Ekli belgeden alınan metin
T.C.
SGK
fijiıi #iN>mü i i i i m e
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü
Sayı : 40071718/2069915/6432362 17/12/2015
K onu: 5510/4-1 .b kapsamındaki sigortalıların
prim işlemlerinde yaşanan tereddütler
GENEL YAZI
Genel Müdürlüğümüze ulaşan yazılardan, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalı sayılanların prim işlemlerinde aşağıda belirtilen
hususlarda tereddütler yaşandığı anlaşılmış olup, tereddüte düşülen hususlar ve sosyal güvenlik il
müdürlükleri/sosyal güvenlik merkezlerimizde yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır.
1- Hizmet çakışması nedeniyle sonradan yapılan 4/b tescil işlemlerine ilişkin beyan
değişiklikleri
4/b kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançlarının ne şekilde belirleneceği
hususunda;
- Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 98 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Aylık
prime esas kazanç, Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sının
ile üst sının arasında kalmak şartıyla, sigortalı tarafından beyan edilecek günlük kazancın otuz
katıdır. Sigortalının prime esas kazancıyla ilgili beyanı, beyanın yapıldığı tarihteki aydan
başlanılarak dikkate alınır ve yapılmış olan bu beyan değiştirilmediği sürece sonraki aylar için de
yapılmış sayılır. Yapılan beyana istinaden üst üste on iki aydan fazla prim ödemesinde
bulunulmaması hâlinde, bu on iki aylık sürenin sonundan itibaren beyanın geçerliliği ortadan
kalkar.”
- İşveren Uygulama Tebliğinin 3 nolu bölümünde ise “Sigortalıların prime esas kazançlan
ile ilgili olarak yapacaklan beyanlarının pikkate alınma tarihi; yazılı olarak yapılan beyanda,
beyanın Kuruma intikal ettiği tarihtir. Prime esas kazanç beyanı ay içinde bir kez verilebilir.
Belirtilen şekilde yapılan ve başlangıcı gösterilen bu beyan, değiştirilmediği sürece sonraki aylar
için de yapılmış sayılır. Yapılan beyana istinaden üst üste on iki aydan fazla prim ödemesinde
bulunulmaması halinde, bu on iki aylık sürenin sonundan itibaren beyanın geçerliliği ortadan
kalkar.”
şeklinde açıklama yapılmıştır.
Ancak, Genel Müdürlüğümüze ulaşan yazılardan çakışan hizmet süresi içinde 4/a
kapsamındaki hizmetlerin geçersiz, 4/b kapsamındaki hizmetlerin geçerli olduğu durumlarda 4/b
kapsamında yapılan tescil işlemleri sırasında, evvelce 4/b kapsamında tescil işlemleri yapılmamış
sigortalılann sonradan ortaya çıkan bu durum nedeniyle, 01/10/2008 ve sonraki aylara ilişkin
geriye yönelik olarak beyan değişikliği talebinde bulunduklan, ancak Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliği ve İşveren Uygulama Tebliğinde yer alan açıklamalar dolayısıyla, bu gibi durumlarda
beyan değişikliği talebinin geriye yönelik olarak kabul edilmesinin mümkün olup olamayacağı
hususlannda tereddüte düşüldüğü anlaşılmıştır.
Yukanda bahsi geçen söz konusu Yönetmelik ve Tebliğde yer alan açıklamalar
doğrultusunda, her ne kadar beyan değişikliğinin Kuruma yazılı olarak yapılan beyan tarihinden
sonra dikkate alınması gerekse de, sonradan 4/b kapsamında sigortalı olduğu tespit edilen ve tescil
işlemleri sonradan yapılan sigortalılar yönünden, sigortalı tescilinin yapıldığına dair yazının
Bu belge, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununun 5 İnci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır
Mithatpaşa Cad. No:7(D Blok) 064lOSıhhiye/ANKARA Ayrıntılı bilgi: Eyüp Sabri DEMİRCİ
Tel: (0312)458 80 11 Faks: (0312) 433 09 98 Daire Başkanı
e-posta: edemirci@sgk.gov.tr Elektronik Ağ: www.sgk.gov.tr Tel: (0312)45880 11
tebliğinden itibaren bir aylık süre iğinde beyanda bulunmak ve 01/10/2008 ve sonraki
sürelere ilişkin olmak kaydıyla geriye yönelik beyan değişikliği hususundaki taleplerin de kabul
edilmesi icap etmektedir.
