 108 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi
gereğince Kanunun 60 ıncı maddesinin diğer bentlerinde sayılanlar ise 01/10/2008 tarihinde,
2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tabi
çalışmış olmaları sebebiyle Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında sayılanlar ve bakmakla
yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetleri 15/01/2010 tarihinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev
yapan askeri ve sivil personel ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetleri ise
15/10/2010 tarihinde,
genel sağlık sigortası kapsamına alınmıştır.
Kanunun geçici 12 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, ilgili kanunları gereği tedavi
yardımları karşılanan kişiler, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte herhangi bir işleme gerek
kalmaksızın, bu Kanun açısından genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla
yükümlü olduğu kişi sayılarak genel sağlık sigortası hak sahibi olarak kabul edilmiştir.
1.2. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren genel sağlık sigortası hak sahipleri
(01/07/2008)
Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin alt bentleri ile (f) bendinde düzenlenen
ve aşağıda sayılan;
a- 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet
Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alan kişiler,
b- 28/5/1986 tarihli ve 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının Bağlanması Hakkında
Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,
c- 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun
hükümlerine göre aylık alan kişiler,
d- Harp malûllüğü aylığı alan kişiler ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu
kapsamında aylık alan kişiler,
e- 11/10/1983 tarihli ve 2913 sayılı Dünya Olimpiyat ve Avrupa Şampiyonluğu Kazanmış
Sporculara ve Bunların Ailelerine Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan
kişiler,
f- 5510 sayılı Kanun ve bu Kanundan önce yürürlükte bulunan sosyal güvenlik kanunlarına göre
gelir ve aylık alan kişiler ile,
Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinin
dışında kalan genel sağlık sigortalısının, sigortalı sayılmayan veya isteğe bağlı sigortalı olmayan,
kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan;
Eşi,
18 yaşından büyük, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi
halinde 25 yaşını doldurmamış evli olmayan çocukları,
Yaşına bakılmaksızın malul olduğu Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilen evli olmayan
çocukları,
Her türlü kazanç ve irattan elde ettiği gelirler toplamı yürürlükte bulunan asgari ücretin net
tutarından daha az olan ve diğer çocuklarından sağlık yardımı almayan ana ve babası,
01/07/2008 tarihinden itibaren genel sağlık sigortası kapsamına alınmışlardır.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
37 / 77
1.3. 01/10/2008 tarihinden itibaren kapsama alınan genel sağlık sigortalıları
a- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olanlar,
b- İsteğe bağlı sigortalı olan kişiler,
c- Mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla, oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından
yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan kişiler,
ç- Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında sayılan ve başka bir ülkede
sağlık sigortasından yararlanma imkanı bulunmayan vatandaşlar,
d- Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi kapsamında sayılan ve Kanundan önce
yürürlükte bulunan sosyal güvenlik kanunlarına göre gelir ve aylık alan kişilerden; Kanunun
yürürlük tarihinden önce diğer sosyal güvenlik kanunlarına göre isteğe bağlı prim ödeyerek gelir
ve aylık alanlardan sağlık yardımı almayan kişiler,
e- Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sağlık hizmeti almayan mülga 30/5/1978 tarihli ve
2147 sayılı ve 8/5/1985 tarihli ve 3201 sayılı Kanunlara göre borçlanarak aylık alanlardan
Türkiye’de ikamet eden ve sağlık yardımı alamayan kişiler,
f- Kamu idaresine ait işyerlerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda kaldığı aylara ait
genel sağlık sigortası primi, Kanunun 82 inci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç
alt sınırının 30 günlük tutarı üzerinden ilgili kamu idaresince ödenen kişiler,
g- Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı
Kanun gereğince işsizlik ödeneği ve ilgili kanunları gereğince kısa çalışma ödeneğinden
yararlandırılan kişiler ile;
Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinin
dışında kalan genel sağlık sigortalısının, sigortalı sayılmayan veya isteğe bağlı sigortalı olmayan,
kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan;
Eşi,
18 yaşından büyük, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını,
Yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış evli olmayan çocukları ile yaşına
bakılmaksızın malul olduğu Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilen evli olmayan çocukları,
Her türlü kazanç ve irattan elde ettiği gelirler toplamı yürürlükte bulunan asgari ücretin net
tutarından daha az olan ve diğer çocuklarından sağlık yardımı almayan ana ve babası,
ğ- Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin iki numaralı alt bendinde belirtilen
vatansızlar ve sığınmacılar,
h- Kanunun 61 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamındaki 18 yaşını doldurmamış çocuklar,
ı- Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin yedi numaralı alt bendinde belirtilen
2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma,
bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kişiler.
