Genelge
Mevzuat › 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Uygulamaları
Sigortalılık İşlemleri
- Sayı / No2013/11
- Tarih
SOSYAL
GÜVENLİK
KURUMU
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
2013/11 SAYILI SİGORTALILIK İŞLEMLERİ
HAKKINDA GENELGE
(2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge İşlenmiş Haliyle)
EYLÜL 2025
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
İÇİNDEKİLER
BİRİNCİ KISIM .................................................................................................................................. 2
KANUNUN 4 ÜNCÜ MADDESİNİN BİRİNCİ................................................................................ 2
FIKRASININ (a) BENDİ KAPSAMINDA OLAN SİGORTALILAR ........................................... 2
BİRİNCİ BÖLÜM................................................................................................................................ 2
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) Bendine Tabi Çalışan Sigortalılar .............. 2
1- Sigortalı sayılanlar ............................................................................................................... 3
1.1- Hizmet akdine tabi çalışanlar .......................................................................................................3
1.2- İşçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim
kurullarına seçilenler ............................................................................................................................5
1.2.1- 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) veya (C) fıkrasına tabi olup 4688 sayılı
Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre sendika,
konfederasyonlar ile şube başkanlıklarına seçilenler (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı
Genelge)..................................................................................................................................................5
1.3- Sanatçı, düşünür ve yazarlar ........................................................................................................6
1.4- Yabancı uyruklular........................................................................................................................7
1.5- 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar ....................7
1.6- 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununda belirtilen umumi kadınlar ....................................7
1.7- Usta öğreticiler ve kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler ...........................7
1.8- 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) ve (C) bentleri kapsamında çalıştırılanlar .........8
1.9- İŞKUR tarafından düzenlenen Toplum Yararına Çalışma Programlarından
yararlananlar .........................................................................................................................................8
1.10- 4046 sayılı Kanun gereğince iş kaybı tazminatı alanlar ...........................................................8
1.11- Kısmi çalışanların sigortalılığı (Mülga, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ..............8
1.12- Avukat ve noterler (Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ..............................8
1.13- Gemi adamları (Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) .....................................9
1.14- Profesyonel sporcular (Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) .........................9
1.15- Köy ve güvenlik korucuları (Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ........................................................................10
1.16- Noter vekillerinin sigortalılığı (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ...................12
1.17- Aile hekimliği (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) .........................................12
1.18- Ev hizmetlerinde çalışanlar (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) ......................13
1.19- Özel sağlık hizmeti sunucularında görev yapan hekimler (Ek, 3/7/2015 tarihli ve
2015/19 sayılı Genelge)........................................................................................................................13
1.20- Anonim şirketlerin kurucu ortaklarının sigortalılığı (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19
sayılı Genelge) ......................................................................................................................................16
1.21- Derneklerde çalışanların sigortalılığı (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) .......17
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
II
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1.22- Belediye başkan yardımcılarının sigortalılığı (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı
Genelge)................................................................................................................................................18
1.23- Doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği alanlar (Ek, 1/9/2016 tarihli ve
2016/20 sayılı Genelge)........................................................................................................................18
1.24-Kooperatiflerde Çalışanların Sigortalılığı (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)................................................................................................................................................19
1.25-Vakıflarda Çalışanların Sigortalılığı (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) .........19
1.26- İhtiyat pilotların sigortalılığı (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ....................20
2- Bir veya Birden Fazla İşyerinde Çalışanların Gün Sayısının Tespiti (Ek,
11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) ................................................................................... 21
2.1- Özel işyerinden kamu işyerine, kamu işyerinden özel işyerine geçenlerin gün sayısının
belirlenmesi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ..................................................22
2.2- (4/a) ve (4/c) kapsamında aynı ayda çalışması olanların gün sayısının belirlenmesi ............26
2.3- (4/a) ve (4/b) kapsamında aynı ayda çalışması olanların gün sayısının belirlenmesi (Ek,
3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) ........................................................................................26
2.4- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
sayılanların iş kazası geçirdiği tarihteki sigortalılığı (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)................................................................................................................................................27
2.5- Birden fazla işyerinde kısmı süreli çalışma (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)................................................................................................................................................28
İKİNCİ BÖLÜM ................................................................................................................................ 29
Bazı Sigorta Kollarına Tabi Olan Sigortalılar ................................................................................ 29
1- Ceza infaz kurumları ile tutukevlerinde çalışanlar ........................................................ 29
2- Aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, meslek lisesi
veya yükseköğrenimleri sırasında staj yapanlar, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında
tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler, 2547 sayılı Kanuna tabi çalışan
öğrenciler ve kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli
bursiyerler (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ................................................... 29
2.1- 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre kısmi çalışanların 2008 yılı Ekim ayı
başından önceki sigortalılığı (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) ...............................31
2.2- Çırakların sigortalılığı (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) .................................31
3- Harp malulü, 2330 ve 3713 sayılı kanunlar veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı
maddesine göre aylık bağlanan vazife malullerinden çalışmaya başlayanlar (Ek, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ........................................................................................................ 33
3.1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre çalışanlar (Ek,
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ........................................................................................33
3.2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre çalışanlar (Ek,
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ........................................................................................34
3.3- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre çalışanlar (Ek,
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ........................................................................................35
3.4- 7091 sayılı Kanun gereğince vazife malullüğü aylığı bağlanmayıp tazminat hakkından
yararlananlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) .......................................................36
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
III
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
4- İŞKUR tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme
eğitimine katılan kursiyerler (Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) .................... 36
5- Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerin
yanlarında çalıştırdıkları Türk işçiler (Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ..... 37
6- İntörn öğrenciler (Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ....................... 37
7- 4046 sayılı Kanun gereğince iş kaybı tazminatı alanlar (Teselsül, 24/4/2019 tarihli
ve 2019/9 sayılı Genelge) .................................................................................................................... 39
8- Ev hizmetlerinde ayda 10 günden az çalışanlar (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19
sayılı Genelge) (Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ............................................ 39
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ............................................................................................................................ 39
Sigortalı Sayılmayanlar ..................................................................................................................... 39
1- İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi ............................................................................ 39
2- Konut içinde yapılan işler ................................................................................................. 39
3- Ev hizmetlerinde çalışanlar ............................................................................................... 40
4- Askerlik hizmetini yapmakta olanlar (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı
Genelge)............................................................................................................................................... 40
5- Yabancı bir ülkede kurulu bir kuruluş tarafından o kuruluş adına geçici olarak
çalışmaya gönderilenler ..................................................................................................................... 41
6- Tatbiki mahiyette yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler ................................... 41
7- İşe alıştırılmakta olan hasta ve maluller .......................................................................... 41
8- Tarım ve orman işlerinde çalışanlar ................................................................................ 41
9- Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde çalışanlar........................................................ 41
10- Gençlik ve spor faaliyetlerinde görevlendirilenler ........................................................ 42
11- Talepleri doğrultusunda 5434 sayılı Kanun kapsamına alınanlar .............................. 42
12- Ücretsiz izin verilen Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine
tabi sigortalılar ................................................................................................................................... 43
13- Kayyım olarak atananlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ................ 43
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ...................................................................................................................... 44
Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi ve Sigortalılık Tespiti.......................................... 44
1- Sigortalılığın Başlangıcı ..................................................................................................... 44
2- Sigortalıların Kuruma Bildirilmesi .................................................................................. 44
2.1- İşe başlamadan önce bildirilmesi gereken sigortalılar .............................................................44
2.2- İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar (Değişik, 28/2/2014
tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) .........................................................................................................44
2.3- Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarında sefer esnasında işe başlatılan
sigortalılar ............................................................................................................................................45
2.4- İlk defa işyeri bildirgesi verecek işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar .............................45
2.5- Kamu idarelerince istihdam edilen 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre işsizlik
sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel ...................................................................................45
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
IV
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.6- Kamu idarelerince yurtdışı teşkilatlarında çalıştırılmak üzere işe alınanlar ........................46
2.7- Hazine ve Maliye Bakanlığı vizesine bağlı olarak kamu idarelerinde çalışacaklar
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ........................................................................46
2.8- Özelleştirilen işyerlerinden diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanan
sözleşmeli veya kapsam dışı personel ................................................................................................46
2.9- Aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, bursiyerler ile
mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören
öğrenciler (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ......................................................47
2.10- Tutuklu ve hükümlüler .............................................................................................................47
2.11- İŞKUR kursiyerleri....................................................................................................................47
2.12- 4046 sayılı Kanuna göre iş kaybı tazminatı alanlar................................................................48
2.13- İŞKUR tarafından düzenlenen toplum yararına çalışma programlarından
yararlananlar .......................................................................................................................................48
2.14- Naklen ve hizmet akdi sona ermeden aynı işverenin aynı ya da başka ünitede tescil
edilmiş işyerinde çalışanlar ................................................................................................................48
2.15- İşverenin alt işverenine ait işyerinde çalışan sigortalılar .......................................................49
2.16- Devredilen işyerlerinden sigortalı bildirimi ............................................................................50
2.17- Nakledilen işyerlerinden sigortalıların bildirimi ....................................................................50
2.18- Sigortalıların kendilerini bildirmesi ........................................................................................51
2.19- (4/a) kapsamında yaşlılık aylığı alıp aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerden
sigortalılık türünü değiştirenler (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) .........................51
2.20- Doğum nedeniyle yarım çalışma ödeneği alanların bildirimi (Ek, 1/9/2016 tarihli ve
2016/20 sayılı Genelge)........................................................................................................................52
2.21-Güvenlik korucularının bildirimi (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ..............52
2.22- İşe iade davası sonunda işe başlatılan sigortalıların bildirimi (Ek, 19/6/2020 tarihli ve
2020/21 sayılı Genelge)........................................................................................................................52
3- Sigortalılık Tespiti (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) .............................. 53
BEŞİNCİ BÖLÜM ............................................................................................................................. 53
İşe Giriş Bildirgesinin Düzenlenmesi, Kuruma Verilmesi ve......................................................... 53
Sigortalıların Tescili ........................................................................................................................... 53
1- Sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma verilmesi .......................................................... 53
1.1- e-sigorta yoluyla verilmesi...........................................................................................................53
1.2- Kağıt ortamında verilmesi ..........................................................................................................54
1.3- Yasal süresinde verilmeyen sigortalı işe giriş bildirgeleri ........................................................55
2- Sigortalı işe giriş bildirgesinin düzenlenmesi .................................................................. 58
3- Sigortalıların tescil işlemleri ............................................................................................. 62
3.1- Re’sen tescil işlemleri ..................................................................................................................62
3.2- İptal-İpka işlemleri ......................................................................................................................64
3.3- Diğer tescil işlemleri (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge).................................65
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
V
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
4- İşe giriş tarihinin düzeltilmesi işlemleri ........................................................................... 65
5- Yaş Düzeltmeleri (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ................................ 66
ALTINCI BÖLÜM ............................................................................................................................ 67
Sigortalılığın Sona Ermesi ve Kuruma Bildirilmesi ....................................................................... 67
1- Sigortalılığın sona ermesi .................................................................................................. 67
1.1- İşten ayrılış bildirgesinin re’sen düzenlenmesi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge) ......................................................................................................................................68
1.2- Yasal süresinde verilmeyen sigortalı işten ayrılış bildirgeleri .................................................69
1.3- Kanunun 9 uncu maddesinin (d) ve (e) bentleri kapsamında işten ayrılanların bildirimi ...72
1.4- İşe iade davası sonunda işe başlatılmayan sigortalıların işten ayrılış bildirgesinin
verilme süresi (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) .......................................................72
1.5- Ek 15 inci madde kapsamındaki sigortalıların işten ayrılış bildirgesinin verilme süresi
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ................................................................................73
2- Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin düzenlenmesi............................................................ 73
2.1- İşten ayrılış nedeni .......................................................................................................................74
2.2- Ücret (yüzde usulü) (Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) .............................78
3- İşten ayrılış bildirgesi düzeltme/silme işlemleri .............................................................. 79
4- İŞKUR kursiyerlerinden kursları sona erenlerin bildirimi ........................................... 80
5- 4046 sayılı Kanuna göre iş kaybı tazminatı alma hakkı sona erenlerin bildirimi ....... 80
6- İŞKUR tarafından düzenlenen toplum yararına çalışma programlarına
katılanlardan işten ayrılanların bildirimi ........................................................................................ 80
İKİNCİ KISIM ................................................................................................................................... 81
KANUNUN 4 ÜNCÜ MADDESİNİN BİRİNCİ FIKRASININ (a) BENDİ ................................. 81
KAPSAMINDAKİ DİĞER SİGORTALILAR ............................................................................... 81
BİRİNCİ BÖLÜM.............................................................................................................................. 81
2925 Sayılı Kanuna Tabi Sigortalılar ............................................................................................... 81
1- 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılık ................................................................................. 81
2- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığın sona ermesi .......................................................... 81
3- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılar hakkında yapılacak işlemler ................................ 84
3.1- 1/10/2008 tarihinden sonra geçen hizmetlerin değerlendirilmesi ............................................84
3.2- 1/10/2008 tarihinden sonra primlerin eksik ödenmesi .............................................................84
3.3- 1/10/2008 tarihinden önce bazı ay/yıllara ait primlerin eksik ödenmesi ................................85
3.4- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı iken Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendine tabi sigortalılığı bulunanlar (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) ......87
İKİNCİ BÖLÜM ................................................................................................................................ 88
Kanunun Ek 5 inci Maddesine Göre Tarım veya Orman İşlerinde .............................................. 88
Hizmet Akdiyle Süreksiz Olarak Çalışanlar ................................................................................... 88
1- Sigortalı sayılanlar ............................................................................................................. 88
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
VI
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2- Sigortalılığın başlangıcı ..................................................................................................................89
2.1- Ek 5 inci madde kapsamında sigortalığının başlatıldığı tarihte zorunlu sigortalı
oldukları sonradan tespit (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) edilenler
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) ............................................................................92
2.2- Askerde veya yurt dışında olunan sürelerde ek 5 inci madde kapsamında sigortalı olma
talebinde bulunanlar (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) .........................................93
3- Gelir/aylık alma hakkını kaybedenlerin sigortalılıkları ................................................. 93
4- Sigortalılığın sona ermesi .................................................................................................. 94
5- Primlerin hesabı, gün sayısı ve ödenmesi (Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20
sayılı Genelge) ..................................................................................................................................... 97
6- 1/5/2008-30/9/2008 tarihleri arasında ilk defa 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı
olanlardan haklarında ek 5 inci madde hükmü uygulanacak sigortalılar.................................... 97
6.1- 1/5/2008-30/9/2008 tarihleri arasında ilk defa 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı
olanlardan haklarında ek 5 inci madde hükmü uygulanacak sigortalıların gün sayıları ve
primlerinin hesabı ...............................................................................................................................98
6.2- 1/5/2008-30/9/2008 tarihleri arasında ilk defa 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı
olanlardan haklarında ek 5 inci madde hükmü uygulanacakların sigortalılıklarının sona
ermesi ...................................................................................................................................................98
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ............................................................................................................................ 99
Kanunun Ek 6 ncı Maddesi Kapsamında Çalışanlar ..................................................................... 99
1- Sigortalı sayılanlar ........................................................................................................... 100
2- Ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma araçlarında kısmi
süreli çalışan sigortalılar.................................................................................................................. 100
2.1- Sigortalılığın başlangıcı .............................................................................................................101
3- Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli olarak
çalışanlar ........................................................................................................................................... 103
3.1- Sigortalılığın başlangıcı .............................................................................................................104
3.2- Ek 6 ncı madde kapsamında sigortalığının başlatıldığı tarihte zorunlu sigortalı
oldukları sonradan tespit edilenler (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) ..................104
3.3- Askerde veya yurt dışında olunan sürelerde Ek 6 ncı madde kapsamında sigortalı olma
talebinde bulunanlar (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) .......................................105
4- Sigortalılığın sona ermesi ................................................................................................ 105
5- Primlerin hesabı, gün sayısı ve ödenmesi (Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20
sayılı Genelge) ................................................................................................................................... 107
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM .................................................................................................................... 107
Geçici 20 nci Madde Kapsamındaki Sigortalılar .......................................................................... 107
1- Geçici 20 nci madde kapsamındaki sigortalıların Kanun kapsamına alınması ......... 107
1.1- Sigortalılığın başlangıç ve sona ermesinin bildirimi ...............................................................110
ÜÇÜNCÜ KISIM ............................................................................................................................. 111
KANUNUN 4 ÜNCÜ MADDESİNİN BİRİNCİ............................................................................ 111
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
VII
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
FIKRASININ (b) BENDİ KAPSAMINDAKİ SİGORTALILAR ............................................... 111
BİRİNCİ BÖLÜM............................................................................................................................ 111
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci ............................................................................................. 111
Fıkrasının (b) Bendi Kapsamında Sigortalı Sayılanlar ................................................................ 111
1- Sigortalı sayılanlar ........................................................................................................... 111
1.1- Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir
vergisi mükellefi olanlar ...................................................................................................................111
1.2- Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanlar ................................111
1.3- Şirket ortaklarının sigortalılığı .................................................................................................111
1.4- Köy ve mahalle muhtarları .......................................................................................................112
1.5- 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler..................................112
İKİNCİ BÖLÜM .............................................................................................................................. 112
Sigortalılığın Başlangıcı ve Kuruma Bildirilmesi ......................................................................... 112
1- Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir
vergisi mükellefi olanlar, kollektif şirket ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve
komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının sigortalılıklarının başlangıcı ve
bildirimi............................................................................................................................................. 112
2- Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanların
sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi ....................................................................................... 113
3- Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıklarının
başlangıcı ve bildirimi ...................................................................................................................... 114
4- Limited şirket ortaklarının sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi ....................... 114
5- Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının
sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi ....................................................................................... 115
6- Köy ve mahalle muhtarlarının sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi .................. 116
7- 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörlerin
sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi ....................................................................................... 116
8- Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesi ........................................................................ 116
9- Kurumca sigortalılık hak ve yükümlülüğünün başlatılmasının bildirimi .................. 117
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM .......................................................................................................................... 117
Sigortalılığın Sona Ermesi ve Kuruma Bildirimi .......................................................................... 117
1 -Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir
vergisi mükellefi olanların sigortalılığının sona ermesi ve bildirimi ........................................... 117
2- Gelir vergisinden muaf olanların sigortalılıklarının sona ermesi ve bildirimi .......... 117
3- Şirket ortaklarının sigortalılığının sona ermesi ve bildirimi ....................................... 118
3.1- Kollektif şirket ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları
ile donatma iştiraki ortaklarının sigortalılıklarının sona ermesi ve bildirimi ............................118
3.2- Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıklarının sona
ermesi ve bildirimi.............................................................................................................................119
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
VIII
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3.3- Limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite
ortaklarının sigortalılıklarının sona ermesi ve bildirimi ...............................................................119
3.4- İflasın açılmasına mahkemece karar verilen şirket ortaklarının sigortalılıklarının sona
ermesi ve bildirimi.............................................................................................................................119
3.5- Tasfiyenin açılmasına mahkemece karar verilen şirket ortaklarının sigortalılıklarının
sona ermesi ve bildirimi ....................................................................................................................120
3.6- Şirketin tasfiyesine ortaklar kurulu tarafından karar verilmesi durumunda, şirket
ortaklarının sigortalılıklarının sona ermesi ve bildirimi ...............................................................120
3.7- Münfesih duruma düşen şirketlerin ortaklarının sigortalılıklarının sona ermesi ve
bildirimi..............................................................................................................................................121
3.8- 1/10/2008 tarihinden önce iflas, münfesih veya tasfiyeye giren ve bu işlemleri 1/10/2008
tarihinden sonra da sonuçlanmayan şirketlerin ortaklarının sigortalılıklarının sona ermesi
ve bildirimi .........................................................................................................................................121
3.9- İflas, münfesih veya tasfiye hallerinde şirket ortaklarından Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmaya başlayanların sigortalılıklarının
sona ermesi ve bildirimi ....................................................................................................................121
3.10- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun geçici 7 nci maddesine istinaden şirket ortaklarının
sigortalılıklarının sonlandırılması (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ...................121
3.11- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan
sigortalılık statülerinin çakışmasıyla sigortalılığın sona ermesi (Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve
2014/5 sayılı Genelge)........................................................................................................................122
4- Köy ve mahalle muhtarlarının sigortalığının sona ermesi ve bildirimi (Değişik,
21/5/2019 tarihli ve 2019/11 sayılı Genelge) ................................................................................... 122
5- 6132 Sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörlerin
sigortalılığının sona ermesi ve bildirimi ......................................................................................... 123
6- Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin verilmesi ................................................................. 123
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM .................................................................................................................... 123
Ortak Hususlar ................................................................................................................................. 123
1- Anonim şirket ortağı olup, yönetim kurulu üyesi olmayanların 1/10/2008
tarihinden itibaren sigortalılıkları .................................................................................................. 123
2- Köy ve mahalle muhtarlarına ilişkin hususlar .............................................................. 124
3- 4/10/2000 tarihinden önce kanunla kurulu meslek kuruluşu kayıtlarına göre
sigortalılıkları başlatılanlar ............................................................................................................. 125
4- 1/10/2008 tarihine kadar kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalılar...................... 125
4.1- 1/10/2008 tarihine kadar Kurum kayıtlarına intikal ettirilmeyen giriş bildirgesi
üzerinde bulunan Bağ-Kur numarasına prim ödeyenlerin sigortalılıklarının başlatılması
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) ..............................................................................125
4.2- 1/10/2008 tahinden önce isteğe bağlı sigortalı olan ve prim ödemesi olmaması nedeniyle
tescil tarihi itibariyle sigortalılığı sonlandırılan ve (4/b) kapsamında çalışması bulunanların
sigortalılığının başlatılması (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) ..............................126
5- 1/10/2008 tarihi itibariyle (4/b) kapsamında kayıt ve tescilleri bulunan
sigortalıların Kanunun geçici 57 nci madde uygulamasına ilişkin işlemler (Ek, 11/12/2014
tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) .................................................................................................... 127
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
IX
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5.1- Şirket yetkililerinin ve sigortalıların sigortalılık başlangıç ve sonlandırılmasına ilişkin
bildirim yükümlülükleri ...................................................................................................................129
6- 22/3/1985 tarihi ve sonrası oda ve/veya sicil kayıtlarına göre tescili yapılan
sigortalılardan usulüne uygun tutulmayan oda kayıtlarına istinaden sigortalılıkları iptal
edilenler (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) ......................................................... 129
6.1- Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca düzenlenen raporlara veya
mahkeme kararlarına göre iptal edilen sigortalılık süreleri ile ilgili yapılacak işlemler ...........130
6.2- Geçici 54 üncü madde uygulamasında sigortalılığa esas kurum kuruluş ve oda
kayıtlarının denetimi .........................................................................................................................132
6.3- Geçici 54 üncü madde uygulamasına göre sigortalılık sürelerinin değişmesi halinde
yapılacak işlemler ..............................................................................................................................132
7- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında
sigortalılığı bulunanların tahsis talebinde bulunmaları (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve
2014/32 sayılı Genelge)..................................................................................................................... 133
7.1- (4/a) kapsamında işten çıkış verildikten sonra tahsis talebinde bulunan ve aynı
zamanda (4/b) kapsamında çalışması bulunanların sigortalılıkları (Ek, 1/9/2016 tarihli ve
2016/20 sayılı Genelge)......................................................................................................................134
8- (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Askerlik hizmetini
yapmakta olanlar ............................................................................................................................. 134
9- Haklarında Kanunun geçici 4, geçici 44, geçici 51, geçici 56 ve 926 sayılı Kanunun
geçici 32 nci maddesi uygulanan (4/b) kapsamındaki sigortalılar ilgili yapılacak işlemler
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) ......................................................................... 135
10- Aynı gün başlayıp biten vergi kayıtları hakkında yapılacak işlemler (Ek,
19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) ................................................................................... 136
BEŞİNCİ BÖLÜM ........................................................................................................................... 137
Kanun 4 üncü Maddesinin Birinci ................................................................................................. 137
Fıkrasının (b) Bendinin (4) Numaralı Alt Bendine Tabi Olan Sigortalılar ................................ 137
1- Sigortalı sayılanlar ........................................................................................................... 137
2- Sigortalılığın başlangıcı ve bildirimi .............................................................................. 137
2.1- Tevkifata istinaden sigortalılığın başlatılması ve bildirimi....................................................140
2.2- Mülga 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanlardan diğer kanunlara tabi kısa süreli
çalışmaları olanların yeniden sigortalılığının başlatılması ve bildirimi .......................................145
2.3- Tarımsal faaliyeti olduğuna dair bildirimi yapılanlardan Kanunun (4/a), (4/b) ve (4/c)
bendi kapsamında sigortalı olanların sigortalılıklarının başlatılması (Ek, 11/12/2014 tarihli
ve 2014/32 sayılı Genelge) .................................................................................................................146
2.4- Mülga 2926 sayılı Kanuna istinaden tescil ve re’sen tescilleri yapılanlardan sonradan
tarımsal faaliyetleri ile ilgili kurum ve kuruluş üye kayıtları usulüne uygun olmadığından
sigortalılıkları geçersiz sayılanlar (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) ................147
3- Tarımsal faaliyette bulunanların sigortalılığının sona ermesi ve bildirimi ................ 149
3.1- Muafiyete istinaden tarım sigortalılığının sona ermesi ..........................................................151
3.2- 65 yaşını dolduranların sigortalılığının sona erdirilmesi .......................................................154
3.3- Tarım sigortalılarının diğer statülere tabi çalışmaları ...........................................................159
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
X
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
4- Süresi içerisinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendi kapsamında olanların bildirim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi
halinde yapılacak uygulamalar (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) ................... 159
5- 7538 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16 ncı maddesiyle Kanuna eklenen
geçici 107 nci maddesine ilişkin usul ve esaslar (Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı
Genelge)............................................................................................................................................. 160
5.1- İdari para cezaları (Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge) ......................... 160
5.2- Sigortalılık başlangıç tarihi (Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge) .......... 160
5.2.1- Muafiyet belgesi alanlar (Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge) ............ 161
5.2.2- 65 yaşını dolduranlar ((Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge) ................ 161
5.3- 16/7/2026 tarihinden sonra yapılacak işlemler ((Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15
sayılı Genelge) ................................................................................................................................... 162
ALTINCI BÖLÜM .......................................................................................................................... 162
Geçici 17 nci Madde Uygulaması .................................................................................................... 162
1- Kapsamdaki sigortalılar .................................................................................................. 163
2- Sigortalılık sürelerinin belirlenmesi ve sigortalılığın durdurulması ........................... 163
3- Sigortalılıkları durdurulanların yeniden sigortalılıklarının başlatılması .................. 164
4- Sigortalılık süreleri belirlenenlerin diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi
çalışmalarının bulunması ................................................................................................................ 165
5- Durdurulan sigortalılık sürelerinin değerlendirilmesi ................................................. 167
6- Sigortalılığın durdurulması ve yeniden başlatılmasına ilişkin 3/8/1995 tarihli ve
1995/11 sayılı Genelgesinin uygulanması ....................................................................................... 168
7- Başlangıçta belirlenen ihya borcu ödendikten sonra sigortalı bilgilerinde yapılan
değişiklikler nedeniyle ihya talebi geçersiz duruma düşenler...................................................... 170
8- İhya borçlanma tutarının şahıs hesabına alınması ....................................................... 170
9- İhya talebinden vazgeçilmesi .......................................................................................... 171
10- Hizmetlerin bildirilmesi ................................................................................................. 171
11- Sigortalılardan alınacak belgeler ve diğer işlemler .................................................... 171
12- Diğer hususlar ................................................................................................................ 172
YEDİNCİ BÖLÜM .......................................................................................................................... 172
Geçici 63 üncü Madde Uygulaması ................................................................................................ 172
1- Genel Açıklamalar ........................................................................................................... 173
2- Kapsamdaki Sigortalılar ................................................................................................. 173
3- Sigortalılığın Durdurulması ............................................................................................ 174
3.1- Üç Aylık Ödeme Süresi Beklenilmeksizin Talebe İstinaden Sigortalılığın Durdurulması .175
3.2- 6552 sayılı Kanun Kapsamındaki Prim Borçlarını Yapılandıranların Sigortalılıklarının
Durdurulması ....................................................................................................................................177
3.3- Prim borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci madde kapsamında ödemek için tecil ve
taksitlendirme talebi olanların sigortalılıklarının durdurulması .................................................179
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XI
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
4- (64) sanal terk kodunun (63) gerçek terk koduna dönüştürülmesi ............................. 181
5- Durdurulan Sigortalılığın Yeniden Başlatılması........................................................... 181
6- (4/b) Kapsamındaki Sigortalılık Süreleri Durdurulanların Diğer Statülerdeki
Sigortalılıklarının Geçerliliği .......................................................................................................... 181
7- Durdurulan Sigortalılık Sürelerinin İhya Edilmesi ...................................................... 183
8- Sigortalılığın Durdurulması ve Yeniden Başlatılmasında Devredilen Bağ-Kur
Genel Müdürlüğü Tarafından Yayımlanan 3/8/1995 tarihli ve 1995/11 sayılı Genelge
Hükümlerinin Uygulanıp Uygulanmayacağı ................................................................................. 185
9- Tebliğ Edilen İhya Borcu Ödendikten Sonra Sigortalı Bilgilerinde Yapılan
Değişiklikler Nedeniyle İhya Talebi Geçersiz Olanlar ................................................................. 186
10- İhya Talebinden Vazgeçilmesi ...................................................................................... 186
11- Hizmetlerin Bildirilmesi ................................................................................................ 187
12- Diğer Hususlar ............................................................................................................... 187
12.1- Ödeme planlarının ilgililere tebliği ........................................................................................187
12.2- Sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin genel
sağlık sigortalılığı ..............................................................................................................................187
12.3- İhya edilen hizmet sürelerinin geçerlilik tarihi .....................................................................187
12.4- Sigortalılardan alınacak belgeler ...........................................................................................187
DÖRDÜNCÜ KISIM ....................................................................................................................... 188
KANUNUN 4 ÜNCÜ MADDESİNİN BİRİNCİ............................................................................ 188
FIKRASININ (c) BENDİNE TABİ OLAN SİGORTALILAR .................................................... 188
BİRİNCİ BÖLÜM............................................................................................................................ 188
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci ............................................................................................. 188
Fıkrasının (c) Bendine Tabi Çalışan Sigortalılar .......................................................................... 188
1- Genel açıklama ................................................................................................................. 188
2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigortalı
sayılanlar ........................................................................................................................................... 190
2.1- 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar .................................190
2.2- Kuruluş ve personel kanunları veya diğer kanunlar gereğince seçimle veya atama
yoluyla kamu idarelerinde göreve gelenler .....................................................................................190
2.3- Başbakan, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar İle Türkiye Büyük Millet Meclisi
Üyeleri (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ........................................................191
2.4- Bakan Yardımcıları ...................................................................................................................191
2.5- Belediye Başkanları ile İl Encümeninin seçimle gelen üyeleri ...............................................191
2.6- Belediye Başkan Yardımcıları ..................................................................................................193
2.7- Sendikalar ve konfederasyonlar ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim
kurullarına seçilenlerden aylıksız izne ayrılanlar ..........................................................................194
2.8- Askeri öğrenciler ........................................................................................................................194
2.9- Polis Akademisi öğrencileri ile Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan öğrenciler ..195
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XII
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.10- Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde polislik eğitimine tabi tutulan adaylar (Ek,
28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ......................................................................................195
2.11- Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına ait sağlık kurum ve kuruluşlarında görev
yapan tabip ve uzman tabiplerin 65 yaşından sonra geçen çalışmaları (Ek, 24/4/2019 tarihli
ve 2019/9 sayılı Genelge) ...................................................................................................................196
2.12- Öğretim üyelerinin çalışmaları (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ...............196
2.13- Emekli aylığı almakta iken belirli görevlere seçilen ve atananlar (Ek, 19/6/2020 tarihli
ve 2020/21 sayılı Genelge) .................................................................................................................197
3- Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca sigortalı sayılanlar .................................... 198
İKİNCİ BÖLÜM .............................................................................................................................. 198
Sigortalılığın Başlangıcı ve Kuruma Bildirilmesi ......................................................................... 198
1- Sigortalılığın başlangıcı (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ........... 198
2- Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun
hükümleri uygulanacak sigortalıların hizmet başlangıcı ............................................................. 199
3- Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesi ve verilme süreleri ....................................................199
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM .......................................................................................................................... 200
Sigortalılığın Sona Ermesi Ve Kuruma Bildirilmesi..................................................................... 200
1- Sigortalılığının sona ermesi ..........................................................................................................200
2- Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun
hükümleri uygulanacak sigortalıların hizmetlerinin sona ermesi ............................................... 201
2.1- Zamanaşımına uğrayan hizmet sürelerinin değerlendirilmesi ..............................................201
2.2- Kesenek veya toptan ödeme yapılan hizmetlerin ihya edilmesi ve borçlanması..................202
3- Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin verilmesi ................................................................. 203
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM .................................................................................................................... 203
Sözleşmeli Erbaş ve Erler ................................................................................................................ 203
1- Sözleşmeli erbaş ve erlerin sigortalılıkları ve prime esas kazançları .......................... 203
2- Sözleşmeli erbaş ve erlerin fiili hizmet süresi zamları ile itibari hizmet süreleri ...... 204
3- Sözleşmeli erbaş ve erlerden sözleşmesi sona erenlerin genel sağlık sigortalılıkları . 204
4- Diğer hükümler ................................................................................................................ 204
BEŞİNCİ BÖLÜM ........................................................................................................................... 205
Yüksek Askeri Şûra Kararları İle İlişiği Kesilen Sigortalılar ..................................................... 205
1- Yararlanacaklar ve başvuru ........................................................................................... 205
2- Sosyal güvenlik kurumlarına tabi geçen hizmetlerin tespiti ........................................ 205
3- Hizmet olarak değerlendirilecek sürelere ait emeklilik keseneği ve kurum karşılığı
tutarlarının hesabı............................................................................................................................ 206
3.1- Uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmeden geçen sürelere ait hizmetlerin tespiti ile
emekli keseneği ve kurum karşılıklarının hesabı ...........................................................................206
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XIII
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3.2- Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilen sigortalıların ilişiklerinin kesildiği tarih
ile 22/3/2011 tarihi arasında yararlandırılacakları fiili hizmet süresi zammı ile itibari
hizmet süresi ......................................................................................................................................207
3.3– Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilen sigortalıların genel sağlık sigortası
primleri...............................................................................................................................................207
3.4- Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilen sigortalılardan araştırmacı kadrosuna
atananlar ............................................................................................................................................207
4- Emeklilik keseneği ve kurum karşılık tutarlarının kuruma gönderilmesi ................. 208
5- Toptan ödemenin ihyası .................................................................................................. 208
5.1- Aynı neşetli emsali subay veya astsubaylardan tamamı emekli olanlar ...............................208
5.2- Aynı neşetli emsali subay veya astsubaylardan tamamı emekli olmayanlar .......................209
5.3- İhya edilen hizmetler ile birlikte emekliliğe hak kazanamayanlar ile araştırmacı
kadrosuna atanacaklar .....................................................................................................................210
ALTINCI BÖLÜM .......................................................................................................................... 210
Sözleşmeli Personel Pozisyonlarında Çalışanların ........................................................................ 210
Memur Kadrolarına Atanmalarına İlişkin Düzenlemeler ........................................................... 210
1- 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası ile 4924 sayılı Kanun uyarınca
sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışanların memur kadrolarına atanmalarına ilişkin
düzenlemeler ..................................................................................................................................... 210
2- 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası ile 4924 sayılı Kanun uyarınca
sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışanların memur kadrolarına atanmaları ................... 210
3- Sigortalılar hakkında uygulanacak hükümler ile tescilleri .......................................... 211
3.1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığın
sona ermesi ve bildirimi ....................................................................................................................211
3.2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılığın
başlangıcı ve bildirimi .......................................................................................................................212
3.3-Memur kadrolarına ataması yapılanların genel sağlık sigortalılıkları, tescil ve
aktivasyon işlemleri (Mülga, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ....................................212
3.4- Memur kadrolarına atananların hizmet sürelerinin değerlendirilmesi (Teselsül,
28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ......................................................................................212
4- Sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışanların 6495 sayılı Kanun uyarınca
memur kadrolarına atanmaları (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ...................... 213
5- Sigortalılar hakkında uygulanacak hükümler ile tescilleri (Ek, 28/2/2014 tarihli ve
2014/5 sayılı Genelge)....................................................................................................................... 215
5.1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığın
sona ermesi .........................................................................................................................................215
5.2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılığın
başlangıcı ve bildirimi .......................................................................................................................216
5.3- Memur kadrolarına atananların hizmet sürelerinin değerlendirilmesi ...............................216
BEŞİNCİ KISIM .............................................................................................................................. 216
YABANCI UYRUKLULARIN SİGORTALILIĞI ...................................................................... 216
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XIV
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
BİRİNCİ BÖLÜM............................................................................................................................ 216
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) Bendi.......................................................... 216
Kapsamında Çalışan Yabancı Uyrukluların Sigortalılığı ............................................................ 216
1- Yabancı uyruklu sigortalılar (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 216
2- Çalışma izin belgeleri (Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ............... 217
2.1- Geçici koruma sağlanan yabancıların çalışma izinleri (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20
sayılı Genelge) ....................................................................................................................................217
2.2- Yabancı uyruklu çalışanların işe başlama tarihinin tespiti (Teselsül, 1/9/2016 tarihli ve
2016/20 sayılı Genelge)......................................................................................................................218
3- Ülkemizdeki işverenler tarafından çalışma izni alınarak çalıştırılan yabancılar ...... 220
4- Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkede kurulu bir kuruluş tarafından o
kuruluş adına geçici olarak çalışmaya gönderilenler (Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5
sayılı Genelge) (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) ....................................... 221
4.1- 11/9/2014 tarihinden önce sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkede kurulu bir
kuruluş tarafından o kuruluş adına geçici olarak çalışmaya gönderilenler (Ek, 11/12/2014
tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) .....................................................................................................222
5- Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülkede kurulu bir kuruluş tarafından o
kuruluş adına geçici olarak çalışmaya gönderilenler ................................................................... 223
6- Elçiliklerde çalışan sigortalılar ....................................................................................... 224
7- İzin almak sureti ile vatandaşlıktan çıkanlar ................................................................ 224
8- Yabancı uyruklu olup Kanunun ek 5 ve ek 6 ncı maddesine tabi sigortalılar ........... 224
9- Mülteciler (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) .......................................... 224
İKİNCİ BÖLÜM .............................................................................................................................. 225
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (b) Bendi ......................................................... 225
Kapsamında Çalışan Yabancı Uyrukluların Sigortalılığı ............................................................ 225
1- Yabancı ülkede sigortalı sayılanlar ................................................................................ 225
2- Yabancı ülke mevzuatına göre aylık alanlar ................................................................. 226
3- Sosyal güvenlik destek primine tabi olma ..................................................................... 226
4- Sosyal güvenlik sözleşmesi olan veya olmayan ülke vatandaşlarından ülkemizde
çalışma izni alarak çalışanların (4/b) kapsamındaki sigortalılıkları (Değişik, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ...................................................................................................... 227
ALTINCI KISIM ............................................................................................................................. 228
GELİR VEYA AYLIK ALMAKTA İKEN ÇALIŞMAYA BAŞLAYANLAR .......................... 228
1- Kanuna tabi ilk defa çalışmaya başlayıp bu Kanuna göre gelir/aylık bağlandıktan
sonra yeniden çalışmaya başlayan sigortalılar .............................................................................. 228
1.1- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra yeniden çalışmaya başlayanlar ......................................228