Bu bağlamda, çakışan hizmet sürelerine ilişkin 4/a kapsamında ödenen primlerin 4/b
kapsamındaki prim borçlarına aktarılması İrasında, 01/10/2008 tarihinden sonraki sürelere ilişkin
olmak ve sigortalılar tarafından beyanda bulunmak kaydıyla talep edilen kazanç üzerinden beyan
değişikliği yapılarak, prim transfer işlemiari 2014/28 sayılı Genelgede belirtilen usul ve esaslar
çerçevesinde gerçekleştirilecektir.
Örnek 1- 17/05/2010 - 31/08/2015 tarihleri arasında ortağı olduğu Limited Şirket
işyerinden 4/a kapsamında sigortalı olarak bildirimi yapılan ve kazançları da prime esas kazanç üst
sınır üzerinden bildirilen (A) sigortalısının 4/b kapsamındaki tescil işlemleri asgari kazanç tutan
dikkate alınarak yapılacak olmakla birlikte, sigortalının beyanda bulunması halinde 4/b
kapsamındaki kazançları tescil tarihinden itibaren beyan ettiği kazanç seviyesine çıkarılacaktır.
2- 04/10/2000 ila 30/09/2008 tarihleri arasında yersiz sağlık primi ödeyip, yersiz
sağlık hizmeti alan sigortalılarla ilgili yapılacak işlemler
Bilindiği üzere, 619 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 04/10/2000 ila 30/09/2008
tarihleri arasında, 1479 sayılı Kanunun 79 uncu ve 2926 sayılı Kanunun 60 ncı maddesine göre
isteğe bağlı sigortalı olanlar sağlık sigortası kapsamı dışında tutulmuşlardır.
Ancak Genel Müdürlüğümüze ulaşan yazılardan, 04/10/2000 tarihinden önce, 1479 ve
2926 sayılı Kanunlar gereği zorunlu veya isteğe bağlı olarak sigortalılıkları başlatılan bazı
kişilerin, sigortalılıkları kesintiye uğradığı tarihten sonra sigorta primiyle birlikte sağlık primini de
ödedikleri, bu kişilerin sağlık yardımlarından yararlanıp yararlanmadıklarının tespitinin kimi
zaman mümkün olamadığı, sağlık hizmetlerinden yararlandıkları tespit edilen kişilere ilişkin sağlık
harcamalarının ise kimi zaman bu kişilerin ödedikleri sağlık primlerini aştığı, dolayısıyla sağlık
harcamaları ödedikleri sağlık primlerinden fazla olan bu kişilere yapılan sağlık masraflarının geri
alınıp alınamayacağı ve sağlık sigortası kapsamında yapılan bu ödemelerle ilgili ne yönde bir işlem
yapılması gerektiği konusunda tereddütler yaşandığı anlaşılmıştır.
Konuyla ilgili çeşitli tarihlerde kesinleşmiş yargı kararlarının incelenmesinden, haklarında
sağlık sigortası hükümleri uygulanmayan, dolayısıyla sağlık sigortasından yararlanmamaları
gerektiği halde, zamanında gerekli ikaz ve bilgilendirmelerin yapılmamış olması nedeniyle
yararlanan sigortalıların sağlık hizmetinden yararlanmalarının kötü niyetli zenginleşmiş
sayılamayacağı ve sağlık harcamalarının ilgililerden geri alınamayacağına hükmedildiği
anlaşılmıştır.
Bu bağlamda, 1479 ve 2926 sayılı Kanunlar gereğince isteğe bağlı sigortalı olup
haklarında sağlık sigortası hükümleri uygulanmayan kişilerin Kurumca sunulan sağlık
hizmetlerinden yararlanmış olmaları halinde, Kurumca yapılan sağlık harcamalarının, (harcama
tutarının, ödenen sağlık primini aşıp aşmadığına bakılmaksızın) sigortalılardan tahsili cihetine
gidilmeyeceği gibi ödenen sağlık primlerinin iadesi de yapılmayacaktır.