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
38 / 77
1.4. 15/1/2010 tarihinden itibaren kapsama alınan genel sağlık sigortalıları
2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tabi
çalışmış olmaları sebebiyle Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında sayılanlar ve bakmakla
yükümlü olduğu kişiler.
1.5. 15/10/2010 tarihinden itibaren kapsama alınan genel sağlık sigortalıları
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan askeri ve sivil personel ile bunların bakmakla yükümlü
olduğu kişiler.
1.6. 25/02/2011 tarihinden itibaren kapsama alınan genel sağlık sigortalıları
a- 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki
eğitim gören öğrenciler ile meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında
staja tabi tutulan öğrenciler ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi
olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı, Kanunun 82 nci
maddesine göre belirlenen günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayan
öğrencilerden bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar,
b- Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine
katılan kursiyerlerden, yeşil kart sahibi olmayanlar ve bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda
bulunmayanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler,
c- Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile 52 nci maddesinin 2 nci fıkrasının
son cümlesinde belirtilen koşullar aranmaksızın ve yüksek öğrenim süreleri ile sınırlı kalmak
şartıyla, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre üniversitelerde yüksek öğrenim gören yabancı
uyruklu öğrenciler,
ç- 1136 sayılı Avukatlık Kanununa göre staj yapanlardan bakmakla yükümlü olunan kişi
durumunda olmayanlar,
d- 5510 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesine göre, tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle
süreksiz olarak çalışanlar ile bakmakla yükümlü olduğu kişiler,
e- 5510 sayılı Kanunun Ek 6 ncı maddesine göre, ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi
toplu taşıma aracı işyerleri ile 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ve Kültür
ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla
kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre
hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olan kişiler ve bunların bakmakla yükümlü olduğu
kimseler.
Örnek 1: 2010 yılı Eylül ayında çıraklık okuluna başlayan 01/05/1991 doğumlu çırak 20 yaşına
kadar sigortalı olan babası üzerinden bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık yardımlarından
yararlandırılacaktır. 01/05/2011 tarihinde 20 yaşını doldurması nedeniyle babası üzerinden
bakmakla yükümlü olunan kişi sayılamayacağından, genel sağlık sigortalısı olduğu tarihten
itibaren geçiş süreci olan otuz gün içinde sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi için son bir yılda
30 gün genel sağlık sigortası prim gün sayısı aranmayacaktır.
Örnek 2: Anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra anne veya babasının genel sağlık
sigortalısı olmaması nedeniyle sağlık hizmetlerinden yararlanamayan 19 yaşından büyük staj yapan
meslek lisesi öğrencisi, sağlık hizmet sunucusuna başvurduğu tarihten önceki son bir yıl içinde 30
Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/Ankara Ayrıntılı bilgi için : O. YÜCE Dai. Bşk.
Telefon : (0 312) 458 72 82-431 22 91 Elektronik Ağ : http://www.sgk.gov.tr
Faks : (0 312) 435 72 36 e-posta : sigortakisavadeli@sgk.gov.tr
39 / 77
gün genel sağlık sigortası prim gün sayısının bulunması şartıyla stajyer öğrenci olarak kendi
sigortalılığı üzerinden sağlık hizmetlerinden yararlandırılacaktır.
Kanunun 61 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereği anne veya babasının genel sağlık
sigortalısı olmaması nedeniyle 18 yaş altı genel sağlık sigortalılığı mevcut olan ve staj yapan
meslek lisesi öğrencisi, sağlık hizmet sunucusuna başvurduğu tarihten önceki son bir yıl içinde 30
gün genel sağlık sigortası prim gün sayısı aranmaksızın, stajyer öğrenci olarak kendi sigortalılığı
üzerinden sağlık hizmetlerinden yararlandırılır.
Örnek 3: Anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra prim borcu bulunması nedeniyle anne
veya babasının genel sağlık sigortalılığından dolayı bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık
hizmetlerinden yararlanma hakkı bulunmayan 18 yaşından büyük çırak, aynı Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortalısı olduğu tarihten itibaren
geçiş sürecinde 30 gün genel
Metnin devamı ekli belgededir.