1.2- Malullük aylığı bağlandıktan sonra yeniden çalışmaya başlayanlar ....................................229
2- Kanunun geçici 2 nci maddesine göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında aylık bağlandıktan sonra yeniden çalışmaya başlayanlar .... 229
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XV
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.1- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ......................................................................229
2.2- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ......................................................................230
2.3- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ......................................................................230
2.4- Malullük aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a),
(b) ve (c) bentlerine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ..................................................231
3- Kanunun geçici 2 nci maddesine göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra yeniden çalışmaya
başlayanlar ........................................................................................................................................ 231
3.1- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ......................................................................231
3.2- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ......................................................................231
3.3- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ..........................232
3.4- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ......................................................................232
3.5- Malullük aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a),
(b) ve (c) bentlerine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ..................................................232
4- Kanunun geçici 4 üncü madde hükümlerine göre emekli aylığı alanlardan
Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında yeniden çalışmaya başlayanlar ..................................... 233
4.1- Geçici 4 üncü madde hükümlerine göre emekli aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ....233
4.2- Geçici 4 üncü madde hükümlerine göre emekli aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ....233
4.3- Geçici 4 üncü madde hükümlerine göre emekli aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ....233
5- Kanunun geçici 2 nci maddesi kapsamında 2925 sayılı Kanuna göre aylık
bağlananlardan Kanun kapsamında yeniden çalışmaya başlayanlar ......................................... 234
5.1- Kanunun geçici 2 nci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine göre olarak yeniden çalışmaya
başlayanlar .........................................................................................................................................234
5.2- Kanunun geçici 2 nci maddesine göre malullük aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olarak yeniden çalışmaya
başlayanlar .........................................................................................................................................234
6- Harp malulleri, vazife malulleri ve malullük aylığı alanlar ......................................... 235
6.1- Harp malulü ve vazife malulü aylığı alıp Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar .......................................................................................235
6.2- Harp malullüğü, 2330 ve 3713 sayılı Kanunlar kapsamında vazife malullüğü aylığı alıp
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaya başlayanlar 235
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XVI
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
6.3- Adi malullük aylığı alıp Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c)
bentleri kapsamında çalışanlar ........................................................................................................236
6.4- Belge Türü Değişiklik Talepleri (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ...............236
7- Ortak hükümler ............................................................................................................... 238
7.1- Sürekli iş göremezlik geliri bağlananlardan çalışmaya devam edenler ...............................238
7.2- Kendi çalışmasından dolayı aylık bağlandıktan sonra kamu idarelerinde çalışmaya
başlayanlar .........................................................................................................................................238
7.3- Emekli ve yaşlılık aylıklarından yapılan (4/b) sosyal güvenlik destek primi kesintisinin
kaldırılması ........................................................................................................................................239
YEDİNCİ KISIM ............................................................................................................................. 240
İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILIK ................................................................................................ 240
BİRİNCİ BÖLÜM............................................................................................................................ 240
İsteğe Bağlı Sigortalılık Şartları ve Sigortalı Sayılanlar .............................................................. 240
1- İsteğe bağlı sigortalılık şartları ....................................................................................... 240
1.1- Türkiye’de ikamet etmek ..........................................................................................................240
1.2- 18 yaşını doldurmuş olmak .......................................................................................................241
1.3- Zorunlu sigortalı olmamak veya Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında ay içinde 30 günden az çalışmak .....................................................................241
1.4- Kendi sigortalılıkları nedeniyle aylık almamak ......................................................................241
1.5- Kuruma yazılı olarak başvurmak ............................................................................................242
2- 2008 yılı Ekim ayı başından sonra isteğe bağlı sigortalı sayılanlar ............................. 243
3- 2008 yılı Ekim ayı başından önce sigortalı olanlar ....................................................... 244
4- 1/10/2008 tarihinden sonra zorunlu sigortalı olarak tescili yapılan sigortalıların
primlerinin değerlendirme işlemleri (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) .............. 244
5- 1/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak tescili
yapılan sigortalıların primlerinin değerlendirme işlemleri (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21
sayılı Genelge) ................................................................................................................................... 245
İKİNCİ BÖLÜM .............................................................................................................................. 245
İsteğe Bağlı Sigortalılığın Başlangıcı ve Sona Ermesi ................................................................... 245
1. İsteğe bağlı sigortalılığın başlangıcı ................................................................................ 245
2- İsteğe bağlı sigortalılığın sona ermesi ............................................................................ 247
2.1- Yazılı talepte bulunmak ............................................................................................................247
2.2- Aylık talebinde bulunmak .........................................................................................................249
2.3- İkameti yurt dışına taşımak (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) ............252
2.4- Zorunlu sigortalılığa tabi olma .................................................................................................253
2.5- Sigortalının ölümü .....................................................................................................................253
2.6- Yurtdışındaki çalışmanın sona ermesi .....................................................................................254
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM .......................................................................................................................... 254
İsteğe Bağlı Sigortalılığın Zorunlu Sigortalılıkla Çakışması ....................................................... 254
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XVII
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1- İsteğe bağlı sigortalılığın başladığı tarihteki çakışmalar ............................................. 254
2- İsteğe bağlı sigortalılığın devam ettiği tarihteki çakışmalar ........................................ 255
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM .................................................................................................................... 255
1/10/2008 Tarihinden Önce İsteğe Bağlı Sigortalı Olanlar Hakkında Yapılacak İşlemler ....... 255
1- 506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesi gereğince isteğe bağlı sigortaya devam
edenler ............................................................................................................................................... 256
1.1- 1/10/2008 öncesi isteğe bağlı sigortalılığın devamı ..................................................................256
1.2- 1/10/2008 öncesi isteğe bağlı sigortalılığı bulunanlardan 1080 gün şartını yerine
getirmeyenler .....................................................................................................................................256
2- 1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncu ve 2926 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı
maddeleri gereğince isteğe bağlı sigortaya devam edenler .......................................................... 257
2.1- 1/10/2008 öncesi isteğe bağlı sigortalılığın devamı ..................................................................257
2.2- 1/10/2008 öncesi 1479 sayılı Kanuna göre ödenen primlerin değerlendirilmesi (Değişik,
28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ......................................................................................257
2.3- 1/10/2008 öncesi yurtdışında bulunanlardan isteğe bağlı sigortalı olanların durumu ........257
2.4- Kurum kodu kapsamında yapılacak değerlendirme işlemleri ..............................................258
BEŞİNCİ BÖLÜM ........................................................................................................................... 258
Diğer İsteğe Bağlı Sigortalılar ......................................................................................................... 258
1- Ay içinde 30 günden az çalışanlardan isteğe bağlı sigortalı olanlar ............................ 258
2- 1/10/2008 tarihinden önce sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelere
çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri .................................................................................... 259
3- Gelir vergisinden muaf kadın sigortalılar ..................................................................... 260
ALTINCI BÖLÜM .......................................................................................................................... 264
İsteğe Bağlı Sigortalılık Sürelerinin Değerlendirilmesi ................................................................ 264
1- 1/10/2008 tarihinden önce geçen hizmetlerin değerlendirilmesi .................................. 264
2- 1/10/2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigortalılık statüsü ......................................... 265
3- Kamu idarelerinde çalışıp iş sözleşmesi askıda olanların isteğe bağlı sigortalılığı .... 265
4- Zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihten sonradaki isteğe bağlı sigortalılık
sürelerinin değerlendirilmesi (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ......................... 265
YEDİNCİ BÖLÜM .......................................................................................................................... 268
İsteğe Bağlı Sigorta Primlerinin Hesabı ve Ödenmesi .................................................................. 268
1- İsteğe bağlı sigorta prim oranları ................................................................................... 268
2- Prime esas kazancın beyanı............................................................................................. 268
3- Primlerin ödenmesi ve hizmetlerin belirlenmesi ........................................................... 268
4- Genel sağlık sigortası hak sahipliği (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) 269
5- İsteğe bağlı sigortalılık sürelerinin tespiti uygulaması (Ek, 11/12/2014 tarihli ve
2014/32 sayılı Genelge)..................................................................................................................... 270
6- 4/10/2000 ila 30/9/2008 tarihleri arasında yersiz sağlık primi ödeyip sağlık hizmeti
alan sigortalılarla ilgili yapılacak işlemler (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) ..... 272
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XVIII
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
SEKİZİNCİ BÖLÜM ...................................................................................................................... 272
5434 sayılı Kanuna Tabi İsteğe Bağlı İştirakçilik ......................................................................... 272
1- 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçi olabilecekler ......................................... 272
2- 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçi olamayacaklar ...................................... 272
3- 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçiliğin şartları ve başvuru ....................... 273
4- 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçilerin ödemesi gereken kesenek ve
kurum karşılığı tutarı ...................................................................................................................... 274
5- 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçiliğin sona ermesi .................................... 274
SEKİZİNCİ KISIM ......................................................................................................................... 275
SİGORTALILIK SÜRESİNE EKLENEN SÜRELER ................................................................ 275
BİRİNCİ BÖLÜM............................................................................................................................ 275
Fiili Hizmet Süresi Zammı .............................................................................................................. 275
1- Fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacak sigortalılar ..................................... 275
2- Fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmada esas alınacak hususlar ................ 281
3- İşyeri ve işlerin fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadığının tespiti ....... 286
4- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışanların prim
oranları ve işverenler tarafından bildirimi .................................................................................... 287
5- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışanların
Kuruma bildirimi yapılacak fiili hizmet süresi zammının tespiti ................................................ 289
5.1- Kanuna tabi olarak ilk defa çalışanlar ....................................................................................290
5.2- 5434 sayılı Kanun kapsamında çalışması bulunup 2008 yılı Ekim ayı başından sonra
çalışmaya devam edenler ..................................................................................................................291
6- Fiili hizmet süresi zammı kapsamında geçen hizmetlerin Kurumca
değerlendirilmesi .............................................................................................................................. 291
7- 2008 yılı Ekim ayı başından önce maden işyerlerinde çalışmaya başlayan
sigortalılar ......................................................................................................................................... 297
8- Kanunun geçici 48 nci maddesine göre yapılacak işlemler .......................................... 297
8.1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışanlardan fiili
hizmet süresi zammı prim farkını ödemek isteyenler hakkında yapılacak işlemler ..................298
8.2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışanlar.........................300
8.3- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine tabi sigortalılar
hakkında uygulanacak ortak hususlar ............................................................................................302
İKİNCİ BÖLÜM .............................................................................................................................. 304
İtibari Hizmet Süresi........................................................................................................................ 304
1- Kanunun 49 uncu maddesine göre itibari hizmet süresi .............................................. 304
1.1- İtibari hizmet süresinden yararlanacak sigortalılar...............................................................304
1.2- İtibari hizmet süresine esas alınacak hizmetler ve eklenecek süreler ...................................305
1.3- İtibari hizmet sürelerinin değerlendirilmesi ...........................................................................305
1.4- İtibari hizmet süresi zammından yararlananların kuruma bildirilmesi ..............................306
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XIX
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2- Kanunun geçici maddelerine ve 3160 sayılı Kanunun 15 inci maddesine göre
itibari hizmet süresi uygulaması ..................................................................................................... 308
3- Denizaltıcı, dalgıç, kurbağa adam ve paraşütçü olarak görev yapanların itibari
hizmet süresinden yararlandırılmaları (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) .......... 309
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM .......................................................................................................................... 310
Ağır Engelli Çocuğu Olan Kadın Sigortalılar ............................................................................... 310
1- Kapsamdaki sigortalılar .................................................................................................. 310
2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi
sigortalıların başvurusu ve raporların düzenlenmesi ................................................................... 311
3- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalıların
başvurusu ve raporların düzenlenmesi .......................................................................................... 311
4- Raporların İncelenmesi ................................................................................................... 312
5- Toplam hizmete eklenecek ve emeklilik yaşından düşülecek sürenin tespiti ............. 312
5.1- 2008 yılı Ekim ayı başından önce çalışmaya başlayan kadın sigortalılar .............................313
5.2- 2008 yılı Ekim ayı başından sonra çalışmaya başlayan kadın sigortalılar ...........................314
5.3- Kontrol muayenesine tabi tutulacak çocuklar ........................................................................314
5.4- Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olduğu tespit edilen
çocuğun ölmesi ...................................................................................................................................315
5.5- Evlat edinilen çocuğun başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda olması ..............315
5.6- Kadın sigortalının başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli
çocuğunun birden fazla olması ........................................................................................................315
5.7- Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğun 2828 sayılı
Kanun hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden faydalanması ...316
6- Ağır engelli çocuğun Kanuna tabi sigortalı olması ....................................................... 316
7- İlave hizmet süresi olarak değerlendirilmeyecek süreler ............................................. 316
8- Kadın sigortalının hizmet kayıtlarının oluşturulması .................................................. 317
DOKUZUNCU KISIM .................................................................................................................... 318
SİGORTALILIK SÜRELERİNİN BİRLEŞTİRİLMESİ ............................................................ 318
BİRİNCİ BÖLÜM............................................................................................................................ 318
2008 Yılı Ekim Ayı Başından Önce Geçen Hizmetlerin Çakışması ............................................ 318
1- 2925 sayılı Kanun hariç diğer kanunlara tabi geçen hizmetlerin çakışması .............. 318
2- 4/10/2000-1/10/2008 tarihleri arasında 1479 ve 2926 sayılı Kanunlara tabi geçen
hizmetlerin çakışması....................................................................................................................... 320
3- 1479 sayılı Kanunun ek geçici 6 ncı maddesi................................................................. 322
4- 2925 sayılı Kanuna tabi hizmetlerin diğer kanunlara göre geçen hizmetlerle
çakışması ........................................................................................................................................... 322
4.1- Tarım sigortasının başlangıç tarihinin belirlenmesi ..............................................................322
4.2- 2925 sayılı Kanun ile 1479 sayılı Kanunun geçici 18 inci maddesi kapsamındaki
hizmetlerin çakışması........................................................................................................................323
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XX
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
4.3- 2925 sayılı Kanun ile 1479 sayılı Kanunun ek 19 uncu maddesi kapsamındaki
hizmetlerin çakışması........................................................................................................................324
4.4- 2925 sayılı Kanun ile 2926 sayılı Kanuna göre yapılan tescile dayalı hizmetlerin
çakışması (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ....................................................325
4.5- 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığının devam ettiği süredeki çakışmalar ...............325
5- 5434 sayılı Kanuna tabi hizmetlerin diğer kanunlara göre geçen hizmetlerle
çakışması ........................................................................................................................................... 327
6- 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalıların kendilerine ait veya ortak oldukları
işyerlerinden kendilerini sigortalı göstermesi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)............................................................................................................................................. 328
6.1- Şirket ortağı olup Kurumca (4/b) kapsamında tescili yapılanların, ortağı olduğu
şirketten daha sonra (4/a) kapsamında bildirilmesi (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)..............................................................................................................................................328
6.2- Şirket ortağı olup Kurumca (4/b) kapsamında tescili yapılmamış olanların, ortağı
olduğu şirketten daha sonra veya aynı gün (4/a) kapsamında bildirilmesi (Ek, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) .......................................................................................................328
6.3- (4/a) kapsamında sigortalı olup çalıştığı işyerine veya başka bir şirkete ortak olanlar
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ..............................................................................330
6.4- (4/a) kapsamında sigortalı olup çalıştığı şirkete ortak olanlardan, şirkette kendinden
başka sigortalı kalmayanlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) .............................334
İKİNCİ BÖLÜM .............................................................................................................................. 334
2008 Yılı Ekim Ayı Başından Sonraki Hizmetlerin Çakışması ................................................... 334
1- 2008 yılı Ekim ayı başı ile 1/3/2011 tarihleri arasında geçen hizmetlerin çakışması . 334
2- 2925 sayılı Kanun ile muhtarlıkta geçen sürelerin çakışması ...................................... 336
3- 1/3/2011 tarihinden itibaren hizmet çakışmaları .......................................................... 336
3.1- Sigortalılığı 1/3/2011 tarihinden sonra başlayanların hizmetlerinin çakışması ...................336
3.2- Sigortalılığı 1/3/2011 tarihinden önce başlayanların 1/3/2011 tarihinden sonra
hizmetlerinin çakışması ....................................................................................................................337
3.3- Sigortalılığı 1/3/2011 tarihinden önce başlayanların 1/3/2011 tarihinden önce
hizmetlerinin çakışması ....................................................................................................................337
4- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olarak
aynı anda prim ödenmiş hizmetlerin değerlendirilmesi ............................................................... 338
5- Kısmi süreli olarak 30 günden az çalışılan sürelerde hizmetlerin çakışması
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) (Değişik 19/2/2025 tarihli ve 2025/7
sayılı Genelge) ................................................................................................................................... 339
6- Kanunun 5 inci maddesi ile 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentlerine tabi sigortalılık statülerinin çakışması ......................................................................... 341
6.1- 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile 4 üncü maddeye tabi geçen çalışmaların
çakışması ............................................................................................................................................341
6.2- 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ile 4 üncü maddeye tabi geçen çalışmaların
çakışması ............................................................................................................................................341
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XXI
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
6.3- 5 inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendi ile 4 üncü maddeye tabi geçen çalışmaların
çakışması ............................................................................................................................................341
6.4- 5 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi ile 4 üncü maddeye tabi geçen çalışmaların
çakışması (Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ....................................................341
7- Taşıma ihaleli işlerde çalışanların hizmetlerinin çakışması ......................................... 342
8- Hizmet çakışmalarında sosyal güvenlik destek primi uygulaması .............................. 342
9- Kanunun ek 5 inci maddesi ile ek 6 ncı maddesi kapsamındaki hizmetlerin
çakışması ........................................................................................................................................... 343
10- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre aylık
bağlanacaklardan diğer statülere göre sağlık primi bildirilmemiş hizmeti olanlar .................. 343
11- Tarım sigortalılarının diğer statülere tabi çalışmaları ............................................... 344
11.1- Tarım sigortalılarının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hariç
diğer bentler kapsamında çalışmaları .............................................................................................344
11.2- Tarım sigortalılarının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin
diğer statülerine tabi çalışması ........................................................................................................345
12-Muhtar sigortalılığı ile aynı anda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinin diğer sigortalılık statülerinde çalışması bulunanlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve
2019/9 sayılı Genelge)....................................................................................................................... 346
13- Sigortalıların kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden kendilerini
sigortalı göstermesi (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) .......................................... 346
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM .......................................................................................................................... 347
Ortak Hususlar ................................................................................................................................. 347
1- Vazife malulü sigortalıların hizmet birleştirme işlemleri (Değişik, 24/4/2019 tarihli
ve 2019/9 sayılı Genelge) .................................................................................................................. 347
2- 3713 sayılı Kanuna ilave edilen ek 3 üncü madde kapsamında aylık bağlanan
sigortalıların hizmet birleştirme işlemleri (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ..... 348
3- Bildirilen hizmet süresinde yurt dışında bulunma (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge) (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) ......................................... 348
ONUNCU KISIM ............................................................................................................................. 351
HİZMET BORÇLANMALARI ...................................................................................................... 351
BİRİNCİ BÖLÜM............................................................................................................................ 351
Kanunun 41 inci Maddesine Göre Yapılacak Borçlanmalar ....................................................... 351
1- Borçlanma yapacak kimseler .......................................................................................... 351
2- Borçlanılacak süreler ....................................................................................................... 352
2.1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendine tabi sigortalıların
doğumdan sonra geçen süreleri (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) ...........353
2.2- Er veya erbaş olarak silahaltında veya yedek subay ya da yedek astsubay okulunda
geçen süreler (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) ............................................361
2.3- Personel mevzuatlarına göre aylıksız izinde geçen süreler ....................................................364
2.4- Doktora veya tıpta uzmanlık öğreniminde geçen süreler ......................................................365
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XXII
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.5- Avukatlık stajında geçen süreler ..............................................................................................367
2.6- Tutuklulukta veya gözaltında geçen süreler ...........................................................................368
2.7- Grev ve lokavtta geçen süreler .................................................................................................368
2.8- Hekimlerin fahri asistanlıkta geçen süreleri ...........................................................................369
2.9- Seçim kanunları gereğince görevlerinden istifa edenlerin açıkta geçirdikleri süreler ........369
2.10- 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanların borçlanmaları ............370
2.11- 1416 sayılı Kanuna uyarınca yurtdışında geçen öğrenim sürelerinin borçlandırılması ...372
2.12- 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi sigortalılardan 2008 yılı Ekim ayı başından önce
506 sayılı Kanuna tabi çalışmaları bulunanların borçlanma işlemleri ........................................372
2.13- (4/c) sürelerinin borçlanma işlemlerinde dikkate alınması (Ek, 11/12/2014 tarihli ve
2014/32 sayılı Genelge)......................................................................................................................373
3- Borçlanma müracaatının yapılması, borçlanma tutarının hesabı, tebliği ve
ödenmesi ............................................................................................................................................ 373
3.1- 7179 sayılı Askeralma Kanuna göre borçlanma işlemleri (Ek, 19/6/2020 tarihli ve
2020/21 sayılı Genelge)......................................................................................................................376
İKİNCİ BÖLÜM .............................................................................................................................. 378
Kanunun 41 inci Maddesine Göre Borçlanılan Sürelerin ............................................................ 378
Statülerinin Belirlenmesi ................................................................................................................. 378
1- Kanunun 41 inci maddesi gereğince yapılan borçlanma statülerinin belirlenmesi ... 378
2- 3201 sayılı Kanuna göre borçlanma yapanların Kanunun 41 inci maddesine göre
yapacakları borçlanma statüleri ve sigortalılık başlangıç tarihlerinin belirlenmesi (Değişik,
1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) ..................................................................................... 378
2.1- Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ve akit ülkede sigortalılık başlangıç tarihi kabul
edilenlerin borçlanma talepleri ........................................................................................................379
2.2- Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ancak akit ülkede sigortalılık başlangıç tarihi
kabul edilmeyenler, sözleşmeli ya da sözleşmesiz ülkelerde geçen ev kadınlığı süreleri ve
sözleşmesiz ülkelerde geçen sürelerde yapılan borçlanma talepleri.............................................380
3- Borçlanılması gereken sigortalılık statüsü dışında borçlanma yapanlar ................... 381
3.1- 1479 veya 2926 sayılı Kanunlara tabi olunan sürede 506 sayılı Kanuna göre yapılan
borçlanmalar .....................................................................................................................................381
3.2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
sayılanların diğer statülere göre borçlanmaları .............................................................................382
3.3- 1/10/2008 tarihinden sonra yanlış statüde yapılan borçlanmalar .........................................382
3.4- Borçlanmaların iadesi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ........................383
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM .......................................................................................................................... 386
Kanunun 41 inci Maddesine Göre Borçlanılan Sürelerin ............................................................ 386
Hizmet Olarak Değerlendirilmesi ................................................................................................... 386
1- Borçlanılan sürelerin hizmet olarak değerlendirilmesi ................................................ 386
2- Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki borçlandırılan sürelerin
değerlendirilmesi .............................................................................................................................. 389
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XXIII
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3- Borç tutarının kısmi ödenmesi halinde hizmetlerin değerlendirilmesi ....................... 396
4- Ay içinde 30 günden az prim ödenen sigortalıların doğum borçlanmasında dikkate
alınacak sürelerinin hesaplanması ................................................................................................. 398
5- 1479 sayılı Kanuna göre yapılan borçlanmaların değerlendirilmesi .......................... 400
5.1- Kurum kodu uygulamaları .......................................................................................................400
5.1.2- Basamak intibakı nedeniyle eksik tahsil edilen borçlanma tutarları (Değişik, 1/9/2016
tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) .....................................................................................................402
6- 506 ve 1479 sayılı kanunlara göre borçlanma yapılıp tebligat tarihi tespit
edilemeyen borçlanmalar (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) ................................ 402
7- 2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında sigortalı sayılanların borçlanmalarının değerlendirilmesi (Ek, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ...................................................................................................... 403
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM .................................................................................................................... 405
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) Bendi Kapsamındaki ............................... 405
Sigortalıların Geçici Maddelere Göre Borçlanmaları .................................................................. 405
1- Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim
kurumlarında ek ders ücreti karşılığında uzman ve usta öğretici olarak çalışanların
borçlanma süreleri ........................................................................................................................... 405
2- 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu uyarınca gözaltına alınanların veya
tutuklananların borçlanmaları ....................................................................................................... 407
2.1- 1402 sayılı Kanun uyarınca yapılacak borçlanmalarda tescil işlemleri, borçlanmaların
hesaplanması ve borçlanılan sürelerin değerlendirilmesi .............................................................409
2.2- 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununa göre tutukluluk ve gözaltında geçen sürelerin
belgelendirilmesi ................................................................................................................................410
3- Sanatçı borçlanması işlemleri (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) ......... 411
BEŞİNCİ BÖLÜM ........................................................................................................................... 411
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci ............................................................................................. 411
Fıkrasının (c) Bendine Tabi Olanların Borçlanmaları ................................................................. 411
1- Kanunun 46 ncı maddesine göre yapılacak borçlanmalar ........................................... 411
2- Kanunun geçici 4 üncü maddesine göre yapılacak borçlanmalar ............................... 414
2.1- Geçici 4 üncü maddenin onuncu fıkrasına göre yapılacak borçlanmalar ............................414
2.2- Kanunun geçici 4 üncü maddesinin onbeşinci fıkrasına göre yapılan borçlanmalar .........417
2.3- Geçici 4 üncü maddenin onyedinci fıkrasına göre yapılacak borçlanmalar ........................418
2.4- 5434 sayılı Kanuna göre yapılan borçlanmalar (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21
sayılı Genelge) ....................................................................................................................................420
3- Kanunun geçici 36 ncı maddesine göre 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu uyarınca
gözaltına alınanların veya tutuklananların borçlanmaları .......................................................... 421
4- Kanunun geçici 43 üncü maddesine göre 1416 sayılı Kanuna uyarınca yurtdışında
geçen öğrenim sürelerinin borçlandırılması .................................................................................. 422
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XXIV
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5- Kanunun geçici 44 üncü ve geçici 51 inci maddelerine göre yapılan borçlanmalar
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) ..................................................................... 424
6- Kanunun ek 11 inci maddesi uyarınca yapılacak borçlanmalar (Ek, 1/9/2016
tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) .................................................................................................... 426
ALTINCI BÖLÜM .......................................................................................................................... 427
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci ............................................................................................. 427
Fıkrasının (b) Bendine Tabi Olanların Vergi Borçlanması ......................................................... 427
Aynı veya Farklı Vergi Dairelerinde Geçen Vergi Sürelerinin Değerlendirilmesi .................... 429
YEDİNCİ BÖLÜM .......................................................................................................................... 429
Borçlanılan Hizmetlerle Malullük ve Ölüm Aylığına Hak Kazanılması .................................... 429
1-Aylık bağlandıktan sonra tespit edilen eksik hizmet sürelerinin SSİY geçici 35 inci
madde kapsamında değerlendirilmesi (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) ......... 430
1.1- Eksik hizmet sürelerinin borçlanma yoluyla tamamlatılması ...............................................431
1.2- Eksik hizmet sürelerinin hizmet verilmek suretiyle tamamlatılması ...................................431
1.3- Primini kendi ödeyen sigortalıların eksik hizmet sürelerinin tamamlatılması ....................434
ONBİRİNCİ KISIM ........................................................................................................................ 435
PRİM VE PRİME İLİŞKİN BORÇLARIN TAHSİLİ ................................................................ 435
BİRİNCİ BÖLÜM............................................................................................................................ 435
Primini Kendi Ödeyen Sigortalılara İlişkin Eksik Alınan Tutarlar ........................................... 435
1- (4/b) kapsamında eksik tahsil edilen prim tutarları (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20
sayılı Genelge) ................................................................................................................................... 436
1.1- (4/b) tescil bilgilerinde yapılan değişiklikler sonucunda sigortalılar ile tüzel kişilerin
kasıt, kusur, hata veya yanıltıcı beyanından kaynaklanmayan kurum hatası sayılacak
kayıtlar/haller ....................................................................................................................................436
1.2- Kanunun 88 inci maddenin yirmi ikinci fıkrasına göre kurum hatasına girecek hallerin
tespiti usulü ........................................................................................................................................437
İKİNCİ BÖLÜM .............................................................................................................................. 437
Yanlış ve Yersiz Alınan Prim ve Prime İlişkin Tutarların İadesi ............................................... 437
ONİKİNCİ KISIM ........................................................................................................................... 438
DİĞER HUSUSLAR (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ........................................ 438
EKLER DİZİNİ ................................................................................................................................ 439
Ek-1 Uygulamadan Kaldırılan Genelgeler .................................................................................... 441
Ek-2 Uygulamasında Değişiklik Yapılan Genelgeler .................................................................... 442
Ek-3 Uygulamadan Kaldırılan Genel Yazılar ............................................................................... 443
Ek-4 Kanunun 4 üncü Maddesinin İkinci Fıkrasının (b) Bendi Kapsamında Sayılan
Sigortalılara İlişkin Uğraşı Alanı Ve Çalışanları Gösterir Liste ................................................. 444
Ek-5 Aylık Prim ve Hizmet Belgesi (4/a sigortalıları için) .......................................................... 446
Ek-6 Tıp Fakültesi Öğrencilerine İntörn Eğitimi Döneminde Uygulama Çalışmaları
Karşılığında Ödenecek Ücrete İlişkin Usûl Ve Esaslar ................................................................ 450
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XXV
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Ek-7 Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi ................................................................................................... 452
Ek-8 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ile 5510 sayılı Kanunun Uygulamasına İlişkin
Protokol ............................................................................................................................................. 454
Ek-9 Sigortalı Bildirim Belgesi ....................................................................................................... 462
Ek-10 Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi (4/1a-b ve 506 SK GM 20 sigortalıları için) ................. 464
Ek-11 Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi (Değişik,
9/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) ..................................................................................... 466
Ek-12 Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi (Değişik,
19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) ................................................................................... 468
Ek-13 Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Giriş Bildirgesi (5510
sayılı Kanunun Ek-6 ncı maddesi kapsamındaki sigortalılar için) (Değişik, 19/6/2020 tarihli
ve 2020/21 sayılı Genelge) ................................................................................................................ 470
Ek-14 Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü 24/5/2012 tarihli ve
2012/1 sayılı Genelgesi ..................................................................................................................... 472
Ek-15 Sanatçı Olarak Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi (Değişik, 19/6/2020
tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) .................................................................................................... 480
Ek-16 Sigortalılık Muafiyet Belgesi ................................................................................................ 482
Ek-16 / A Sigortalılık Muafiyet Belgesi Resen Tescillerde ........................................................... 484
Ek-16 / B Sigortalılık Muafiyet Belgesi Resen Tescillerde (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21
sayılı Genelge) ................................................................................................................................... 486
Ek-17 Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi (4/1c kapsamındaki sigortalılar için) .................................. 488
Ek-18 Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi (4/1c kapsamındaki sigortalılar için) ........................... 490
Ek-19 926 sayılı Kanunun Geçici 32 nci maddesi uyarınca hizmet olarak alınması istenilen
süreler ilişkin form ........................................................................................................................... 492
Ek-20 Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalanan Ülkeler (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21
sayılı Genelge) (Değişik, 17/09/2021 tarihli ve 2021/32 sayılı Genelge) ....................................... 493
Ek-21 Geldikleri ülkede sosyal sigortaya tabi olduklarını belgeleyenlerin Ülkemizde ne
kadar süre ile sigortalı olmayacaklarını gösterir tablo (Değişik, 17/09/2021 tarihli ve
2021/32 sayılı Genelge)..................................................................................................................... 494
Ek-22 İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı
Genelge)............................................................................................................................................. 495
Ek-23 12 Aylık Sorgulama Süresine Göre İsteğe Bağlı Sigortalılık Süresi Tespiti .................... 497
Ek-24 Tarımsal Faaliyette Bulunanların İller Bazında Kapsama Alınış Tarihleri ................... 498
Ek-25 Borçlanma Talep Dilekçesi (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) ......... 499
Ek-26 Borçlanma Tebligatı (4/a ve 4/b sigortalıları için) ............................................................. 501
Ek-28 Borçlanma Talep Dilekçesi (5510 /46 ve Geçici 4 üncü maddesine göre) ........................ 503
Ek-29 Aylık Fiili Hizmet Süresi Zammı Prim Belgesi (4/c).......................................................... 505
Ek-30 Yıllık Fiili Hizmet Süresi Zammı Prim Belgesi (4/c) ......................................................... 510
Ek-31 4/a Sigortalıları için talep dilekçesi ..................................................................................... 515
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XXVI
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Ek-32 Geçici 48 İnci Madde Gereğince Fiili Hizmet Süresi Zammı Prim Farkını Gösterir
Tablo .................................................................................................................................................. 516
Ek-33 Evlat Edinme Öncesi Geçici Bakım Sözleşmesi ................................................................. 517
Ek-34 5510 Sayılı Kanunun Geçici 20 nci Maddesi Kapsamında Kurumumuzca
Devralınacak Sandıklar ................................................................................................................... 519
Ek 35- Kanunun Geçici 63 üncü Madde Uygulamasına İlişkin Talep Dilekçesi ........................ 520
Ek 36- Kanunun Geçici 63 üncü Madde İhya Talep Dilekçesi .................................................... 521
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
XXVII
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
T.C.
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
Sayı
: 32995964/230
22/2/2013
Konu : Sigortalılık işlemleri
GENELGE
2013/11
Başkanlık Makamının 29/12/2010 tarihli ve 747 sayılı OLUR’ları ile Kurumumuz
tarafından çıkarılan ve halen uygulanan genelgelerin, yürürlükte bulunan güncel mevzuata göre
yeniden gözden geçirilmesi, güncelleştirilmesi, tekleştirilmesi ihtiyacının ortaya çıkması
nedeniyle gerçekleştirilen Komisyon çalışmaları kapsamında sigortalılık işlemleri çerçevesinde
çıkarılan genelge, genel yazı, talimat ve e-sigortalı mesajlarına dair çalışma bitirilmiş olup,
sigortalılık iş ve işlemlerine ilişkin süreçler belirlenmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun (Genelgede bundan
böyle Kanun olarak anılacaktır.) 4 üncü maddesinin birinci fıkrası ile ilk defa 2008 yılı Ekim ayı
başı itibariyle sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar için sigortalılık statüleri; hizmet akdi ile bir
veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar için (a) bendi, hizmet akdine bağlı olmaksızın
kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar (b) bendi, kamu idarelerinde (a) ve (b) bentleri
dışında çalıştırılanlar ise (c) bendinde belirlenmiştir.
Kanunun geçici 1 inci maddesi ile de 2008 yılı Ekim ayı başından önce 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanunu ve 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olan sigortalılar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve
Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ve 2926 sayılı Tarımda Kendi
Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olan sigortalılar 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanununa tabi olan iştirakçiler ise 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
kabul edilmişlerdir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
1
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
BİRİNCİ KISIM
KANUNUN 4 ÜNCÜ MADDESİNİN BİRİNCİ
FIKRASININ (a) BENDİ KAPSAMINDA OLAN SİGORTALILAR
BİRİNCİ BÖLÜM
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) Bendine Tabi Çalışan Sigortalılar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde hizmet akdi ile bir veya birden
fazla işveren tarafından çalıştırılanlar sigortalı sayılmışlar, hizmet akdine tabi olmamakla beraber
ilgili kanunlarında yaptıkları iş bakımından hizmet akdi olarak tarif edilen işleri yapanlar ile
kamu idarelerinde çalışıp 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olması
öngörülmemiş olanlar da 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
sayılmıştır.
6111 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(g) bendine tabi olup isteğe bağlı sigortaya prim ödeyenler, ay içinde 30 günden az çalışmaları
nedeniyle kalan günlerini isteğe bağlı sigortaya prim ödeyerek tamamlayanlar, Kanuna eklenen
ek 5 inci maddeyle tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar ile ek 6
ncı madde kapsamında ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma aracı
işyerleri ile 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ve Kültür ve Turizm
Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi
tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre
hesaplanan çalışma gün sayısı on günden az olanların sigortalılık statüleri de 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılmıştır.
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının;
(a) bendi ile hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte, ceza infaz kurumları ile tutukevleri
bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutukluların,
(b) bendi ile 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve
işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek
öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler, (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı
Genelge) (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) mesleki ve teknik ortaöğretim
sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler kamu kurum ve kuruluşları
tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun
46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç
tutarı, 82 nci maddeye göre belirlenen günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla
olmayanların,
(c) bendi ile harp malulleri, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 2330 sayılı Nakdi
Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış
malullerden, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların,
(e) bendi ile Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından düzenlenen meslek edindirme,
geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerlerin,
(g) bendi ile Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen
işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin,
sigortalılık statüsü de 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi olarak belirlenmiştir.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 506 sayılı Kanunun ek 36 ncı
maddesi gereğince geçici 20 nci madde kapsamında bulunan sandıkların mali durumlarının
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
2
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
üyelerine sosyal güvenlik yardımları yapmaya elverişli olmaması halinde bunların yetkili
organlarının alacakları fesih ya da devir kararları neticesinde bütün aktif ve pasifleriyle birlikte
Sosyal Sigortalar Kurumuna devredilmesine Bakanlar Kurulu yetkili kılınmış olup,
İttihadı Milli Türk Anonim Sigorta Şirketi Emekli Sandığı (11/7/1978 tarihli ve 16343
Resmi Gazetede yayımlanan 2167 sayılı Kanunun geçici 60 ncı maddesi ile),
İstanbul Bankası Personeli Sosyal Sigorta Sandığı Vakfı (27/11/1994 tarihli ve
94/6231sayılı BKK ile),
Türkiye Öğretmenler Bankası A.Ş. Emekli Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Vakfı
(5/6/1995 tarihli ve 6965 sayılı BKK ile),
Tam Sigorta A.Ş. Memur ve Müstahdemleri Emekli Sandığı Vakfı (22/11/1999 tarihli
99/13718 sayılı BKK ile),
Ankara Anonim Türk Sigorta Şirketi Memur ve Hizmetlileri Sağlık ve Emeklilik Sandığı
Vakfı (25/12/2001 tarihli ve 2001/3534 sayılı BKK ile),
Türkiye Tütüncüler Bankası A.Ş. Memur ve Hizmetlileri Sosyal Sigorta ve Yardım
Sandığı Vakfı (9/6/2003 tarihli ve 2003/5734 sayılı BKK ile),
Türkiye Kredi Bankası A.Ş. Memur ve Müstahdemleri Sosyal ve Yardım Sandığı Vakfı
(9/6/2003 tarihli ve 2003/5733 sayılı BKK ile),
Türk Ticaret Bankası Emekli Sandığı Vakfı (10/6/2003 tarihli ve 2003/5745 sayılı BKK
ile),
Türkiye İmar Bankası T.A.Ş. Memur ve Müstahdemleri Yardım ve Emekli Sandığı Vakfı
(29/3/2018 tarihli ve 2018/11401 sayılı BKK ile), (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kurumumuza devredilmiştir.
Kurumca devralınan banka sandıklarında geçen sigortalılık süreleri hakkında 506 sayılı Kanun
hükümleri uygulanmakta, bu süreler 506 sayılı Kanuna tabi geçmiş sigortalılık ve hizmet gibi
kabul edilerek işlem yapılmaktadır.
Ayrıca, 2008 yılı Ekim ayı başından önce 506 sayılı Kanunun mülga 2 nci, mülga ek 10
uncu ve mülga ek 13 üncü maddeleri gereğince sigortalı sayılanlarla, ilgili kanunlarında 506
sayılı Kanuna tabi olması öngörülmüş olanlardan, çalışması devam edenlerin sigortalılıkları da
2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında çalışmaya başlayanlar için getirilen düzenlemeler doğrultusunda devam
ettirilecektir.
1- Sigortalı sayılanlar
1.1- Hizmet akdine tabi çalışanlar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılabilmek için
sigortalının işverenle arasında Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan hizmet akdi bağının
bulunması, işveren veya işveren vekili ya da alt işveren tarafından işe alınıp, hizmet akdine tabi
çalıştırılması gerekmektedir.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Kanunda hizmet akdi 6098 sayılı
Türk Borçlar Kanununda tanımlanan hizmet sözleşmesi ve iş mevzuatında tanımlanan iş
sözleşmesi olarak tanımlanmış olup, 6098 sayılı Kanunun 393 üncü maddesi ile hizmet
sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle iş görmeyi ve
işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme olduğu, işçinin
işverene bir hizmeti kısmi süreli olarak düzenli biçimde yerine getirmeyi üstlendiği
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
3
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sözleşmelerinde hizmet sözleşmesi sayılacağı öngörülmüştür. Hizmet akdi iki taraflı akitlerden
olup tarafları birbirine taahhütlerle bağladığından, hizmet akdinde hukuki bağımlılık şarttır.
Hizmet akdinin varlığından söz edilebilmesi için işçinin işverenin emir ve görüşleri
doğrultusunda işverenin gösterdiği yerde belirli ya da belirsiz sürede çalışması ve bunun
karşılığında da işverenden ücret alması gerekmektedir.
4857 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde ise iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak
iş görmeyi, diğer tarafında (işveren) ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşme olarak
tanımlanmış olup, hizmet akdinin içinde iş, ücret, bağımlılık ve zaman unsurları bulunmaktadır.
Hizmet sözleşmesi ve iş sözleşmesi birlikte incelendiğinde hizmet akdinin unsurları
aşağıdaki gibidir.
Hukuki bağlılık : Hizmet akdi iki taraflı akitlerden olup, tarafları birbirine taahhütle
bağlar. İşçi, emeğini işverenin emrine veren, hizmetin görüldüğü sürece ona tabi olan, yani
hizmeti işverenin emir, talimat ve denetimi altında yapmak zorunda olan kişidir. İşveren ise buna
karşılık işçiye ücret vermeyi vaat eder.
İş sözleşmesinde de ayırt edici unsur bağımlılık unsurudur. Bu unsur işçinin işin yapılması
sırasında işverenin talimatlarına sıkı sıkıya bağlı olması ve işverence denetlenmesi anlamındadır.
Bağımlılık unsuru iş sözleşmesini eser ve vekalet gibi diğer iş görme borcu doğuran
sözleşmelerden de ayırmaktadır. Eser sözleşmesinde müteahhit, bir bedel karşılığı olarak iş
sahibine bir eser yapıp teslim eder ama işini yaparken bağımsız hareket eder. İş sahibinden işin
yapılması ile ilgili talimat almaz. Burada önemli olan eserin anlaşmada belirlenen niteliklere
uygun olarak ve belirtilen sürede yapılıp teslim edilmesidir. Vekalet sözleşmesinde vekil belirli
bir işin görülmesi yükümlülüğü altındadır. Sözleşme varsa ücret de isteyebilir. Ancak burada
vekil ile iş sahibi arasındaki bağımlılık unsuru iş sözleşmesine nazaran çok zayıftır. Vekil işini
işverenden ekonomik açıdan bağımsız bir şekilde kendi araçları ve personeli ile ve genellikle
kendi iş yerinde yapmaktadır.
Süre : Hizmet akdi belli bir süre için yapılabildiği gibi, süresiz de olabilir. Bu sürenin
aralıksız olması şart değildir. Hizmetin, sözleşme süresi içinde günün birkaç saatinde veya
haftanın, ayın belli günlerinde görülmesi şart koşulabilir. Bu çeşit periyodik çalışma şartları akdin
niteliğini etkilemez. Süre unsuru ücret bakımından değil, hizmet yönünden önemli rol oynar.
Hizmet sözleşmelerinin yazılı yapılması 4857 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde hükme
bağlanmış olup belirli süresi bir yıl veya daha uzun süreli hizmet akitlerinin yazılı yapılması
zorunludur. İş sözleşmesinin süresiz yapılması şart ve zorunluluk değildir. Hizmet akitlerinin
yazılı yapılmamış olması, hizmet akdinin varlığını etkilemez.
Hizmet : Hizmet akdinde işçi, işverene bedeni veya fikri (düşünsel) veya her iki nitelikte
emek vaadinde bulunur. Hizmet eden kişi bir neticeyi değil, kendiliğinden hizmet götürmeyi
taahhüt eder. Çalışmasının işverene sağlayacağı ekonomik sonuçtan sorumlu değildir. Hizmetin
kapsamı, görülüş tarzı ve yeri belli olmalıdır. Hizmetin işverenin işyerinde veya onun göstereceği
yerde yapılması şarttır.
İş sözleşmesi gereğince işçi işverene karşı bir işin görülmesi (yerine getirilmesi) ile
yükümlü olan gerçek kişidir. Ekonomik açıdan iş olarak değerlendirilen her türlü çalışma bu
kapsama girer. Çalışma bedenen veya fikren yahut her ikisi birlikte de olabilir.
Ücret : İşverenin işçiye vermeyi taahhüt ettiği ücret emeğin kirası niteliğindedir. Ücret,
para veya başka şekilde ödenir. Ücret, zaman birimi esasına (saat başına, günlük, haftalık, aylık
gibi) veya iş birimi esasına (parça, ağırlık, alan veya hacim birimleri gibi) göre verilebilir. İşin
miktarına göre verilen ücrete götürü ücret denilir. Ücret kardan pay verilmek suretiyle de
ödenmiş olabilir. Ücrete mahsuben ödenecek avans da aynı niteliktedir. Bütün bu usuller ücretin
ödenme şekline ilişkin olup, akdin niteliğini değiştirmemektedir. İş sözleşmesinin tanımında,
işçinin ücret karşılığında iş gören kişi olduğu açıkça belirtilmiştir. Ücretin iş sözleşmesinde
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
4
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
açıkça belirlenmemiş olması çalışmanın ücret karşılığı olmadığı sonucunu doğurmayacağı gibi
ücretin uzun süre ödenmemesi de bu niteliğini ortadan kaldırmaz. Ancak, hatır için yahut ahlaki
bir görev kapsamında çalışılan işler ücret karşılığı yapılan işler olarak kabul edilmez.
1.2- İşçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve
yönetim kurullarına seçilenler
Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi ile işçi sendikaları ve
konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenler 2008 yılı
Ekim ayı başı itibariyle sigortalı sayılmıştır.
Mülga 2821 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi gereğince sendika şube başkanlığı ve
yönetim kurulu üyeliğine seçilip işyerlerinden ayrılmadan bu görevlerini sürdürenler
işyerlerindeki çalışmalarından dolayı sigortalı sayılacaklarından bu kapsamdakilerin bildirimleri
işverenleri tarafından yapılmaya devam edilecektir.
2008 yılı Ekim ayı başından sonra sendika şube başkanı veya yönetim kuruluna
seçilenlerden görevlerinden ayrılanların sigortalılıkları seçildikleri tarih itibariyle başlatılacak,
2008 yılı Ekim ayı başından önce bu görevi yapmakta olanlardan sendikalar tarafından
bildirilmeleri nedeniyle 506 sayılı Kanunun mülga hükümlerine göre sigortalı olanların
sigortalılıkları 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren devam ettirilecektir. Sendika şube
başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilmeleri nedeniyle sigortalı sayılanlarla ilgili Kanunda
işverenlere verilen yükümlülükler, Kanunun 12 nci maddesi gereğince işçi sendikaları ve
konfederasyonları tarafından yerine getirilecektir.