Dolayısıyla, 04/10/2000 ila 30/09/T2008 tarihleri arasında 1479 ve 2926 sayılı Kanunlar
kapsamında zorunlu ve isteğe bağlı sigoıtalıkları kesintiye uğradıktan sonra primlerini sağlık
primleriyle birlikte kesintisiz olarak ödeyen sigortalıların, sağlık sigortası kapsamında ödemiş
oldukları paralar sağlık sigortası primlerine mahsup edilecektir.
Bu kapsamda bulunan sigortalılara sağlık priminin tahakkuk ettirilebilmesi amacıyla 36
kurum kodu açılmış olup, Güvence programında yer alan yetkili personel panelinden sigortalının
bilgileri girildikten sonra 36 kurum kodunun ve değerlendirme tarihinin girilmesi halinde, sistem
tarafından ödenen sağlık primlerinin mahsup işlemleri gerçekleştirilmiş olacaktır.
3- 4/b kapsamındaki prim borçlarının devlet yardımı, teşvik ve desteklerden
mahsubu
5510 sayılı Kanunun 90 inci maddesinin altıncı fıkrasına istinaden çıkartılan İşverenlere
Verilen Devlet Yardımı, Teşvik ve Desteklerde Sosyal Güvenlik Kurumundan Alınacak Borcu
Bu belge, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununun 5 inci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır
Mithatpaşa Cad. No:7(D Blok) 0641 OSıhhiye/ANKARA Ayrıntılı bilgi: EyüpSabri DEMİRCİ
Tel: (0312)458 80 11 Faks:(0312)433 09 98 Daire Başkanı
e-posta: edemirci@sgk.gov.tr Elektronik Ağ: www.sgk.gov.tr Tel: (0312)45880 11
Yoktur Belgesinin Düzenlenmesine İlişkin ÜJsul ve Esaslara Dair Tebliğ’in;
- 5 inci maddesinde, bu tebliğin 4 lüncü maddesinde belirtilen devlet yardımları ile teşvik
ve desteklerden yararlanacak olan tüzel kişiliği haiz olan ve tüzel kişiliği olmayan kurum ve
kuruluş işverenlerinin çalıştırdığı sigortalılardan, gerçek kişiliği haiz işverenlerin ise gerek kendi
sigortalılığı gerekse çalıştırdığı sigortalılardan dolayı Türkiye genelinde yazının verildiği tarih
itibarıyla toplamı 22/05/2003 tarihli ve 485Î7 sayılı İş Kanunu gereğince 16 yaşından büyük işçiler
için belirlenen aylık asgari ücretin brüt tutarından fazla olan muaccel sosyal sigorta ve genel sağlık
sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ile bunlara
bağlı gecikme cezası ve gecikme zammı borçlan, Kanunun 90 ıncı maddesinin altıncı fıkrası
kapsamına giren borçlan oluşturduğu,
- 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında ise, işverenlerin, devlet yardımlan ile teşvik ve
desteklerden yararlanabilmeleri için; Türkiye genelinde bu tebliğin 5 inci maddesinde belirtilen ve
yazının verildiği veya borcun sorgulandığı tarih itibanyla muaccel borçlannın bulunmaması veya
borçlannın tecil ve taksitlendirilmiş ya da yapılandırılmış olması gerektiği, ancak, borçlan tecil ve
taksitlendirilmemiş ya da yapılandınlmamış olan işverenlerin, devlet yardımı, teşvik ve
desteklerden; muaccel prim ve idari para cezası borçlan kesilip Kuruma aktanldıktan sonra, varsa
kalan kısmı üzerinden yararlandınlabileceğij
açıklanmıştır.
Bu bağlamda, Hazine Müsteşarlığı we KOSGEB gibi kamu kurum ve kuruluşlannca 5510
sayılı Kanunun 90 ıncı maddesinin altıncı nkrasına istinaden devlet yardımı, teşvik ve desteklerin
verilmesinden önce gerçek kişi işverenlerin Kurumumuza prim ve idari para cezası borçlannın
bulunup bulunmadığının sorulduğu durumlarda, bu kişilerin 4/a kapsamında çalıştırdıklan
sigortalılardan kaynaklanan borçlann yanı sıra kendi sigortalılıklanndan kaynaklanan 4/b
kapsamındaki prim borçlannın olup olmadığı da araştınlacaktır.
Yapılan araştırma sonucunda hem k/a hem 4/b kapsamındaki yasal ödeme süresi geçmiş
prim ve idari para cezası borcu ile bu borçlara isabet eden gecikme cezası ve gecikme zammı
borçlannın toplamının, yazının düzenlendiği tarihte geçerli asgari ücretin brüt tutannı aşması
halinde, toplam borç tutan, devlet desteğinden kesilerek Kurumumuza intikal ettirilmesi amacıyla
ilgili kurum veya kuruluşa bildirilecektir.
4- Geçici 63 üncü madde uyarınca yapılan durdurma işlemleri
5510 sayılı Kanunun Geçici 63 ündü maddesi uyannca, 4/b kapsamındaki sigortalılardan,
Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı hâlde, B0/04/2015 tarihi itibanyla 12 ay ve daha fazla süreye
ilişkin prim borcu bulunanlann, bu sürelare ilişkin prim borçlannı, 31/07/2015 tarihine kadar
ödemeyenlerin veya ilgili kanunlan uyannca yapılandırmayanların sigortalılıktan, yapmış
olduklan ödemelerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayanlann ise
tescil tarihi itibanyla durdurulmuştur.
Hal böyle olmakla birlikte Genel Müdürlüğümüze ulaşan yazılardan, zorunlu borç ay
sayısı 12 ayın altında olan bazı sigortalılar için de Geçici 63 üncü madde uyannca durdurma işlemi
yapıldığı belirtilerek, yapılan işlemlerde herhangi bir yanlışlık olup olmadığı hususunda tereddüte
düşüldüğü anlaşılmıştır.
Geçici 63 üncü maddeye istinaden yapılan durdurma işlemleri sırasında, öncelikle
30/04/2015 tarihi itibanyla zorunlu borç ay sayısı 12 veya üzerinde olan sigortalılar tespit edilmiş,
ardından bu sigortalılardan üç aylık sürenin son günü olan 31/07/2015 tarihi itibanyla 30/04/2015
tarihinden önceki sürelere ilişkin borçlannin 12 ay veya üzerinde olup olmadığına bakılmış, hiç
ödenmemiş veya eksik ödenmiş aylarla birlikte zorunlu borç ay sayısı 12 veya üzerinde olduğu
anlaşılan sigortalılann, yaptıklan ödemelen en eski aydan başlanılarak mahsup edildikten sonra,
sigortalılıkları ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibanyla durdurulmuştur.
Dolayısıyla bu işlemler sonrasında prim ödemelerine göre hizmet süresi belirlendiğinden
durdurulan hizmet süresi 12 ayın altında olabilmektedir.
Ö rnek 1- 30/04/2015 tarihi itibarıyla zorunlu borç ay sayısı 19 olan (A) sigortalısının
Bu belge, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununun 5 inci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır
Mithatpaşa Cad. No:7(D Blok) 0641 OSıhhiye/ANKARA Ayrıntılı bilgi: Eyüp Sabri DEMİRCİ
Tel: (0312)458 80 11 Faks: (0312) 433 09 98 Daire Başkanı
e-posta: edemirci@sgk.gov.tr Elektronik Ağ: www.sgk.gov.tr Tel: (0312)45880 11
01/05/2015 ila 31/07/2015 tarihleri arasında yaptığı ödemelerin ardından 31/07/2015 tarihi
itibarıyla 2015/Nisan ve önceki dönemlere ilişkin ödenmemiş veya eksik ödenmiş zorunlu borç ay
sayısının 13 aya düştüğü varsayıldığında, t*u sigortalı Geçici 63 üncü madde kapsamına giren bir
sigortalı olarak kabul edilmiş ve sistem tarafından 01/05/2015 ila 31/07/2015 tarihleri arasında
yapılan ödemeler de dahil olmak üzere tescil tarihinden itibaren yapılan tüm ödemeler en eski
borçlu aydan başlanılarak mahsup edilmişti-. Bu şekilde yapılan mahsup işleminin ardından bahse
konu sigortalının yaptığı ödemelerinin 31/10/2014 tarihine kadar olan borçlarını karşıladığı
varsayıldığında, 31/10/2014 tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulmuş olacaktır.