7/11/2012 tarihli ve 28460 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6356 sayılı Sendikalar ve
Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 23 üncü maddesi gereğince işçi kuruluşunda yönetici olduğu
için çalıştığı işyerinden ayrılan işçinin iş sözleşmesi askıya alınmakta olup çalıştığı işyerince
bildirim yapılmayan işçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve
yönetim kurullarına seçilenlerin bildirimleri işçi sendikaları ve konfederasyonları tarafından
yapılacaktır.
1.2.1- 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) veya (C) fıkrasına tabi olup 4688
sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre sendika,
konfederasyonlar ile şube başkanlıklarına seçilenler (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı
Genelge)
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında
sözleşmeli olarak çalıştırılan personel ile (C) fıkrası kapsamında bir yıldan az süreli veya
mevsimlik olarak çalıştırılan geçici personel, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılmaktadır. Bu kapsamdaki kişiler işçi sayılmadıklarından, işçi
sendikalarına üye olamamakta dolayısıyla haklarında 6356 sayılı Kanun hükümleri
uygulanmamaktadır.
Devlet Personel Başkanlığının, 1/7/2011 tarihli ve 12661 sayılı ve 23/7/2012 tarihli ve
12638 sayılı görüşleri ile 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası veya (C) fıkrasına
tabi olanlar 4688 sayılı Kanunun 18 inci maddesi kapsamında kamu görevlileri sendikalarına üye
olabilmekte, sendika, konfederasyonlar ile şube başkanlıklarına seçilebilmekte, bu sürelerde
aylıksız izinli sayılmaktadırlar.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olup 657 sayılı Kanunun 4
üncü maddesinin (B) veya (C) fıkrası kapsamındaki sigortalılardan 4688 sayılı Kanunun 18 inci
maddesine göre kamu görevlilerine ait sendika ve konfederasyonlar ile sendika şubelerinin
başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenlerin bu sürede iş akitleri askıya alındığından, kamu
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
5
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
idaresince askıya alınan sürede aylık prim ve hizmet belgesinin “41- Kamu idaresinde iş akdi
askıda olanlar” belge türü ile genel sağlık sigortası primi ödenecek, kamu sendikası tarafından da
sigortalı için işe giriş bildirgesi verildikten sonra “24” numaralı belge türü ile bildirim
yapılacaktır.
1.3- Sanatçı, düşünür ve yazarlar
506 sayılı Kanuna 11/7/1978 tarihinden itibaren ilave edilen ek 10 uncu madde ile bir
veya birkaç işveren tarafından çalıştırılan film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları,
müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşıları içine alan bütün güzel sanat kollarında
çalışanlar, düşünür ve yazarlar sigortalı sayılmıştır.
2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe giren Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının
(b) bendi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan film, tiyatro, sahne, gösteri, ses
ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün
güzel sanat kollarında çalışanlar ile düşünürler ve yazarların sigortalılıkları aynı şartlarla devam
ettirilmiştir. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği (SSİY) ekinde yer alan tabloda belirtilen işleri
yapanlar (EK-4) sigortalı sayılmışlardır.
Sanatçıların çalışma sürelerinin diğer meslek gruplarından farklılık göstermesi ve kayıt
dışılığın fazla olması hususları da dikkate alınarak kayıtlı çalışmanın artırılması amacıyla Kanuna
1/3/2011 tarihinden itibaren eklenen ek 6 ncı madde ile Kültür ve Turizm Bakanlığınca
belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından
çalıştırılanlardan ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10
günden az olanlar, primi 30 gün üzerinden kendileri tarafından ödenmek kaydıyla 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamına alınmışlardır. Bunlar hakkında bu Genelgenin
ikinci kısım üçüncü bölümündeki açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
SSİY ekinde yer alan “Kanunun 4 üncü Maddesinin İkinci Fıkrasının (b) Bendi
Kapsamında Sayılan Sigortalılara İlişkin Uğraşı Alanı ve Çalışanları Gösterir Liste”nin “1Sinema sanatçıları ve çalışanları” bölümünde belirtilen işleri yapanların çalışma sürelerinin diğer
meslek gruplarından farklılık göstermesi nedeniyle;
- Yapım şirketlerinde ya da yapım şirketlerine oyuncu, yardımcı oyuncu (figüran) temin
eden ajanslarda çalışmaları nedeniyle işverenin emrinde, işveren tarafından belirlenen sürede ve
ücret karşılığında çalışanlar 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalı
sayılacaklardır.
- Yapım şirketlerine oyuncu temin eden ajanslarda 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı olan figüranlar için yapım şirketlerince ajanslardan fatura mukabili
hizmet satın alınması durumunda, bu kişilerin söz konusu işlerde görevlendirildikleri kabul
edilmek suretiyle ayrıca sigortalı olarak bildirilmeyeceklerdir.
- Yapımcı şirket adına kendi hususiyetini vermek suretiyle bir eser (ürün) üreten, çalışma
zamanı ve yeri yapımcı şirketin emir ve talimatı dışında bulunup mesleğini icra eden senarist,
özgün müzik yapımcısı, diyalog yazarı ve başrol oyuncusu gibi kişiler, bireysel olarak yaptıkları
bu işlerden dolayı serbest meslek faaliyeti yürütmesi nedeniyle doğan serbest meslek kazancı
olan ve bu kapsamda serbest meslek makbuzu veya fatura düzenleyerek çalışanların yapım şirketi
ile arasındaki ilişki istisna (eser) sözleşmesi kapsamında sayılarak 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık olarak değerlendirilecektir.
- (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Senaryo yazarlığı, özgün müzik
yapımcılığı, yönetmenlik ve diyalog yazarlığı gibi işleri yapanların sırf vergi kaydının olmaması,
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde vergiden muaf olmaları sebebiyle
belirtilen işleri vergiden muaf olarak ortaya bir eser koymak suretiyle gider pusulası mukabilinde
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
6
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
gerçekleştirenler ile yapımcı arasında hizmet akdinin bulunmaması sebebiyle Kanunun 4 üncü
maddesi birinci fıkrası (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır.
1.4- Yabancı uyruklular
Bu kişiler hakkında bu Genelgenin beşinci kısım birinci bölümde belirtilen esaslar
doğrultusunda işlem yapılacaktır.
1.5- 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar
4081 sayılı Kanuna göre çalıştırılanlar 506 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesi gereğince
26/5/1976 tarihinden itibaren sigortalı sayılmıştır. 506 sayılı Kanunun mülga geçici 41 inci
maddesiyle de 26/5/1976 tarihinden önce sigortalı sayılan çiftçi mallarını koruma bekçilerinden
primleri ödenmemiş olanların, 506 sayılı Kanuna göre tahakkuk ettirilecek prim borçlarının
tamamının, 26/5/1977 tarihine kadar ödenmesi halinde bu sürelere ilişkin sigortalılık süreleri de
geçerli sayılmıştır. 26/5/1976 tarihinden önce çalışması bulunup primi ödenmeyen koruma
bekçileri ise bu tarihten önceki süreler için sigortalı sayılmazlar.
Kanunla, 4081 sayılı Kanun gereğince köy sınırları içinde ya da şehir ve kasaba haricinde
olup, belediye hududu içinde veya dışında, zirai üretim yapılan yerlerde, köylerde ihtiyar meclisi,
diğer yerlerde koruma meclisi tarafından seçilerek valilik veya kaymakamlık onayına sunulmak
suretiyle çalıştırılan koruma bekçilerinin sigortalılıkları 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında devam ettirilmiştir. Bu sigortalılar hakkında, işverenler tarafından yerine
getirilmesi gereken yükümlülük bunları çalıştırmaya yetkili makam tarafından yerine
getirilecektir.
1.6- 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununda belirtilen umumi kadınlar
Kanunla 1593 sayılı Kanunda belirtilen umumi kadınlar 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının
(e) bendine istinaden 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamına sigortalı
sayılmışlardır.
1.7- Usta öğreticiler ve kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar
ile kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler sigortalı sayılmıştır.
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında
ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak
çalıştırılanlar 657 sayılı Kanunun 89 uncu maddesine göre her derecedeki eğitim ve öğretim
kurumları ile üniversite ve akademi (askeri akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim
yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde
ücretle ek ders görevi verilenlerden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine
tabi olmayanlar (a) bendi kapsamında sigortalı olacaklardır.
Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı
her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında uzman ve usta öğretici olarak
çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak
kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi
sonucu bulunacaktır. Bir aylık süredeki gün sayısı (Brüt Aylık Kazanç / Asgari Günlük Kazanç =
Gün Sayısı) formülüne göre hesaplanacak, bulunacak miktar 30 günden fazla ise 30 gün olarak
alınacak, bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratlar dikkate
alınmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
7
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında uzman ve usta
öğretici olarak çalışanlar dışında kalan diğer sigortalıların aylık prim ve hizmet belgesi (EK-5) ile
bildirilecek gün sayısı ise kısmi süreli çalışanlar için (Ay İçinde Toplam Çalışma Saati / 7,5 =
Gün Sayısı) formülüne göre hesaplanacak, 7,5 saatin altındaki çalışmalar 1 güne
tamamlanacaktır.
1.8- 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) ve (C) bentleri kapsamında
çalıştırılanlar
657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendi kapsamında geçici olarak sözleşmeyle
çalıştırılan personel ile (C) bendi kapsamında bir yıldan az süreli veya mevsimlik olarak
çalıştırılan geçici personel Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılacaktır.
1.9- İŞKUR tarafından düzenlenen Toplum Yararına Çalışma Programlarından
yararlananlar
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasına 2/11/2011 tarihinden itibaren eklenen (g)
bendi ile İŞKUR tarafından düzenlenen Toplum Yararına Çalışma Programlarından yararlananlar
hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalı sayılanlara
ilişkin hükümler uygulanacağı öngörülmüştür. Bu kapsamda sayılan sigortalılar için İŞKUR prim
ödeme yükümlüsü olmakla birlikte Kanun kapsamında işyeri ve işveren sayılmamaktadır.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
Çalışma ve iş kurumu il müdürlüklerince işsizliğin fazla olduğu yerlerde kamu ya da özel sektör
işverenler ile yapılan protokol/sözleşme gereğince (Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı
Genelge) sigortalı çalıştırılmaktadır. İŞKUR bu uygulama kapsamında işyeri ve işveren
sayılmadığından ayrıca işyeri dosyası açılmaz. Sigortalıların bildirimleri toplum yararına çalışma
yapan işyeri tarafından Kuruma bildirilir. İŞKUR bu kapsamda asgari ücret üzerinden
çalıştırılacak sigortalıların sigorta primlerini ve işsizlik sigortası primlerini işverene öder.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
1.10- 4046 sayılı Kanun gereğince iş kaybı tazminatı alanlar
Kanunun geçici 13 üncü maddesi gereğince 4046 sayılı Kanunun 21 inci maddesi
kapsamında iş kaybı tazminatı alanlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı ve genel sağlık sigortalısı sayılmaktadırlar. Ancak bunlar hakkında kısa vadeli sigorta
kolları hükümleri uygulanmamaktadır.
1.11- Kısmi çalışanların sigortalılığı (Mülga, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı
Genelge)
1.12- Avukat ve noterler (Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
Avukat ve noterlerden herhangi bir sosyal güvenlik kanununa tabi olmayanların 506 sayılı
Kanunun mülga 86 ncı maddesi kapsamındaki sigortalılıklarının düzenlendiği 1136 sayılı
Avukatlık Kanununun 186 ila 188 inci ve 191 inci, 1512 sayılı Noterlik Kanununun ise 201 ila
203 üncü maddeleri 2008 yılı Ekim ayı başı itibari ile yürürlükten kaldırılmıştır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
8
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1/10/2008 tarihinden önce ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek
veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında sigortalı sayıldıklarından, 1/10/2008 tarihinden önce 506 sayılı Kanunun
mülga 86 ncı maddesi kapsamında prim ödeyen avukat ve noterlerden gelir vergisi mükellefi
olanların sigortalılıkları 1/10/2008 tarihi itibariyle devam ettirilmiştir. Bu sigortalılardan
sigortalılıklarının devamında ayrıca sigortalı işe giriş bildirgesi alınmayacaktır.
Avukatlardan gelir vergisi mükellefi olmayanların sigortalılıkları 1/10/2008 tarihi
itibariyle isteğe bağlı sigorta kapsamında devam ettirilmiş olup, isteğe bağlı sigortaya devam
etmek istemeyenlerin olması halinde alınacak dilekçeye istinaden sigortalılıkları 30/9/2008 tarihi
itibari ile sona erdirilecektir.
1/10/2008 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamına alınan avukat ve noterler hakkında 1/10/2008 tarihinden sonra ilgili baro
başkanlıklarınca/noter odalarınca herhangi bir bildirim yapılmayacak, ancak bu sigortalıların
1/10/2008 öncesi sürelerine ilişkin bildirimleri önceden olduğu gibi topluluk sigortası uygulaması
çerçevesince sürdürülmeye devam edilecektir.
1.13- Gemi adamları (Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
Karasularımızda ve uluslararası sularda Türk bayraklı gemilerde çalışan gemi adamları
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında zorunlu sigortalı
olmaktadırlar.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 962 nci maddesinde; “daha önce yabancı bir gemi
siciline kayıtlı bulunan bir Türk gemisinin, Türk Gemi Siciline kaydolabilmesi için artık yabancı
gemi siciline kayıtlı olmadığını kuvvetle muhtemel gösteren belgelerin sicil müdürlüğüne
sunulması gerekir. Tescili zorunlu bir gemi, yabancı bir gemi siciline kayıtlı ise malikinin bu
kaydı sildirmesi ve durumu belgelendirmesi gerekir; imkansızlık halinde bundan vazgeçilebilir.”
hükmü yer almaktadır.
Bu nedenle, yabancı bayraklı gemiler yukarıda açıklanan Kanun hükmüne göre ülkemizde
kurulu işyeri niteliğinde bulunmadığından, sözü geçen işyerlerinde çalışan kimselerin Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmalarına imkan
bulunmamaktadır.
Ülkemiz ile ikili sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış bulunan ülkelerin tekne ve
gemilerinde çalışan Türk vatandaşlarının sosyal güvenlik ile ilgili hakları için akit ülke ile yapılan
sosyal güvenlik sözleşme hükümlerine göre işlem yapılması gerekmektedir.
Ülkemizle ile arasında ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerin limanlarına
kayıtlı gemilerin işletmesini devralan ya da bu gemilerde işin bir bölümünü üstlenen Türk
işverenlerce çalıştırılan Türk işçilerinin sosyal güvenlikleri Kanunun 5 inci maddenin birinci
fıkrasının (g) bendi kapsamında sağlanacaktır.
Limanlarımızda Türk bayraklı veya yabancı bayraklı tekne ve gemilere yükleme,
boşaltma vb. işlerde çalışan gerek Türk vatandaşı gerekse yabancı uyruklu kimselerin Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki bildirimleri, liman adına kayıtlı işyeri
veya taşeron şirketlerce yapılacaktır.
1.14- Profesyonel sporcular (Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
Herhangi bir spor dalını kendisine meslek edinen ve bundan kazanç sağlayan kişilere
profesyonel sporcu denilmekte, bu kişiler kulüplerinin (yani işverenin) gösterdiği yerlerde tespit
edilmiş çalışma saatlerine tabi olarak ve işveren veya vekilinin emir ve talimatı altında antrenman
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
9
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ve müsabakalar yaptıklarına, mukabilinde önceden yapılmış anlaşma ile tespit edilmiş ücretleri
aldıklarına göre, anılan kimselerin işverenle hukuki ilişkileri bir hizmet akdine dayanmaktadır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Gençleri spora teşvik etmek,
gelecek vadeden sporculara sahip çıkmak, belli spor branşlarını güçlendirmek vb. gibi
nedenlerden dolayı bazı sporculara, kulüpleri tarafından düzenli ödemeler yapılmaktadır.
Sporcularla yapılan sözleşmelerde aylık ödenecek ücretin asgari ücret veya üzerinde belirlenmesi
durumunda, bunlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
sayılacak, aksi halde sigortalı sayılmayacaktır.
1.15- Köy ve güvenlik korucuları (Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
442 sayılı Köy Kanununun 70 inci maddesinde köy korucularının ihtiyar meclisi
tarafından tutulup ve köy muhtarının vereceği haber üzerine kaymakamın buyurultusu ile işe
başlayacağı ve 1/7/2000 tarih ve 24096 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Köy Korucuları
Yönetmeliğinin "Ücretlerin Ödenmesi" başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise; Köy
korucularına, hizmetin devamı süresince ödenecek ücretin köy ihtiyar meclisince tespit edileceği
ve köy bütçesinden karşılanacağı hükme bağlanmıştır.
Söz konusu mevzuat hükümlerine göre göreve başlayan köy korucularının Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılması gerekmektedir.
Diğer taraftan 7070 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile 442 sayılı Kanunun 74 üncü
maddesinde geçen “geçici köy korucusu” ibareleri “güvenlik korucusu” olarak değiştirilmiştir.
7077 sayılı Kanunla Kanuna eklenen ek 15 inci madde ile 442 sayılı Kanunun 74 üncü
maddesinin ikinci fıkrası gereğince 29/4/2017 tarihi itibariyle güvenlik koruculuğu yapanlar ile
bu tarihten sonra güvenlik korucusu olarak işe alınanlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacak ve haklarında uzun vadeli sigorta kolları ile
genel sağlık sigortası hükümleri uygulanacaktır.
442 sayılı Kanunun 74 üncü maddesi gereğince 29/4/2017 tarihine kadar güvenlik
korucusu olarak çalıştırılanlar, bu çalışmalarından dolayı Kanun kapsamında kısa ve uzun vadeli
sigorta kolları açısından sigortalı sayılmamışlardır. Ancak, köy korucusu veya geçici köy
korucusu olup aynı zamanda ilgili sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışması bulunanlar bu
çalışmalarından dolayı sigortalı sayılmışlardır.
Güvenlik korucularından, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ek 5 ve
ek 6 ncı maddeleri ile isteğe bağlı sigortalı veya 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılığı devam
edenlerin bu kapsamdaki sigortalılıkları 28/4/2017 tarihinden itibaren sona erdirilecektir.
Kanunun ek 15 inci maddesinin yürürlük tarihi olan 29/4/2017 tarihinden önce güvenlik
koruculuğu görevi sona erenler, 29/4/2017 tarihi itibariyle emekli, yaşlılık veya malullük aylığı
alanlar (Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi sandıklar dahil), 442 sayılı Kanunun mülga ek 16
ncı maddesi veya 2330 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlanmış olanlar Kanunun ek 15 inci
maddesi kapsamında sigortalı sayılmayacaktır.
Kanunun ek 15 inci maddesi ile 29/4/2017 tarihi itibariyle güvenlik korucusu olarak
görevde bulunanların valiliklerin talebi üzerine güvenlik korucusu olarak geçen ve 29/4/2017
tarihinden önce uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayan süreleri müracaat tarihinde geçerli olan
prime esas kazanç alt sınırı ve % 32,5 oranı üzerinden hesaplanarak borcun tebliğ tarihinden
itibaren bir ay içinde valiliklerce ödenecektir.
Güvenlik korucularının 29/4/2017 tarihinden önceki güvenlik koruculuğunda geçen
sürelerinin valiliklerce bildirilmesi halinde bildirilen bu hizmet süreleri, prim tutarının tahsil şartı
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
10
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
aranmadan hizmet kayıtlarına yansıtılacaktır. Valiliklerin süresinde ödemedikleri primler
hakkında Kanunun 89 uncu maddesi gereğince işlem yapılacaktır.
Güvenlik korucularının hizmet kayıtlarının oluşturulmasında “Güvenlik Korucularının
29/4/2017 Tarihinden Önceki Hizmet Süresi Belgesi” kullanılacak olup bu belge ilçe jandarma
komutanı, kaymakam ve vali tarafından imzalanıp onaylanacaktır.
Bu belge dışında hazırlanan belgeler işleme alınmayacak, sigortalıların 29/4/2017
tarihinden önceki hizmet sürelerinin tespitine yönelik talepleri güvenlik koruculuğu yaptıkları
kaymakamlıklara gönderilecektir.
29/4/2017 tarihinden önceki hizmet kayıtlarının oluşturulmasında sigortalıların Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında işveren yanında çalıştığı sürelere
ilişkin hizmetleri, varsa (c) bendine tabi hizmetleri ile güvenlik koruculuğu süresinin aynı tarihler
içinde olması halinde (a) ve (c) bendi kapsamındaki hizmetler geçerli sayılacak, kalan süreler
güvenlik koruculuğu süresi olarak belirlenecektir.
29/4/2017 tarihinden önce Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, 50
nci, ek 5 inci, ek 6 ncı maddesi, 2925 sayılı Kanun, 506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesi
kapsamında sigortalılığı bulunanların primi ödenmiş süreler dışında kalan süreler ile primi
ödenebilir nitelikte olan süreleri hariç tutularak hizmet kayıtları oluşturulacaktır. Primlerini
yapılandırma yoluyla ödeyenler hakkında da aynı şekilde işlem yapılacaktır.
1479 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanunun ilgili hükümleri gereğince 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında durdurulan sigortalılık süreleri bulunanların bu süreleri
için güvenlik koruculuğu kapsamında hizmet kaydı oluşturulacaktır.
Diğer taraftan 7/11/1990-21/9/1995 tarihleri arasında 18 yaşın altında güvenlik korucusu
olarak bildirilen süreler, Kanunun ek 15 inci maddesi kapsamında yapılacak işlemlerde dikkate
alınacaktır.
29/4/2017 tarihinden önce görevi sona eren güvenlik korucuları ile 29/4/2017 tarihi
itibariyle Kanun kapsamında emekli, yaşlılık veya malullük aylığı (Kanunun geçici 20 nci
maddesine tabi sandıklar dahil) ya da 442 sayılı Kanunun mülga ek 16 ncı maddesi veya 2330
sayılı Kanun kapsamında aylık bağlanmış olanlar hakkında Kanunun ek 15 inci maddesi
hükümleri uygulanmayacağından valiliklerce güvenlik korucusu olarak geçen sürelerin
primlerinin ödenmek istenmesi halinde ilgili valiliğe koruculuğun 29/4/2017 tarihinden önce
sonlandırılmış olması veya ilgilinin aylık almasından dolayı güvenlik korucusu olarak geçen
sürelerinin hizmet olarak değerlendirilemeyeceği bildirilecektir.
Ayrıca, 29/4/2017 tarihinde veya sonrasında Kanun kapsamında emekli, yaşlılık veya
malullük aylığı (Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi sandıklar dahil) alanlar için Kanunun ek
15 inci maddesi hükümleri uygulanmayacağından bunlar hakkında herhangi bir tescil işlemi
yapılmayacaktır.
Güvenlik koruculuğu uygulamasına 27/6/1985 tarihli ve 85/9632 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile Van, Ağrı, Kars, Ardahan, Iğdır, Muş, Bingöl, Tunceli, Bitlis, Şanlıurfa, Diyarbakır,
Adıyaman, Mardin, Siirt, Şırnak, Batman ve Hakkari; 1/4/1987 tarihli ve 87/11645 sayılı sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile Malatya; 21/7/1989 tarihli ve 89/14395 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile Elazığ; 9/5/1990 tarihli ve 90/458 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kahramanmaraş;
27/6/1990 tarihli ve 90/630 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Gaziantep ve Kilis; 28/11/2016
tarihli ve 2016/9576 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Erzincan, Erzurum, Hatay ve Osmaniye
illerinde başlanılmış olup, güvenlik korucularının sigortalılık sürelerinin belirlenmesinde bu
tarihler esas alınacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
11
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1.16- Noter vekillerinin sigortalılığı (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
1512 sayılı Noterlik Kanununun 33 üncü maddesinde noterlik görevinin boşalması ya da
yeni noter atanıncaya kadar geçen sürede kimlerin noterliğe vekalet edeceği belirlenmiştir.
2008 yılı Ekim ayından önce noterlikte çalışan kişiler noter adına açılan işyeri dosyası
üzerinden hizmet akdine tabi olarak sigortalı sayılmış, yeni noter atanıncaya kadar olan sürede
noterlik işlemlerinin görülmesi dışında herhangi bir yetkileri bulunmayan noter vekilleri hakkında
hizmet akdine tabi sigortalılara yönelik işlemler uygulanmıştır. Yeni noter atanıncaya kadar noter
işyeri dosyasında Türkiye Noterler Birliği adına isim tashihi yapılmış, Türkiye Noterler Birliğinin
vergi numarası kullanılmıştır.
Noter vekilleri 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 66 ncı maddesi gereğince serbest
meslek erbabı sayılmakla birlikte noterin görevden ayrıldığı sürede geçici süreyle noterlik
görevinin vekaleten yürütülmesi işi 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin (1) numaralı alt bendine tabi sigortalı olmalarını gerektirmemekte olup, bunlar hakkında
2008 yılı Ekim ayından sonra da 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine tabi sigortalılık hükümleri uygulanacaktır.
1.17- Aile hekimliği (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun 3 üncü maddesi gereğince aile hekimleri, Sağlık
Bakanlığı veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip ve tabiplerin
kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Sağlık Bakanlığının muvafakatı üzerine, 657 sayılı
Kanun ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı
olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırılan kişiler olup, ihtiyaç duyulması halinde Türkiye’de
mesleğini icra etmeye yetkili ve 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (4), (5) ve
(7) numaralı alt bentlerindeki şartları taşıyan kamu görevlisi olmayan uzman tabip ve tabiplerde,
Sağlık Bakanlığının önerisi, (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Hazine ve
Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine sözleşme yapılmak suretiyle aile hekimliği
uygulamalarını yürütmek üzere çalıştırılabilmektedirler.
31/10/2010 tarihli ve 27801 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Aile Hekimliği
Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile
Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile Sağlık Bakanlığınca aile hekimliği
uygulaması kapsamında sözleşmeli olarak çalıştırılan aile hekimlerine yapılacak ödemeler,
bunların izinleri ve sözleşme esaslarına ilişkin usul ve esasları düzenlemiştir. Yönetmeliğin 6 ncı
maddesinde sözleşmeli olarak çalıştırılan aile hekimleri ile Yönetmeliğin ekinde yer alan Aile
Hekimleri Hizmet Sözleşmesi yapılmakta, bu sözleşmenin 6 ncı maddesinde de aile hekimlerinin
her türlü prim, kesenek ve kurum karşılıkları sözleşme ücretlerinden kesilerek Sosyal Güvenlik
Kurumuna aktarılacağı hükmü bulunmaktadır.
Buna göre, aile hekimlerinin Sağlık Bakanlığı veya diğer kamu kurum veya kuruluşları
personeli olması halinde bunlar aylıksız izinli veya ücretli izinli sayıldığından kadroları ile
ilişkileri devam ettirilerek Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki
sigortalılıkları devam ettirilecektir.
Aile hekimliğinin ihtiyaç duyulması halinde 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A)
bendinin (4), (5) ve (7) numaralı alt bentlerindeki şartları taşıyan kamu görevlisi olmayan uzman
tabip ve tabipler arasından Sağlık Bakanlığının önerisi, (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge) Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü ile yaptırılması halinde bu
durumdaki kişiler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
sayılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
12
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Aile hekimlerinin primleri sağlık il müdürlüklerince işyeri tescilinin bulunduğu sosyal
güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine ödenecektir. Sağlık il müdürlüklerinin Sağlık
Bakanlığının taşra teşkilatı ve 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde belirtilen kamu
kurumları arasında yer aldığından emekli olup aile hekimliği yapan kişilerin emekli aylığı
kesilecektir.
1.18- Ev hizmetlerinde çalışanlar (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)
Ev hizmetlerinde çalışanlar hakkında 1/4/2015 tarihli ve 29313 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan “Ev Hizmetlerinde 5510 Sayılı Kanunun Ek 9 uncu Maddesi Kapsamında Sigortalı
Çalıştırılması Hakkında Tebliğ” ve 27/4/2015 tarihli ve 2233021 sayılı Genel Yazıda belirtilen
esaslar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
1.19- Özel sağlık hizmeti sunucularında görev yapan hekimler (Ek, 3/7/2015 tarihli
ve 2015/19 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
Kanuna 6645 sayılı Kanunla eklenen ve 23/4/2015 tarihinden itibaren yürürlüğe giren ek
10 uncu maddede; Kurumla sözleşmeli özel sağlık hizmeti sunucuları tarafından Kuruma
bildirilen hekimlerden Kurumca belirlenen yüzdelik oran içerisinde kalan ve sözleşme kapsamı
branşlarda fiilen hizmet sunan sağlık hizmet sunucusu bünyesindeki hekimlerle sınırlı olmak
üzere,
İl Sağlık Müdürlüklerinden çalışma izni almak suretiyle ve 1219 sayılı Kanuna aykırı
olmayacak şekilde sözleşme ile çalıştırmış oldukları hekimlerden aynı zamanda fatura karşılığı
hizmet alımı yaparak,
a)
b) Bir iş sözleşmesine tabi olmamakla birlikte, İl Sağlık Müdürlüklerinden çalışma izni
almak suretiyle ve 1219 sayılı Kanuna aykırı olmayacak şekilde hekimlerden fatura karşılığı
hizmet alımı yaparak,
genel sağlık sigortası kapsamındaki kişilere vermiş oldukları sağlık hizmetlerini Kurumca
belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak fatura etmeleri halinde, verilmiş olan sağlık
hizmetlerinin bedeli Kurum tarafından karşılanacağı,
Şirket ortağı olan veya mesleğini serbest olarak icra eden hekimler ile tıpta uzmanlık
mevzuatına göre uzman olan kişiler, özel hukuk kişileri ve/veya vakıf üniversitelerine ait sağlık
kurum ve kuruluşları bünyesinde hizmet vermeleri hâlinde sözleşmelerinde aksine bir hüküm
bulunmadıkça bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı
sayılacağı,
Ancak, bu maddenin yayımı tarihinden önce 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalı olarak çalışılan sürelere ilişkin hakların saklı olduğu hususları
düzenlenmiştir.
Buna göre, özel sağlık hizmeti sunucularında görev yapan hekimlerin sigortalılığı aşağıda
belirtilen esaslara göre belirlenecektir.
a) Şirket ortağı olan veya mesleğini serbest olarak icra eden hekimler ile tıpta uzmanlık
mevzuatına göre uzman olan kişiler, özel hukuk kişileri ve/veya vakıf üniversitelerine ait sağlık
kurum ve kuruluşları bünyesinde hizmet vermeleri halinde, hizmet alım sözleşmelerinde aksine
bir hüküm bulunmadığı sürece Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
13
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Şirket ortağı olan veya mesleğini serbest olarak icra eden hekimler ile tıpta uzmanlık
mevzuatına göre uzman olan kişilerin, özel sağlık hizmeti sunucuları tarafından 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bildirimlerinin yapılması halinde, özel sağlık hizmet
sunucuları ile yaptıkları hizmet alım sözleşmesinin onaylı bir örneği sağlık hizmet sunucusundan
istenilecek ve sözleşme metninde çalışmanın (a) bendi kapsamında bildirilip bildirilmeyeceğine
ilişkin bir hükmün olup olmadığı kontrol edilecektir. Hizmet alım sözleşmesi metni içerisinde
çalışmanın (a) bendi kapsamında bildirilmesine ilişkin bir hükmün bulunması halinde yapılan
bildirimler geçerli kabul edilecek, aksi halde yapılan bildirimler iptal edilerek 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
Örnek 1- Vergi mükellefiyet kaydının başladığı 23/4/2009 tarihi itibariyle Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında tescili yapılan Dr. (A), özel sağlık
hizmet sunucusunda hizmet alım sözleşmesi imzalamak suretiyle 17/5/2015 tarihinde çalışmaya
başlamıştır. Vergi mükellefiyet kaydı kesintisiz devam eden Dr. (A)’nın özel sağlık hizmet
sunucusu ile yaptığı hizmet alım sözleşmesinde çalışmanın 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığından, (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığı devam ettirilecektir.
Örnek 2- Vergi mükellefiyet kaydının başladığı 20/4/2010 tarihi itibariyle Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında tescili yapılan Dr. (B), özel sağlık
hizmet sunucusunda hizmet alım sözleşmesi imzalamak suretiyle 3/5/2015 tarihinde çalışmaya
başlamıştır. Vergi mükellefiyet kaydı kesintisiz devam eden Dr. (B)’nin özel sağlık hizmet
sunucusu ile imzaladığı hizmet alım sözleşmesinde çalışmasının 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılacağına ilişkin hüküm bulunması nedeniyle, (b) bendi
kapsamında sigortalılığı özel sağlık hizmet sunucusu ile hizmet alım sözleşmesi imzaladığı
tarihten bir gün önce olan 2/5/2015 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
b) Şirket ortağı olan veya mesleğini serbest olarak icra eden hekimler ile tıpta uzmanlık
mevzuatına göre uzman olan kişilerin, 6645 sayılı Kanunun yayımlandığı 23/4/2015 tarihinden
önce özel hukuk kişileri ve/veya vakıf üniversitelerine ait sağlık kurum ve kuruluşları ile
yaptıkları sözleşmelerinde herhangi bir hüküm bulunmamakla birlikte çalışmalarının Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bildirilmesi halinde, bu bildirimlerin
6645 sayılı Kanunun yayımlandığı 23/4/2015 tarihine kadar olan kısmı geçerli kabul edilecek, bu
tarihten itibaren ise (b) bendi kapsamında yeniden sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 3- Vergi mükellefiyet kaydının başladığı 20/4/2010 tarihi itibariyle Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında tescili yapılan Dr. (C), özel sağlık
hizmet sunucusunda 17/5/2010 tarihinde çalışmaya başlamıştır. Vergi mükellefiyet kaydı
kesintisiz devam eden Dr. (C)’nin özel sağlık hizmet sunucusu ile yaptığı sözleşmede
çalışmasının (a) bendi kapsamında sayılacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamakla
birlikte çalışmaya başladığı tarihten itibaren bildirimleri (a) bendi kapsamında yapılmıştır. Bu
durumda Dr. (C)’nin, (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı 16/5/2010 tarihi itibariyle sona
erdirilerek 17/5/2010-22/4/2015 tarihleri arasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında bildirilen hizmeti geçerli sayılacak ve 23/4/2015 tarihinden itibaren (b)
bendi kapsamında yeniden sigortalılığı başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
14
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
c) Şirket ortağı olan veya mesleğini serbest olarak icra eden hekimler ile tıpta uzmanlık
mevzuatına göre uzman olan kişilerden, 6645 sayılı Kanunun yayımlandığı 23/4/2015 tarihinden
önce özel hukuk kişileri ve/veya vakıf üniversitelerine ait sağlık kurum ve kuruluşları ile
yaptıkları sözleşmelerde herhangi bir hüküm bulunmayan ve Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı başlatılanların, Kurumun denetimle görevli
memurları tarafından söz konusu özel sağlık hizmet sunucusunda yapılan denetimler neticesinde,
bu çalışmaları en fazla 6645 sayılı Kanunun yayımlandığı 23/4/2015 tarihine kadar olan kısmı 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılabilecektir. Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılan çalışma sürelerine göre de (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığı tespit edilecektir.
Örnek 4- Şirket ortaklığı kaydının başladığı 20/6/2010 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında tescili yapılan Dr. (D), özel sağlık hizmet
sunucusunda 17/5/2013 tarihinde çalışmaya başlamıştır. Şirket ortaklığı kaydı kesintisiz devam
eden Dr. (D)’nin özel sağlık hizmet sunucusu ile yaptığı sözleşmede çalışmasının (a) bendi
kapsamında sayılacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığından (b) bendi kapsamında
sigortalığı devam ettirilmiştir. Ancak, Kurumun denetimle görevli memurları tarafından söz
konusu özel sağlık hizmet sunucusunda yapılan denetimler neticesinde Dr. (D)’nin çalışmaları (a)
bendi kapsamında sayılmıştır. Bu durumda Dr. (D)’nin, (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı
16/5/2013 tarihi itibariyle sona erdirilerek 17/5/2013-22/4/2015 tarihleri arasında Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacak ve özel sağlık hizmet
sunucusu ile yaptığı sözleşmede çalışmasının (a) bendi kapsamında sayılacağına ilişkin herhangi
bir hüküm bulunmadığından, 23/4/2015 tarihinden itibaren (b) bendi kapsamında yeniden
sigortalılığı başlatılacaktır.
d) Şirket ortağı olan veya mesleğini serbest olarak icra eden hekimler ile tıpta uzmanlık
mevzuatına göre uzman olan kişilerin, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında çalışmaları devam ederken, özel hukuk kişileri ve/veya vakıf üniversitelerine ait
sağlık kurum ve kuruluşları bünyesinde 6645 sayılı Kanunun yayımlandığı 23/4/2015 tarihinden
sonra hizmet alım sözleşmesi imzalamak suretiyle hizmet vermeye başlamaları ve
sözleşmelerinde aksine bir hüküm bulunmaması halinde, hizmet alım sözleşmesinin imzalandığı
tarih itibariyle (b) bendi kapsamında sigortalılıkları başlatılacaktır.
Örnek 5- 20/5/2011 tarihinde başlayan ve kesintisiz devam eden vergi mükellefiyet kaydı
olan Dr. (E)’nin, 21/04/2011 tarihinden itibaren yine kesintisiz bir şekilde devam eden Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaları bulunmaktadır. Dr. (E),
özel sağlık hizmet sunucusunda hizmet alım sözleşmesi imzalamak suretiyle 3/6/2015 tarihinde
hizmet vermeye başlamıştır. Vergi mükellefiyet kaydı kesintisiz devam eden Dr. (E)’nin özel
sağlık hizmet sunucusu ile yaptığı hizmet alım sözleşmesinde çalışmasının (a) bendi kapsamında
sayılacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığından (b) bendi kapsamında sigortalılığı
sözleşmenin imzalandığı 3/6/2015 tarihi itibariyle başlatılacaktır. e) Şirket ortağı olan veya
mesleğini serbest olarak icra eden hekimler ile tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan
kişilerin, özel hukuk kişileri ve/veya vakıf üniversitelerine ait sağlık kurum ve kuruluşları
bünyesinde hizmet alım sözleşmesi yapmaksızın çalışmaları ve bu çalışmalarının Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bildirilmesi halinde, Kanunun 53 üncü
maddesine göre işlem yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
15
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
f) 23/4/2015 tarihinden önce sözleşmelerinde (a) bendi kapsamında olma yönünde hüküm
bulunmayan hekimlerin sigortalılıkları 22/4/2015 tarihi itibarıyla sona erdirilecektir. 23/4/2015
tarihinden önce 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak
bildirilenler hakkında 22/4/2015 tarihinden itibaren on gün içinde verilmesi gereken işten ayrılış
bildirgesinin geç verilmesi nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır. Bu kapsamdaki
sigortalıların 2015 yılı Nisan ayı aylık prim ve hizmet belgesinin 22 gün olarak düzenlenmesi
gerekmekte olup işverenlerden alınacak 8 günlük iptal belgesi ile takip eden aylarda da aynı
şekilde aylık prim ve hizmet belgesinin düzenlendiğinin tespit edilmesi halinde geriye yönelik
olarak iptal aylık prim ve hizmet belgesi alınacaktır.
g) 23/4/2015 tarihinden önce Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca
yapılan incelemelerde yeterli araştırma yapılmadan hizmet akdi olması yönünde karar verilenler
hakkında bu maddede belirlenen hususlara göre işlem yapılacaktır. Buna göre, hizmet akdi iki
taraflı sözleşme olduğundan, çalışma ilişkisinin hizmet akdine dayalı olduğu yönünde tarafların
(hekim ile özel hukuk kişileri ve/veya vakıf üniversitelerinin) ittifakının olup olmadığına
bakılacak, taraflardan birinin veya her iki tarafın da çalışma ilişkisinin hizmet akdine dayalı
olmadığı yönündeki itirazları dikkate alınmak suretiyle hizmet akdinin tüm unsurları ile birlikte
gerçekleşip gerçekleşmediğine dikkat edilecektir. Ayrıca, mesleğini serbest olarak icra eden
hekimler ile tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan kişilerin özel hukuk kişileri ve/veya
vakıf üniversiteleri yaptıkları sözleşme neticesinde hizmetlerinin karşılığının ilgili mevzuatı
gereği serbest meslek makbuzu düzenlenmeksizin gider makbuzu veya gider pusulası aracılığıyla
ödenmiş olması tek başına çalışma ilişkisinin hizmet akdine dayalı olduğu anlamına
gelmeyeceğinden Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca düzenlenen raporlarda
belirtilen kanaatlere ulaşılmasında bu hususlara uygun tespit yapılmadığının, dolayısıyla eksik
inceleme ve araştırma neticesinde bu kanaate varılmasının isabetli olmadığının anlaşılması
halinde raporlardaki bu eksiklik giderilmek, araştırma ve inceleme tamamlanmak üzere yeniden
değerlendirilmesi istenilecektir.
1.20- Anonim şirketlerin kurucu ortaklarının sigortalılığı (Ek, 3/7/2015 tarihli ve
2015/19 sayılı Genelge)
1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesinin (I/g) bendi gereğince anonim şirketlerin
kurucu ortakları ile yönetim kurulu üyesi olan ortakları sigortalı sayılmakta iken 1/10/2008
tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt
bendinde anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları sigortalı sayılmıştır. Kanunun
geçici 22 nci maddesi uyarınca 1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesine tabi olarak
sigortalı olan anonim şirket kurucu ortaklarından sigortalılıklarını devam ettirmek isteyenler
hakkında 1/10/2008 tarihinden itibaren altı ay içinde yazılı talepte bulunmaları halinde
sigortalılıkları devam ettirilmekte, bu süre içerisinde talepte bulunmayanların sigortalılıkları ise
1/10/2008 tarihi itibari sona erdirilmektedir.
Kanunun 53 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereğince 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmamaktadır.
Bu Genelgenin, üçüncü kısım, dördüncü bölüm “1- Anonim şirket ortağı olup, yönetim
kurulu üyesi olmayanların 1/10/2008 tarihinden itibaren sigortalılıkları” başlıklı bölümde
Kanunun geçici 22 nci maddesi kapsamında olan anonim şirket kurucu ortakları hakkında
yapılacak işlemler açıklanmıştır.
Buna göre; anonim şirket kurucu ortakları 1/10/2008 tarihinden sonra Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmadıklarından kendilerine ait
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
16
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı hizmet akdine tabi çalışmaları kaydıyla Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilmesinde sakınca
bulunmamakta olup, geçici 22 nci madde kapsamında prim ödemekte iken (Değişik, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ortağı olduğu işyerlerinden (a) bendi kapsamında sigortalı
olarak bildirilenlerin de iradelerini (a) bendi sigortalısı olma yönünde kullandıkları hususu
dikkate alınarak geçici 22 nci madde gereğince devam ettirilen (b) bendi sigortalılıkları sona
erdirilecektir.
1.21- Derneklerde çalışanların sigortalılığı (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı
Genelge)
4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 56 ncı maddesinde dernekler, gerçek veya tüzel en
az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve
çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip topluluklar
olarak tanımlanmıştır.