Örnek 2-1 nolu örnekte yer alan sigortalının 01/05/2015 ila 31/07/2015 tarihleri arasında
yaptığı ödemelerin ardından 31/07/2015 tarihi itibarıyla 2015/Nisan ve önceki dönemlere ilişkin
ödenmemiş veya eksik ödenmiş zorunlu borç ay sayısının 11 aya düştüğü varsayıldığında bu
sigortalı Geçici 63 üncü madde kapsamına girmeyen bir sigortalı olarak kabul edilmiş ve sistem
tarafından herhangi bir mahsup işlemi yapılmamış ve Geçici 63 üncü madde uyarınca durdurma
işlemi de gerçekleştirilmemiştir.
Örnek 3- 30/04/2015 tarihi itibarıyla zorunlu borç ay sayısı 22 olan (B) sigortalısının
01/05/2015 ila 31/07/2015 tarihleri arasında yaptığı ödemelerin ardından 31/07/2015 tarihi
itibarıyla 2015/Nisan ve önceki dönemlere ilişkin ödenmemiş veya eksik ödenmiş zorunlu borç ay
sayısının aşağıda gösterildiği şekilde 14 aya düştüğü varsayıldığında,
Borçlu ay Tahakkuk Tahsilat
1. Ay 300 TLİ 290 TL
2. Ay 300 TU 100 TL
3. Ay 300 TLİ 295 TL
4. Ay 300 Tl] 290 TL
5. Ay 350 TLİ
6. Ay 350 TLİ 225 TL
7. Ay 350 TLİ 275 TL
8. Ay 350 TLİ
9. Ay 350 TLİ 340 TL
10. Ay 350 TLİ 100 TL
11. Ay 370 TLİ 365 TL
12. Ay 370 TLİ 369 TL
13. Ay 370 TLİ 355 TL
14. Ay 370 TLİ 365 TL
Toplam 4.780 TL 3.369 TL
bu sigortalı Geçici 63 üncü madde kapsamına giren bir sigortalı olarak kabul edilmiş ve
yapılan ödemeler en eski dönemden başlanılarak mahsup edilmiştir. Bu şekilde yapılan mahsup
işleminin ardından 31/07/2015 tarihi itibarıyla sigortalının prim hesabı
Borçlu ay Tahakkuk Tahsilat
1. Ay 300 TL 300 TL
2. Ay 300 TLİ 300 TL
3. Ay 300 TLİ 300 TL
4. Ay 300 TLİ 300 TL
5. Ay 350 TLİ 350 TL
6. Ay 350 TL 350 TL
7. Ay 350 TL) 350 TL
8. Ay 350 TIİ 350 TL
Bu belge, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununun 5 İnci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır
Mithatpaşa Cad. No:7(D Blok) 0641OSıhhiye/ANKARA Ayrıntılı bilgi: Eyüp Sabri DEMİRCİ
Tel: (0312)458 80 11 Faks:(0312)433 09 98 Daire Başkam
e-posta: edemirci@sgk.gov.tr Elektronik Ağ: www.sgk.gov.tr t Tel: (0312)45880 11
9. Ay 350 TIİ 350 TL
10. Ay 350 TIİ 350 TL
11. Ay 370 TIİ
12. Ay 370 TIİ
13. Ay 370 TL
14. Ay 370 TIİ
Toplam 4.780 TL 3.300 TL
Fazla ödeme: 3.369 - 3.300 = 69 TL şeklinde olacaktır.
D olayısıyla bahse konu sigortalınıh sigortalılığı en son prim ödem esinin karşılandığı 10
uncu ay sonu itibarıyla Geçici 63 üncü m addeye göre durdurulm uş olacaktır.
Bilgi edinilm esini ve gereğini rica ederim.
A hm et AÇIK GÖ Z
Genel M üdür
Bu belge, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununun 5 inci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır
M ithatpaşa Cad. N o:7(D Blok) 0641 OSıhlıiye/ANKARA Ayrıntılı bilgi: EyüpS abri DEMİRCİ
Tel: (0312)458 80 11 Faks: (0312) 433 09 98 Daire Başkanı
e-posta: edem irci@ sgk.gov.tr Elektronik Ağ: ww w .sgk.gov.tr j Tel: (0312)45880 11