5253 sayılı Dernekler Kanunun 13 üncü maddesi ile dernek hizmetleri gönüllüler veya
yönetim kurulu kararı ile göreve başlatılan ücretliler aracılığıyla yürütülmekte dernek yönetim ve
denetim kurullarının kamu görevlisi olmayan başkan ve üyelerine ücret verilebilmekte ancak
verilecek ücret ile her türlü ödenek, yolluk ve tazminatlar genel kurul tarafından tespit olunmakta,
yönetim ve denetim kurulu üyeleri dışındaki üyelere ücret, huzur hakkı veya başka bir ad altında
herhangi bir karşılık ödenmemektedir. 26 ncı madde ile de dernekler, tüzüklerinde gösterilen
amaçları gerçekleştirmek üzere, eğitim ve öğretim faaliyetleri için yurt, pansiyon, üyeleri için
lokal açabilmekte ve bu tesisleri işletebilmektedirler.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda derneklerin kurduğu iktisadi işletmeler derneğe
ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve sermaye şirketi ve kooperatifler dışında kalan
ticari, sınai ve zirai işletmeler ile benzer nitelikteki yabancı işletmeler, dernek iktisadi işletmeleri
olarak tanımlanmıştır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Buna göre; dernek başkanları ile
derneğin yönetim ve denetim kurullarına seçilenler, bu göreve seçimle geldiklerinden,
aralarındaki hukuki ilişki vekalet akdine dayandığı için sigortalı sayılmayacaklardır. Bu
görevlerinden dolayı huzur hakkı veya sair bir ad altında ücret almaları akdin niteliğini
değiştirmeyecektir. Ancak, dernek başkanları ile derneğin yönetim, denetim kurullarına seçilenler
ve dernek üyeleri; bu görevleri haricinde, hizmet akdine tabi olarak, üçüncü şahısların
yapabilecekleri işleri yapmaları karşılığında ücret ödenmesi şartıyla Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacak, geriye dönük yapılan bildirimler ise
cari usullere göre sonuçlandırılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- Seracılar Derneğinin dernek
tüzüğünde kuruluş amacının seracılık yapan üyelerine malzeme temin etmek olduğu
belirlenmiştir. Derneğin Denetleme Kurulu üyesi olan (A), (B) ve (C) kişileri, derneğin
hesaplarını kontrol etmek amacıyla çalışmaları üzerine bu kişilere dernek yönetimi tarafından
huzur hakkı adı altında kişi başı 250 TL ödeme yapılmaktadır. Bu kişiler huzur hakkını
kanundan doğan görevlerini yerine getirdikleri için aldıklarından burada bir hizmet akdi
oluşmamakta olup bunlar Kanunu 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılmayacaklardır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- Üçüncü bir kişinin yapacağı
bir işin ücret karşılığında Örnek 1-’deki denetim kurulu üyelerine yaptırılması durumunda, bunlar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacak, söz
konusu işin ücret alınmaksızın yapılması durumunda ise sigortalı sayılmayacaklardır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
17
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 3- Avcılar Derneğinin hizmet
binasında faaliyet gösteren dernek lokalinde çaycı olarak çalışan (A), aynı zamanda o derneğin
üyesidir. Bu kişi dernek yönetiminin kararı doğrultusunda, dernek lokalinin çay işleri ile
ilgilenmekte ve karşılığında da ücret almaktadır. Söz konusu işin hizmet akdine tabi üçüncü
şahısların yapabileceği bir iş olması ve bu iş karşılığında ücret alması nedeniyle (A) kişisi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır.
1.22- Belediye başkan yardımcılarının sigortalılığı (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20
sayılı Genelge)
5393 sayılı Belediye Kanunun 49 uncu maddesinin yedinci fıkrası ile norm kadrosunda
belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı kalınmaksızın;
belediye başkanının, zorunlu görmesi halinde, nüfusu 50.000’e kadar olan belediyelerde bir,
nüfusu 50.001-200.000 arasında olan belediyelerde iki, nüfusu 200.001-500.000 arasında olan
belediyelerde üç, nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini
belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilmektedir. Belediye meclis üyeleri arasından
belediye meclisindeki görev süresini geçmeyecek şekilde görevlendirilen belediye başkan
yardımcıları taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilmektedir.
Bu Genelgenin dördüncü kısım, birinci bölüm “2.6- Belediye Başkan Yardımcıları” alt
başlığında herhangi bir sigortalılığı olmayan belediye başkan yardımcılarının talepte bulunmaları
halinde görevlendirildikleri tarihten itibaren, (a) ve (b) bentlerine tabi sigortalılığı bulunanların
ise bu sigortalılıklarını sona erdirip (c) bendine tabi olmak için talepte bulunmaları halinde (c)
bendine göre sigortalı sayılacağı açıklanmıştır.
Belediye başkan yardımcılarının sigortalı sayılması taleplerine bağlı olduğundan,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında talepte bulunmayıp, (a)
bendine tabi olmak için talepte bulunan belediye başkan yardımcılarının talepleri kabul edilerek
(a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında talepte bulunmamakla birlikte herhangi bir sigortalılığı olmayanlardan
belediyelerce prim ödenen belediye başkan yardımcılarının 2008 yılı Ekim ayından sonraki
süreleri de (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılacaktır.
Emekli aylığı almakta iken belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilenler 5335
sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde sayılan istisnalar içinde yer aldıklarından emekli aylıkları
kesilmediğinden bu görevde bulundukları sürece ve (4/a) sigortalısı olmak için talepte
bulunmaları halinde sosyal güvenlik destek primine tabi tutulacaklardır.
1.23- Doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği alanlar (Ek, 1/9/2016
tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
6663 sayılı Kanunla 4447 sayılı Kanuna 10/2/2016 tarihinden itibaren eklenen ek 5 inci
madde ile 4857 sayılı Kanunun 74 üncü maddesi kapsamında doğum sonrası analık hali sona eren
ve işe başlayan kadın sigortalıya ya da 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya
erkek sigortalılara istekleri halinde haftalık çalışma süresinin yarısı kadar, birinci doğumda 60
gün, ikinci doğumda 120 gün, sonraki doğumlarda ise 180 gün ücretsiz izin alan işçiye doğum
veya evlat edinme tarihinden önceki son 3 yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi bildirilmiş
olması, 4857 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde belirtilen haftalık çalışma süresinin yarısı
kadar fiilen çalışılması ve doğum ve evlat edinme sonrası analık hali izninin bittiği tarihten
itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma belgesi ile
başvuruda bulunulması halinde yarım çalışma ödeneği verilmesi uygulaması getirilmiştir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
18
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Yarım çalışma ödeneği İŞKUR’ca verilecek olup yarım çalışma ödeneği alan sigortalılar
için İŞKUR % 32,5 oranında uzun vade ve genel sağlık sigortası primini aylık prim ve hizmet
belgesi ile Kuruma bildirilecek, yarım çalışma ödeneği ödenen süreler 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık süresi sayılacaktır.
1.24-Kooperatiflerde Çalışanların Sigortalılığı (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu gereğince kooperatif başkanları ile kooperatifin yönetim
ve denetim kurullarına seçilenler, bu göreve seçimle geldiklerinden aralarındaki hukuki ilişki,
vekalet akdine ve kanunda belirtilen görevlerini yerine getirmelerine dayandığından sigortalı
sayılmayacaklardır. Bu görevlerinden dolayı huzur hakkı veya sair bir ad altında ücret almaları
akdin niteliğini değiştirmeyecektir. Ancak, kooperatif başkanları ile kooperatifin yönetim,
denetim kurullarına seçilenler ve üyeleri; bu görevleri haricinde, hizmet akdine tabi olarak
üçüncü şahısların yapabilecekleri işleri yapmaları karşılığında ücret ödenmesi şartıyla Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacak, geriye dönük yapılan
bildirimler ise cari usullere göre sonuçlandırılacaktır.
Örnek 1- Taşıyıcılar Kooperatifi üyesi (A), kendi aracıyla kooperatifin üstlenmiş olduğu
taşıma işlerini yapmakta ve ay sonunda yapmış olduğu kilometreye göre kooperatif yönetimi
tarafından kendisine ücret ödenmektedir. Bu kişinin üyesi olduğu bu kooperatifteki taşıma işlerini
yapması kooperatifin faaliyetinden kaynaklı ve kooperatifin kuruluş amacına yönelik bir çalışma
olduğundan (A) kişisi, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılmayacaktır.
Örnek 2- Servisçiler Kooperatifi almış olduğu on araçlık personel servis taşıma işinin
dokuz araçlık kısmını üyelerinin kendilerine ait araçları ile birini de kooperatife ait araçla
yapmaktadır. Kooperatif üyesi (D)’nin kooperatife ait araçla servis işini yapması uygun
görülmüştür. Burada (D) kooperatif üyeliği görevi haricinde, kooperatifin diğer faaliyetlerinde
hizmet akdine tabi olarak, üçüncü şahısların da yapabileceği bir işte çalışması nedeniyle,
kooperatif yönetimi ile arasında hizmet akdi tesis edilmiştir. Bu nedenle; Servisçiler Kooperatifi
işveren olarak (D)’yi, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı olarak bildirecektir.
Örnek 3- Zeytin Kooperatifinin başkanı olan (B), tarım arazilerine su getirilmesi
amacıyla yapımına başlanan su kanalı işinde kendisine ait iş makinesinde kepçe operatörü olarak
çalışmaktadır. Kooperatif tarafından (B)’ye çalışması karşılığı belirli bir ücret ödenmektedir.
Burada (B)’ kooperatif başkanlığı görevi haricinde, hizmet akdine tabi olarak üçüncü şahısların
da yapabileceği bir işte çalışması nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır.
1.25-Vakıflarda Çalışanların Sigortalılığı (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)
5737 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince vakıflarda, diğer tüzel kişiliklerden farklı olarak
zorunlu organ tektir ve o da yönetim organıdır. Yönetim organı dışında vakıf senedinde başkaca
organlara yer verilmesine engel yoktur. Vakıflarda yönetim organı tek kişiden oluşabileceği gibi
bir kuruldan da oluşabilir. Yönetim organının tek kişiden oluştuğu vakıflarda vakıf başkanının
kendisi ile hizmet akdi ilişkisi kurmasına imkan olmadığından, yönetim organının tek kişiden
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
19
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
oluştuğu vakıfların faaliyetlerinde vakıf başkanlarının kanundan doğan görevleri haricinde,
üçüncü şahısların yapabilecekleri işleri yapmaları halinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmayacaktır.
Yönetim organının kurul halinde görev yaptığı vakıflarda; vakıf başkanları, vakıf
faaliyetlerinde görev alan mütevelli heyeti, denetim kurulu üyeleri, bağlı oldukları mevzuattan
doğan görevleri haricinde, hizmet akdine tabi olarak, üçüncü şahısların yapabilecekleri işleri
yapmaları karşılığında ücret ödenmesi şartıyla Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılacak, geriye dönük yapılan bildirimler ise cari usullere göre
sonuçlandırılacaktır.
Ayrıca vakıflara ait işyerlerinde hizmet akdine tabi olarak çalışanların Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmaları gerekmektedir. Vakıf
adına bankada hesap açma, para çekme, para yatırma, kamu ya da özel kuruluşlarca yapılacak
yazılı/sözlü borçlandırıcı işlemlerin yerine getirilmesi için tesis edilen vekalet ilişkisi, kişinin
yöneticilik faaliyetini yerine getirmesine yönelik olup, sigortalılık niteliğinin belirlenmesinde
belirleyici unsur olarak dikkate alınmayacaktır.
Örnek 1- Eğitim ve Yardımlaşma Vakfının, vakıf senedi incelendiğinde yönetim
kurulunun beş kişiden, denetleme kurulunun ise üç kişiden oluştuğu anlaşılmıştır. Vakfın,
yönetim kurulu başkanı (D)’nin, Niğde’nin Bor ilçesi Çukurkuyu Beldesinde bulunan ilkokul
öğrencilerine kitap malzemeleri götürmek için gitmiş ve vakıf adına dağıtım işlerini yerine
getirmiştir. Burada (D)’nin yapmış olduğu iş vakıf başkanlığından dolayı görevini yerine
getirdiğinden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
sayılmayacaktır.
Örnek 2- Doğal Yaşam Vakfının vakıf senedi incelendiğinde, yönetim organının tek
kişiden oluştuğu, o kişinin de (B) olduğu belirtilmiştir. (B) kişisi vakfın başkanlığı görevi
haricinde kalan sürede vakfın muhasebe işlemlerini yürütmesinden dolayı aylık 2.500 TL ücret
almaktadır. (B) kişisi her ne kadar tabi olduğu kanunun verdiği görev haricinde bir iş yapsa da;
vakıfta karar vermeye tek yetkili olduğu gerekçesi ile hizmet akdi oluşmadığından Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmayacaktır.
Örnek 3- (A) Vakfının, vakıf senedi incelendiğinde; yönetim ve denetleme kurullarının
beşer kişiden oluştuğu anlaşılmıştır. Yönetim kurulu tarafından; vakfın İstanbul şubesine ait olan
öğrenci yurdunun müdürlüğünü yürüten, aynı zamanda yönetim kurulu üyesi de olan (C) kişisine
yaptığı iş karşılığında aylık 3.000 TL ücret ödemesi kararlaştırılmıştır. Burada (C) kişisi, yönetim
kurulu üyeliği görevi haricinde üçüncü şahısların yapabileceği işi de yaptığı için Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır.
1.26- İhtiyat pilotların sigortalılığı (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
7071 sayılı Kanunla 926 sayılı Kanuna eklenen; ek 36 ncı maddede yer alan; “İhtiyat pilot
olarak çalıştırılanlar hakkında 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
hükmü uygulanır. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmaları sebebiyle yaşlılık veya emekli
aylığı kesilmiş olanlardan bu maddenin beşinci fıkrasının (d) bendi kapsamında
görevlendirilenler hariç olmak üzere herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan yaşlılık ve emekli
aylığı alanlar hakkında 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi hükümleri uygulanmaz” hüküm
gereğince, ihtiyat pilot olarak çalıştırılanlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
20
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
bendine göre sigortalı sayılacak, haklarında kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık
sigortası hükümleri uygulanacaktır.
Kurumdan emeklilik/yaşlılık aylığı alanlardan ihtiyat pilot olarak atananlar hakkında,
5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi hükümleri uygulanamayacağından, Kanunun geçici 14
üncü maddesine göre işlem yapılacaktır.
2- Bir veya Birden Fazla İşyerinde Çalışanların Gün Sayısının Tespiti (Ek,
11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Gerek 506 sayılı Kanunun mülga 2 nci
maddesi gerekse 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; bir
hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar (4/a) kapsamında
sigortalı sayılmış olup, hükümden de anlaşılacağı üzere, kişiler aynı anda birden fazla işyerinde
hizmet akdiyle çalışabilmektedirler.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kanunun 3 üncü maddesine göre ay 30
gün, yıl 360 gün olarak kabul edilmekte olup, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamındakiler hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından
çalıştırılabilmektedirler. Kanunun 82 nci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince 53 üncü
maddeye göre belirlenen aynı sigortalılık halinde birden fazla işte çalışması nedeniyle
kazançların prime esas kazanç üst sınırına kadar olan kısmı alınacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- Özel sektöre ait iki farklı
işyerinde asgari ücretle çalışan sigortalının 2018 yılına ait gün sayısı ve prime esas kazançları
aşağıdaki gibi belirlenecektir.
ÖZEL SEKTÖRDE YIL İÇİNDE
BİRDEN FAZLA İŞYERİNDE ÇALIŞMA HALİ
SEKTÖR
AY
1.İŞYERİ
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
TOPLAM
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
360
PRİME ESAS
KAZANÇ*
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.İŞYERİ
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
360
PRİME
ESAS
KAZANÇ*
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
2.029,50
GEÇERLİ
GÜN
SAYISI
GEÇERL
İ PRİME
ESAS
KAZAN
Ç
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
360
4.059,00
4.059,00
4.059,00
4.059,00
4.059,00
4.059,00
4.059,00
4.059,00
4.059,00
4.059,00
4.059,00
4.059,00
* 2018 yılı prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplama yapılmıştır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
21
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- (4/a) kapsamındaki
sigortalının birden fazla işyerinde tam zamanlı çalışmaları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Sigortalının ay bazında prim gün sayısının tespitinde aylık çalışmaları 30 günü, prime esas
kazançları ise azami aylık prime esas kazancı geçmeyecek şekilde dikkate alınacaktır.
A İŞYERİ
YIL/AY
B İŞYERİ
GÜN
PEK
GÜN
PEK
2018/01
30
4.800
30
02
30
4.800
03
30
04
C İŞYERİ
GÜN
GEÇERLİ GÜN VE
PRİME ESAS
KAZANÇ
TUTARLARI
GÜN
PEK
9.500
30
14.300
30
9.500
30
14.300
4.800
30
9.500
30
14.300
30
4.800
30
9.500
30
2.040
30
15.221,40
05
30
4.800
30
9.500
30
2.040
30
15.221,40
06
30
4.800
30
9.500
30
2.040
30
15.221,40
PEK
2.1- Özel işyerinden kamu işyerine, kamu işyerinden özel işyerine geçenlerin gün
sayısının belirlenmesi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
10/9/1987 tarihli ve 19570 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 289 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname ile (4/10/1988 tarihli ve 19949 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3472
sayılı Kanunla kanunlaşmıştır.) devlet memurları, kamu görevlileri ile kamu kurum ve
kuruluşlarında çalışan işçi statüsündeki personele aylıkları her ayın 15’inci günü “aybaşı” kabul
edilerek ödeme yapılmaktadır. Söz konusu Kanun Hükmünde Kararname gereğince 1987 yılı
Ekim ayı 1/10/1987-14/11/1987 tarihleri arası 44 gün, 1987 yılı ise 374 gün olarak dikkate
alınacaktır.
Buna göre, kamu sektöründe olup 506 sayılı Kanuna tabi mahiyet kodları “1 (kamu
sektöründe devamlı işyeri)” ve “3 (kamu sektöründe geçici işyeri)” olarak tescil edilmiş olan
işyerleri 1987 yılı Ekim ayından itibaren Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen devrelere
göre aylık bildirge, dört aylık sigorta primleri bordroları ve aylık prim ve hizmet belgesini
Kuruma vermektedir.
Mahiyet kodu “1” ve “3” olarak tescil edilen işyerlerinin dört aylık sigorta prim
bordrolarını (aylık prim ve hizmet belgesini) ayın 15’i ile 14’ü arasında düzenleyerek vermeleri
gerekirken ayın 1’i ile 30’u olarak, mahiyet kodu “2 (özel sektörde devamlı işyeri)” ve “4 (özel
sektörde geçici işyeri)” olarak tescil edilmiş işyerlerinin (4046 sayılı Kanuna göre özelleştirilen
işyerleri) ayın 1’i ile 30’u arasında vermeleri gerekirken ayın 15’i ile 14’ü arasında vermeye
devam ettiklerinden işyeri tescilinde mahiyet kodu değişmediği halde dört aylık sigorta primleri
bordrosu ya da aylık prim ve hizmet belgesini ters veren işyerleri için “ters işyeri” alanı
işaretlenerek işlem yapılmaktadır. Bu şekilde bildirge veren işyerlerinde 1987 yılı dışında da
kamu sektöründen özel sektöre geçişte tam çalışma halinde yıl 346 gün, özel sektörden kamu
sektörüne geçişte de yıl 374 gün olabilmektedir. Aynı durum işverenlerin sigortalıların
ücretlerinin ödeme dönemini değiştirmeleri halinde de (ters işyeri) oluşabilmektedir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
22
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Buna göre, tam çalışma olup, yıl içinde özel sektörden kamu sektörüne geçiş yapılması
halinde yıl 374 gün olarak dikkate alınacaktır. Tam çalışma olup, yıl içinde kamu sektöründen
özel sektöre geçişte de yıl 346 gün olarak dikkate alınacak, 14 günlük fark sigortalının çalışmaya
başladığı ilk dönemde ödendiğinden sigortalının toplam gün sayısında değişiklik yaratmayacaktır.
Özel sektöre ait iki farklı işyerinde asgari ücretle çalışan sigortalının gün sayısı ve prime esas
kazançları aşağıdaki gibi belirlenecektir.
Örnek 1- Sigortalının önceden beri çalıştığı özel mahiyetteki işyerinden 31/3/2018
tarihinde işten çıkışı verilerek 1/4/2018 tarihinde kamu işyerine işe girişi yapılmıştır. Buna göre
özel sektör işyerinden 2018/3 üncü aya ait 30 gün, kamu işyerinden 2018/3 üncü aya ait 14 gün
olmak üzere toplamda 2018/3 üncü aya ilişkin hizmet süreleri 44 gün olarak kabul edilecektir.
Örnek 2- Sigortalının önceden beri çalıştığı kamu mahiyetteki işyerinden 31/3/2018
tarihinde işten çıkışı verilerek 1/4/2018 tarihinde özel işyerine işe girişi yapılmıştır. Buna göre
kamu mahiyetindeki işyerinden 2018/3 üncü aya ait 17 gün, özel işyerinden 2018/3 üncü aya ait
çalışma olmadığı için bildirim yapılamayacaktır. Bu nedenle toplamda 2018/3 üncü aya ilişkin
hizmet süreleri 17 gün olarak kabul edilmekle birlikte, sigortalının 2018 yılında tam çalışması
durumunda 2018 yılı 346 günü geçemeyecektir.
Örnek 3- Sigortalının önceden beri çalıştığı özel mahiyetteki işyerinden 7/11/1995
tarihinde işten çıkışı verilerek 15/11/1995 tarihinde kamu işyerine işe girişi yapılmıştır. Buna
göre özel sektör işyerinden 1995/11 inci aya ait 7 gün, kamu işyerinden 1995/11 inci aya ait 30
gün olmak üzere toplamda 1995/11 inci aya ilişkin hizmet süreleri 37 gün olarak kabul
edilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 4- Ek 5 inci madde kapsamında
sigortalılığı devam ederken kamu işyerinde 19/5/2018 tarihinde çalışmaya başlayan sigortalının
ek 5 inci madde kapsamında 2018/5 inci aya ait 18 gün, kamu işyerinden (4/a) kapsamında
2018/5 inci aya ait 27 gün olmak üzere toplamda 45 gün hizmet bulunmaktadır. Ancak,
sigortalının söz konusu çalışmasının geçtiği ayın 31 gün olması ve aynı ay içerisinde kamu
işyerinde çalışmaya başlaması nedeniyle 1 günlük hizmet artık gün olarak değerlendirilecek ve
2018/5 inci aya ilişkin gün sayısı 44 gün olarak kabul edilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 5- Vergi mükellefiyetinin sona
ermesi nedeniyle (4/b) kapsamındaki sigortalılığı 7/9/2017 tarihinde sona eren sigortalı,
18/9/2017 tarihinde kamu işyerinde (4/a) kapsamında çalışmaya başlamıştır. 2017/9 uncu aya ait
(4/b) kapsamındaki gün sayısı 7 gün, (4/a) kapsamındaki gün sayısı ise 27 gün olmak üzere, bu
aya ait toplam gün sayısı 34 gün olarak kabul edilecektir.
Yıl içinde tam çalışması olan sigortalıların özel sektörden kamu sektörüne ya da kamu
sektöründen özel sektöre geçiş yapmaları halinde bunların gün sayıları aşağıdaki şekilde
belirlenecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
23
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ÖZEL SEKTÖRDEN
KAMU SEKTÖRÜNDEN
KAMU SEKTÖRÜNE GEÇİŞ
ÖZEL SEKTÖRE GEÇİŞ
GÜN
GÜN
SAYISI
SEKTÖR
AY
1/1-30/1
30
K
1
15/1-14/2
30
2
1/2-30/2
30
K
2
15/2-14/3
30
Ö
3
1/3-30/3
30
K
3
15/3-14/4
30
Ö
4
1/4-30/4
30
K
4
15/4-14/5
30
Ö
5
1/5-30/5
30
K
5
15/5-14/6
30
1/6-14/6
14
K
6
15/6-30/6
16
15/6-14/7
30
Ö
7
1/7-30/7
30
SEKTÖR
AY
Ö
1
Ö
Ö
SÜRE
SÜRE
SAYISI
6
K
K
7
15/7-14/8
30
Ö
8
1/8-30/8
30
K
8
15/8-14/9
30
Ö
9
1/9-30/9
30
K
9
15/9-14/10
30
Ö
10
1/10-30/10
30
K
10
15/10-14/11
30
Ö
11
1/11-30/11
30
K
11
15/11-14/12
30
Ö
12
1/12-30/12
30
K
12
15/12-14/1
30
TOPLAM
346
TOPLAM
374
Yıl içinde tam çalışması olan sigortalıların yılda iki defa özel sektörden kamu sektörüne
ya da kamu sektöründen özel sektöre geçmeleri halinde yıl 360 gün olarak dikkate alınacaktır.
ÖZEL SEKTÖRDEN
KAMU SEKTÖRÜNDEN
KAMU SEKTÖRÜNE GEÇİŞ
ÖZEL SEKTÖRE GEÇİŞ
GÜN
GÜN
SAYISI
SEKTÖR
AY
1/1-30/1
30
K
1
15/1-14/2
30
2
1/2-30/2
30
K
2
15/2-14/3
30
3
1/3-30/3
30
K
3
15/3-14/4
30
1/4-14/4
14
K
4
15/4-30/4
16
15/4-14/5
30
Ö
5
1/5-30/5
30
SEKTÖR
AY
Ö
1
Ö
Ö
Ö
SÜRE
SÜRE
SAYISI
4
K
K
5
15/5-14/6
30
Ö
6
1/6-30/6
30
K
6
15/6-14/7
30
Ö
7
1/7-30/7
30
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
24
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
K
7
15/7-14/8
30
Ö
1/8-14/8
14
15/8-14/9
30
8
K
8
15/8-30/8
16
K
Ö
9
1/9-30/9
30
K
9
15/9-14/10
30
Ö
10
1/10-30/10
30
K
10
15/10-14/11
30
Ö
11
1/11-30/11
30
K
11
15/11-14/12
30
Ö
12
1/12-30/12
30
K
12
15/12-14/1
30
TOPLAM
360
TOPLAM
360
Yıl içinde işe giren ve ayrılan sigortalıların hizmetleri aşağıdaki şekilde bildirilecektir.
ÖZEL SEKTÖRDEN
KAMU SEKTÖRÜNDEN
KAMU SEKTÖRÜNE GEÇİŞ
ÖZEL SEKTÖRE GEÇİŞ
SEKTÖR
SÜRE
AY
GÜN
SAYISI
SEKTÖR
AY
SÜRE
GÜN
SAYISI
1
-
-
K
1
-
-
2
-
-
K
2
-
-
3
-
-
K
3
8/4-14/4
7
Ö
4
8/4-30/4
23
K
4
15/4-14/5
30
Ö
5
1/5/-30/5
30
K
5
15/5-14/6
30
Ö
6
1/6-30/6
30
K
6
15/6-14/7
30
Ö
7
1/7-30/7
30
K
7
15/7-14/8
30
Ö
8
1/8-30/8
30
K
8
15/8- 30/9
16
Ö
9
1/9-14/9
14
Ö
9
1/9-30/9
30
15/9-14/10
30
Ö
10
1/10-30/10
30
15/10-14/11
30
Ö
11
1/11-30/11
30
Ö
12
1/12-30/12
30
TOPLAM
263
K
K
10
K
11
15/11-14/12
30
K
12
15/12-14/1
30
TOPLAM
277
Yıl içinde 360 günden az çalışması olan sigortalıların gün sayısının tespitinde çalışmaların
birbirini takip edip etmediği hususları kontrol edilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
25
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.2- (4/a) ve (4/c) kapsamında aynı ayda çalışması olanların gün sayısının
belirlenmesi
5434 sayılı Kanunun mülga 14 üncü maddesi gereğince aybaşlarından sonra vazifeye
girenlerin o aya ait eksik aylık veya ücretlerinden kesenek alınmayacağı, aybaşlarından sonra
vazifeden ayrılanların eksik aylık veya ücretlerinden tam kesenek alınacağı hükmü
bulunmaktadır.
Söz konusu hüküm gereğince 5434 sayılı Kanuna göre sigortalılığın başlangıcı ayın 15
inden itibaren geçerli olmakta (15/10/1987 tarihinden önce göreve başlayanlar için ayın biri), her
türlü sigortalılık ve hizmet süresi de buna göre bildirilmektedir. Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılığın çakışması halinde (c) bendi
kapsamındaki sigortalılığı geçerli olacağından ay içinde gün sayısının belirlenmesinde bu hususa
dikkat edilecektir.
Örnek 1- 5434 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 14/2/2007 tarihinde sona eren sigortalının
1/2/2007-30/4/2007 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna göre sigortalılığı bulunduğu anlaşılmış
olup 1/2/2007-14/2/2007 süresi 506 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı iptal edilecek primler talebi
halinde iade edilecektir.
Örnek 2- 506 sayılı Kanuna tabi olarak kamu sektöründe sigortalı iken 27/1/1998
tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi devlet memuru olan sigortalının 15/2/1998 tarihinde
sigortalılığı başlayacağından 506 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 14/2/1998 tarihinde
sonlandırılacaktır.
2.3- (4/a) ve (4/b) kapsamında aynı ayda çalışması olanların gün sayısının
belirlenmesi (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)
Kanunun 3 üncü maddesinde ay ücretleri, her ayın 15’inde ödenen 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için, ayın 15’inden ertesi ayın
15’ine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise ayın 1’i ila sonu arasında geçen ve otuz gün olarak
değerlendirilen süre olarak dikkate alınmaktadır. Tam çalışılan aylarda ayın 28, 29, 30 ve 31 gün
olup olmadığına bakılmaksızın gün sayısı 30 gün olarak dikkate alınmaktadır. Öte yandan,
1/9/2012 tarihli ve 28398 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İşveren Uygulama Tebliği ile
sigortalıların ay içinde işe girmeleri halinde işe giriş tarihleri ayın kaç gün olduğuna bakılarak
parmak hesabı yapılmak suretiyle sigortalıların gün sayısı hesaplanmaktadır.
Sigortalıların ay içinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b)
bendi arasında statü değişikliği olması halinde 31 gün olan aylarda gün sayısı 30’u geçmektedir.
2829 sayılı Kanunun birleştirilen hizmetler üzerinden aylığı bağlayacak kurumun
belirlendiği mülga 8 inci maddesi ile ilgililere son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet
süresi fazla olan kurumca, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden
sonuncusunun tabi olduğu kurumca kendi mevzuatına, malullük, ölüm, 5434 sayılı Kanuna göre
yaş haddinden re’sen emekli olma, süresi kanunla belirlenen vazifelere atanma veya seçilme ve
bağlı oldukları kurumun kanunla değiştirilmesi hallerinde ilgililere hizmet sürelerinden
sonuncusunun tabi olduğu kurumca kendi mevzuatına göre aylık bağlanmakta ve ödenmektedir.
Buna göre, sigortalıların 2829 sayılı Kanuna göre gün sayısının belirlenmesinde aynı ayda
birden fazla statüde çalışmasının bulunması halinde gün sayısı 31 gün olarak alınarak
sigortalıların aylığa hak kazandığı statü belirlenecek, sigortalıların artık gün sayıları aylık
bağlanmasında prime esas kazanca ilave edilecek yıl içindeki gün sayısı 360 günü geçmeyecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
26
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Malullük, ölüm ve diğer hallerde ise ayın kaç gün olduğuna bakılmaksızın son sigortalılık
statüsüne göre işlem yapılacaktır.
Örnek 1- 13/5/2011 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığı sona eren sigortalının, 14/5/2011 tarihinde (a) bendine tabi
sigortalılığının başladığı, 12/11/2014 tarihinde sona erdiği ve aynı tarihte aylık bağlama talebinde
bulunduğu anlaşılmıştır. Bu sigortalının 2011 yılı Mayıs ayı 13 gün (b) bendi, 18 gün (a) bendi
olarak dikkate alınacaktır. 2829 sayılı Kanuna göre gün sayısı hesabında 2007 yılı 47 gün, 20082009-2010 yılları 360 gün, 2011 yılı 133 gün olmak üzere 1260 gün Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi, 2011 yılı 228 gün, 2012-2013 yılları 360 gün, 2014 yılı 312 gün
olmak üzere 1260 gün Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi alınarak toplam
2520 gün hesaplanacaktır. 2011 yılı Mayıs ayına ait 1 günlük prime esas kazanç 2011 yılı
kazancına ilave edilecektir.
Örnek 2- 30/3/2011 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığı sona eren sigortalının, 31/3/2011 tarihinde (a) bendine tabi
sigortalılığının başladığı 29/9/2014 tarihinde sona erdiği ve aynı tarihte aylık bağlama talebinde
bulunduğu anlaşılmıştır. Bu sigortalının 2011 yılı Mart ayı 30 gün (b) bendi, 1 gün (a) bendi
olarak dikkate alınacak, 2829 sayılı Kanuna göre gün sayısı hesabında 2007 yılı 90 gün, 20082009-2010 yılları 360 gün, 2011 yılı 90 gün olmak üzere 1260 gün Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi, 2011 yılı 271 gün, 2012-2013 yılları 360 gün, 2014 yılı 269 gün
olmak üzere 1260 gün Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi alınarak toplam
2520 gün hesaplanacaktır. 2011 yılı Mart ayına ait 1 günlük prime esas kazanç 2011 yılı
kazancına ilave edilecektir.
Örnek 3- 30/8/2013 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığı sona eren sigortalının, 31/8/2013 tarihinde (a) bendi kapsamında
çalışmaya başladığı aynı gün iş kazası geçirerek vefat ettiği anlaşılmıştır. Yapılan incelemede 899
gün (b) bendi 1 gün (a) bendi kapsamında olmak üzere 900 gün olduğu anlaşılmış olup 2013 yılı
Ağustos ayı 31 gün olarak dikkate alınacaktır.
2.4- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
sayılanların iş kazası geçirdiği tarihteki sigortalılığı (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olanların iş
kazası geçirdikleri gün için (geçici iş göremezlik belgesi olması hali de dahil olmak üzere)
Kuruma hizmet bildirilecektir.
Ancak, bildirilen bu hizmetin sigortalıya verilecek ödeneklerin veya bağlanacak gelirlerin
hesabına esas tutulacak günlük kazanç olarak değerlendirilmesi durumunda; denetim sonucunda
bulunacak günlük kazançlar hariç olmak üzere, Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime
esas günlük kazancın alt sınırını aşamaz.
Örnek 1- 1/4/2018 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı aynı gün iş kazası geçirmiş ve 40 gün geçici iş
göremezlik belgesi verilmiştir. Bu sigortalı için iş kazası tarihinde hizmet akdi başlamış
olduğundan işverence 2018 yılı Nisan ayında en az bir günlük hizmet bildirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
27
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 2- 21/11/2017 tarihinden itibaren çalıştığı işyerinde 4/3/2018 tarihinde iş kazası
geçiren sigortalı, 22/3/2018 tarihinde vefat etmiştir. İşverence bu sigortalı adına 2018 yılı Mart
ayı için en az 4 günlük hizmet bildirilecektir.
2.5- Birden fazla işyerinde kısmı süreli çalışma (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılardan
4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli veya çağrı üzerine
çalışanlar ile ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışıp, çalıştığı saat karşılığında ücret alanların
ay içerisinde birden fazla işyerinden bildirilen kısmi çalışmalarının bulunması halinde, kısmi
çalışma sürelerinin o ayın hangi gününe denk geleceği hususunda bir tespit yapılamadığından,
kısmi çalışma süreleri toplanacak ve 30 günü geçmeyecek şekilde hizmet kaydı oluşturulacaktır.
Aylık prime esas kazancın tespiti de, kısmi süreli çalışmalara ilişkin prime esas kazançların
toplanarak, aylık azami kazanç tutarını geçmeyecek şekilde dikkate alınacaktır.
Örnek - (4/a) kapsamındaki sigortalının birden fazla işyerinde kısmi süreli çalışmaları
aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Sigortalının ay bazında prim gün sayısının tespitinde kısmi süreli
çalışmaları 30 günü, prime esas kazançları ise azami aylık prime esas kazancı geçmeyecek
şekilde dikkate alınacaktır.
YIL/AY
A İŞYERİ
B İŞYERİ
GÜN
PEK
GÜN
PEK
2018/01
12
812,70
9
2
12
812,70
3
12
4
12
C İŞYERİ
GÜN
PEK
1.840
21
2.652,70
9
1.840
21
2.652,70
812,70
9
1.840
5
2.500
26
5.152,70
812,70
9
1.840
5
2.500
26
5.152,70
5
9
1.840
5
2.500
14
4.340
6
9
1.840
5
2.500
14
4.340
9
1.840
5
2.500
30
13.472,84
7
18
9.132,84
GÜN
GEÇERLİ GÜN VE
PRİME ESAS
KAZANÇ
TUTARLARI
PEK
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
28
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
İKİNCİ BÖLÜM
Bazı Sigorta Kollarına Tabi Olan Sigortalılar
1- Ceza infaz kurumları ile tutukevlerinde çalışanlar
Kanunun 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile ceza infaz kurumları ile
tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve
tutuklular hakkında 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle Kanunun iş kazası ve meslek hastalığı ile
analık sigortası hükümleri uygulanacak, bu sigortalılar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır. Ancak, hizmet akdi koşulları yerine
gelmediğinden kamuya yararlı bir işte çalışan hükümlü ve tutukluların sigortalı sayılmasına
imkan bulunmamaktadır.
Bu sigortalılar, Kanunda öngörülen isteğe bağlı sigortalı olma şartlarını taşımaları halinde
isteğe bağlı sigortalı olabileceklerdir.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
2- Aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, meslek lisesi
veya yükseköğrenimleri sırasında staj yapanlar, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında
tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler, 2547 sayılı Kanuna tabi çalışan
öğrenciler ve kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli
bursiyerler (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince 3308 sayılı Kanunda
belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve
meslek hastalığı ile hastalık sigortası; meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri
sırasında staja tabi tutulan öğrenciler, meslekî ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim
ya da alan eğitimi gören öğrenciler ile 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi
zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı, 82 nci maddeye göre belirlenen
günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar hakkında ise iş kazası ve
meslek hastalığı sigortası uygulanmış olup, bunlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendine göre sigortalı sayılmışlardır.
6111 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinde, 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ve 87 nci maddesinin (e) bendinde
yer alan “zorunlu” ibarereleri 1/3/2011 tarihinden geçerli olmak üzere madde metinlerinden
çıkartılmıştır.
Bu nedenle, 1/3/2011 tarihinden itibaren meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek
öğrenimleri sırasında öğrenim gördükleri okullar tarafından zorunlu staja tabi tutulan öğrencilerin
yanında, staj zorunluluğu olmadığı halde okulları tarafından staj yapması uygun görülen
öğrenciler de staja başladıkları tarihten itibaren sigortalı sayılacaklardır.
6111 sayılı Kanunla, Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yapılan
diğer bir düzenleme ile 1/3/2011 tarihinden itibaren bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi
durumunda olmayanlar hakkında genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaya başlanılmıştır.
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde;
6676 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile 1/3/2016 tarihinden itibaren kamu kurum ve
kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler,
6764 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile 9/12/2016 tarihinden itibaren mesleki ve
teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
29
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
iş kazası ve meslek hastalığı yönünden sigortalı sayılmışlardır.
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olanların bildirimleri, Milli
Eğitim Bakanlığı veya bu öğrencilerin eğitim gördükleri okullar veya kurumlarca, kamu kurum
ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler için projenin yürütüldüğü
kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör kuruluşları ve üniversitelerce, yükseköğrenim sırasında
staja tâbi tutulan veya işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler için ise öğrenim gördükleri
yükseköğretim kurumunca yapılacaktır.
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalıların 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında yapılacak tescillerinde;
- 3308 sayılı Kanuna tabi aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören
öğrenciler “7- Çırak/Mesleki teknik eğitim”,
- 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan
öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından
fazla olmayanlar için “18- YÖK kısmi istihdam”,
- Meslek liselerinde okumakta iken veya yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan
öğrenciler için “19- Stajyer”,
- Kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler için
“32-Bursiyer”
- Mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören
öğrenciler için “37- Tamamlayıcı ya da alan eğitimi gören öğrenciler”,
sigortalılık kodları kullanılacaktır.
Bu sigortalıların işe giriş bildirgesinde bildirilecek sigortalılık kodu, aylık prim ve hizmet
belge adı ve numarası, ödeyecekleri prim oranı ve yararlanacakları sigortalılık türleri aşağıdaki
tabloda belirtilmiştir.
Sigortalılık APHB
Kodu
Belge No
7
7
42
22
18
43
22
19
43
APHB Belge Adı
Prim Oranı
Yararlanacağı Sigortalılık
Türleri
3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak,
çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören
öğrencilerden bakmakla yükümlü
olunanlar
3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak,
çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören
öğrencilerden bakmakla yükümlü
olunmayanlar
2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine
tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan
öğrencilerden bakmakla yükümlü
olunanlar
2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine
tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan
öğrencilerden bakmakla yükümlü
olunmayanlar
Meslek liselerinde okumakta iken veya
yükseköğrenimleri sırasında staja tabi
tutulan öğrencilerden bakmakla yükümlü
olunanlar
% 1 KVSK
*Asgari ücretin yarısı
- İş kazası meslek hastalığı
- Hastalık
% 1 KVSK
% 5 GSS
* Asgari ücretin yarısı
- İş kazası meslek hastalığı
- Hastalık
- Genel sağlık sigortası
% 1 KVSK
*Prime esas kazanç alt
sınır
İş kazası meslek hastalığı
% 1 KVSK
% 5 GSS
*Prime esas kazanç alt
sınır
% 1 KVSK
*Prime esas kazanç alt
sınır
- İş kazası meslek hastalığı
- Genel sağlık sigortası
Meslek liselerinde okumakta iken veya
yükseköğrenimleri sırasında staja tabi
% 1 KVSK
% 5 GSS
- İş kazası meslek hastalığı
- Genel sağlık sigortası
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
İş kazası meslek hastalığı
30
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
22
32
43
49
37
50
tutulan öğrencilerden bakmakla yükümlü
olunmayanlar
*Prime esas kazanç alt
sınır
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından
desteklenen projelerde görevli
bursiyerlerden bakmakla yükümlü
olunanlar
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından
desteklenen projelerde görevli
bursiyerlerden bakmakla yükümlü
olunmayanlar
Mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında
tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi
gören öğrencilerden bakmakla yükümlü
olunanlar
Mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında
tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi
gören öğrencilerden bakmakla yükümlü
olunmayanlar
% 1 KVSK
*Prime esas kazanç alt
sınır
İş kazası meslek hastalığı
% 1 KVSK
% 5 GSS
*Prime esas kazanç alt
sınır
% 1 KVSK
* Asgari ücretin yarısı
- İş kazası meslek hastalığı
- Genel sağlık sigortası
% 1 KVSK
% 5 GSS
* Asgari ücretin yarısı
- İş kazası meslek hastalığı
- Genel sağlık sigortası
İş kazası meslek hastalığı
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalıların prim oranı,
Kanunun 81 inci maddesi gereğince, 1/3/2011 tarihinden itibaren prime esas kazancın % 6’sıdır.
Bu oranın % 1’i kısa vadeli sigorta kolları, % 5’i genel sağlık sigortası primidir.
Bunların prim ödeme yükümlüsü Milli Eğitim Bakanlığı veya bu öğrencilerin eğitim
gördükleri okullar ile öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarıdır. Bursiyer sigortalılarının
prim ödeme yükümlüsü ise projenin yürütüldüğü kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör
kuruluşları ve üniversitelerdir. 3308 sayılı Kanunun 25 inci maddesi gereğince aday çırak,
çıraklar, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve
kurumlarında okumakta iken staja, tamamlayıcı eğitime veya alan eğitimine tabi tutulan
öğrencilerin sigorta primleri 9/12/2016 tarihinden itibaren asgari ücretin yüzde ellisi üzerinden
hesaplanacaktır.
Örnek - 4 yıllık lisans eğitimi veren üniversitenin eğitim süresi içinde zorunlu staj şartı
bulunmayan bir bölümünde öğrenim gören öğrenci, 16/5/2011 tarihinde bölümüyle ilgili konuda
bir işyeri belirleyip staj yapabilmek üzere okul staj komitesine müracaat etmiş ve staj yapması
uygun görülmüştür. Üniversitece öğrenci için Kuruma verilecek sigortalı işe giriş bildirgesinde
sigortalı tescili “19” sigortalılık kodu ile öğrenci bakmakla yükümlü olunan kişi ise aylık prim ve
hizmet belgesinde “22”, bakmakla yükümlü değilse “43” numaralı belge türü ile bildirim
yapılacaktır.”
2.1- 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre kısmi çalışanların 2008 yılı Ekim
ayı başından önceki sigortalılığı (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinde 5234 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile
üniversitelerde kısmi zamanlı olarak çalıştırılacak öğrenciler hakkında 1/1/2005 tarihinden
itibaren 506 sayılı Kanunun iş kazası ve meslek hastalıkları sigortası ile ilgili hükümleri
uygulanmakta olup bu tarihten önce üniversitelerde kısmi zamanlı çalışan öğrenciler sigortalı
sayılmayacaktır.
2.2- Çırakların sigortalılığı (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
506 sayılı Kanunun mülga 3 üncü maddesinin (II/B) bendinde özel kanunda tarifi ve
nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
31
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
yaşlılık ve ölüm sigortaları ile 35 inci madde hükümlerinin uygulanmayacağı öngörüldüğünden
çıraklar hakkında 2008 yılı Ekim ayına kadar iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası
hükümleri uygulanmıştır.
Ancak, 506 sayılı Kanunun mülga 3 üncü maddesinin (II/B) bendinde özel kanun olan
2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu 5/7/1977 tarihli ve 15987 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girmiş, ilk çıraklık kurulu kararı 9/3/1979 tarihinde yayımlandığından
çıraklar hakkında 9/3/1979 tarihine kadar 506 sayılı Kanunun mülga 3 üncü maddesinin (II/B)
bendi hükümleri uygulanmamıştır.
2089 sayılı Kanun 1979 yılı Mart ayından itibaren sadece çıraklık kurul kararı ile
kapsama alınan il ve mesleklerle sınırlı olarak uygulandığından çıraklık uygulaması yapılmayan
iller ile çıraklık kapsamına alınmayan mesleklerde çalışanlar 506 sayılı Kanunun mülga 3 üncü
maddesinin (I/H) bendi gereğince sigortalı sayılmayacaktır.
2089 sayılı Kanun 19/6/1986 tarihinde yürürlüğe giren 3308 sayılı Mesleki Eğitim
Kanunu ile yürürlükten kaldırılmıştır. 1979 yılı Mart ayı ile 1/1/1987 tarihi arasında 2089 sayılı
Kanun kapsamında çıraklık uygulaması 34 ilde yapılmıştır. 2089 sayılı Kanun kapsamında çırak
olarak çalıştırılanların primleri, 3308 sayılı Kanunun uygulanmaya başlandığı 1/1/1987 tarihine
kadar çırak çalıştıran işverenlerce ödenmiş, çırak sigortalıların bildirimi “Sigortalı işe giriş
bildirgesi”, “Aylık Sigorta Primleri Bildirgesi” ile yapılmıştır.
1979/Mart ayı ile 1/1/1987 tarihleri arasında 506 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (II/B) bendi
kapsamında çıraklık uygulaması yapılan iller
Sıra İl adı
no
Kapsama
alındığı
tarih
Sıra İl adı
no
Kapsama
alındığı
tarih
Sıra İl adı
no
1
Ankara
9/3/1979
13
Çankırı
15/5/1981
25
2
Denizli
9/3/1979
14
Antalya
29/12/1981 26
Kastamonu 21/1/1983
3
Eskişehir
9/3/1979
15
Aydın
29/12/1981 27
Mersin
21/1/1983
4
İzmir
9/3/1979
16
Kocaeli
29/12/1981 28
Çorum
20/4/1983
5
Kayseri
9/3/1979
17
Malatya
29/12/1981 29
Bolu
20/4/1983
6
Tekirdağ
9/3/1979
18
Manisa
29/12/1981 30
Sivas
29/7/1983
7
Konya
29/11/1979 19
Erzurum
29/12/1981 31
Tokat
29/7/1983
8
Bursa
15/5/1981
20
Kars
29/12/1981 32
Şanlıurfa
29/7/1983
9
Gaziantep 15/5/1981
21
İstanbul
2/4/1982
33
Yozgat
27/1/1984
10
Samsun
15/5/1981
22
Kahramanmaraş 2/4/1982
34
Balıkesir
27/1/1984
11
Trabzon
15/5/1981
23
Sakarya
2/4/1982
12
Adana
15/5/1981
24
Isparta
16/7/1982
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
Kırşehir
Kapsama
alındığı
tarih
11/9/1982
32
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3- Harp malulü, 2330 ve 3713 sayılı kanunlar veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı
maddesine göre aylık bağlanan vazife malullerinden çalışmaya başlayanlar (Ek, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile geçici 14 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık
Bağlanması Hakkında Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını
gerektiren kanunlar veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi kapsamında aylık bağlanmış
olanlardan, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışanların
aylıkları kesilmemektedir.
Öte yandan, yine harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren
kanunlar veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi kapsamında aylık bağlanmış olanlardan (3713
sayılı Kanun kapsamında vazife malullüğü aylığı bağlananlar dahil), Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde aylıkları
kesilmekte iken, Kanunun yürürlüğe girmesiyle 1/10/2008 tarihinden itibaren 3713 sayılı Kanun
kapsamında vazife malullüğü aylığı bağlananların, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaları halinde aylıklarının kesilmesi uygulamasına son
verilmiştir.
Ayrıca, 1/8/2013 tarihinde 6495 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra bu defa harp
malulleri ile 2330 sayılı Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık
bağlanmasını gerektiren kanunlar veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi kapsamında vazife
malullüğü aylığı bağlanmış olanların da Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında sigortalı olarak çalışmaları durumunda aylıkları kesilmemektedir.
Yukarıda belirtilen kapsamlarda vazife veya harp malullüğü aylığı alanlardan, Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışanlar hakkında iş kazası ve
meslek hastalığı sigortası hükümleri, bunların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri
halinde ise bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren haklarında
ayrıca uzun vadeli sigorta kolları uygulanacaktır. Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c)
bendine tabi çalışanlar hakkında ise uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanacaktır.
Bunlardan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi çalışmaları
nedeniyle ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmayacaktır.
7074 sayılı Kanun ile 3713 sayılı Kanuna ilave edilen ek 3 üncü madde ile 21 inci
maddenin birinci fıkrasının (a), (h), (i) ve (j) bentleri kapsamında terör eylemi nedeniyle
yaralanmış ancak ilgili mevzuatına göre malul sayılmamaları nedeniyle aylık
bağlanamayanlardan, talepleri üzerine 13/7/1953 tarihli ve 4/1053 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla yürürlüğe konulan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında
Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılması nedeniyle aylık bağlananlar hakkında da
yukarıdaki esaslar uygulanacaktır.
3.1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre çalışanlar (Ek,
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
506 sayılı Kanunun mülga 3 üncü maddesinin (II/C) fıkrasında 3279 sayılı Kanunla
6/5/1986 tarihinden itibaren yapılan düzenleme ile kanunla kurulu sosyal güvenlik kurumlarından
görev malullüğü aylığı alan sigortalılar mülga 63 üncü madde gereği sosyal güvenlik destek
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
33
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
primine tabi sigortalı sayılacaktır. Bunlardan Kuruma yazılı talepte bulunanlar hakkında talep
tarihini takip eden aybaşından itibaren ise uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanacaktır.
Görev malullüğü aylığı almakta iken 506 sayılı Kanuna tabi bir işte çalışmaya
başlayanlardan 6/5/1986-30/9/1999 tarihleri arasında % 24 oranında, 1/10/1999-30/9/2008
tarihleri arasında % 30 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilmiştir. (Bu primin 1/4’ü
sigortalı hissesi, 3/4’ü işveren hissesidir)
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca harp malulleri, 3713 ve
2330 sayılı kanunlara göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden ve 5434 sayılı
Kanunun 56 ncı maddesi uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre vazife
malullüğü aylığı bağlanmış malullerden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında çalışmaya başlayanlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası, talepleri
halinde ise ayrıca uzun vadeli sigorta kolları uygulanacak, bunlardan genel sağlık sigortası primi
alınmayacaktır.
Bu sigortalıların bildirimleri;
- 6/5/1986-30/4/2004 tarihleri arasında aylık sosyal güvenlik destek primi bordrosu,
sigortalının uzun vade yönünden talebi halinde ayrıca dört aylık sigorta primleri bordrosu,
- 1/5/2004-2008 yılı Ekim ayı arasında aylık prim ve hizmet belgesinin “2-Sosyal
Güvenlik Destek Primi” numaralı belge türü, sigortalının uzun vade sigorta kollarına tabi olma
yönünde talebi olması halinde “18- Görev-Malullük Aylığı Alanlar” numaralı belge türü,
- 2008 yılı Ekim ayından itibaren “23- Harp Malulleri ile 3713 SK , 2330 SK ve 5434 SK
56. M. kapsamında Göre Vazife Malullüğü Aylığı Alanlardan Kısa Vadeli Sigorta Kollarına
Tabi Olanlar” numaralı belge türü, sigortalının uzun vade sigorta kollarına tabi olma yönünde
talebi olması halinde “24- Harp Malulleri ile 3713 SK , 2330 SK ve 5434 SK 56. M. kapsamında
Göre Vazife Malullüğü Aylığı Alanlardan Kısa ve Uzun Vadeli Sigorta Kollarına Tabi Olanlar”
numaralı belge türü”,
kullanılarak yapılacak, işe giriş bildirgesi ise “25- Harp m. Vazife m. 2330 SK, 3713 SK
ve 5434 SK 56. M. göre aylık alanlar” sigortalılık kodu ile yapılacaktır.
3.2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre çalışanlar (Ek,
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesinin (II/c) bendi gereğince kanunla veya
kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşlarına prim veya kesenek
ödeyenlerle bu tür kuruluşlardan malullük veya yaşlılık aylığı ile daimi tam iş göremezlik geliri
almakta olanlar, aylık veya gelir bağlanması için talepte bulunmuş olanlar (Dul ve yetim aylığı
veya Sosyal Sigortalar Kurumundan geçici veya sürekli kısmi iş göremezlik geliri alanlar hariç)
sigortalı sayılmamıştır.
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile geçici 14 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık
Bağlanması Hakkında Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını
gerektiren kanunlar veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi kapsamında aylık bağlanmış
olanlardan, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya
başlayanlar için iş kazası ve meslek hastalığı sigortası, talepleri halinde ise uzun vadeli sigorta
kolları uygulanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
34
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal
Güvenlik Yasasının 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında; 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c)
bentleri kapsamında sigortalı sayılmayı gerektirecek bir çalışması bulunmayan veya bu kapsamda
aylık almayan köy ve mahalle muhtarları, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılacakları hüküm altına alınmıştır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Vazife malullüğü aylığı almakta iken
muhtar seçilen kişilerin muhtarlık görevlerine istinaden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır. Ancak muhtar seçilenlerin
muhtarlık görevleri haricinde aynı zamanda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin 1, 2, 3 ve 4 numaralı alt bendi kapsamına girecek nitelikte çalışmaları bulunmaları
halinde bu kişiler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası, talepleri halinde ise bu
taleplerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli
sigorta kolları uygulanacaktır.
3.3- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre çalışanlar (Ek,
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Harp malulü, 2330 ve 3713 sayılı Kanun veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesine
göre vazife malullüğü aylığı almakta iken 1/10/2008 tarihinden önce 5434 sayılı Kanun
kapsamında çalışmaya başlayanların bu aylıkları kesilmekte iken, Kanunun yürürlüğe girmesiyle
1/10/2008 tarihinden itibaren önce 3713 sayılı Kanun hükümleri kapsamında aylık
bağlananlardan Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanların,
daha sonra 6495 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle 1/8/2013 tarihinden itibaren diğerlerinden
Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanların aylıklarının
kesilmesi uygulamasına son verilmiştir.
Harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun
veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlar veya
5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi kapsamında aylık bağlanmış olanların, vazife veya harp
malullüğü aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine
tabi çalışmaya başlayanların sonradan geçen hizmetlerinin ayrıştırılabilmesi için ikinci bir
emeklilik sicil dosyası açılması gerektiğinden söz konusu sigortalıları çalıştıran Kurumlarca
elektronik ortamda sigortalı işe giriş bildirgelerinin verilerek “5510 4/1-c (Devlet Memurları)
Tescil İşlemleri” ekranından tescil işlemleri yapılmak suretiyle ikinci emeklilik sicil numaraları
alınmaktadır.
Ayrıca, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında görev yapan
sigortalıların yazışmaları emeklilik sicil dosyaları üzerinden yapıldığından ikinci sigortalılıklarına
ilişkin yazışmalarda yeni verilen emeklilik sicil numarasının, daha önce aylık bağlanmış olan
hizmetlerine ilişkin yapılacak olan yazışmalarda ise ilk verilen emeklilik sicil numarasının
kullanılması gerekmektedir.
Bunların vazife malullüğü aylığı bağlanmasından önce geçen sigortalılık ve çalışma
süreleri malullük aylığı bağlanmasından sonra geçen sigortalılık ve çalışma sürelerinin tabi
olacağı sigortalılık hali yönünden dikkate alınmayacaktır. Vazife malullüğü aylığı bağlandıktan
sonra çalışmaya başlayanlardan aylık bağlandıktan sonraki çalışmaları 2008 yılı Ekim ayı
başından sonra olanlar hakkında Kanun hükümleri, önce olanlar hakkında ise mülga hükümleri de
dahil 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
35
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3.4- 7091 sayılı Kanun gereğince vazife malullüğü aylığı bağlanmayıp tazminat
hakkından yararlananlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
7091 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 3713 sayılı Kanunun 21 inci
maddesinin birinci fıkrası kapsamında aylık bağlama şartları oluşmayanlara, 2330 sayılı Kanun
ile belirlenmiş esas ve usuller çerçevesinde engellilik ve yaralanma derecesine göre belirlenecek
tazminatın beş katı tutarında nakdi tazminat ödeneceği,
7082 sayılı Kanun ile 7091 sayılı Kanunun 9 uncu maddesine eklenen üçüncü fıkra ile
birinci fıkra kapsamında tazminat hakkından yararlandırılanların, 3713 sayılı Kanunun 21 inci
maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi kapsamında aylık bağlama şartı oluşan sivillere 3713 sayılı
Kanunla sağlanan tazminat, aylık bağlama hakları ve 6749 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin
ikinci fıkrasındaki ek tazminat hakkı dışında kalan haklardan ve ilgili mevzuatında sağlanan diğer
haklardan aynı şekilde yararlandırılacağı, bu hakların kullandırılmasında aylık bağlama şartı
aranmaksızın en düşük maluliyet derecesinin esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu hüküm gereğince 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (j) bendine göre
malullük aylığı bağlanmadan sadece 7091 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrası
gereğince tazminat hakkından yararlandırılanlardan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların işverenlerinden genel
sağlık sigortası primi alınmayacaktır.
Bu durumdaki sigortalıların bildirimleri “36- 670/KHK kapsamında tazminat hakkından
yararlananlar” sigortalılık kodu ile yapılacak olup aylık prim ve hizmet belgesi ile kısa vade ve
uzun vade sigorta primlerine ait hizmetlerinin bildirimi aşağıdaki belge türleri ile yapılacaktır.
52
Malullük aylığı bağlanmamış olup 670/KHK kapsamında tazminat hakkından
yararlananlar
53
Malullük aylığı bağlanmamış olup, 670/KHK kapsamında tazminat hakkından
yararlananlardan 60 gün fiili hizmet süresi zammına tabi çalışanlar
54
Malullük aylığı bağlanmamış olup, 670/KHK kapsamında tazminat hakkından
yararlananlardan 90 gün fiili hizmet süresi zammına tabi çalışanlar
55
Malullük aylığı bağlanmamış olup, 670/KHK kapsamında tazminat hakkından
yararlananlardan 180 gün fiili hizmet süresi zammına tabi çalışanlar
4- İŞKUR tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme
eğitimine katılan kursiyerler (Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereğince, İŞKUR tarafından
düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler, 2008 yılı
Ekim ayı başından itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılmışlardır. (Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)İŞKUR kursiyerleri
hakkında 1/10/2008-28/2/2011 tarihleri arasında % 1 oranında iş kazası ve meslek hastalığı primi,
1/3/2011-22/3/2015 tarihleri arasında bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar ile
genel sağlık sigortası yardımından yararlanmayanlardan % 1’i iş kazası ve meslek hastalığı, %
12,5’i genel sağlık sigortalısı primi olmak üzere toplam % 13,5 oranında prim alınacaktır. 6645
sayılı Kanunla 23/4/2015 tarihinden itibaren yapılan Kanunun 5 inci maddesinin (e) bendinde
yapılan düzenleme ile “bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayan hakkında ayrıca”
ibaresi madde metninden çıkarılmış, 81 inci maddenin (d) bendinde yapılan düzenleme ile genel
sağlık sigortası primi % 4,5’e indirilmiş olup 23/4/2015 tarihinden itibaren İŞKUR kursiyerleri
için % 1’i iş kazası ve meslek hastalığı, % 4,5 genel sağlık sigortalısı primi olmak üzere toplam
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
36
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
% 5,5 oranında prim tahsil edilecektir. 23/4/2015 tarihinden itibaren İŞKUR’a yapılması gereken
bildirimler “46- Türkiye İş Kurumu Tarafından Düzenlen Eğitimlere Katılan Kursiyerler” belge
türü ile yapılacak bunlardan ayrıca işe giriş bildirgesi düzenlenmesi istenmeyecektir.
Kursiyerler gerekli şartları taşımaları halinde isteğe bağlı sigortalı olabileceklerdir.
5- Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerin
yanlarında çalıştırdıkları Türk işçiler (Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
1/10/2008 tarihinden itibaren yürürlükte bulunan Kanunun 5 inci maddesinin birinci
fıkrasının (g) bendi gereğince ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş
üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçiler
hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmakta olup, bu
sigortalılar 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar.
Bunların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde isteğe bağlı sigortalı
olmalarına imkan sağlanmış, isteğe bağlı sigortalılık statüsü (b) bendi kapsamında sigortalılık
olarak değerlendirilmişti.
Ancak, 6111 sayılı Kanunla Kanunun 5 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi
değiştirilerek isteğe bağlı sigortalılık statüsünün 1/10/2008 tarihinden itibaren 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi olarak belirlenmesi sağlanmıştır. Söz konusu hüküm gereğince
1/10/2008-25/2/2011 tarihleri arasında isteğe bağlı sigorta statüleri Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirilen hizmetler 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamına dönüştürülecek, sigortalıların bu sürelere ilişkin bildirilen
hizmetleri ile borçlanmalardaki sigortalılık statüleri de yeni durumlarına göre
değerlendirilecektir.
Örnek- 23/2/2009 tarihi itibariyle 5 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında
çalışmaya başlayan sigortalı 24/2/2009 tarihinde isteğe bağlı sigortalı olmak için müracaat etmiş
olup, sigortalılığı 25/2/2009 tarihi itibariyle başlatılmış, 8/8/2010 tarihinde de askerlik
borçlanması yapmıştır. Bu sigortalının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
geçen isteğe bağlı sigortalılık süresi ile bu statüde yapmış olduğu askerlik borçlanması, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında isteğe bağlı sigortalılık ve borçlanma süresi
olarak dikkate alınacaktır.
Bu sigortalıların kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasına ilişkin bildirimleri
işverenler tarafından “21” numaralı belge türü ile Kuruma yapılacaktır.
1/10/2008 tarihinden önce yurtdışına işverenlerce çalıştırılmak üzere götürülen ve 506
sayılı Kanunun mülga 86 ncı maddesi gereğince sadece malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına
tabi topluluk sigortasına devam eden sigortalılardan, bu sigortalılığını 1/10/2008 tarihinden
itibaren isteğe bağlı sigortalı olarak devam ettirmek isteyenlerle bu tarihten sonra ilk defa isteğe
bağlı sigortalı olmak isteyenler hakkında bu Genelgenin yedinci kısım beşinci bölümünün “21/10/2008 tarihinden önce sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelere çalıştırılmak üzere
götürülen Türk işçileri” başlıklı alt bölümünde yapılan açıklamalar doğrultusunda işlem
yapılacaktır.
6- İntörn öğrenciler (Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
12/7/2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6353 sayılı Kanunun 35
inci maddesi ile 2547 sayılı Kanuna eklenen ek 29 uncu maddede; Türk vatandaşı olup,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
37
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
üniversitelerin (Gülhane Askeri Tıp Akademisi dahil) tıp fakültelerinin beşinci yılını tamamlayıp
altıncı yıla geçen öğrencilerine intörn eğitimi döneminde öğretim üyesi rehberliğinde yaptıkları
uygulama çalışmaları karşılığında ilgili kurumların bütçesinden oniki ay süreyle 4.350 gösterge
rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık ücret ödeneceği, bu
şekilde ücret ödenmiş olmasının 4857 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasını
gerektirmeyeceği gibi bu çalışma sebebiyle uzun vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortası ile
analık sigortası açısından sigortalılık ilişkisinin kurulamayacağı, bu ödemeden damga vergisi
hariç herhangi bir vergi kesilmeyeceği ve ödemelere ilişkin usul ve esasların, (Değişik, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı ile
Yükseköğretim Kurulunca müştereken belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) 2547 sayılı Kanunun ek 29 uncu
maddesinde yer alan “Türk vatandaşı olup” ibaresi 18/1/2014 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6514 sayılı Kanunla kaldırılmış olup bu tarihten itibaren tıp
fakültelerinde okuyan yabancı uyruklu öğrenciler de iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık
yönünden sigortalı sayılacaktır.
Uygulamanın usul ve esasları (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu tarafından müştereken
belirlenmiş olup, buna ilişkin “Tıp Fakültesi Öğrencilerine İntörn Eğitimi Döneminde Uygulama
Çalışmaları Karşılığında Ödenecek Ücrete İlişkin Usul ve Esaslar”da (EK-6) yer almaktadır.
2547 sayılı Kanunun ek 29 uncu maddesi gereğince, üniversitelerin (Gülhane Askeri Tıp
Akademisi dahil) tıp fakültelerinin altıncı yıl müfredat programları çerçevesinde uygulama
eğitimine başlamaya hak kazanmış …(Mülga, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) olan
öğrencileri Kanunun 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar gibi
değerlendirilecek, bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası hükümleri
uygulanacaktır.
Uygulamaya ilk defa Devlet ve vakıf üniversitelerinin (Gülhane Askeri Tıp Akademisi
dahil) tıp fakültelerinde 2012-2013 öğretim yılında intörn eğitimi gören öğrenciler için 15/9/2012
tarihinden itibaren başlanmıştır.
İntörn öğrenciler Kanunun 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılar
gibi sayılacaklarından bunların bildirimleri sigortalı işe giriş bildirgesi ile e-sigorta yoluyla
15/9/2012 tarihinden önce Kuruma bildirilecek olup ilk defa bu kapsamda öğrenci çalıştırılmak
suretiyle işe giriş bildirgesi verecek okullar için işe giriş bildirgesi bildirim süresi bu genelgenin
dördüncü bölümünde belirtilen esaslar doğrultusunda yapılacaktır. Sigortalı işe giriş bildirgesinin
verilmesinde sigortalılık kodu “24- İntörn öğrenci” olarak seçilecektir.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) İntörn öğrencilerin statüsü 2547 sayılı
Kanunun ek 29 uncu maddesine göre belirlendiğinden intörn oldukları sürece sadece iş kazası,
meslek hastalığı ve hastalık sigortasına tabi tutulacaklar, bunlar hakkında okulları tarafından “22Meslek Liselerinde Okumakta İken Veya Yüksek Öğrenimleri Sırasında Zorunlu Staja Tabi
Tutulan Öğrenciler” numaralı belge türü ile bildirim yapılacak, intörn öğrenciler hakkında
öğrenim gördükleri okullarca ayrıca genel sağlık sigortası primi ödenmeyecektir. 2547 sayılı
Kanunun ek 29 uncu maddesinde genel sağlık sigortası primi alınması yönünde düzenleme
olmadığından bakmakla yükümlü olunmayan Türk vatandaşı intörn öğrenciler Kanunun 60 ıncı
maddesinin birinci fıkrasının (c/1) ya da (g) bendi kapsamında, yabancı uyruklu öğrenciler ise 60
ıncı maddenin birinci fıkrasının (d) bendi ya da yedinci fıkrası kapsamında genel sağlık sigortalısı
olacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
38
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
7- 4046 sayılı Kanun gereğince iş kaybı tazminatı alanlar (Teselsül, 24/4/2019 tarihli
ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kanunun geçici 13 üncü maddesi gereğince 4046 sayılı Kanunun 21 inci maddesi
kapsamında iş kaybı tazminatı alanlar 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılmışlardır. Bu sigortalılar hakkında uzun vadeli sigorta kolları ve genel sağlık
sigortası hükümleri uygulanacaktır. İş kaybı tazminatı alanların sigortalılıkları iş kaybı tazminatı
ödeme süresinin bittiği tarihte sona erecek, iş kaybı tazminatı sona erenler için Kanunun 9 uncu
maddesindeki sigortalıların işten ayrılışlarının Kuruma bildirilmesi ile ilgili hükümler
uygulanmayacaktır.
8- Ev hizmetlerinde ayda 10 günden az çalışanlar (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19
sayılı Genelge) (Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Ev hizmetlerinde çalışanlar hakkında 1/4/2015 tarihli ve 29313 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan “Ev Hizmetlerinde 5510 Sayılı Kanunun Ek 9 uncu Maddesi Kapsamında Sigortalı
Çalıştırılması Hakkında Tebliğ” ve 27/4/2015 tarihli ve 2233021 sayılı Genel Yazıda belirtilen
esaslar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sigortalı Sayılmayanlar
1- İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi
Bir işverenin işyerinde ücret karşılığı çalışan ve ücretleri işyeri kayıt ve belgelerine
usulüne uygun bir şekilde intikal ettirilen eş sigortalı sayılacak, ancak herhangi bir ücret
ödenmeyen eş ise sigortalı sayılmayacaktır.
Kanunda işverenin işyerinde çalışan çocukları, ana, baba ve kardeşleri için herhangi bir
istisna hükmü yer almadığından, işverenin hısımları hizmet akdine dayanarak çalıştıkları takdirde
sigortaya tâbi tutulacaklardır.
Ancak, baba veya anasına ait işyerinde çalışan mümeyyiz küçüklerin vasinin iştiraki ile
yazılı olarak yapılmış ve hakim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi mevcut olmadıkça
sigortalı sayılmalarına imkan bulunmamaktadır. Bununla beraber işverenin 18 yaşını bitirmiş veya
18 yaşından evvel evlendiğinden reşit sayılmış çocukları hizmet akdi mevcut ise sigortalı
sayılacaklardır.
2- Konut içinde yapılan işler
Aynı konutta birlikte yaşayan ve üçüncü dereceye kadar (üçüncü derece dahil) olan
hısımlar arasında ve aralarına dışarıdan başka kimse katılmayarak bir konut içinde yapılan işlerde
çalışanlar sigortalı sayılmamakta, aynı konut içinde yaşayan ve müştereken bir işi yapanlar
arasındaki hısımlık derecesi, üçüncü dereceden sonraki bir derece hısımlığı ise bunların veya hiç
hısımlık münasebeti bulunmayanların çalıştıkları tespit edildiği taktirde, bu durumda konut, bir
işyeri niteliği kazanmış olacağından, bu konut içinde yapılan işlerde çalışanlar sigortalı
sayılacaktır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Üçüncü dereceye kadar olan hısımlar
hakkında 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 17 nci ve 18 inci maddeleri esas alınarak işlem
yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
39
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3- Ev hizmetlerinde çalışanlar
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) “506 sayılı Kanunun mülga 3 üncü
maddesinin (I/D) bendi ile ev hizmetlerinde ücretle ve sürekli olarak çalışanlar 24/11/1977
tarihinden itibaren sigortalı sayılmıştır. Ev içinde görülen bulaşık, çamaşır yıkama, çocuk bakımı,
ev temizliği, yemek pişirme, ütü gibi işlerde hizmet akdine tabi, aylık ücret karşılığında ve sürekli
olarak çalışan hizmetçi, uşak, ahçı ve mürebbiye gibi çalışanlar sigortalı sayılmış, bu işlerde
sürekli olarak çalışmakla birlikte ücret almayanlarla, bir aydan az çalışanlar, günübirlik veya
haftanın yahut ayın belirli günlerinde evlere gelerek temizlik, bulaşık ve ev hizmeti gören
kimseler sigortalı sayılmamıştır.
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) Kanunun 6 ncı maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi ile aynı uygulama devam ettirilmiş, ev hizmetlerinde çalışanlardan ücretle ve
sürekli olarak çalışanlar sigortalı sayılmış olup, ücretsiz ve süreksiz çalışanlar sigortalı
sayılmamıştır.
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) 4857 sayılı Kanunun 10 uncu
maddesinde nitelikleri bakımından en çok otuz iş günü süren işlere süreksiz iş, bundan fazla
devam edenlere sürekli iş denilmekte olup ev hizmetlerinde ücretle çalışanların yapmış oldukları
işin niteliği bakımından öncelikle sürekli iş olup olmadığının belirlenmesi, sigortalılığın
sağlanabilmesi için evle bağlantılı işlerin ücretle ve belli bir süreklilik içinde yapılıyor olması,
süreklilik için çalışmanın belirli bir yoğunluğa ulaşması şartlarının aranması gerekmektedir.
Çalışanın, haftanın ya da ayın belirli günlerinde aynı eve ev hizmetinde çalışmak üzere gelmesi
ve bu çalışmanın takip eden aylarda da devam etmesi hali sürekli çalışma olarak nitelendirilecek,
söz konusu işler belirsiz aralıklarla ve çağrı üzerine yapılıyorsa, bu durumda ne kadar sürmüş
olursa olsun, süreksiz çalışma olarak dikkate alınacaktır.
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) 6552 sayılı Kanunla 1/4/2015
tarihinden itibaren Kanunun 6 ncı maddesinin (c) bendinde yapılan değişiklikle ev hizmetlerinde
çalışanlar, Kanunun ek 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamında sigortalı olanlar ile ücretle
aynı kişi yanında ay içinde 10 gün ve daha fazla süre ile çalışanlar hariç olmak üzere sigortalı
sayılmamıştır.
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) Kanunun 6 ncı maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi ve ek 9 uncu maddesi 1/4/2015 tarihinde yürürlüğe girdiğinden bu tarihten
önce ev hizmetlerinde çalışanların durumu ücretli ve sürekli çalışmaya göre, 1/4/2015 tarihinden
itibaren ise ek 9 uncu madde hükümlerine göre değerlendirilecektir.
4- Askerlik hizmetini yapmakta olanlar (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı
Genelge)
Fiili askerlik hizmeti silah altına alınmakla başlayıp terhis tarihinde sona ermekte, kamu
hizmeti olan askerlik görevini fiili olarak yapmakta olanlar bu görevleri nedeniyle gerek 506 sayılı
Kanunun mülga 3 üncü maddesi, gerek Kanunun 6 ncı maddesi kapsamında sigortalı
sayılmamaktadır.
Ancak; askerlik hizmetinden sayılan izin, hava değişimi, istirahat süreleri, birliğe sevk
tarihi ile birliğe katılış tarihi arasında geçen süre veya erken terhis mahiyetinde izinli sayılan
süreler ile askerlik hizmetinden sayılmayan sürelerde hizmet akdine tabi çalışılması durumunda,
bu sürelere ilişkin belge sunulması ve bildirilen hizmetlerin fiili çalışmaya dayanmadığına dair
aksine bir tespitin bulunmaması halinde, bu sürelerde bildirilmiş olan hizmetler geçerli
sayılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
40
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(4/a) kapsamındaki sigortalılığın başladığı tarihte fiili olarak askerlik hizmetini yapmakta
olanların, askerlik hizmetini yaptığı dönemde sigortalılığının bildirildiği işyerindeki (4/a)
kapsamındaki çalışmalarının terhis tarihinden sonra da devam ettiğinin anlaşılması halinde, fiili
olarak askerlik yaptığı dönemdeki hizmetleri iptal edilecek, terhis tarihinden sonra geçen
hizmetler ise geçerli sayılacaktır.
5- Yabancı bir ülkede kurulu bir kuruluş tarafından o kuruluş adına geçici olarak
çalışmaya gönderilenler
Bu kişiler hakkında bu Genelgenin beşinci kısım birinci bölümde belirtilen esaslar
doğrultusunda işlem yapılacaktır.
6- Tatbiki mahiyette yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Resmi meslek ve sanat okulları ile
yetkili resmi makamların izniyle kurulan meslek veya sanat okullarında ve yüksek okullarda
fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan, tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan
öğrenciler, sigortalı sayılmamakta iken 6764 sayılı Kanunla, Kanunun 6 ncı maddesinin (f)
bendinde yapılan düzenleme ile “Resmi meslek ve sanat okulları ile yetkili resmi makamların
izniyle kurulan meslek veya sanat okullarında ve” ibaresi kaldırıldığından 9/12/2016 tarihinden
itibaren sadece yüksek okullarda fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan, tatbiki mahiyetteki
yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler sigortalı sayılmayacaktır.
7- İşe alıştırılmakta olan hasta ve maluller
Sağlık müesseselerinde işe alıştırılmakta olan hasta veya maluller sigortalı
sayılmayacaklardır. Uygulamada bu tür çalışma şekli daha ziyade rehabilitasyon merkezlerinde
görülmektedir. Rehabilitasyon doğuştan veya sonradan kaza veya hastalık sonucu beden ve ruh
kusuru olanların tedavi edilerek veya eğitilerek sosyal ve ekonomik hayata uygun bir duruma
sokulması, yeni bir işe alıştırılması demektir.
Rehabilitasyon merkezlerinde veya benzeri kuruluşlarda, hastalık veya kaza geçirenlere
işe alıştırılmaları maksadıyla üretimle ilgili çalışmalar yaptırılması ve buna karşılık kendilerine
ücret ödenmesi söz konusu olmakla beraber bu durumda hizmet akdi mevcut olmadığından
rehabilite edilenler sigortalı sayılmayacaklardır.
8- Tarım ve orman işlerinde çalışanlar
Kamu idarelerinde ve Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sayılanlar hariç olmak
üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar sigortalı
sayılmayacaklardır.
9- Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde çalışanlar
Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen ve temsilciliğin bulunduğu ülkede
sürekli ikamet izni veya bu devletin vatandaşlığını da haiz bulunan Türk uyruklu sözleşmeli
personelden, bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumunda sigortalı olduğunu belgeleyenler ile
kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen sözleşmeli personelin uluslararası sosyal
güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde ve temsilciliğin bulunduğu ülkenin ilgili mevzuatının zorunlu
kıldığı hallerde, işverenleri tarafından bulunulan ülkede sosyal sigorta kapsamında sigortalı
yapılanlar sigortalı sayılmayacaklardır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
41
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
10- Gençlik ve spor faaliyetlerinde görevlendirilenler
Ülkemizde sporun ve spor dallarının geliştirilmesi, yaygınlaştırılması Gençlik ve Spor
Bakanlığına bağlı Spor Genel Müdürlüğü aracılığı ile yürütülmekte olup tüm spor faaliyetleri bu
teşkilatın merkez ve taşra birimleri aracılığıyla yapılamadığından gençlik ve spor kulüpleri,
üniversiteler, kamu ve özel sektör kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak faaliyetlerin büyük
bölümü kendi teşkilatı dışında fahri olarak görevlendirilen kişiler aracılığıyla sürdürülmektedir.
Gençlik hizmetleri ve spor il müdürlükleri spor faaliyetlerinde görevlendirilen bu kişilere
Bakanlar Kurulunun 23/7/2001 tarihli ve 2001/2863 sayılı Kararı ile kabul edilen 31/8/2001
tarihli ve 24409 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Gençlik ve Spor
Hizmetleri Uygulamasında Görevlendirileceklere Ödenecek Ücretlerle İlgili Esaslar” dahilinde
ücret ödenmekte, görevlendirilen kişiler bu işleri asli görevlerinden ayrı olarak yürütmekte ve
günde en fazla 2 saat, haftada en fazla 8 saat olmak üzere ayda 40 saat çalışılabilmektedirler.
Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına 6353 sayılı Kanunla 12/7/2012 tarihinden
itibaren ilave edilen (m) bendi Gençlik ve Spor Bakanlığı, Spor Genel Müdürlüğü, Türkiye
Futbol Federasyonu, bağımsız spor federasyonları tarafından yapılan her türlü gençlik ve spor
faaliyetleri ile bu faaliyetlerle ilgili kamp, eğitim ve hazırlık çalışmalarında süreklilik arz
etmeyecek şekilde görevlendirilenler hobi amaçlı bu çalışmalarından dolayı sigortalı
sayılmayacaklardır.
11- Talepleri doğrultusunda 5434 sayılı Kanun kapsamına alınanlar
5434 sayılı Kanunun mülga ek 76 ncı maddesi uyarınca süresi kanunlarla belirlenen
görevlere atanan veya seçilenlerden görevleri süresinde sona erenlerin,
5434 sayılı Kanunun mülga geçici 192 nci maddesi uyarınca da sözleşmeli personel
olarak çalışmakta iken istekleri üzerine 5434 sayılı Kanunun mülga geçici 191 inci maddesine
göre Kurumumuzla ilgilendirilenlerden, her ne sebeple olursa olsun görevlerinden ayrılarak diğer
sosyal güvenlik kurumları ile ilgili görevlerde çalışanların,
istekleri üzerine yazılı başvuruda bulunmaları ve her ay emekli keseneklerini ve kurum
karşılıklarını da yatırmaları şartıyla evvelce kurulmuş olan ilgileri devam ettirilmektedir.
Bunlardan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi veya geçici 20 nci
madde kapsamındaki sandıklara tabi olmalarını gerektiren işlerde çalışanların keseneklerinin
tamamı ve işveren hissesi ile % 20 karşılık arasındaki farkın tamamı kendileri tarafından, işveren
hissesi de çalıştıran işyerinden tahsil edilerek Kuruma ödenmektedir.
Buna göre, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine veya geçici 20 nci
madde kapsamındaki sandıklara tabi sigortalı olmalarını gerektirecek bir işte çalışan mülga geçici
192 nci veya mülga ek 76 ncı madde iştirakçilerinin bu çalışmaları devam ettiği sürece kesenek
ve karşılıkları 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre ödeneceğinden bu sürelerde Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalı sayılmayacaklardır.
Örnek 1- 28/3/2004-28/3/2009 tarihleri arasında belediye başkanı olarak görev yapan ve
bu görevi sona erdikten sonra 12/6/2009 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendine tabi sigortalı olan, bu çalışması devam ederken 15/9/2009 tarihli talebine istinaden bu
tarihten itibaren 5434 sayılı Kanunun mülga ek 76 ncı maddesi kapsamında ilgi devamı sağlanan
sigortalı, 12/6/2009-14/9/2009 tarihleri arasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında, 15/9/2009 tarihinden sonra ise Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
42
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
12- Ücretsiz izin verilen Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine
tabi sigortalılar
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılardan 657 sayılı Kanun ve ilgili personel mevzuatı
gereğince ücretsiz izne ayrılanların kadroları ile ilişikleri devam ettiğinden, bu sürelerde Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) veya (b) bendi, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi
kapsamında zorunlu sigortalı ya da isteğe bağlı sigortalılık kapsamında sigortalı sayılmalarına ve
prim ödemelerine imkan bulunmamaktadır.
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) Örnek - 15/12/2003 tarihinde 5434
sayılı Kanuna göre öğretmen olarak göreve başlayan ve 17/3/2014 tarihinde ücretsiz izne ayrılan
sigortalı, 1/4/2014 – 31/12/2014 tarihleri arasında özel bir dershanede öğretmen olarak çalışmış,
bu sürede 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak Kuruma bildirimi yapılmış
olup, ücretsiz izinde bulunduğu süre içinde sigortalının kadrosu ile ilişiği devam ettiğinden 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılmayacaktır.
13- Kayyım olarak atananlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 426, 429, 430 ve 431 inci maddelerinde kayyımlığı
gerektiren haller düzenlenmiştir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 133 üncü maddesi ile
mahkemeler suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli
şüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde
soruşturma ve kovuşturma sürecinde şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım
atayabilmekte olup, kayyım tayinine ilişkin karar ticaret sicili gazetesinde ve diğer uygun
vasıtalarla ilan olunmakta, mahkemenin kayyım hakkında takdir etmiş bulunduğu ücret şirket
bütçesinden karşılanmaktadır. Ancak, soruşturma veya kovuşturma konusu suçtan dolayı
kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararının verilmesi halinde, ücret olarak şirket
bütçesinden ödenen paranın tamamı, kanuni faiziyle birlikte Devlet Hazinesinden
karşılanmaktadır.
Söz konusu hüküm nedeniyle, kayyımlar işveren adına ve hesabına işin veya görülen
hizmetin bütününün yönetim görevini yapan kimseler olduğundan ve bu göreve mahkeme
yoluyla atandıkları için kayyımla işveren arasında hizmet akdi ilişkisi oluşmadığından kayyım
olarak görevlendirildikleri yerlerden dolayı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır.
Şirkete ortaklığından dolayı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında sigortalı olup aynı zamanda ortağı olduğu şirkete kayyım olarak atananların
sigortalılığı (4/b) kapsamında devam edecektir.
Kayyımlık görevi; Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) veya (b) bendi
kapsamında devam eden sigortalılık durumu ile kayyım atandıktan sonra Kanun kapsamında
sigortalılık niteliği taşınması hallerini etkilemeyecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
43
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi ve Sigortalılık Tespiti
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
1- Sigortalılığın Başlangıcı
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanların
sigortalılıkları, çalışmaya, mesleki eğitime, staja, kursa veya bursiyer olarak göreve (Değişik,
1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) başladıkları tarihten itibaren başlar.
2- Sigortalıların Kuruma Bildirilmesi
2.1- İşe başlamadan önce bildirilmesi gereken sigortalılar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında hizmet akdine tabi
sigortalı sayılanlar, çalışmaya, mesleki eğitime veya staja başladıkları tarihten en geç bir gün
önce “Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi” (EK-7) ile işverenleri tarafından Kuruma bildirilecektir.
Bu sigortalılara ait sigortalı işe giriş bildirgesinin Kanunun 8 inci maddesinin birinci
fıkrasında ve SSİY’nin 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen sürelerde Kuruma
verilmemesi halinde Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince idari para
cezası uygulanacaktır.
2.2- İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar (Değişik,
28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacakların sigortalı işe giriş bildirgesinin
işverenleri tarafından en geç sigortalıların çalışmaya başladığı gün Kuruma verilmesi
gerekmektedir.
6385 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanunun “Kısa Vadeli Sigorta
Kolları Prim Tarifesi ve İşkollarının ve İşlerin Tehlike Sınıf ve Derecelerinin Belirlenmesi”
başlıklı 83 üncü maddesi ile bu maddeye göre hazırlanan Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim
Tarifesi 1/9/2013 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.
21/8/2013 tarihli ve 28742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan SSİY’nin 28 inci
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yapılan değişiklikle iş kolu kodları belirlenmiş,
SSİY’ye işkolu kodları listesi eklenmiştir.
İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacakların sigortalı işe giriş bildirgesinin
süresinde verilip verilmediği hususu iş kolu kodlarına göre belirlenmekte olup, işe giriş
bildirgesinin süresinde verilip verilmediğine 1/9/2013 tarihinden önce olduğu gibi işyeri sicil
numarasının 2, 3, 4 ve 5 numaralı hanelerinde yer alan iş kolu kodlarına bakılarak işlem
yapılmaya devam edilecektir. (41XX, 42XX, 43XX) inşaat işyerleri, (03XX) balıkçılık işyerleri,
(01XX) tarım işyerleri, (011X) hayvancılık işyerleri için kullanılacaktır.
Örnek- Balıkçılık iş kolu kodu ile tescilli işyerinde 15/1/2009 tarihinde işe başlatılacak
kişinin sigortalı işe giriş bildirgesinin en geç 15/1/2009 tarihinde Kuruma verilmesi
gerekmektedir.”
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
44
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.3- Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarında sefer esnasında işe
başlatılan sigortalılar
Yabancı ülkelere sefer yapan Türk bayraklı kara, hava ve deniz ulaştırma araçlarına sefer
esnasında işe alınan sigortalıların çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir aylık süre içerisinde
işe giriş bildirgesinin işverenleri tarafından Kuruma verilmesi halinde sigortalı işe giriş bildirgesi
yasal süresinde Kuruma verilmiş sayılacaktır.
Örnek- İstanbul’dan 23/2/2012 tarihinde İtalya’ya sefere giden gemide sefer esnasında
27/2/2012 tarihinde Yunanistan’da işe alınan sigortalının işe giriş bildirgesinin Kuruma verilmesi
gereken son tarih 27/3/2012’dir.
2.4- İlk defa işyeri bildirgesi verecek işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar
Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi veren işyerlerinde, sigortalı çalıştırılmaya başlanılan
tarihten itibaren bir ay içinde işe alınacakların sigortalı işe giriş bildirgesinin en geç işyerinin
tescil tarihinden itibaren bir ay içinde verilmesi halinde sigortalı işe giriş bildirgesi yasal sürede
verilmiş sayılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Ayrıca, şirket kuruluş aşamasında
ticaret sicil müdürlüklerince elektronik ortamda aktarılan bilgilere göre otomatik işyeri tescili
yapılan işyerleri için, sigortalı çalıştırılacağına ilişkin bildirimler, şirket kuruluşu aşamasında da
alınabilmekte ve alınan bu bilgilere göre sigortalı tescil işlemleri yapılabilmektedir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Şirket kuruluş aşamasında
çalıştırılacak sigortalılara ilişkin sigortalı tesciline esas olan bilgileri, ticaret sicil
memurluklarınca Kurumumuza elektronik ortamda aktarılan sigortalıların tescil işlemleri
otomatik olarak yapıldığından, bu sigortalılar için ayrıca sigortalı işe giriş bildirgesi
istenmeyecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Ancak, otomatik tescil yapılan
işyerleri için şirket kuruluş aşamasında çalıştıracağı sigortalılara ilişkin bildirimde bulunulmayan
işyerlerinde çalıştırılacak sigortalıların işe giriş bildirimleri cari usullere göre yapılacaktır.
Örnek- 27/2/2009 tarihinde ilk defa tescil edilen işyerinden 1 sigortalının çalışmaya
başlayacağı bildirilmiştir. Bu durumda, işyerinin tescil tarihi sigortalı çalışmaya başladığı tarih
olacağından; 2/3/2009 tarihinde 8, 18/3/2009 tarihinde 3 ve 27/3/2009 tarihinde çalışmaya
başlayan 3 sigortalının bildirimi tescil tarihinden itibaren bir aylık süre içinde yapılmış olması
halinde sigortalı işe giriş bildirgesi yasal süresinde verilmiş olacaktır.
2.5- Kamu idarelerince istihdam edilen 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre
işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel
657 sayılı Kanun, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 3269 sayılı Uzman
Erbaş Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu,
2547 sayılı Kanun, 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanunu, 233 ve 399 sayılı kanun
hükmünde kararnameler ile 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu kurum ve
kuruluşlarının teşkilat kanunlarındaki hükümlerine göre sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlardan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olanlar ile 657 sayılı
Kanun gereğince geçici personel statüsünde çalıştırılan personelin bildirimi çalışmaya
başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma yapılır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
45
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
İşsizlik sigortası primi kesilmeyen sigortalıların hizmetlerinin bildirimi aylık prim ve
hizmet belgesinin “13” numaralı belge türü ile yapılır.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 6552 sayılı Kanunla 4447 sayılı
Kanunun 46 ncı maddesine 11/9/2014 tarihinden itibaren 527 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 31 inci maddesi kapsamında yer alan sözleşmeli personel de ilave edilmiş olup, bu
kapsamda sigortalı çalıştıran işyerleri de 11/9/2014 tarihinden itibaren çalıştırdıkları sigortalıların
işe giriş bildirgesini bir ay içinde Kuruma vereceklerdir.
Örnek- 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine tabi olarak 19/3/2010
tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığında çalışmaya başlayacak sigortalının işe giriş bildirgesinin
19/4/2010 tarihine kadar (bu tarih dahil) Kuruma verilmesi gerekmektedir.
2.6- Kamu idarelerince yurtdışı teşkilatlarında çalıştırılmak üzere işe alınanlar
Kanunla, kamu idarelerinin yurtdışı teşkilatlarında çalıştırılmak üzere gönderilen ve
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olan personelin, yurtdışında
çalışmaya başladığı tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirimi yapılacaktır.
Örnek- 18/2/2009 tarihinde kamu kurumunun yurtdışı teşkilatında görevlendirilmek
üzere işe alınan sigortalının sigortalı işe giriş bildirgesinin en geç 18/3/2009 tarihine kadar (bu
tarih dahil) Kuruma verilmesi gerekmektedir.
2.7- Hazine ve Maliye Bakanlığı vizesine bağlı olarak kamu idarelerinde çalışacaklar
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kamu idarelerinde hizmetler bakanlığı olarak (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge) Hazine ve Maliye Bakanlığı vizesine tabi olup, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendine tabi çalışacak sigortalıların vize işleminin gerçekleştirildiğine ilişkin
yazının, ilgili kamu idaresine intikal ettiği günü izleyen ikinci iş günü sonuna kadar Kuruma
bildirilmesi gerekmektedir.
Örnek- 4/2/2009 tarihinde kamu kurumunda çalışmaya başlayan sigortalının Maliye
Bakanlığı vize yazısı, ilgili kamu kurumuna 11/2/2009 tarihinde intikal etmiştir. Bu sigortalının
işe giriş bildirgesinin en geç 13/2/2009 tarihine kadar (bu tarih dahil) Kuruma verilmesi
gerekmektedir.
2.8- Özelleştirilen işyerlerinden diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanan
sözleşmeli veya kapsam dışı personel
4046 sayılı Kanun gereğince özelleştirilen işyerlerinden diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklen atanan sözleşmeli veya kapsam dışı personel nakledildikleri kamu
idarelerinde işe başladıkları tarihi takip eden ikinci iş günü sonuna kadar Kuruma bildirilecektir.
Örnek- 17/6/1997 tarihinde özelleştirilen işyerinden 22/11/2008 tarihinde naklen bir
kamu kurumuna atanan sigortalı, 25/11/2008 tarihinde işe başlamıştır. Bu sigortalının işe giriş
bildirgesinin en geç 27/11/2008 tarihine kadar Kuruma verilmesi gerekmektedir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
46
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.9- Aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, bursiyerler ile
mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören
öğrenciler (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören
öğrenciler, meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan
öğrencilerin sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma eğitim kurumlarınca staja veya mesleki
eğitime başladıkları tarihten önce verilmesi gerekmektedir.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından
desteklenen projelerde görevli bursiyerlerin işe giriş bildirgesinin bursa başlamadan önce
verilmesi gerekmektedir. Bursiyerler 1/3/2016 tarihinden itibaren sigortalı sayıldıklarından bu
tarihten önce bursiyer çalıştıran kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör kuruluşları ve
üniversitelerin sigortalı işe giriş bildirgesini 1/3/2016 tarihinden önce vermeleri mümkün
olmadığından, işe giriş bildirgesinin 15/4/2016 tarihi saat 23:59’a kadar verilmesi halinde bildirge
yasal süresinde verilmiş sayılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında
tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrencilerin mesleki ve teknik eğitime başladıkları
tarihten itibaren hak ve yükümlülükleri başlayacaktır. Mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında
tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler, 9/12/2016 tarihinde sigorta kapsamına
alınmış olup öğrencilerin işe giriş bildirgelerinin mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında
tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimine başlamadan önce verilmesi gerekmekte ise de
öğrencilerin 6764 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce bildirilmesi fiilen mümkün
olmadığından, bildirimlerinin 2016 yılı Kasım ayı aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesi
süresinin son günü olan 9/1/2017 tarihi saat 23:59’a kadar verilmiş olması halinde bildirgeler
yasal süresi içinde verilmiş kabul edilecektir.
2.10- Tutuklu ve hükümlüler
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılanların bildirimi; bunları
çalıştıran kamu idareleri, işverenler ya da Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş Yurtları
Kurumunca işe başlatılmadan en geç bir gün önce Kuruma yapılacaktır.
2.11- İŞKUR kursiyerleri
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) İŞKUR ile Kurumumuz arasında
imzalanan Protokol gereğince, Türkiye genelindeki bütün İŞKUR kursiyerlerinin işlemleri
Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkezinde açılan 1 8560 02
02 1137738 006 07 93 numarası ile işlem gören Türkiye İş Kurumu Ankara İl Müdürlüğü işyeri
numarası üzerinden yapılmaktadır.
İŞKUR tarafından meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan
kursiyerler için, işyeri sicil numarası, T.C. kimlik numaraları ve kursa başlangıç tarihleri izleyen
ayın 10’uncu günü akşamına kadar Kurumumuza bildirilmektedir. Sigortalı işe giriş bildirgesi ve
genel sağlık sigortası giriş bildirgesi istenmeden Kurumumuzca, bunların tescilleri T.C. kimlik
numaralarına göre yapılacak, kursa başladıkları tarihten itibaren ise sigortalılıkları başlatılacaktır.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) İŞKUR’un Protokolde belirtilen
yükümlülükleri Protokolde belirtilen sürede yerine getirmemesi halinde Kanunun 102 nci
maddesi hükümleri uygulanacaktır.
6552 sayılı Kanunla Kanuna eklenen geçici 57 nci madde ile Protokol hükmü gereğince
verilmesi gerektiği halde verilmeyen bildirge ve belgelerin 11/9/2014 tarihinden itibaren altı ay
içinde (11/3/2015 tarihi dahil) verilmesi halinde bu bildirimlerin yasal süresinde verilmiş
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
47
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sayılacağı, bu yükümlülükler için daha önce uygulanan idari para cezalarının, kesinleşip
kesinleşmediğine bakılmaksızın terkin edileceği, ancak tahsil edilmiş tutarların red ve iade veya
mahsup edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu hüküm gereğince İŞKUR’ca toplu olarak bildirilen sigortalı işe giriş
bildirgeleri ile aylık prim ve hizmet belgesinden Kuruma verilmediği anlaşılanların İŞKUR
tarafından 11/3/2015 tarihine kadar (bu tarih dahil) verilmesi halinde idari para cezası
uygulanmayacak, 11/9/2014 tarihinden önce idari para cezası uygulanmış ancak tahsilat
yapılmamış idari para cezaları terkin edilecek, tahsil edilmiş tutarlar red ve iade veya mahsup
yapılmayacaktır.
Örnek - 21/11/2013 tarihinde İŞKUR kursiyeri olarak toplu tescili yapılan sigortalının
2013 yılı Ekim ayı aylık prim ve hizmet belgesinde sigortalılık başlangıç tarihinin 21/10/2013
tarihi olduğu tespit edilmiş olup işe giriş bildirgesinin takip eden ayın 10 uncu gününe kadar
verilmediği tespit edilmiştir. İşe giriş bildirgesinin 11/3/2015 tarihine kadar verilmesi halinde işe
giriş bildirgesinin Protokolde belirtilen sürede verilmemesi sebebiyle idari para cezası
uygulanmayacaktır.
2.12- 4046 sayılı Kanuna göre iş kaybı tazminatı alanlar
İŞKUR ile Kurumumuz arasında imzalanan protokol (EK-8) gereğince, iş kaybı tazminatı
alanların işlemleri açılan tek bir dosya üzerinden İŞKUR tarafından yapılmaktadır. İŞKUR
tarafından ilk iş kaybı tazminatının fiilen ödendiği tarihi takip eden ayın sonuna kadar primlerinin
Kurumumuza aktarıldığı tarihten itibaren bunların sigortalı bildirimi ve tescili yapılmış
sayılmaktadır. Bu nedenle, bunlar için ayrıca sigortalı işe giriş bildirgesi ve genel sağlık sigortası
giriş bildirgesi istenmeyecektir.
2.13- İŞKUR tarafından düzenlenen toplum yararına çalışma programlarından
yararlananlar
İŞKUR tarafından düzenlenen toplum yararına çalışma programlarına katılan sigortalıların
bildirimleri bunları çalıştıran işverenler tarafından işin başlama tarihinden önce sigortalı işe giriş
bildirgesi ile Kuruma yapılacaktır.
2.14- Naklen ve hizmet akdi sona ermeden aynı işverenin aynı ya da başka ünitede
tescil edilmiş işyerinde çalışanlar
İlk işyerindeki çalışmasına ait sigortalı işe giriş bildirgesi Kuruma verilerek tescil işlemi
yapılmış olan sigortalının, naklen ve hizmet akdi sona ermeden aynı işverenin aynı ya da başka
ünitede tescil edilmiş diğer işyerinde çalışmaya başlaması halinde, yasal süresi dışında Kuruma
yapılan bildirimler de süresinde yapılmış sayılacaktır. (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge) Sigortalının, naklen ve hizmet akdi sona ermeden aynı işverenin aynı ya da başka
ünitede tescil edilmiş diğer işyerinde çalışmaya başlayıp başlamadığının tespitinde işveren gerçek
kişi ise T.C. kimlik numarasına, tüzel kişi ise vergi numarasına bakılarak işlem yapılacaktır.
Sigortalının hizmet akdinin sona erip ermediğinin tespiti Kurumun hizmet kayıtlarından
yapılacak, ayrıldığı işyerinden sonra ara vermeden nakil edildiği işyerinde işe başlaması halinde
bu sigortalının gerek işten ayrılış bildirgesi gerekse işe giriş bildirgesinin yasal süresi dışında
verilmesinden dolayı idari para cezası uygulanmayacaktır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) İşverenlerin bu durumdaki
sigortalılar için e-sigorta yoluyla verecekleri işe giriş bildirgesinde “İstisna Durum Bildirim
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
48
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Tablosu”nda “Naklen ve hizmet akdi ilişkisi sona ermeden aynı işverenin Kurumun aynı ya da
başka sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezince (SGİM/SGM) tescil edilmiş
diğer işyerinde çalışan sigortalı” alanı, işten ayrılış bildirgesinde “16 Sözleşme sona ermeden
sigortalının aynı işverene ait diğer işyerine nakli” işten ayrılış nedenini seçmeleri gerekmektedir.
Örnek- (A) işyerinden 31/12/2009 tarihinde ayrılan sigortalının bu işverene ait (B)
işyerinde 5/1/2010 tarihinde çalışmaya başladığı, işe giriş bildirgesinin 10/1/2010 tarihinde
Kuruma verildiği tespit edilmiştir. Sigortalı adına (A) işyeri tarafından verilen aylık prim ve
hizmet belgesinde 2009 yılı Aralık ayında 30 günlük hizmet bulunduğu, ancak işten ayrılış tarihi
ve ayrılış nedeni bildirilmediği gibi sigortalı işten ayrılış bildirgesinin de verilmediği
anlaşılmıştır. Bu durumda 5/1/2010 tarihinde (B) işyerinde çalışmaya başlayan sigortalının
hizmet akdinin kesintisiz olarak devam ettiğinden bahsedilmesi mümkün olmadığından, (B)
işyerinden yasal süresi dışında verilen işe giriş bildirgesi, (A) işyerinden ise yasal sürede
verilmeyen sigortalı işten ayrılış bildirgesi için idari para cezası uygulanması gerekmektedir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Sigortalı nakli yapılabilmesi için nakil
tarihinde işverenin birden fazla işyerinin bulunması ve bu işyerlerinin Kanun kapsamından
çıkarılmamış olması, yapılacak bildirimlerde sigortalının işten ayrılış nedeni olarak “16- Nakil”
kodunun seçilmesi ve işe giriş bildirgesinde işe başlama tarihinin işten ayrılış tarihini takip eden
gün olarak yazılmış olması gerekmektedir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) İşten ayrılış bildirgesi verilen
işyerinden bildirilen işyeri numarası ile işe giriş bildirgesi verilen işyeri numarasındaki işverenin
gerçek kişi olması halinde T.C. kimlik numarası, tüzel kişi olması halinde vergi kimlik
numarasının uyuşması gerekmekte olup T.C. kimlik numarası ve vergi numarası bilgilerinin aynı
olmaması durumunda işyeri, aynı işverene ait diğer bir işyeri sayılmayacağından işe giriş ve işten
ayrılış bildirgeleri nakil olarak dikkate alınmayacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kamu kurumlarında naklen ve hizmet
akdi sona ermeden işyerinin değişmesi durumunda; Kamu işyerlerinin vergi kimlik numarası
farklılık arz ettiğinden sigortalı nakli uygulaması “1” ve “3” mahiyet kodlu işyerleri için işyeri
numarası alanı girilmeksizin yapılmaya devam edilecektir
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 28/6/1995 tarihli ve 22327 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 240 Sıra no’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği gereğince banka
şubelerinin her birine ayrı vergi numarası verilebildiğinden sigortalı naklinde aynı bankanın
şubeleri arasında aynı vergi numarası olması şartı aranmayacaktır.
2.15- İşverenin alt işverenine ait işyerinde çalışan sigortalılar
Kanunun 12 nci maddesinin altıncı fıkrası gereğince işverenden, işyerinde yürüttüğü mal
veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için
görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran alt işverenlerin aldıkları işlerde çalıştırdıkları sigortalılar
için ayrıca işyeri dosyası açılmamaktadır. Bu şekilde alt işveren tarafından çalıştırılan
sigortalılarla ilgili tüm işlemler asıl işveren adına açılan işyeri dosyasında yürütüldüğünden, alt
işverenlerin, işverene diğer alt işyerleri ya da asıl işyeri numarası üzerinden çalıştırdığı
sigortalılardan dolayı müstakil işveren durumunda görülmelerine imkan bulunmamaktadır.
Asıl işyerine ait numara ya da alt işveren numarası üzerinden sigortalı işe giriş bildirgesi
verildikten sonra diğer alt işveren ya da asıl işveren yanında hizmet akdi sona ermeden çalışmaya
devam eden sigortalılar için sonradan verilen işe giriş bildirgeleri yasal süresinde verilmiş
sayılmaktadır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
49
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Ancak, alt işverenin kendisine ait müstakil tescil edilmiş işyerinden başka işverenden
aldıkları işlerde çalıştırdıkları sigortalıların bulunması halinde bu sigortalıların bildirimlerinin
kendilerine ait tescilli işyerinden Kuruma bildirilmesi gerekmektedir.
Örnek 1- (C) işyeri 2/2/2009 tarihinde Kanun kapsamına alınmış olup, 8 sigortalıyı
20/2/2009 tarihinde işe başlatmıştır. Bu işyerinden 16/2/2009 tarihinde iş alan (C-1) alt işvereni
çalıştırdığı sigortalıları en geç 2/3/2009 tarihine kadar (bu tarih dahil) idari para cezası
uygulanmaksızın Kuruma bildirecektir.
Örnek 2- Yukarıdaki örnekteki işverenden 24/3/2009 tarihinde iş alan (C-2) alt işvereni
çalıştırdığı 11 sigortalıyı en geç 23/3/2009 tarihinde Kuruma bildirecektir.
Örnek 3- (D) işyerinin (D-1) alt işyerinde çalışmaya başlayan sigortalının bu işyerindeki
çalışması devam ederken (D-2) alt işyeri üzerinden hizmet bildirildiği anlaşılmış olup, aylık prim
ve hizmet belgesinde sigortalının bu işyerlerinde kesintisiz olarak çalıştığı tespit edildiğinden (D2) alt işyeri üzerinden sonradan verilen işe giriş bildirgesinden dolayı idari para cezası
uygulanmayacaktır.
2.16- Devredilen işyerlerinden sigortalı bildirimi
Kanunun 11 inci maddesinde sigortalı çalıştırılan bir işin veya işyerinin başka bir işverene
devredilmesi veya intikal etmesi halinde yeni işveren, işi veya işyerini devraldığı tarihi takip eden
on gün içinde işyeri bildirgesini Kuruma vermekle yükümlü olup, bu işlerde çalışan sigortalıların,
sigorta hak ve yükümlülükleri devam etmektedir. Devir veya intikal nedeniyle düzenlenen işyeri
bildirgesine istinaden ayrıca işyeri dosyası tescil edilmemekte olup, işlemlerin eski işyeri
numarasından devam ettirilebilmesi için devir veya intikale ilişkin gerekli değişiklikler işyeri
tescil kütüklerine kaydedilmektedir. Bu durumda işyeri devri halinde devreden ve devralan
işverenin sigortalılar için sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgesi vermesine gerek
bulunmamaktadır.
Devir/intikal tarihinden önceki sürelere ilişkin sigortalı işe giriş/işten ayrılış
bildirimi/aylık prim ve hizmet belgesi eski e-sigorta kullanıcı kodu ve şifresi ile devir/intikal
tarihinden sonraki sürelere ilişkin işe giriş/işten ayrılış bildirimi/aylık prim ve hizmet belgesi ise
yeni e-sigorta kullanıcı kodu ve şifresi ile Kuruma bildirilecektir.
Örnek- (A) işvereni 25/10/2011 tarihinde 15 sigortalısı olan işyerini, (B) işverenine
devretmiştir. İşyerini devir alan (B) işvereni işyeri bildirgesini Kuruma vermiş, 2/11/2011
tarihinde 5 sigortalı daha çalıştırmaya başlamıştır. Bu durumda devreden işverence 15 sigortalı
için işten ayrılış bildirgesi, devralan işverence de işe giriş bildirgesi verilmeyecektir. Ancak
sonradan 2/11/2011 tarihinde işe alınan 5 sigortalı için işe giriş bildirgesinin en geç 1/11/2011
tarihine kadar yeni e-sigorta kodu ve şifresi ile Kuruma bildirilmesi gerekmektedir.
2.17- Nakledilen işyerlerinden sigortalıların bildirimi
Kanunun 11 inci maddesi ve SSİY’nin 33 üncü maddesi gereğince işyerinin faaliyette
bulunduğu adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi halinde nakleden işverence; başka bir
işverene devredilmesi halinde devralan işverence nakil veya devir tarihini takip eden on gün
içinde işyeri bildirgesi vermesine gerekmektedir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
50
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Nakledilen sigortalıların sigorta hak ve yükümlülükleri devam ettiğinden nakil edilen
işyerlerinden sigortalı işten ayrılış bildirgesi, yeni adresteki işyerinden ise sigortalı işe giriş
bildirgesi düzenlenecek ancak, bu belgelerin yasal süresi dışında Kuruma verilmesinden dolayı
idari para cezası uygulanmayacaktır.
İşyerinin aynı ünitenin görev alanına giren başka bir adrese nakledilmesi halinde ise
işyerinin yeni adresi güncellenmekte ayrıca işyeri sicil numarası verilmemektedir. Bu durumda,
nakil edilen işyerlerinde çalışan sigortalılar için işten ayrılış ve işe giriş bildirgesinin Kuruma
verilmesine gerek bulunmamaktadır.
2.18- Sigortalıların kendilerini bildirmesi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılar,
çalışmaya başladıklarını, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç bir ay içinde, sigortalı
bildirim belgesi (EK-9) ile doğrudan veya internet ya da benzeri ortamda Kuruma bildirebilirler.
Kurumca, sigortalının ilgili işveren tarafından bildirilmediğinin ya da bildirildiği halde sigortalı
bildirimi arasında farklılık bulunduğunun tespiti halinde, durum, taahhütlü bir yazıyla sigortalıya,
gerekirse işverene bildirilir. Yapılan bildirimlerin sonucunda farklılık giderilemezse, kontrol ve
denetim sonucuna göre işlem yapılır. Sigortalının kendini bildirmemesi, sigortalı aleyhine delil
teşkil etmez.
2.19- (4/a) kapsamında yaşlılık aylığı alıp aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerden
sigortalılık türünü değiştirenler (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
5510 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası gereğince 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki hizmetleri ile yaşlılık aylığı bağlanan sigortalılar aylık
bağlandıktan sonra çalışmaya başladıkları işyerlerinde işe giriş bildirgesinde tüm sigorta kollarına
tabi çalışmayı tercih edebilecekleri gibi, aynı işveren yanında çalışmalarının devam etmesi
halinde “Sigortalı Tercih Bildirim Formu” ile sosyal güvenlik destek primine tabi çalışarak
aylıklarının yeniden bağlanmasını talep edebilmekte ya da aylıklarını kestirmeyip düzenlenecek
işe giriş bildirgesinde sosyal güvenlik destek primini seçebilecekleri gibi aynı işveren yanında
çalışmalarının devam etmesi halinde Sigortalı Tercih Bildirim Formu ile aylıklarını kestirip tüm
sigorta kollarına tabi olmayı tercih edebilmektedir.
21/8/2013 tarihli ve 28742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan SSİY’nin 58 inci
maddesinin beşinci fıkrasında yapılan değişiklikle yaşlılık aylığı almakta olup, işyeri
değişmeksizin sigortalılık niteliğini, dolayısıyla prim ödeme şeklini değiştiren sigortalılardan
sigorta kolu tercih bildirimi alınmayacaktır. İşverenlerce düzenlenen işe giriş bildirgesinde
belirtilen sigortalılık türüne göre işlem yapılacaktır. Aynı işveren yanında çalışması devam eden
bu sigortalılar için sigortalılık statüsünün değişikliği nedeniyle düzenlenen işe giriş bildirgesinin
geç verilmesi nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır.
Örnek 1- 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi
çalışması esas alınan sigortalıya 1/5/2012 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığı
bağlanmıştır. 27/6/2012 tarihinde (A) işyerinde sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmaya
başlayan sigortalı bu işyerindeki çalışması devam etmekte iken 27/9/2013 tarihinde verilen
sigortalı işe giriş bildirgesi ile tüm sigorta kollarına tabi çalışmayı seçtiğinden aylığı
durdurulacaktır. Aynı işyerinde çalışmaya devam etmesi nedeniyle bu sigortalı için işe giriş
bildirgesinin geç verilmesi nedeniyle idari para cezası uygulanmayacak ve sigortalı tercih
bildirimi alınmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
51
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının 27/6/2012 tarihinde verilen işe giriş bildirgesinde
zorunlu sigortalılığı seçmesi nedeniyle yaşlılık aylığı kesilmiş olup, aynı işyeri tarafından
27/9/2013 tarihinde düzenlenen işe giriş bildirgesinde sosyal güvenlik destek primi alanı
seçilmiştir. Bu defa sigortalının yaşlılık aylığı işe giriş bildirgesindeki 27/9/2013 tarihi esas
alınarak yeniden bağlanacak, işe giriş bildirgesinin verilmesi nedeniyle idari para cezası
uygulanmayacak, sigortalı tercih bildirim formu bu durumda da alınmayacaktır.
Örnek 3- 1/11/2010 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanan sigortalı 12/11/2013
tarihinde (B) işyerinde sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmaya başlamıştır. Bu işyerinde
çalışması 23/12/2013 tarihinde sona ermiş, işten ayrılış bildirgesi ile Kuruma bildirilmiştir.
Sigortalının 27/12/2013 tarihinde (C) işyerinde tüm sigorta kollarına tabi çalışmaya başladığı
anlaşılmış olup, işveren farklı olduğundan işe giriş bildirgesinin yasal süresi içinde verilmiş olup
olmadığı hususu kontrol edilecek, işe giriş bildirgesinin yasal sürede verilmemesi halinde idari
para cezası uygulanacaktır.
2.20- Doğum nedeniyle yarım çalışma ödeneği alanların bildirimi (Ek, 1/9/2016
tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
4447 sayılı kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında yarım çalışma ödeneği alan
sigortalıların bildirimleri aylık prim ve hizmet belgesi ile yapılacak, İŞKUR’ca bu sigortalılar için
sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgesi düzenlenmesi istenmeyecektir.
2.21-Güvenlik korucularının bildirimi (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Güvenlik koruculuğu Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen Van, Ağrı, Kars, Ardahan,
Iğdır, Muş, Bingöl, Tunceli, Bitlis, Şanlıurfa, Diyarbakır, Adıyaman, Mardin, Siirt, Şırnak,
Batman, Hakkari, Malatya, Elazığ, Kahramanmaraş, Gaziantep, Kilis, Erzincan, Erzurum, Hatay,
Osmaniye olmak üzere 26 ilde uygulanmakta olup, valinin teklifi ve İçişleri Bakanının uygun
görmesi halinde valiliklerce belirlenen köylerde güvenlik korucusu alımına ilişkin başvurular
alınmakta, uygun görülenler valilik onayı ile güvenlik korucusu olarak göreve başlatılmaktadır.
Güvenlik korucularının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi
sigortalılığı valilik onayı ile göreve başladıkları tarihten itibaren başlatılacak olup, işe giriş
bildirgeleri valiliklerce ya da kaymakamlıklarca işe başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde
Kuruma verilecektir.
2.22- İşe iade davası sonunda işe başlatılan sigortalıların bildirimi (Ek, 19/6/2020
tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılığı
sonlandırılan ancak, mahkeme veya özel hakem tarafından 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesi
kapsamında işveren tarafından geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli
olmadığı tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verilen ve işveren tarafından tekrar işe
başlatılacak olan sigortalı için öncelikli olarak işe iade davasına konu olan sigortalı işten ayrılış
bildirgesi hakkında “1.4- İşe iade davası sonunda işe başlatılmayan sigortalıların işten ayrılış
bildirgesinin verilme süresi” başlıklı bölümde açıklandığı şekilde işlem yapılacak ve işverence işe
başlatılacak olan sigortalının işe giriş bildirgesi cari usullere göre verilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
52
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3- Sigortalılık Tespiti (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
5510 sayılı Kanunda hizmet akdi 6098 sayılı Borçlar Kanunundaki hizmet akdi ve iş
mevzuatındaki iş sözleşmesi olarak tanımlanmıştır.
6098 sayılı Kanunda hizmet sözleşmesi işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli
olmayan süreyle iş görmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi
üstlendiği sözleşme olarak tanımlanmakta, kişinin, durumun gereklerine göre ancak bir kimsenin
ücret karşılığında yapılabilecek bir işi belli bir zaman için görmesi ve bu işin de işveren
tarafından kabul edilmesi halinde hizmet sözleşmesi kurulmuş sayılmaktadır. Bir başka anlatımla
işçi ve işverenin karşılıklı olarak bu işi yaptıklarını kabul etmeleri gerekmektedir.
4857 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde ise iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak
iş görmeyi, diğer tarafında (işveren) ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşme olarak
tanımlanmış olup, hizmet akdinin unsurlarında iş, ücret, bağımlılık ve zaman unsurları
bulunmaktadır.
Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından incelemelerde
işyerinin sahte işyeri olduğu durumlar haricinde, sahte sigortalılık bildirimi şüphesi bulunan
sigortalı ile işveren, işveren vekili, muhasebeci veya diğer aracılık edenler arasında illiyet bağının
kurulması, karşılıklı maddi ya da diğer yollarla sağlanan çıkar ilişkisinin ortaya çıkarılması
gerekmektedir. Bir başka anlatımla sadece bordro tanıkları ve civar araştırması yapmak suretiyle
hizmet akdinin olmadığı kanaatine varılmaması, 29/1/2013 tarihli ve 2013/5 sayılı Genelgenin
“4.12.1. Sahte Sigortalılık İncelemelerinde Dikkat Edilecek Hususlar” ve “4.12.2. Sahte
Sigortalılık İncelemelerinde Uyulması Gereken Hususlar” başlıklı bölümde belirtilen diğer
incelemelerin de yapılması, rapor okuma komisyonunca denetimde bu hususlara yer verilip
verilmediğine dikkat edilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, sigortalı işe giriş bildirgesinin gerçek dışı bildirim olup olmadığı
hususunda Kurumca zamanında yeterli araştırma yapılmadan 506 sayılı Kanun kapsamında tescil
edilip isteğe bağlı sigorta ve 2925 sayılı Kanuna tabi sigortaya devam ettirilen ve primleri uzun
bir süre tahsil edilen sigortalıların, sigortalılık tesciline ilişkin çalışmalarının fiili olup olmadığı
konusunda herhangi bir denetim yapılması istenmeyecektir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İşe Giriş Bildirgesinin Düzenlenmesi, Kuruma Verilmesi ve
Sigortalıların Tescili
1- Sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma verilmesi
1.1- e-sigorta yoluyla verilmesi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıları çalıştıran
işverenlerden, aylık prim ve hizmet belgesini e-sigorta kanalıyla göndermekle yükümlü olanlar;
- Sigortalı tekrar işe giriş bildirgesini 1/11/2008 tarihinden itibaren,
- Sigortalı ilk işe giriş bildirgesini ise 1/12/2008 tarihinden itibaren,
e-sigorta yoluyla göndermekle yükümlü tutulmuşlardır.
10/7/2009 tarihli ve 2009/92 sayılı Genelge ile çalıştırılan sigortalı sayısı üzerinde
durulmaksızın; özel nitelikteki işyerlerinde 1/10/2009 tarihinden, resmi nitelikteki işyerlerinde ise
15/10/2009 tarihinden itibaren işe alınan sigortalıların ilk ve tekrar sigortalı işe giriş
bildirgelerinin e-sigorta kanalıyla Kuruma gönderilmesi zorunlu tutulmuş olup, belgeler yasal
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
53
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
süresinde kağıt ortamında verilse dahi Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca idari para cezası uygulanacaktır.
Sigortalı işe giriş bildirgesinin e-sigorta yoluyla verilmesi halinde işverenler
bilgisayarlarından alacakları Kurumca üretilmiş barkod numaralı çıktıların bir nüshasını
imzalarını alarak sigortalıya verecek, diğer nüshasını da sigortalının dosyasında saklayacaklardır.
Kurumca e-sigorta yoluyla gelen sigortalı işe giriş bildirgeleri için herhangi bir dosya
açılmayacak, ancak sigortalının Kuruma yazılı başvurması ya da diğer kurum ve kuruluşlarla
sigortalı hakkında yazışma yapılması halinde barkod numaralı sigortalı işe giriş bildirgesi
alınarak sicil dosyası açılıp tüm bilgi ve belgeler bu dosyada muhafaza edilecektir.
İşverenler sigortalı işe giriş bildirgesinin meslek adı ve kodu, 6356 sayılı Kanun gereğince
belirlenen görev kodu, ÇSGB iş kolu, sigortalıların 4857 sayılı Kanunun 13 ve 14 üncü
maddelerine göre çalışıp çalışmadığı, aynı Kanunun 30 uncu maddesine göre (Değişik, 19/6/2020
tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) engelli ve eski hükümlü olup olmadığı alanı ile sigortalının
adresini her zaman, sigortalının işe başladığı tarih ve sigortalılık kodu değişikliği ya da söz
konusu bildirgenin iptali işverenler tarafından (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı
Genelge) işe giriş tarihini takip eden ilk iş günü saat 23:59’a kadar e-sigorta yoluyla
yapılabilecektir.
1.1.1-(4/a) kapsamında verilmesi gerekirken (4/c) kapsamında verilen bildirgeler
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kamu kurumlarında 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B), mülga (C) ve (D)
bentleri kapsamında çalışanlar hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
hükümleri uygulanmakta olup kamu işverenlerinin bu sigortalıların bildirimlerini Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalı olarak vermeleri halinde (4/c)
kapsamında verilen işe giriş bildirgesinin verildiği tarih, (a) bendi kapsamında verilmesi gereken
işe giriş bildirgesinin verilme tarihi olarak kabul edilecektir.
Örnek 1- 3/5/2016 tarihinde 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendi
kapsamında kamu işyerinde çalışmaya başlayan personelin işe giriş bildirgesinin işverence
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında verildiği tespit edilmiştir.
“4c Sigortalı Tescil İntra / Sigortalı Tespiti / Silinen Tescil Kayıtları” programından yapılan
incelemede işe giriş bildirgesinin kamu işyerince 15/5/2016 tarihinde (4/c) kapsamında verildiği,
buna ilişkin kaydın da 30/5/2016 tarihinde silindiği tespit edildiğinden, ünitece “Entegre Tescil
Programı”ndan 3/5/2016 tarihli işe giriş bildirgesinin Kuruma veriliş tarihi 15/5/2016 tarihi esas
alınarak girişi yapılacak, Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince işe
giriş bildirgesinin verilme süresi bir ay olduğundan kamu işyerine idari para cezası
uygulanmayacaktır.
Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının işe giriş bildirgesinin 15/6/2016 tarihinde kamu
işyerince bildirildiği “4c Sigortalı Tescil İntra / Sigortalı Tespiti / Silinen Tescil Kayıtları”
menüsünden tespit edilmiş olup 3/5/2016 tarihli işe giriş bildirgesinin işverence bildirimi
15/6/2016 tarihi esas alınarak “Entegre Tescil Programı”ndan girilecek, bildirgenin geç verilmesi
nedeniyle kamu işyerine idari para cezası uygulanacaktır.
1.2- Kağıt ortamında verilmesi
Sigortalı işe giriş bildirgesinin kağıt ortamında Kuruma verilmesi halinde bildirge üç
nüsha olarak düzenlenecektir. Kurum evrak kaydından geçen bildirgenin bir nüshası sigortalıya
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
54
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
verilmek, diğer nüshası ise sigortalının dosyasında saklanmak üzere işverene verilecektir.
Kurumda kalan nüshaya göre sigortalının tescil işlemi tamamlandıktan sonra, sicil dosyası
açılarak arşivde muhafaza edilecektir. Sigortalının daha önce açılmış bir dosyası varsa tescil
işlemi sonuçlandırılan tekrar sigortalı işe giriş bildirgeleri bu dosyalara konulacaktır.
Ülkemize çalışmaya gelen yabancı uyruklulardan yabancı uyruk numarası henüz almamış
olanlar ile ülkemizde 6 aydan az süreyle çalışan sigortalıların işe giriş bildirgesi de kağıt
ortamında alınacaktır.
Sigortalı işe giriş bildirgesinin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrolle görevli
memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi
mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner
sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve
belgelerden anlaşılması halinde uygulanacak idari para cezası miktarının belirlenebilmesi
bakımından bildirge e-sigorta yoluyla alınmaz, işverenden bildirgenin kağıt ortamında
düzenlenerek Kuruma verilmesi istenir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kanunun 100 üncü maddesinin
dördüncü fıkrası ile belge veya bilgileri internet, elektronik ve benzeri ortamda göndermekle
zorunlu tutulan gerçek ve tüzel kişilerin, Kurumun bilgi işlem sistemlerinin herhangi bir nedenle
hizmet dışı kalması sonucu belge ve bilgiyi, Kanunda öngörülen sürenin son gününde Kuruma
gönderememesi ve muhteviyatı primleri de yasal süresi içinde ödeyememesi halinde, sorunların
ortadan kalktığı tarihi takip eden beşinci iş gününün sonuna kadar belge veya bilgiyi göndermesi
ve muhteviyatı primleri de aynı sürede Kuruma ödemesi halinde bu yükümlülükleri Kanunda
öngörülen sürede yerine getirmiş sayılacaktır.
Ayrıca, SSİY’nin 5 inci maddesi gereğince Kurum bilgisayar sisteminde, Yönetmelikte
belirtilen nedenlerden dolayı e-sigorta uygulamasının çalışmasını engelleyecek şekilde arızaların
oluşması halinde Hizmet Sunumu Genel Müdürlüğü yetkililerince imzalanacak bir tutanak ile
tevsik edilmesi kaydıyla e-sigorta ortamında gönderilmesi zorunlu tutulan bilgi ve belgelerin
Kanunda öngörülen sürenin son gününde Kurumca alınmasını engelleyici sebep olarak kabul
edilmektedir.
Buna göre, Kanunun 100 üncü maddesi kapsamında Kurum internet sisteminin devre dışı
kaldığı durumlarda işverenlerce kağıt ortamında düzenlenen bildirgeler işleme alınır. Kurumca
belirlenen diğer hallerde de bildirgeler kağıt ortamında alınabilir.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) SSİY’nin 124 üncü maddesi
gereğince adi posta veya Kuruma doğrudan yapılan başvuru ve bildirimlerde, başvuru veya
bildirimin Kurumun gelen evrak kayıtlarına intikal tarihi; taahhütlü, iadeli taahhütlü, acele posta
servisi, PTT Alo Post veya PTT Kargo ile yapılan başvuru ve bildirimlerde ise başvuru veya
bildirimin postaya veya kargoya verildiği tarih; başvuru veya bildirim tarihi olarak kabul
edilecektir.
1.3- Yasal süresinde verilmeyen sigortalı işe giriş bildirgeleri
Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen sigortalı işe giriş bildirgesini Kurumca belirlenen
şekle ve usule uygun vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda
göndermekle zorunlu tutulduğu halde, anılan ortamda göndermeyenler veya Kanunda belirtilen
süre içinde Kuruma vermeyenler hakkında Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinin (1) numaralı alt bendi gereğince her bir sigortalı için asgari ücret tutarında idari para
cezası uygulanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
55
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesi gereken yasal sürenin son gününün resmi tatile
rastlaması halinde bildirge, resmi tatili izleyen ilk iş günü içinde Kuruma verildiği takdirde süresi
içinde verilmiş sayılacaktır.
Örnek 1- 16/4/2009 tarihinde Kanun kapsamına alınmış işyerinde, 16/4/2009 ila
16/5/2009 tarihleri arasında çalışmaya başlayan sigortalılara ilişkin sigortalı işe giriş
bildirgelerinin 16/5/2009 tarihinin Cumartesi gününe rastlaması nedeniyle 18/5/2009 Pazartesi
günü Kuruma verilmesi halinde söz konusu bildirgeler süresi içinde verilmiş sayılacaktır.
Örnek 2- 21/6/2009 Pazar günü çalışmaya başlayan sigortalıya ilişkin sigortalı işe giriş
bildirgesinin, 20/6/2009 tarihinin Cumartesi gününe rastlaması nedeniyle 22/6/2009 Pazartesi
günü Kuruma verilmesi halinde bildirge süresi içinde verilmiş sayılacaktır.
Örnek 3- 20/7/2009 Pazartesi günü çalışmaya başlayan sigortalıya ilişkin sigortalı işe
giriş bildirgesinin, 19/7/2009 tarihinin Pazar gününe rastlaması nedeniyle 20/7/2009 Pazartesi
günü Kuruma verilmesi halinde bildirge süresi içinde verilmiş sayılacaktır.
Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun
denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin
denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve
incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan
kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde Kanunun 102 nci
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında her bir sigortalı için
asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.
İşyeri esas alınmak suretiyle sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmediğine ilişkin;
mahkemenin karar tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit
tarihinden, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarının rapor tarihinden, bankalar,
döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan
bilgi veya belgelerin Kuruma intikal tarihinden itibaren bir yıl içinde ve aynı nedenlerle tekrar
verilmediğinin anlaşılması halinde, Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin
(3) numaralı alt bendi kapsamında her bir sigortalı için asgari ücretin beş katı tutarında idari para
cezası uygulanır.
Kanunun 102 nci maddesinin ikinci fıkrası gereğince mahkeme kararına, Kurumun
denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu
idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim
ve incelemelere ya da kamu idarelerinden alınan belgelere istinaden düzenlenenler hariç olmak
üzere, sigortalı işe giriş bildirgesinin yasal süresi geçtikten sonra ilgililerce kendiliğinden 30 gün
içinde verilmesi ve söz konusu cezaların ilgililerce, yapılacak tebligat tarihini takip eden günden
itibaren 15 gün içinde ödenmesi halinde, öngörülen cezalar dörtte bir oranına karşılık gelen tutar
üzerinden uygulanır. Kanunun beşinci fıkrası gereğince ise idari para cezalarının, Kuruma itiraz
edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde
peşin ödenmesi halinde, bu defa bunun dörtte üçü tahsil edilir.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Sigortalı işe giriş bildirgesinin
verilmediğinin, bu başlığın üçüncü paragrafında belirtilen durumlar haricinde tespit edilmesi
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
56
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
durumunda sigortalı işe giriş bildirgesi re’sen düzenlenecektir. Kurumca re’sen düzenlenen
sigortalı işe giriş bildirgeleri için Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
gereğince asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanacaktır.
1136 ve 1512 sayılı kanunlar gereğince baro levhasına/noter odasına kayıtlı olmaları
nedeniyle zorunlu olarak 506 sayılı Kanunun mülga 86 ncı maddesi gereğince topluluk
sigortasına tabi tutulan avukat ve noterler için işe giriş bildirgesi düzenlenmesi 1136 ve 1512
sayılı kanunlardan doğan bir zorunluluk olmadığından barolar ve noter odalarının 1/10/2008
tarihinden önceki sürelere ait düzenlemiş oldukları sigortalı işe giriş bildirgelerinden dolayı idari
para cezası uygulanmayacaktır.
2008 yılı Ekim ayından sonra sigortalı işe giriş bildirgesi yerine bu tarihten önce
yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre belge verilmesi halinde bildirim yasal olarak
yapılmış kabul edilecek ancak, yeni sigortalı işe giriş bildirgesinin düzenletilmesi sağlanarak sicil
dosyasında muhafaza edilmesi sağlanacaktır.
(Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) 5604 sayılı Mali Tatil İhdas
Edilmesi Hakkında Kanun gereğince her yıl Temmuz ayının birinden yirmisine kadar (yirmisi
dahil) olan süre mali tatil uygulanmakta olup Haziran ayının son gününün tatil günü olması
halinde, mali tatil, Temmuz ayının ilk iş gününü takip eden günden başlamakta, son günü mali
tatile rastlayan süreler için mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış
sayılmaktadır. Sigortalı işe giriş bildirgesinin mali tatil ve izleyen tarihten itibaren yedi gün
içinde verilmesi halinde bildirge yasal süresinde verilmiş sayılmaktadır. 6661 sayılı Kanunla
5604 sayılı Kanunda yapılan değişiklik ile 2016 yılı Temmuz ayı itibariyle mali tatilin sona erdiği
günü izleyen beş gün içinde biten süreler hakkında mali tatilin son gününü izleyen tarihten
itibaren beşinci günün mesai saati bitiminde sona ermiş sayılması hükmü getirilmiştir.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Söz konusu değişikliğe istinaden 2016
yılı Temmuz ayından itibaren 1/7-20/7 tarihleri arasında verilmesi gereken işe giriş bildirgesinin
mali tatili izleyen yedinci gün sonuna kadar yerine getirilmesi halinde önceden olduğu gibi yasal
süresi içinde yerine getirilmiş olduğu kabul edilecektir. İşe giriş bildirgesinin verilmesi gereken
sürenin 21/7-25/7 tarihleri arasında olması halinde de 25/7 tarihine kadar (dahil) verilmesi
halinde de bildirge yasal süresi içinde verilmiş sayılacaktır.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) 15/7/2016 tarihinde FETÖ/PDY terör
örgütü tarafından yaşanan terör olayları nedeniyle işverenlerin işe giriş bildirgelerini verme
yükümlülüklerini 5604 sayılı Kanunda belirtilen sürelerde yerine getirmedikleri tespit
edildiğinden Yönetim Kurulunun 28/7/2016 tarihli ve 10288832 sayılı kararı ile bildirge verilme
süresi 29/7/2016 tarihi saat 23:59’a kadar uzatılmıştır.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Örnek 1- 5/7/2016 tarihinde çalışmaya
başlayacak sigortalının işe giriş bildirgesinin 4/7/2016 tarihinde e-sigorta yoluyla verilmesi
gerekmekte olup bu sürenin mali tatil olması nedeniyle 27/7/2016 tarihi saat 23:59’a kadar
verilmesi halinde yasal süresi içinde verilmiş sayılacaktır. 2016 yılı Temmuz ayı için bildirimin
29/7/2016 tarihi saat 23:59’a kadar yapılması halinde de Yönetim Kurulu Kararı gereği bildirge
yasal sürede verilmiş sayılacaktır.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Örnek 2-22/7/2016 tarihinde işe
başlayacak sigortalının işe giriş bildirgesinin 21/7/2016 tarihinde e-sigorta yoluyla verilmesi
gerektiğinden, mali tatilin son gününü izleyen sürede verilen belgeler için beş gün uzatıldığından
bildirgenin 25/7/2016 tarihi saat 23:59’a kadar verilmesi halinde yasal süresi içinde verilmiş
sayılacaktır. 2016 yılı Temmuz ayı için bildirimin 29/7/2016 tarihi saat 23:59’a kadar yapılması
halinde Yönetim Kurulu Kararı gereği bildirge yasal sürede verilmiş sayılacaktır.
(Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Devredilen Sosyal Sigortalar Kurumu
Yönetim Kurulunun 19/8/1988 tarihli ve VIII/2536 sayılı Kararı gereğince Milli Eğitim
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
57
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Bakanlığına bağlı okullarda aday çırak, çırak ve işletmelerde beceri eğitimi gören öğrenciler
hakkında SSİY’nin işyeri bildirgesinin verilmesi halinin düzenlendiği 27 nci, sigortalı işe giriş
bildirgesi verilmesi halinin düzenlendiği 28 inci ve prim belgelerinin (aylık sigorta primleri
bildirgesi, dört aylık sigorta primleri bordrosu, sosyal güvenlik destek primi bordrosu, aylık prim
ve hizmet belgesi) verilmesi halinin düzenlendiği maddelerinin uygulanmamasına ve verilen idari
para cezalarının terkin edilmesine karar verildiğinden, Devredilen SSK Prim Tahsilat Daire
Başkanlığının 15/9/1988 tarihli ve 16-8. Ek Genelgesi gereğince 3308 sayılı Kanun kapsamında
aday çırak, çırak ve işletmelerde beceri eğitimi gören öğrencileri çalıştıran işyerlerine bu
bildirimlerin geç yapılması nedeniyle idari para cezası uygulanmamıştır. Devredilen sosyal
güvenlik kurumlarının yönetim kurulu kararları Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun
3/12/2010 tarihli ve 2010/46 sayılı Kararı gereğince incelenerek devamı uygun görülmeyen
kararlar yürürlükten kaldırıldığından 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendine tabi 3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören
öğrencilerin işe giriş bildirgesinin geç verilmesinden dolayı 2008 yılı Ekim ayı ile 3/12/2010
tarihleri arasında idari para cezası uygulanmayacaktır.
2- Sigortalı işe giriş bildirgesinin düzenlenmesi
Sigortalı işe giriş bildirgesi sigortalıların Kanunun 8 inci maddesine göre Kuruma
bildirilmesi amacıyla kullanılmakta, ayrıca (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Kurumumuz, ve İŞKUR tarafından ortak
kullanılan bir belge olduğundan bildirgenin işverenler ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci madde
sandıkları tarafından eksiksiz ve doğru olarak doldurulması gerekmektedir.
Bu nedenle belgede;
- “Sosyal Güvenlik Sicil Numarası” alanına Türk vatandaşları için T.C kimlik numarası,
yabancı uyruklular için ise Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce verilen numara
yazılacak,
- “Belgenin Mahiyeti” bölümüne (4/a) sigortalıları yönünden ilk defa sigortalı olacak kişi
için “İlk”, daha önce sigortalı olanlar için “Tekrar” alanı yanındaki kutu (X) ile belgenin re’sen
düzenlenmesi halinde ise ilgili alanın yanındaki kutu (X) ile işaretlenecektir.
Ayrıca;
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) - “A- SİGORTALININ KİMLİK /
ÖĞRENİM / ADRES BİLGİLERİ” bölümü 1 ila 7 numaralı alanlarına nüfus cüzdanı bilgileri,
yabancı uyruklu ise 8 numaralı alana ülke adı, 9 numaralı alana öğrenim durumu, 10 numaralı
alana nüfusa kayıtlı olduğu yer, 11 numaralı alana ikamet adresi bilgileri yazılacaktır.
- “B- SİGORTALININ SOSYAL GÜVENLİK BİLGİLERİ” bölümü 12 numaralı alanına
(4/a), (4/b) ve geçici 20 nci madde sandık sigortalıları için Kurumun internet sayfasında yer alan
(www.sgk.gov.tr) aşağıdaki sigortalılık türü/kodlarından durumlarına uygun olanı
işaretlenecektir.
SİGORTALILIK KODLARI
0
Mecburi sigortalı
20
Ek 5 tarım
1
İsteğe bağlı sigortalı
21
Ek 6 ticari araç
2
5 (g) sigortalı
22
Ek 6 sanatçı
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
58
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3
Tarım sigortalısı (2925)
23
1402 SK Borçlanma
6
Yurtdışı borçlanma
24
İntörn öğrenci
7
Çırak / Mesleki eğitim (Değişik, 25
Harp m. Vazife m. 2330 ve 3713 SK göre aylık alanlar
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
Sosyal güvenlik destek primi
26
5434 SK ek 76, GM 192
12 Uluslararası sözleşmesi olmayan
27
Libya’da çalışanlar (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19
8
sayılı Genelge)
yabancı uyruklu sigortalı
14 Cezaevi çalışanları
28
Ek 9 10 günden az (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19
sayılı Genelge)
16 İŞKUR kursiyerleri
29
Ek 9 10 günden fazla(Ek, 3/7/2015 tarihli ve
2015/19 sayılı Genelge)
17 İş kaybı tazminatı alanlar
30
Ek 9 10 günden az uzun vade(Ek, 3/7/2015 tarihli
ve 2015/19 sayılı Genelge)
18 YÖK kısmi istihdam
31
Milletvekili borçlanması (Ek, 1/9/2016 tarihli ve
2016/20 sayılı Genelge)
19 Stajyer öğrenciler
32
Bursiyer (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı
Genelge)
33 Güvenlik korucusu (Ek, 24/4/2019 34
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Banka sandıklarında tüm sigorta kollarına tabi
çalışanlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)
35 Banka sandıklarında sosyal güvenlik 36
destek primine tabi çalışanlar (Ek,
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
670/KHK kapsamında tazminat hakkından
yararlananlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)
37 Tamamlayıcı ya da alan eğitimi
gören öğrenciler (Ek, 24/4/2019 tarihli
ve 2019/9 sayılı Genelge)
- 13 (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) numaralı alana, 2008 yılı
Mayıs ayından önce devredilen SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı ve 506 sayılı Kanunun geçici 20
nci maddesine tabi sandıklarda çalışanlar için sicil/iştirakçi veya sandık numarası yazılacaktır.
- 14 (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) numaralı alana, Kanunun
88 inci maddesinin dördüncü fıkrası ile 4857 sayılı Kanunun 13 ve 14 üncü maddelerine göre
kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışan
sigortalıların eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerinin 30 güne tamamlanması zorunlu
olduğundan, (4/a) kapsamında çalıştırılan sigortalıların bu kapsamda çalıştırılıp çalıştırılmadığı
hususu işaretlenecektir.
- 15 (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (Değişik, 19/6/2020 tarihli
ve 2020/21 sayılı Genelge) numaralı alana 2008 yılı Ekim ayı başından önce 506 sayılı Kanuna
göre yaşlılık aylığı bağlananlar ile bu tarihten önce sigortalılığı başlayan ve 5510 sayılı Kanunun
geçici 2 nci maddesine göre (4/a) kapsamında yaşlılık aylığı bağlanacak sigortalılardan yeniden
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
59
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanlar için
tercihleri doğrultusunda tüm sigorta kolları ya da sosyal güvenlik destek primine ilişkin
sigortalılık türü seçilecektir. 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde belirtilen kurumlarda
çalıştırılan sigortalılar için madde hükmünde sayılan istisnalar hariç “tüm sigorta kolları”
seçeneği, Kanunun 5 inci maddesine tabi sigortalı olanlar için ise uygun olan sigortalılık türü
işaretlenecektir.
- 16 (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) numaralı alana sigortalının
ilk veya tekrar çalışmaya başladığı tarih yazılacaktır.
- 17 (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) numaralı “Meslek adı ve
kodu” alanına Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışan sigortalılar
için fiilen yapacakları mesleklerinin adı ve kodu işaretlenecektir. İŞKUR tarafından belirlenen
“Meslek adı ve kodu” bilgileri “www.sgk.gov.tr” internet adresinde görüntülenir.
Örnek- 8/8/2009 tarihinde süpermarket işyerinde kasiyer olarak işe başlayacak elektrik
tesisatçısının işveren tarafından 7/8/2009 tarihinde Kuruma gönderilecek sigortalı işe giriş
bildirgesinde meslek adı alanına “kasiyer” meslek kodu alanına ise “4211.04” yazılacaktır.
- 18 (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) numaralı alana, 4857 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesine göre (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) engelli
ve eski hükümlüleri çalıştıran işverenler tarafından işaretlenecektir.
- 19 (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) numaralı “2821 sayılı
Kanun (6356 sayılı Kanun) gereğince belirlenen görev kodu” alanına, hizmet akdine tabi olarak
bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanların bir kısmı 4857 sayılı Kanuna göre işçi
sayılmadıklarından, işçi sayılanların tespit edilebilmesi amacıyla durumlarına uygun olan “1İşveren vekili”, “2- İşçi”, “3- 657 SK (4/B) kapsamında çalışanlar”, “4- 657 SK (4/C)
kapsamında çalışanlar”, “5- Çıraklar ve stajyer öğrenciler” ve “6- Diğerleri” seçeneklerinden biri
yazılacaktır.
Bu nedenle;
- 4857 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan; deniz ve hava taşıma işlerinde, 50’den
az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerde, aile
ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işlerinde, bir ailenin üyeleri ve 3 üncü
dereceye kadar (3 üncü derece dahil) hısımları arasında dışardan başka biri katılmayarak evlerde
ve el sanatlarının yapıldığı işlerde, ev hizmetlerinde, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek
Kuruluşları Kanununun 2 nci maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı işyerlerinde çalışanlar
ve sporcular işçi sayılmadıklarından bunlar için “6- Diğerleri”,
- Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının;
(a) bendine tabi ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye
ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular, (g) bendine tabi Ülkemiz ile sosyal
güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde
çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri için “6- Diğerleri”,
(b) bendine tabi 3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki
eğitim gören öğrenciler, meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında
zorunlu staja tabi tutulan öğrenciler ile 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi
zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı, Kanunun 82 nci maddesine göre
belirlenen günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar için “5- Çıraklar
ve stajyer öğrenciler”,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
60
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(c) bendine tabi harp malulleri ile 3713 ve 2330 sayılı kanunlara göre vazife malullüğü
aylığı bağlanmış malullerden iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi kesiliyorsa “6Diğerleri”, bu prim yanında ayrıca uzun vade sigorta primi de kesiliyorsa “2- İşçi”,
Kanun gereğince işveren adına ve hesabına, işin veya görülen hizmetin bütününün
yönetim görevini yapan işveren vekillerinden sigortalı olarak çalışanlar, 6356 sayılı Kanuna göre
işveren sayıldığından bunlar için “1- İşveren vekili”,
657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) ve (C) bendine tabi olanlar;
Kamu idarelerinin kuruluş ve personel kanunlarında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılan ancak, 4857, 854, 5953 ve 5434 sayılı kanunların
hükümleri uygulanmayan personeli ile 6356 sayılı Kanuna tabi olmayanlar için “3- 657 SK (4/B)
kapsamında çalışanlar”, “4- 657 SK (4/C) kapsamında çalışanlar” ya da “6- Diğerleri”,
Sosyal güvenlik kanunlarına göre emekli olup aylıkları kesilmeden Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışanlar
için “2- İşçi” seçeneği işaretlenecektir.
Örnek- 1/9/2009 tarihinde Kanun kapsamına alınan işyerinde işveren söz konusu tarih
itibariyle 35 sigortalı çalıştıracağını beyan etmiş olup, bunların 25 tanesi işçi, 4 tanesi çırak, 1
tanesi de işveren adına işleri yürütmek üzere alınan kişidir. Buna göre, düzenlenecek işe giriş
bildirgelerinde “20” numaralı alana 25 sigortalı için “İşçi”, 4 sigortalı için “Çıraklar ve stajyer
öğrenciler”, 1 sigortalı için ise “İşveren vekili” alanı işaretlenecektir. İşyerinin Kanun kapsamına
yeni alınması sebebiyle bu sigortalıların sigortalı işe giriş bildirgelerinin işyeri tescil tarihinden
itibaren bir ay içinde (1/10/2009 tarihine kadar) Kuruma verilmesi gerekmektedir.
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) - “C- İŞVEREN / İŞYERİ /
VERGİ DAİRESİ /ESNAF SAN. SİC. MEMURLUĞU / ZİRAAT ODASI / TARIM İL / İLÇE
MD. / ŞİRKET BİLGİLERİ” bölümü 21 numaralı “ÇSGB işkolu” alanına, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenen 6356 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan
aşağıdaki 20 adet iş kolundan birisi, 22 numaralı alana SGK işyeri sicil numarası, 23 numaralı
alana gerçek kişiler için 11 haneli T.C. kimlik numarası, tüzel kişiler için 10 haneli vergi kimlik
numarası yazılacaktır.
ÇSGB İŞ KOLU KODLARI
Avcılık, balıkçılık, tarım ve ormancılık 11 Çimento, toprak ve cam
Gıda sanayi
12 Metal
Madencilik ve taş ocakları
13 İnşaat
Petrol, kimya, lastik, plastik ve ilaç
14 Enerji
Dokuma, hazır giyim ve deri
15 Taşımacılık
Ağaç ve kağıt
16 Gemi yapımı ve deniz taşımacılığı,
ardiye ve antrepoculuk
7 İletişim
17 Sağlık ve sosyal hizmetler
8 Basın, yayın ve gazetecilik
18 Konaklama ve eğlence işler
9 Banka, finans ve sigorta
19 Savunma ve güvenlik
10 Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar
20 Genel işler
1
2
3
4
5
6
- “D-BEYAN VE TAAHHÜTLER” bölümüne sigortalının ve işverenin beyan ve
taahhütleri yazılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
61
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3- Sigortalıların tescil işlemleri
Kanun gereğince ilk defa 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren sigortalı olacaklar ile bu
tarihten önce 506 ve 2925 sayılı kanunlara tabi sigortalıların sigortalılık işlemleri sosyal güvenlik
sicil numarası ile takip edilecektir.
Sosyal güvenlik sicil numarası Türk vatandaşları için Türkiye Cumhuriyeti kimlik
numarası, yabancı uyruklular için ise Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce verilen
kimlik numarasıdır.
Sigortalı tescil kütüğü ortaklaştırılıncaya kadar Kanunun 4 üncü maddesine tabi
sigortalılar için ayrıca sigorta sicil numarası verilmeye devam edilecektir.
SGİM/SGM’lerce kağıt ortamında verilen işe giriş bildirgelerine göre tescil işlemi
sonuçlandırılarak sigortalılara ait belgeler açılacak sicil dosyasında muhafaza edilecektir. Ancak,
sigortalı daha önce tescil edilmiş ise tescil işlemi sonuçlandırıldıktan sonra tekrar sigortalı işe
giriş bildirgeleri de bu dosyaya konulacaktır.
3.1- Re’sen tescil işlemleri
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca fiilen yapılan denetimler veya işyeri
kayıtlarından yapılan tespitler ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları
gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler veya kamu kurum ve kuruluşları ile
5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar tarafından düzenlenen belge veya alınan
bilgiler sonucu Kuruma bildirilmediği tespit edilenlerin,
Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrasına göre kamu idareleri ile Kanunun 100 üncü
maddesine göre 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar, diğer
gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlarla
yapılan protokoller çerçevesinde alınan bilgiler sonucu çalıştıkları tespit edilenlerin,
Açılan davalar sonucunda mahkemelerce hizmetleri tespit edilenlerin,
3201 sayılı Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin
Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun uyarınca yapılan hizmet
borçlanması talebinde bulunanlardan, Türkiye’de Kanuna veya Kanunla yürürlükten kaldırılan
sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri bulunmayanların,
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki bankalar, sigorta ve reasürans
şirketleri, ticaret odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri birlikler personeli
için kurulmuş bulunan sandıkların iştirakçileri ile aylık veya gelir bağlanmış olanlar ile bunların
hak sahiplerinden Kurumca devir alınanların,
Sicilsiz tahakkuk komisyonunca işe giriş bildirgesi verilmediği halde, sigorta prim
bordrosunda yer alan çalışmaları mal edilenler ile işe giriş bildirgesi verilmediği halde başkasına
ait sigorta sicil numarasında kayıtlı hizmetleri mal edilenlerin,
tescil işlemleri Kurumca re’sen yapılacaktır.
(Mülga, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
3.1.1- İdari para cezası uygulanmasını gerektiren re’sen tescil işlemleri (Ek,
11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
Sigortalı işe giriş bildirgesinin Kurumca re’sen düzenlenmesi halinde, aşağıda belirtilen
durumlarda fiilin oluştuğu tarih esas alınıp zamanaşımı süresi de göz önünde bulundurularak idari
para cezası uygulanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
62
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
- Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca fiilen yapılan denetimler veya
işyeri kayıtlarından yapılan tespitler ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi
mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler veya kamu kurum ve
kuruluşları ile 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar tarafından düzenlenen
belge veya alınan bilgiler sonucu Kuruma bildirilmediği tespit edilenlerin,
- Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrasına göre kamu idareleri ile Kanunun 100 üncü
maddesine göre 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar, diğer
gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlarla
yapılan protokoller çerçevesinde alınan bilgiler sonucu çalıştıkları tespit edilenlerin,
- Sigortalılık başlangıç tarihi açılan davalar sonucunda mahkemelerce tespit edilenlerin,
- Sicilsiz tahakkuk komisyonunca işe giriş bildirgesi verilmediği halde, aylık/üç aylık/dört
aylık sigorta prim bordrosunda yer alan çalışmaları mal edilenler ile işe giriş bildirgesi
verilmediği halde başkasına ait sigorta sicil numarasında kayıtlı hizmetleri mal edilenlerin,
sigortalı işe giriş bildirgelerinin Kurumca yapılacak tebligat ile bir aylık sürede verilmesi
istenecek, bu süre içinde verilmeyen işe giriş bildirgeleri Kurumca re’sen düzenlenecektir.
Kağıt ortamında re’sen sigortalı işe giriş bildirgesi düzenlenenlerin tescil işlemleri, (4/a)
tescil programının re’sen tescil seçeneği işaretlenerek, kayıt dışı istihdamla mücadele
servislerince sigortasız çalıştırıldığı tespit edilenler için kağıt ortamında re’sen düzenlenen
sigortalı işe giriş bildirgesinin üzerine ise “KADİM” kaşesi basılarak re’sen tescil seçeneğinin
“KADİM” seçeneği işaretlenerek tescil işlemi sonuçlandırılacaktır.
3.1.2- İdari para cezası uygulanmasını gerektirmeyen re’sen tescil işlemleri
Aşağıda belirtilen hallerde işe giriş bildirgesinin re’sen düzenlenmesi nedeniyle idari para
cezası uygulanmayacaktır.
- 3201 sayılı Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin
Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun uyarınca yapılan hizmet
borçlanması talebinde bulunanlardan, Türkiye’de Kanuna veya Kanunla yürürlükten kaldırılan
sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri bulunmayanların re’sen tescilinde “6- Yurtdışı
borçlanma” sigortalılık kodu, işe giriş tarihi 1/1/2500 olarak kaydedilecektir.
- (Değişik, 17/09/2021 tarihli ve 2021/32 sayılı Genelge) 6552 sayılı Kanunla 3201 sayılı
Kanunun 5 inci maddesine yapılan ilave ile 11/9/2014 tarihinden itibaren uluslararası sosyal
güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce akit ülke sigortasına girdiği tarihin
Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki
sigortalılık sürelerini borçlananların akit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarihin ilk ise giriş
tarihi olarak kabul edileceği hüküm altına alındığından; Almanya, Arnavutluk, Avusturya,
Azerbaycan, Belçika (1/9/2018 tarihinden önce ilk defa bu ülkede çalışmaya başlamış olanlar
için), Bosna Hersek, Çekya, Fransa, Gürcistan, Hırvatistan, Hollanda, İsviçre, İtalya, Kanada,
Kebek, K.K.T.C.(1/10/2020 tarihinden önce ilk defa bu ülkede çalışmaya başlamış olanlar için),
Kore Cumhuriyeti, Lüksemburg, Makedonya, Slovakya (Mülga, 03/11/2021 tarihli ve 2021/37
sayılı Genelge) ve Tunus’ta geçen sürelerini 3201 sayılı Kanuna göre borçlananların bu ülkelerde
ilk defa çalışmaya başladıkları tarih ise giriş tarihi olarak kabul edilecektir. Bu durumdaki
sigortalıların re’sen tescilinde “6- Yurtdışı borçlanma” sigortalılık kodu, çalışmanın geçtiği ülke
ve buradaki işe giriş tarihi esas alınarak işe giriş bildirgesi düzenlenecektir. 11/9/2014 tarihinden
önce Kurum aleyhine açılıp sonuçlanan davalar hakkında da re’sen tescil işlemi aynı şekilde
yapılacaktır. 3201 sayılı Kanunla yapılan borçlanmalarda sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti
hakkında 29/9/2014 tarihli ve 2014/27 sayılı Genelge doğrultusunda işlem yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
63
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
- Kanunun geçici 36 ncı maddesi gereğince borçlanma yapmak üzere müracaat edenlerden
506 ve 2925 sayılı kanunlar kapsamında hizmeti bulunmayanlar ile 1479, 2926 ve 5434 sayılı
kanunlara göre tescili olanların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre
tescili olmayanların re’sen tescilinde “23- 1402 SK Borçlanma” sigortalılık kodu, işe giriş tarihi
1/1/1402 olarak kaydedilecektir.
- 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki bankalar, sigorta ve reasürans
şirketleri, ticaret odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri birlikler personeli
için kurulmuş bulunan sandıklarından Kuruma devredilen İttihadı Milli Türk Anonim Sigorta
Şirketi Emekli Sandığı, İstanbul Bankası Personeli Sosyal Sigorta Sandığı Vakfı, Türkiye
Öğretmenler Bankası A.Ş. Emekli Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Vakfı, Tam Sigorta A.Ş.
Memur ve Müstahdemleri Emekli Sandığı Vakfı, Ankara Anonim Türk Sigorta Şirketi Memur ve
Hizmetlileri Sağlık ve Emeklilik Sandığı Vakfı, Türkiye Tütüncüler Bankası A.Ş. Memur ve
Hizmetlileri Sosyal Sigorta ve Yardım Sandığı Vakfı, Türkiye Kredi Bankası A.Ş. Memur ve
Müstahdemleri Sosyal ve Yardım Sandığı Vakfı ile Türk Ticaret Bankası Emekli Sandığı
Vakfı’nda çalışan ve bu sandıklardan emekli olanların 506 sayılı Kanun kapsamında sicil
numarası bulunmayanların re’sen tescili (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet
Daire Başkanlığınca yapılacaktır.
- 991 sayılı Devlet Demiryolları ve Limanları İşletme Genel Müdürlüğü İşçileri Emekli
Sandığı ile Askeri Fabrikalar Tekaüt ve Muavenet Sandığının Sosyal Sigortalar Kurumuna Devri
Hakkında Kanun gereğince 1/6/1969 tarihinde devredilen Devlet Demiryolları ve Limanları
İşletme Genel Müdürlüğü İşçileri Emekli Sandığı ile Askeri Fabrikalar Tekaüt ve Muavenet
Sandığında çalışanların re’sen tescil işlemi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet
Daire Başkanlığınca yapılacaktır.
3.2- İptal-İpka işlemleri
3.2.1- Bir sigortalıya birden çok sigorta sicil numarası verilmesi
Bir sigortalıya birden fazla sigorta sicil numarası verilmişse, bu sigortalının ilk çalışması
dolayısıyla verilen sicil numarası ipka (geçerli), sonraki çalışmaları ile ilgili sicil numaraları iptal
edilir. Ancak, tahsis işlemi yapılmış dosyalara ait sonradan tespit edilen sicil numarası,
sigortalının ilk çalışması dolayısıyla verilmiş olan numaralardan olsa dahi iptal edilerek, tahsis
gören sigorta sicil numarası ipka edilecektir.
Birden çok sigorta sicil numarası verilen sigortalıların iptal-ipka işlemleri sigortalının en
son hizmetinin geçtiği SGİM/SGM’lerce, mükerrer sigorta sicil numaralarının aynı ya da değişik
ünitelerce verildiğine bakılmaksızın, gerek iptal edilecek gerekse geçerli sayılacak sigorta sicil
numaralarının aynı kişiye ait olup olmadığı özenle araştırılacak, sigorta sicil numaralarının aynı
sigortalıya ait olduğunun anlaşılması halinde, iptal-ipka işlemi yapılacaktır.
İptal edilen sigorta sicil numarasına ait dosya gömleği kesinlikle imha edilmeyip, üzerine
gerekli not düşülerek arşivdeki yerinde saklanacak, iptal edilen sicil numaraları da tescil
işlemlerinde yeniden kullanılmayacaktır.
3.2.2- Bir sicil numarasının birden çok sigortalıya verilmesi
Bir sigorta sicil numarasında birden fazla sigortalının kayıtlı olduğunun herhangi bir
nedenle anlaşılması halinde, öncelikle künyeleri ile tarama yapılarak aynı zamanda başka bir
sigorta sicillerinin de olup olmadığı araştırılacak, başka sigorta sicil numarasının tespiti halinde,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
64
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
başvuran sigortalının sadece kendine ait olan sicilde tüm hizmetleri toplanacak, ortak olan sicil
numarası ise diğer sigortalıya mal edilecektir.
Bu durumdaki sigortalıların başka sicilleri yoksa, önce başvuran sigortalının nüfus kayıt
örneği temin edilerek, yeni sistemde tescili yapılacak, eski tip sigorta sicil numarası diğer
sigortalıda bırakılarak her iki dosyaya yapılan işlem hakkında not düşülecektir.
Aynı sicilde kayıtlı sigortalıların her ikisinin de nüfus bilgilerinin noksansız bilinmesi
halinde, işe başlama tarihi önce olan mevcut sigorta sicil numarasında bırakılacak, diğer sigortalı
ise yeni bir sicil numarasında tescil edilecektir.
3.3- Diğer tescil işlemleri (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesine tabi isteğe bağlı sigortalılardan 1/10/2008
tarihinden önce “İsteğe Bağlı Başvuru Belgesi” ile müracaat edenler “1- İsteğe bağlı sigortalı”,
mülga 86 ncı maddesine tabi avukat ve noterler adına baro başkanlıkları ve noter odalarınca
düzenlenen 1/10/2008 tarihinden önceki süreye ait işe giriş bildirgeleri “2- 5(g) sigortalı
(topluluk)”, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılardan “Süreksiz Tarım İşlerinde Çalışanlara Ait
İstek ve Tescil Belgesi” ile müracaat edenlere “3- Tarım sigortalısı (2925)”, Kanunun 5 inci
maddesinin (g) bendi ve 51 inci maddenin üçüncü fıkrası gereğince isteğe bağlı sigortalı olmak
için “İsteğe Bağlı Giriş Bildirgesi” ile müracaat edenler “1- İsteğe bağlı sigortalı”, Kanunun ek 5
inci maddesi kapsamında süreksiz tarım ve orman işlerinde sigortalılardan “Tarım İşlerinde
Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” veya “Orman İşlerinde Hizmet
Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” ile müracaat edenler “20- Ek 5 tarım”, ek 6 ncı
madde kapsamında şehir içi toplu taşıma araçlarında ayda 10 günden az çalışıp primlerini 30 gün
üzerinden ödemek için isteyenler “Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara
Ait Giriş Bildirgesi” ile müracaat edenler “21- Ek 6 ticari araç, sanatçı olarak kısmi çalışanlardan
“Sanatçı Olarak Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” ile müracaat edenler “22- Ek 6
sanatçı” sigortalılık kodu ile tescil edilirler.
4- İşe giriş tarihinin düzeltilmesi işlemleri
İşverenlerin ilk ve tekrar işe giriş bildirgelerinde sigortalının işe alındığı tarihin hatalı
olduğunu ileri sürmeleri halinde sigortalının işe alındığı tarihin hatalı olduğunun işverenlerce
kesin delillerle ispatlanması ve ünitece de işverenler tarafından ibraz edilen belgelere göre işe
giriş tarihinin hatalı yazıldığının anlaşılması halinde, itirazlar kabul edilip işe giriş tarihi ile ilgili
gerekli düzeltmeler yapılacaktır.
Ünitece yapılacak değerlendirmede işe giriş bildirgesinde düzeltilmesi istenen tarihe
ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinde sigortalı adına yapılan bildirim bulunup bulunmadığı,
sigortalının çalışmaya başladığı tarihten itibaren en geç bir ay içinde çalışmaya başladığını
Kuruma sigortalı bildirim belgesini verip vermediği hususu değerlendirilerek işlem yapılacak
işverenin sunduğu belgeler ile Kurum kayıtlarının birbirini doğrulması halinde gerekli
düzeltmeler yapılacak, işveren bildirimlerinde tereddüt ve şüphe duyulması halinde konunun
Kurumun denetim ve kontrolle gerekli memurları tarafından araştırılarak sonucuna göre işlem
yapılması sağlanacaktır.
Örnek- 24/12/2010 tarihli işe giriş bildirgesi 23/12/2010 tarihinde Kuruma verilen
sigortalının işvereni daha sonra Kuruma yaptığı itirazda işe başlangıç tarihinin 29/12/2010 olduğu
belirtmiştir. Aylık prim ve hizmet belgesinde yapılan inceleme sigortalının işe giriş tarihinin
işverenin bildirim tarihini doğruladığı, sigortalının sigortalı bildirim belgesini Kuruma vermediği
anlaşılmış olup işverenin talebi doğrultusunda işe giriş tarihinde düzeltme yapılacaktır. Aylık
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
65
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
prim ve hizmet belgesinde sigortalının işe başlangıç tarihinin 22/12/2010 tarihi olduğunun tespit
edilmesi halinde bu defa işe başlangıç tarihi 22/12/2010 olarak düzeltilecek bu defa geç verilmiş
duruma düşen işe giriş bildirgesinden dolayı işverene idari para cezası uygulanacaktır.
5- Yaş Düzeltmeleri (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
Kanunun 57 nci maddesi gereğince uzun ve kısa vadeli sigortalar ile genel sağlık
sigortasından yararlanmada sigortaların yararlanmaya başlamadan önceki yaş düzeltmeleri kabul
edilmekte, sigortalılıkları başlatılanların sigortalılık başlangıç tarihinden sonra yaptıkları yaş
düzeltmeleri ise dikkate alınmamaktadır. Bu durumda yaş düzeltmelerine ilişkin mahkeme
kararlarına istinaden tescil kütüklerinin tashihli yaşla ilgili bölümleri düzeltilecek ancak, uzun ve
kısa vadeli sigortalar ile genel sağlık sigortasına tabi olunduktan sonra yapılan düzeltmelerde
sigortalılık hak ve mükellefiyetinin düzeltilmeden önceki yaşa göre belirleneceği sigortalılara
bildirilecektir.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun
38 inci maddesinde, aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde
bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan
bilgiler veya mükerrer kayıtlar maddi hata kapsamında değerlendirilmekte, bu tür maddi hatalar
Nüfus İşleri Genel Müdürlüğü ya da nüfus müdürlükleri tarafından düzeltilmekte veya
tamamlanmakta olup nüfus kütüğüne hatalı veya eksik tescil edilen kayıtlarla ilgili düzeltmeler
mahkemeye gerek kalmaksızın Nüfus İşleri Genel Müdürlüğü ya da nüfus müdürlükleri
tarafından düzeltilebilmektedir. Bu hususların belgelenmesi halinde kayıt düzetilmesi Kanunun
57 nci maddesine aykırı düşmediğinden düzeltilmiş yaş dikkate alınarak işlem yapılacaktır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge) Örnek 1-İşe giriş bildirgelerindeki doğum tarihi farklı olup daha sonra aynı kişi
olduğu anlaşılan ve iptal ipka işlemi yapılan sigortalının ilk defa çalışmaya başladığı 4/6/1979
tarihli işe giriş bildirgesinde doğum tarihi 1963, 8/8/2012 tarihli işe giriş bildirgesinde ise
4/9/1970’tir. Sigortalı 27/6/2012 tarihinde mahkeme kararı ile 4/9/1970 olan doğum tarihini
31/12/1963 olarak değiştirmiştir. Mahkeme kararının kesinleşme tarihi 27/6/2012 tarihi
olduğundan, uzun vade sigorta kollarından sağlanan yardımlarda 4/9/1970 doğum tarihi esas
alınacaktır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) Örnek 2- 2/11/1981 ve 15/3/1985
tarihlerinde işe giriş bildirgesi verilen sigortalının 2/11/1981 tarihinde uzun vadeli sigorta kolları
yönünden prim ödenmediği tespit edilmiştir. Sigortalı 7/4/1968 olan doğum tarihini 4/3/1983
tarihli mahkeme kararı ile 7/4/1963 olarak düzelttirmiş olup 2/11/1981 tarihi ile yaş
düzeltmesinin yapıldığı 4/3/1983 tarihi arasında uzun vade sigorta kolları yönünden prim
ödenmediğinden sigortalının tescil kaydı düzeltilecek uzun vade sigorta kollarından sağlanan
yardımlarda 7/4/1963 olarak dikkate alınacaktır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) Örnek 3- 22/9/1988 tarihinde 1479
sayılı Kanuna tabi, 21/11/1992 tarihinde 506 sayılı Kanuna tabi olan sigortalı 8/8/1986 tarihli
mahkeme kararı ile 5/5/1965 olan doğum tarihini 4/4/1964 olarak düzelttirmiş olup tescil
kayıtlarında gerekli düzeltme yapılacak uzun vade sigorta kollarından sağlanan yardımlarda
4/4/1964 doğum tarihi esas alınacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
66
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) Örnek 4- Bulgaristan göçmeni olan
sigortalının ilk işe giriş bildirgesindeki doğum tarihinin 18/8/1959 olduğu ancak Nüfus ve
Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün yazısı ile 18/8/1963 olan doğum tarihinin kayıtlara
sehven 18/8/1959 olarak yazıldığı ve söz konusu kaydın düzeltildiği anlaşılmış olup tescil
kayıtlarında gerekli düzeltme yapılacak uzun vade sigorta kollarından sağlanan yardımlarda
18/8/1963 doğum tarihi esas alınacaktır.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanununun 367 nci maddesinin ikinci fıkrasında, kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile
ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemeyeceği hükmü bulunduğundan
yaş düzeltmelerinde mahkeme karar tarihi değil kesinleşme tarihi dikkate alınacaktır.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Örnek 5- 1/3/1986 tarihinde 506 sayılı
Kanuna tabi çalışmaya başlayan sigortalının 17/5/1970 olan doğum tarihi 11/2/1986 tarihli
mahkeme kararı ile 17/5/1966 olarak değiştirilmiştir. Mahkeme kararının kesinleşme tarihi
5/3/1986 tarihi olduğundan, tescil kayıtlarında gerekli düzeltme yapılacak ancak uzun vade
sigorta kollarından sağlanan yardımlarda 17/5/1970 doğum tarihi esas alınacaktır.
ALTINCI BÖLÜM
Sigortalılığın Sona Ermesi ve Kuruma Bildirilmesi
1- Sigortalılığın sona ermesi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıların sigortalılıkları
hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren sona ermekte, sigortalılığı bu şekilde sona erenlerin
ise Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince işverenleri tarafından işten
ayrıldığı tarihi takip eden on gün içinde Kuruma sigortalı işten ayrılış bildirgesi (EK-10) ile esigorta yoluyla bildirilmesi gerekmektedir.
Kamu idarelerince;
- 4447 sayılı Kanununa göre işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel,
- Yurt dışı görevde çalışmak üzere işe alınan personel,
- Dış temsilciliklerde istihdam edilmekte olup temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli
ikamet izni veya bu devletin vatandaşlığını da haiz bulunan Türk uyruklu sözleşmeli personelden,
bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumunda sigortalı olduğunu belgeleyenler,
- Dış temsilciliklerde istihdam edilen sözleşmeli personelden uluslararası sosyal güvenlik
sözleşmeleri çerçevesinde ve temsilciliğin bulunduğu ülkenin ilgili mevzuatının zorunlu kıldığı
hallerde bulunulan ülkede sosyal sigorta kapsamında sigortalı yapılanlar,
hakkında işten ayrılış bildirgesinin sigortalılığının sona ermesinden itibaren üç aylık süre
içinde Kuruma verilmesi gerekmektedir.
Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin verilmesi gereken yasal sürenin son gününün resmi
tatile rastlaması halinde bildirge, resmi tatili izleyen ilk iş günü içinde Kuruma verildiği takdirde
süresi içinde verilmiş sayılacaktır.
(Değişik 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) İşten ayrılış bildirgesinin yasal
süre içerisinde verilmesinde 5604 sayılı Kanunun mali tatile ilişkin hükümleri bu Genelgenin
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
67
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
beşinci bölüm “1.3- Yasal süresinde verilmeyen sigortalı işe giriş bildirgeleri” alt başlığında
belirtilen süreler esas alınarak uygulanacaktır.
İşten ayrılış bildirgesine idari para cezası verilmesi uygulamasına 1/8/2009 tarihinden
itibaren geçildiğinden sigortalı işten ayrılış bildirgesinin yasal süresinde verilip verilmediğinin
tespiti sigortalının işten ayrılış tarihinde geçerli olan mevzuat hükümlerine göre yapılacaktır.
Örnek- 24/7/2009 tarihinde çalıştığı işten ayrılan sigortalının sigortalı işten ayrılış
bildirgesinin 3/8/2009 tarihi saat 23:59’a kadar Kuruma verilmesi gerekmekte olup, bu süre
geçtikten sonra bildirgenin verilmesi halinde işverene idari para cezası uygulanmayacak, aynı
sigortalının 3/8/2009 tarihinde işten ayrıldığı varsayıldığında bildirgenin 13/8/2009 tarihi saat
23:59’a kadar verilmemesi halinde bu defa bildirgenin geç verilmesinden dolayı idari para cezası
uygulanacaktır.
1/10/2008-1/8/2009 tarihleri arasında sigortalı işten ayrılış bildirgesine kaydedilen bilgiler
ile ayrıca ilgili aylık prim ve hizmet belgelerinde yer alan bilgiler arasında mutabakatsızlık
olması halinde aylık prim ve hizmet belgesindeki bilgiler esas alınacaktır. 1/8/2009 tarihine kadar
on günlük süre dolmadan aylık prim ve hizmet belgesi verilmiş ise ayrıca sigortalı işten ayrılış
bildirgesinin düzenlenmesi istenmeyecektir.
Örnek- Sigortalı, 26/1/2010 tarihinde işten ayrılmış olup bu sigortalının işten ayrılış
bildirgesinin işten ayrıldığı tarihi takip eden 27/1/2010 tarihinden itibaren 5/2/2010 tarihine kadar
e-sigorta yoluyla Kuruma bildirilmesi gerekmektedir.
Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin meslek adı ve kodu, sigortalının işten ayrılış tarihi ve
nedeni ile sigortalının işten ayrıldığı aydaki ve bir önceki aydaki kazancı işten ayrılış tarihi esas
alınarak on günlük süre içerisinde düzeltilebildiği gibi bildirge iptali de bu süre içerisinde
yapılabilir. ÇSGB iş kolu ve sigortalının adresi her zaman e-sigorta yoluyla işverenler tarafından
değiştirilebilir.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
1.1- İşten ayrılış bildirgesinin re’sen düzenlenmesi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve
2019/9 sayılı Genelge)
SSİY’nin 103 üncü maddesinin beşinci fıkrasında işyerlerinde; ay içinde bazı işgünlerinde
çalıştırılmadığına veya eksik ücret ödendiğine dair belgeleri Kuruma verilmeyen veya verilen bu
belgeler Kurumca geçerli sayılmayan sigortalılar ile ilgili olarak düzenlenmesi gereken sigortalı
işe giriş bildirgesi, sigortalı işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar prim
hizmet belgesinin ünitece yapılacak bir ay süreli tebligat ile ilgili işveren veya alt işverenden
isteneceği, söz konusu belgelerin yapılan tebligata rağmen verilmediği takdirde ünitece re’sen
düzenleneceği öngörülmüştür.
SSİY hükmü gereğince sigortalıların tescil ve hizmet kayıtlarının düzeltilmesinde;
- İşyerinin kanun kapsamında olması durumunda;
Aylık prim ve hizmet belgesinde işten ayrılış tarihi bulunan sigortalılar için işten ayrılış
bildirgesi bir ay süreli tebligat ile işverenden istenecek, yapılan tebligata rağmen bildirgenin
verilmemesi halinde işten ayrılış bildirgesi aylık prim ve hizmet belgesindeki işten ayrılış tarihine
göre,
Aylık prim ve hizmet belgesinde işten ayrılış tarihi bildirilmemiş ve işten ayrılış
bildirgesinin verilmemiş olması halinde işten ayrılış bildirgesi bir ay süreli tebligat ile işverenden
istenilecek, verilmemesi halinde sigortalının aylık prim ve hizmet belgesindeki son bildirim tarihi
esas alınarak,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
68
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
- İşyerinin “Kontrollü” ve “Şüpheli” kapsamında olması durumunda, aylık prim ve hizmet
belgesinde hizmeti bildirilmesine rağmen işten ayrılış bildirgesi verilmeyen ve işverene
ulaşılamayan hallerde denetim sonuçlanıncaya kadar sigortalının bu işyerinden son bildirim tarihi
esas alınarak,
işten ayrılış bildirgesi ünitece re’sen düzenlenecektir.
“Kontrollü” ve “Şüpheli” işyerlerinde denetim sonucunda sigortalının işten ayrılış
tarihinin bu tarih dışında bir tarih olması halinde işten ayrılış tarihi denetim raporuna göre
değiştirilecektir.
Örnek- Sigortalı (A) 21/11/2017 tarihinde sağlık yardımı alamadığı için Kuruma
müracaat etmiş, yapılan incelemede Haziran 2017 tarihinde 1111111 07 işyeri numaralı
işyerinden 30 gün prim ödeme gün süresinin bulunduğu, işten ayrılış bildirgesinin Kuruma
verilmediği, işyerinin “Kontrollü” işyeri olduğu tespit edilmiştir. İşyerinde denetim
sonuçlanıncaya kadar sigortalının işten ayrılışı, en son primin ilişkin olduğu 30/6/2017 tarihi esas
alınarak re'sen düzenlenecektir.
1.2- Yasal süresinde verilmeyen sigortalı işten ayrılış bildirgeleri
Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasına 5838 sayılı Kanunla 1/8/2009 tarihinden
itibaren eklenen (j) bendi ile sigortalı işten ayrılış bildirgesini Kurumca belirlenen şekle ve usule
uygun vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle
zorunlu tutulduğu halde, anılan ortamda göndermeyenler veya Kanunda belirtilen süre içinde
Kuruma vermeyenler hakkında her bir sigortalı için asgari ücret tutarında, 6283 sayılı Kanunla
yapılan düzenleme ile bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan
defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak
kaydıyla her bir sigortalı için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanacaktır.
1/10/2008-1/8/2009 tarihleri arasında Kuruma on günlük sürenin dışında verilen sigortalı
işten ayrılış bildirgeleri için Kanunda herhangi bir müeyyide yer almadığından idari para cezası
verilmez.
Örnek- 24/7/2009 tarihinde çalıştığı işten ayrılan sigortalının sigortalı işten ayrılış
bildirgesinin 3/8/2009 tarihi saat 23:59’a kadar Kuruma verilmesi gerekmekte olup bu süre
geçtikten sonra bildirgenin verilmesi halinde işverene idari para cezası uygulanmayacak, aynı
sigortalının 3/8/2009 tarihinde işten ayrıldığı varsayıldığında bildirgenin 13/8/2009 tarihi saat
23:59’a kadar verilmemesi halinde bu defa bildirgenin geç verilmesinden dolayı idari para cezası
uygulanacaktır.
1/10/2008-1/8/2009 tarihleri arasında sigortalı işten ayrılış bildirgesine kaydedilen bilgiler
ile ayrıca ilgili aylık prim ve hizmet belgelerinde yer alan bilgiler arasında mutabakatsızlık
olması halinde aylık prim ve hizmet belgesindeki bilgiler esas alınacaktır. 1/8/2009 tarihine kadar
on günlük süre dolmadan aylık prim ve hizmet belgesi verilmiş ise ayrıca sigortalı işten ayrılış
bildirgesinin düzenlenmesi istenmeyecektir.
Örnek- Sigortalı, 26/1/2009 tarihinde işten ayrılmış olup bu sigortalının işten ayrılış
bildirgesinin işten ayrıldığı tarihi takip eden 27/1/2009 tarihinden itibaren 5/2/2009 tarihine kadar
e-sigorta yoluyla Kuruma bildirilmesi gerekmektedir.
Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde yapılan düzenlemeyle;
8/3/2012-30/6/2012 tarihleri arasında her bir sigortalı için tahakkuk edecek idari para
cezası tutarı 886,50 / 10 = 88,65 TL olup, idari para cezası, bir takvim ayında bilanço esasına
göre defter tutmakla yükümlü işyerleri için 886,50 x 12 = 10.638,00 TL’yi, diğer defterleri
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
69
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
tutmakla yükümlü olan işyerleri için 886,50 x 6 = 5.319,00 TL’yi, defter tutmakla yükümlü
olmayan işverenler için ise 886,50 x 3 = 2.659,50 TL’yi geçmeyecektir.
1/7/2012-31/12/2012 tarihleri arasında her bir sigortalı için tahakkuk edecek idari para
cezası tutarı 940,50 / 10 = 94,05 TL olup, bir takvim ayında idari para cezası bilanço esasına göre
defter tutmakla yükümlü işyerleri için 940,50 x 12 = 11.286,00 TL, diğer defterleri tutmakla
yükümü olan işyerleri için 940,50 TL x 6 = 5.643,00 TL, defter tutmakla yükümlü olmayan
işverenler için ise 940,50 x 3 = 2.821,50 TL’yi geçmeyecektir.
Kanunun 102 nci maddesinin ikinci fıkrası gereğince mahkeme kararına, Kurumun
denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu
idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim
ve incelemelere ya da kamu idarelerinden alınan belgelere istinaden düzenlenenler hariç olmak
üzere, sigortalı işten ayrılış bildirgesinin yasal süresi geçtikten sonra ilgililerce kendiliğinden 30
gün içinde verilmesi ve söz konusu cezaların ilgililerce, yapılacak tebligat tarihini takip eden
günden itibaren 15 gün içinde ödenmesi halinde, öngörülen cezalar dörtte bir oranına karşılık
gelen tutar üzerinden uygulanır. Kanunun beşinci fıkrası gereğince ise idari para cezalarının,
Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş
gün içinde peşin ödenmesi halinde, bu defa bunun dörtte üçü tahsil edilir.
Örnek 1- 12/3/2012 tarihinde işten ayrılan sigortalıya ait sigortalı işten ayrılış bildirgesini
22/3/2012 tarihinde Kuruma e-sigorta yoluyla vermesi gereken işveren, bu bildirgeyi 27/3/2012
tarihinde vermiş olup, bildirgenin geç verilmesinden dolayı işverene uygulanacak idari para
cezası tahakkuk tutarı 88,65 TL’dir. İşverenin işten ayrılış bildirgesini kendiliğinden ve 30
günlük süre içinde verdiği ve 12/4/2012 tarihinde tebliğ edilen tutarı 18/4/2012 tarihinde ödendiği
varsayıldığında 88,65 x ¼ = 22,16 TL, 22,16 x ¾ = 16,62 TL (kuruş kısmı atıldıktan sonra16,00
TL) idari para cezası tahsil edilecektir.
Örnek 2- Örnek 1’deki işverenin bilanço esasına tabi defter tuttuğu ve 150 sigortalıya ait
sigortalı işten ayrılış bildirgesini 27/3/2012 tarihinde Kuruma verdiği varsayıldığında 2012 yılı
Mart ayının son günü olan 31/3/2012 tarihinde işverene uygulanacak idari para cezası tahakkuk
tutarı 88,65 x 150 = 13.297,50 TL olup, bu tutar bilanço esasına tabi defter tutmakta olan
işverenlere uygulanan tutardan fazla olduğundan idari para cezası 10.638,00 TL’ye indirilecek,
işverenin işten ayrılış bildirgesini 30 gün içinde vermesi ve tebliğ tarihinden itibaren on beş gün
içinde ödemesi halinde ise 10.638,00 x ¼ = 2.659,50 TL, 2.659,50 x ¾ = 1.994,63 TL (kuruş
kısmı atıldıktan sonra 1.994,00 TL) tahsil edilecektir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 92 nci maddesinin ikinci fıkrası gereğince
“Süre; hafta, ay veya yıl olarak belirlenmiş ise başladığı güne son hafta, ay veya yıl içindeki
karşılık gelen günün tatil saatinde biter.” hükmü bulunduğundan Kanunun 102 nci maddesinin
birinci fıkrasının (j) bendi kapsamında tahakkuk eden cezalarda “bir takvim ayı” ibaresinden ilgili
ayın 1’i ile sonu arasında tahakkuk eden cezalar anlaşılacaktır. İşverenlerin ay içinde idari para
cezasını ödemek için başvurması halinde (ilişiksizlik belgesi, borcu yoktur, v.b) idari para cezası
müracaat tarihine kadar tahakkuk eden cezalara göre belirlenerek tebliğ yapılacak, takvim ayı
sonunda işten ayrılış bildirgesinin geç verilmesinden dolayı ceza oluşup oluşmadığı ayrıca
kontrol edilecektir.
Örnek 3- Diğer defterleri tutmakla yükümlü (A) işvereni, 4/5/2012 tarihinde işten ayrılan
10 sigortalıya ait sigortalı işten ayrılış bildirgesini 14/5/2012 tarihinde, 15/5/2012 tarihinde işten
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
70
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ayrılan 15 sigortalıya ait işten ayrılış bildirgesini 25/5/2012 tarihinde, 28/5/2012 tarihinde işten
ayrılan 20 sigortalıya ait işten ayrılış bildirgesini ise 7/6/2012 tarihinde e-sigorta yoluyla Kuruma
vermesi gerekirken söz konusu bildirgeleri 30 gün geçtikten sonra ve farklı tarihlerde Kuruma
vermiştir.
Diğer defterleri tutmakla yükümlü işverene 30/6/2012 tarihine kadar her bir takvim ayında
uygulanacak idari para cezası üst sınırı 886,50 x 6 = 5.319,00 TL olup 2012 yılı Mayıs ayında
toplam 25 sigortalı için 25 x 88,65 = 2.216,25 TL, 2012 Haziran ayında ise 20 sigortalı için 20 x
88,65 = 1.773,00 TL ceza tahakkuk edecektir. 2012 yılı Mayıs ve Haziran aylarında tahakkuk
eden cezaların 9/7/2012 tarihinde işverene tebliğ edildiği, işvereninde 15 gün içinde cezaları
ödediği varsayıldığında 2012 yılı Mayıs ayı için 2.216,25 x ¾ = 1.662,19 TL, (kuruş kısmı
atıldıktan sonra 1.662,00 TL), 2012 yılı Haziran ayı için 1.773,00 x ¾ = 1.329,75 TL (kuruş
kısmı atıldıktan sonra 1.329,00 TL) idari para cezası tahsil edilecektir.
Örnek 4- Diğer defterleri tutmakla yükümlü (B) işyerince 1-31/7/2012 takvim ayı için 65
sigortalıya ait sigortalı işten ayrılış bildirgesinin yasal süresi dışında ve bildirgenin verilme süresi
geçtikten sonra 30 gün içinde kendiliğinden verildiği, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde
ödendiği varsayıldığında, 940,50 x 6 = 5.643,00 TL, 5.643,00 x ¼ = 1.410,75 TL, 1.410,75 x ¾ =
1.058,06 TL (kuruş kısmı atıldıktan sonra 1.058,00 TL) idari para cezası uygulanmıştır. İşverenin
daha sonra 2012 yılı Temmuz ayında 3 sigortalıya ait sigortalı işten ayrılış bildirgesini 30 günlük
sürenin dışında vermesi ya da bu durumun Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları
tarafından tespit edilmesi halinde, işverenin o takvim ayına ilişkin idari para cezası üst limitine
göre ödeme yapmış olması nedeniyle sonradan verilen sigortalı işten ayrılış bildirgelerine
uygulanan idari para cezası komisyon kararı ile kaldırılacaktır.
Örnek 5- Örnek 4’deki işverenin 65 sigortalıya ait sigortalı işten ayrılış bildirgesini yasal
yasal süresi dışında ve bildirgenin verilme süresi geçtikten sonra 30 gün içinde kendiliğinden
vermediği ve idari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödediği varsayıldığında
işverenden 940,50 x 6 = 5.643,00 TL, 5.643,00 x ¾ = 4.232,25 TL (kuruş kısmı atıldıktan sonra
4.232,00 TL) idari para cezası tahsil edilecektir. İşverenin daha sonra 2012 yılı Temmuz ayında 3
sigortalıya ait sigortalı işten ayrılış bildirgesini de 30 günlük süre dışında vermesi ya da bu
durumun Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından tespit edilmesi halinde
işverenin o takvim ayına ilişkin idari para cezası üst limitine göre ödeme yapmış olması
nedeniyle sonradan verilen sigortalı işten ayrılış bildirgelerine uygulanan idari para cezası
komisyon kararı ile kaldırılacaktır.
6283 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi ile “31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (j)
bendinde bu Kanunun 3 üncü maddesi ile yapılan değişiklik, bu Kanunun yayımı tarihinden önce
tahakkuk ettirildiği halde ödenmemiş olan cezalar için de uygulanır, ancak tahsil edilmiş tutarlar
red ve iade veya mahsup edilmez.” hükmü bulunduğundan Kanununun 102 nci maddesinin
birinci fıkrasının (j) bendi ile yapılan düzenleme 8/3/2012 tarihinden önce tahakkuk ettirildiği
halde ödenmemiş olan cezalar için de uygulanacaktır.
Örnek 6- 16/11/2011 tarihinde işten ayrılan 180 sigortalıya ait sigortalı işten ayrılış
bildirgesini 26/11/2011 tarihinde Kuruma e-sigorta yoluyla vermesi gereken ve diğer defter
türlerini tutmakla yükümlü olan işveren, bu bildirgeleri 28/12/2011 tarihinde vermiş olup
işverene her bir sigortalı için 180 x 837,00 = 150.660,00 TL ceza tahakkuk ettirilmiştir. İşverenin
söz konusu tutarı ödememesi nedeniyle yeni düzenleme doğrultusunda 2011 yılı Kasım ayının
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
71
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
son günü olan 30/11/2011 tarihinde işverene uygulanacak idari para cezası tahakkuk miktarı
837,00 / 10 = 83,70, 83,70 x 180 = 15.066,00 TL’dir. Bu tutar diğer defterler için belirlenen
tutarın üstünde olduğundan işverene 837,00 x 6 = 5.022,00 TL idari para cezası uygulanacak,
işverenin tebliğ tarihinden 15 gün içinde peşin ödenmesi halinde 5.022,00 x ¾ = 3.766,50 (kuruş
kısmı atıldıktan sonra 3.766,00 TL) tahsil edilecektir.
Örnek 7- Kurum denetim elemanı tarafından yapılan incelemede 28/9/2009 tarihinde
işten ayrıldığı tespit edilen sigortalının sigortalı işten ayrılış bildirgesinin verilmediği tespit
edilmiş olup, işten ayrılış bildirgesi re’sen düzenlenerek idari para cezası 29/3/2012 tarihinde
tebliğ edilmiştir. İşverenin idari para cezasını 15 gün içinde ödemesi halinde 693,00 / 10 = 69,30
TL, 69,30 x ¾ = 51,98 (kuruş kısmı atıldıktan sonra 51,00 TL) tahsil edilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin
verilmediğinin; mahkeme kararı veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca
yapılan tespitler ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları
gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler veya bankalar, döner sermayeli
kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgeler
haricinde tespit edilmesi durumunda sigortalı işten ayrılış bildirgesi, yapılacak bir ay süreli
tebligat ile ilgili işveren veya alt işverenden istenecek, söz konusu bildirge yapılan tebligata
rağmen verilmediği takdirde re’sen düzenlenecektir. Yapılan tebligat nedeniyle işveren tarafından
bildirilen veya Kurumca re’sen düzenlenen sigortalı işten ayrılış bildirgeleri için Kanunun 102
nci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi gereğince asgari ücretin onda biri tutarında idari para
cezası uygulanacaktır.
1.3- Kanunun 9 uncu maddesinin (d) ve (e) bentleri kapsamında işten ayrılanların
bildirimi
Kanunun 9 uncu maddesinin (d) bendinde sayılan 5 inci maddeye tabi olarak haklarında
bazı sigorta kolları uygulanan sigortalılar ile 9 uncu maddenin (e) bendinde sayılan 6 ncı
maddenin birinci fıkrasının (l) bendi kapsamında olanlardan, çalışmakta iken bulunduğu ülkenin
sosyal güvenlik kurumu ile irtibatlandırılanlar ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri
çerçevesinde, seçimini bu yönde kullananların sigortalılıklarının sona ermesine ilişin Kuruma geç
verilen sigortalı işten ayrılış bildirgesinden dolayı idari para cezası uygulanmaz.
1.4- İşe iade davası sonunda işe başlatılmayan sigortalıların işten ayrılış bildirgesinin
verilme süresi (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde, işverence geçerli sebep gösterilmediği veya
gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin
geçersizliğine karar verilmesi halinde, işverenin, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorunda
olduğu, işçinin başvurusu üzerine bir ay içinde işe başlatılmaması halinde işçiye en az dört aylık
ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olduğu, kararın kesinleşmesine
kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer
haklarının ödeneceği, işçinin kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren
on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorunda olduğu, bu süre içinde
başvuruda bulunmaz ise işverence yapılmış olan feshin geçerli bir fesih sayılacağı ve işverenin
sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olacağı hükmü bulunmaktadır.
21/8/2013 tarihli ve 28742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan SSİY’nin 25 inci
maddesine eklenen yedinci fıkra ile açmış olduğu dava sonucunda işe iade davasını kazanan
sigortalıların işverence işe başlatılmaması halinde işverenlerce işten ayrılış bildirgesinin verilme
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
72
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
süresi düzenlenmiş olup, işverenlerin sigortalı personelin işe başlamak için işverene yaptığı
başvurusuna ilişkin tebligatın alındığı tarihin içinde bulunduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar
işten ayrılış bildirgelerini vermeleri halinde bildirge yasal süresi içinde verilmiş sayılacağından
işverenlere işten ayrılış bildirgesinin geç verilmesi nedeniyle idari para cezası
uygulanmayacaktır. (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Bu şekilde verilen işten
ayrılış bildirgeleri işverence, belirtilen sürede kağıt ortamında düzenlenerek Kuruma
verilebilecektir.
Örnek 1- 13/2/2013 tarihinde işverence geçerli sebep gösterilmeden işten çıkarılan ve
aynı tarih itibariyle işverence işten ayrılış bildirgesi düzenlenerek Kuruma verilen sigortalının
4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre açtığı işe iade davası 30/10/2013 tarihinde
kesinleşmiştir. Sigortalı 31/10/2013 tarihinde işverene işe başlatılmak üzere müracaat etmiştir.
Sigortalının tebligatının aynı tarihte işverene ulaşmış olduğu varsayıldığında sigortalıyı işe
başlatmamaya karar veren işverenin dört aylık ücret ödeyeceği sürenin son günü olan 13/6/2013
tarihine göre düzenleyeceği işten ayrılış bildirgesini 2013 yılı Kasım ayı sonuna kadar Kuruma
vermesi gerekmektedir. Bu süre içinde verilen işten ayrılış bildirgesi nedeniyle idari para cezası
uygulanmayacaktır. Ünitece mahkeme kararı gereğince işlem yapılacağından 13/2/2013 tarihinde
verilen işten ayrılış bildirgesi de yersiz durumda verilmiş olduğundan ilgili programdan mahkeme
kararı seçeneği seçilerek silinecektir.
Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının işe başlamaya ilişkin tebligatının 7/11/2013 tarihinde
işverene ulaştığı varsayıldığında 14/6/2013 tarihine göre düzenlenecek işten ayrılış bildirgesinin
2013 yılı Aralık ayı sonuna kadar işverence verilmesi halinde işten ayrılış bildirgesine idari para
cezası uygulanmayacaktır.
1.5- Ek 15 inci madde kapsamındaki sigortalıların işten ayrılış bildirgesinin verilme
süresi (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kanunun ek 15 inci maddesine göre görevi herhangi bir nedenle sona eren güvenlik
korucularının işten ayrılış bildirgesi görevin sona erdiği tarihten itibaren valiliklerce ya da
kaymakamlıklarca bir ay içinde Kuruma verilecektir.
2- Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin düzenlenmesi
Sigortalının işten ayrılış bildirgesinde yer alan işten ayrılış tarihi, prime esas kazanç ve
gün sayısı ile işten ayrılış nedeni bilgileri Kurumumuzca sigortalının işten ayrıldığı tarihin tespiti
ve ay içinde işten ayrılan sigortalının aylığının hesaplanması ile İŞKUR tarafından işsizlik
ödeneğinin hesaplanmasında doğrudan kullanıldığından bu bilgilerin hatasız ve noksansız
doldurulması gerekmektedir. Sigortalıya hak etmediği halde aylık ve işsizlik ödeneği ödenmesi
halinde yersiz ödemeye sebep olan işveren bu durumdan sorumlu tutulacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılardan naklen ve
hizmet akdi sona ermeden aynı işverenin aynı ya da başka ünitede tescil edilmiş diğer bir
işyerinde çalışmak üzere işten ayrılanlar için sigortalı işten ayrılış bildirgesi verilecek, ancak söz
konusu bildirgenin geç verilmesinden dolayı idari para cezası uygulanmayacaktır.
Ay içinde işten ayrılan sigortalıların on günlük süre geçmeden tekrar aynı işyerinde
çalışmaya başlaması halinde de sigortalı işten ayrılış bildirgesi alınacaktır.
1/8/2009 tarihinden itibaren işten ayrılan sigortalılar için sigortalı işten ayrılış bildirgesi
aşağıdaki açıklamalara göre doldurulacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
73
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Buna göre;
- “Sosyal Güvenlik Sicil Numarası” alanına Türk vatandaşları için T.C. kimlik numarası,
yabancı uyruklular içinse Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce verilen numara, “ASigortalının Kimlik/Adres Bilgileri” bölümünün 1 ila 12 numaralı alanlarına sigortalı tarafından
beyan edilen nüfus cüzdanı ve ikamet adresi bilgileri,
- “B- Sigortalının Sosyal Güvenlik Bilgileri” bölümünün 13 numaralı alanına 2008 yılı
Mayıs ayından önce SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci
maddesine tabi sandıklarda çalışanlar için sicil, iştirakçi veya sandık numarası,
yazılacaktır.
14 numaralı “Meslek adı ve kodu” alanına Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendine tabi çalışan sigortalılar için fiilen yaptıkları mesleklerinin adı ve kodu işaretlenecek,
İŞKUR tarafından belirlenen “Meslek adı ve kodu” bilgileri ise “www.sgk.gov.tr” internet
adresinde görüntülenecektir.
- “C- Sigortalının Hizmet Bilgileri” bölümünün 15 numaralı İşten Ayrılış Nedeni, 16
numaralı Eksik Gün Nedeni ve 17 numaralı Ücret (yüzde usulü) alanları aşağıda açıklandığı
şekilde doldurulacaktır.
2.1- İşten ayrılış nedeni
Sigortalının işten ayrılış nedeni (kodu) alanına hizmet akdi sona eren sigortalının Kanun,
4857 sayılı Kanun ve 4447 sayılı Kanunun 51 inci maddesine uygun işten ayrılış nedeni
işaretlenecektir.
İŞTEN AYRILIŞ NEDENLERİ
Sıra No
Ayrılış Nedeni
1
Deneme süreli iş sözleşmesinin işverence feshi
4857 sayılı Kanun Madde 15
2
Deneme süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından
feshi
4857 sayılı Kanun Madde 15
3
Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından
feshi (istifa)
4857 sayılı Kanun Madde 17
4
Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren
tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi
4857 sayılı Kanun Madde 17, 854
sayılı Kanun Madde 16, 5953 sayılı
Kanun Madde 6/4. Fıkra
5
Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi
4857 sayılı Kanun Madde11
8
Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme
nedeniyle
1475 sayılı Kanun Madde 14
9
Malulen emeklilik nedeniyle
10
Ölüm
Kanun Maddesi
(4857 sayılı Kanun Madde 120)
1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 sayılı Kanun Madde 120)
1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 sayılı Kanun Madde 120)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
74
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1475 sayılı Kanun Madde 14
11
İş kazası sonucu ölüm
12
Askerlik
13
Kadın işçinin evlenmesi
14
Emeklilik için yaş dışında diğer şartların
tamamlanması
15
Toplu işçi çıkarma
16
Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı
işverene
ait diğer işyerine nakli
17
İşyerinin kapanması
18
İşin sona ermesi
-
19
Mevsim bitimi (İş akdinin askıya alınması
halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4”
nolu kod kullanılır)
-
20
Kampanya bitimi (İş akdinin askıya alınması
halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4”
nolu kod kullanılır)
-
21
Statü değişikliği
-
22
Diğer nedenler
-
23
İşçi tarafından zorunlu nedenle fesih
4857 sayılı Kanun Madde 24-III
24
İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih
4857 sayılı Kanun Madde 24-I
25
İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyiniyet
kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih
4857 sayılı Kanun Madde 24-II,
26
26- Disiplin kurulu kararı ile fesih (değişik
7/10/2020 tarihli ve 2020/41 sayılı Genelge)
4857 sayılı Kanun Madde 25-II
27
İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve
tutukluluk nedeniyle fesih
4857 sayılı Kanun Madde 25-III-IV
28
İşveren tarafından sağlık nedeni ile fesih
29
Mülga 1/4/2021 tarihli ve 2021/9 sayılı Genelge
(4857 SK. Md.120)
1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 sayılı Kanun Madde 120)
1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 sayılı Kanun Madde 120)
1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 sayılı Kanun Madde 120)
4857 sayılı Kanun Madde 29
4857 sayılı Kanun Madde 3
5953 sayılı Kanun Madde 11-I
4857 sayılı Kanun Madde 25-I,
5953 SK. Md.12/I
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
75
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
30
Vize süresinin bitimi (İş akdinin askıya alınması
halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4”
nolu kod kullanılır)
-
31
Türk Borçlar Kanunu, Sendikalar ve Toplu İş
Sözleşmeleri Kanunu, Grev ve Lokavt Kanunu
kapsamında kendi istek ve kusuru dışında fesih
-
32
4046 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre
özelleştirme nedeni ile fesih
-
33
Gazeteci tarafından sözleşmenin feshi
5953 sayılı Kanun Madde 7
34
İşyerinin devri, işin veya işyerinin niteliğinin
değişmesi nedeniyle fesih
4857 sayılı Kanun Madde 6
Devlet memurluğuna geçiş yapma
(Ek 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı
Genelge)(Değişik, 28/2/2023 tarihli
ve 2023/10 sayılı Genelge)
KHK ile işyerinin kapatılması
(Ek 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı
Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli
ve 2019/9 sayılı Genelge)
37
KHK ile kamu görevinden çıkarma
(Ek 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı
Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli
ve 2019/9 sayılı Genelge)
38
Doğum nedeniyle işten ayrılma
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge)
39
696 KHK ile kamu işçiliğine geçiş
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge)
40
696 KHK ile kamu işçiliğine geçilmemesi (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge)
sebebiyle çıkış
41
Re’sen işten ayrılış bildirgesi düzenlenenler
42
İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin
esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar (Ek, 1/4/2021 tarihli ve 2021/9 sayılı
veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde Genelge)
bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-a
yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya
sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması
43
İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden (Ek, 1/4/2021 tarihli ve 2021/9 sayılı
birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler Genelge)
sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-b
işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız
ihbar ve isnadlarda bulunması
44
İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde (Ek, 1/4/2021 tarihli ve 2021/9 sayılı
35
36
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
76
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
bulunması
Genelge)
4857 sayılı Kanun Madde 25-II-c
45
İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden
(Ek, 1/4/2021 tarihli ve 2021/9 sayılı
birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, Genelge)
işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış
olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-d
kullanması
46
İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, (Ek, 1/4/2021 tarihli ve 2021/9 sayılı
hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını Genelge)
ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-e
uymayan davranışlarda bulunması
(Ek, 1/4/2021 tarihli ve 2021/9 sayılı
Genelge)
47
İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle
cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-f
işlemesi
48
İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir (Ek, 1/4/2021 tarihli ve 2021/9
sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü sayılı Genelge)
veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-g
gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç
işgünü işine devam etmemesi
49
İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri Genelge)
kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-h
etmesi
50
İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden
işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin (Ek, 1/4/2021 tarihli ve 2021/9 sayılı
malı olan veya malı olmayıp da eli altında Genelge)
bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-ı
maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla
ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba
uğratması
(Ek, 1/4/2021 tarihli ve 2021/9 sayılı
1/8/2009 tarihinden önce sigortalı işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet
belgesinde yer alan “6” numaralı “İş sözleşmesinin haklı nedenlerle işçi tarafından feshi” ve “7”
numaralı “İş sözleşmesinin haklı nedenlerle işveren tarafından feshi” nedenleri kaldırılmış, 4857
sayılı Kanunun 24 ve 25 inci madde hükümleri göz önüne alınarak 23 ila 29 numaralı seçenekler
ilave edilmiştir.
Malullük ve yaşlılık aylığı bağlanması için işinden ayrılan sigortalılar ile çalışmakta iken
ölen sigortalıların işten ayrılış bildirgeleri on günlük süre beklenmeden verilecektir.
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
77
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.2- Ücret (yüzde usulü) (Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Ücreti 4857 sayılı Kanunun 51 inci maddesi gereğince ödenenlerin gerçek ücretlerinin ay
sonunda tahakkuk etmesi nedeniyle ay içinde işten ayrılanların gerçek kazancının tespit
edilemediği durumlarda bu alan işaretlenir. Bu şekilde ücret alan sigortalılara aylık bağlandıktan
sonra işten ayrıldıkları tarihteki aylık prim ve hizmet belgesine bakılarak kazançlarının değişip
değişmediği hususu kontrol edilir.
Örnek 1- Sigortalı, 6/7/2009 tarihinde işe başlamış, 17/8/2009 tarihinde belirsiz süreli iş
sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesi nedeniyle işten ayrılmıştır. Bu sürede asgari ücret
ödenen sigortalının işten ayrılış bildirgesi aşağıdaki şekilde doldurulacaktır.
Sigortalının işten ayrıldığı tarih
17/8/2009
Sigortalının işten ayrılış nedeni (kodu)
Ay içinde
Yıl
Ay
Belge
Türü
Gün
sayısı
Prime esas kazanç İşe giriş tarihi
tutarı
Gün
Ay
2009
7
1
26
600,60
2009
8
1
17
392,70
6
4
Eksik
İşten çıkış tarihi
gün
Gün
Ay
nedeni
(kodu)
17
8
7
Sigortalının çalıştığı gün sayısı, işe giriş ve çıkış tarihleri ile eşit olduğundan eksik gün
nedeni işaretlenmeyecektir.
Örnek 2- Aynı işverenin (B) işyerinde çalışmakta iken sigortalı (D)’yi sözleşmesi sona
ermeden 30/7/2009 tarihinde (C) işyerine nakledilmesi nedeniyle (B) işyerinden işten ayrılış
bildirgesi verilmiştir. Bu defa (C) işyerinde çalışmakta iken 24/9/2009 tarihinde işten
çıkarılmıştır. Ağustos ayında 20 gün ücretsiz izin alan, Eylül ayında da primleri asgari ücret
üzerinden bildirilen sigortalı (C)’nin işten ayrılış bildirgesi aşağıdaki şekilde doldurulacaktır.
Sigortalının işten ayrıldığı tarih
24/9/2009
Sigortalının işten ayrılış nedeni (kodu)
Ay içinde
Yıl
Ay
Belge
Türü
Gün
sayısı
Prime esas kazanç İşe giriş tarihi
tutarı
Gün
Ay
2009
8
1
11
254,10
2009
9
1
24
554,40
1
16
Eksik
İşten çıkış tarihi
gün
Gün
nedeni
(kodu)
Ay
8
21
24
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
9
78
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 3- (E) işyeri 6 ay ücretsiz izin aldıktan sonra 19/11/2009 tarihinde işe başlamayan
sigortalı (F)’nin iş sözleşmesini ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile feshetmiş
aynı tarihte işten çıkarmıştır. (F)’nin işten ayrılış bildirgesi aşağıdaki şekilde doldurulacaktır.
Sigortalının işten ayrıldığı tarih
19/11/2009 Sigortalının işten ayrılış nedeni (kodu)
Ay içinde
Yıl
Ay
Belge
Türü
Gün
sayısı
Prime esas kazanç İşe giriş tarihi
tutarı
Gün
Ay
2009 10
1
0
0
2009 11
1
0
0
29
Eksik
İşten çıkış tarihi
gün
Gün
nedeni
(kodu)
Ay
21
19
11
21
Ayrıca, 18 numaralı alan ücretleri yüzde usulü ödenen sigortalılar için işaretlenecek, 19
numaralı alana 6356 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine göre belirlenen iş kolu, 20 numaralı alana
SGK işyeri sicil numarası, 21 numaralı alana gerçek kişiler için 11 haneli T.C kimlik numarası,
tüzel kişiler için 10 haneli vergi kimlik numarası yazılacaktır.
3- İşten ayrılış bildirgesi düzeltme/silme işlemleri
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin,
işverenler tarafından verildikten sonra 10 gün içinde silinmesi ve güncellenmesi işlemi ile meslek
adı ve kodu, ÇSGB iş kolu ve sigortalının adresi her zaman e-sigorta yoluyla işverenler
tarafından güncellenebilmektedir. 10 günlük süre geçtikten sonra işverence bildirgenin sehven
verilmesi, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından düzenlenen raporlarla
silinmesinin istenmesi ya da mahkeme kararı ile silinmesi gereken durumlarda silme işlemi “4/a
Tescil Programı”nın “İşten Ayrılış Silme” menüsü aracılığıyla yapılacaktır.
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) İşverenlerin işten ayrılış
bildirgesinin verilme süresi geçtikten sonraki düzeltme ve güncelleme taleplerinin yapılabilmesi
bakımından, işverenin sunduğu belgelerdeki işten ayrılış tarihinin aylık prim ve hizmet
belgesindeki bildirimle kontrol edilmesi, şüphe ve tereddüt olmaması halinde söz konusu
bildirgelerin döküm alındıktan sonra silinmesi, sigortalı işten ayrılış bildirgesinin gün, prime esas
kazanç ve işten çıkış tarihi bilgilerinin aylık prim ve hizmet belgesi Kuruma verilmemişse
işverenden temin edilerek, verilmiş ve işverenin beyanı ile uyumlu ise aylık prim ve hizmet
belgesinde bildirilen kayıtlar esas alınarak düzeltilmesi, oluşan idari para cezasının silinen işten
ayrılış bildirgesinin verilme süresi içinde olması halinde komisyon kararı ile kaldırılması
gerekmektedir.
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Diğer taraftan, işten ayrılış nedeni
ve işten ayrılış tarihinin 10 günlük süreden sonra Kurumumuzca düzeltilmesi halinde, işsizlik
sigortası ödeneği almak isteyen sigortalılara düzeltilen işten ayrılış bildirgesi ile 4447 sayılı
Kanunun 51 inci maddesi kapsamında somut belge ile (ihbar veya kıdem tazminatının ödendiğini
gösterir bordro veya banka dekontu vs.) İŞKUR’a müracaat etmesi yönünde bilgi verilecektir.
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Sigortalıların işten ayrılış nedenine
yönelik talepleri işverenle birlikte müracaat etmişse değiştirilecek, bunun dışında sigortalı
taleplerinde işten ayrılış nedeni ile ilgili herhangi bir değişiklik yapılmayacaktır. İşverenlerin
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
79
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
işten ayrılış nedenine yönelik talepleri buna ilişkin belgelerle müracaat edilmesi halinde
değiştirilecektir.
(Ek, 11/3/2025 tarihli ve 2025/8 sayılı Genelge) Sigortalılığın; kıdem tazminatı veya
ihbar tazminatı ödenmeyecek şekilde işten ayrılış nedeni bildirilerek sona ermesi akabinde
arabuluculuk anlaşma belgesi veya mahkeme kararı ile işçiye, kıdem tazminatı veya ihbar
tazminatı ödenmesine yönelik karar verilmesi durumunda sigortalı işten ayrılış nedeni, sigortalı
veya işverenin ilam niteliğindeki arabuluculuk anlaşma belgesi veya mahkeme kararı ile Kuruma
müracaatı üzerine ilgili mahkeme veya arabuluculuk kararına uygun olan işten ayrılış nedeni ile
değiştirilecektir.
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) İşverenlerin sigortalı işten ayrılış
bildirgesini kendilerine ait diğer bir işyerinden sehven verilmesine yönelik vermiş olduğu
dilekçelere istinaden aylık prim ve hizmet bildirgesinde sigortalının bir önceki aya ilişkin
çalışmasının işverenin iddia ettiği şekilde olduğunun tespit edilmesi halinde “(4/a) Tescil
Programı”nın “İşten Ayrılış Bildirgesi” menüsünden işyeri numarasının güncellenecek, bu
düzeltmeden dolayı idari para cezası uygulanmayacaktır.
4- İŞKUR kursiyerlerinden kursları sona erenlerin bildirimi
Kursiyerlerin sigortalılıkları, kurstan ayrıldıkları tarihten itibaren sona erecek, bunlar için
Kanunun 9 uncu maddesi gereğince işten ayrılış bildirgesi verilmeyecektir. İşten ayrılış tarihi
olarak, aylık prim ve hizmet belgesi ile Kuruma bildirilen işten ayrılış tarihi dikkate alınacaktır.
5- 4046 sayılı Kanuna göre iş kaybı tazminatı alma hakkı sona erenlerin bildirimi
İş kaybı tazminatı alanların sigortalılıkları iş kaybı tazminatı ödeme süresinin bittiği
tarihte sona erecek, iş kaybı tazminatı sona erenler için Kanunun 9 uncu maddesi gereğince işten
ayrılış bildirgesi verilmeyecektir. İşten ayrılış tarihi olarak, “28” numaralı aylık prim ve hizmet
belgesi ile Kuruma bildirilen işten ayrılış tarihi dikkate alınacaktır.
6- İŞKUR tarafından düzenlenen toplum yararına çalışma programlarına
katılanlardan işten ayrılanların bildirimi
İŞKUR tarafından düzenlenen toplum yararına çalışma programlarına katılanların
sigortalılıkları, işlerinden ayrıldıkları tarihten itibaren sona ermekte, sigortalılıkları bu şekilde
sona erenlerin ise Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince işverenleri
tarafından on gün içinde Kuruma sigortalı işten ayrılış bildirgesi (EK-10) ile e-sigorta yoluyla
bildirilmesi gerekmektedir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
80
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
İKİNCİ KISIM
KANUNUN 4 ÜNCÜ MADDESİNİN BİRİNCİ FIKRASININ (a) BENDİ
KAPSAMINDAKİ DİĞER SİGORTALILAR
BİRİNCİ BÖLÜM
2925 Sayılı Kanuna Tabi Sigortalılar
1- 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılık
Tarım işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanların sigortalılıklarının düzenlendiği
2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu 1/1/1984 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
1/10/2008 tarihinden geçerli olmak üzere 5754 sayılı Kanunun 64 ve 76 ncı maddeleriyle
yapılan düzenlemelerle 2925 sayılı Kanunun bazı maddeleri değiştirilmiş bazı maddeleri ise
yürürlükten kaldırılmıştır.
2925 sayılı Kanuna tabi sigortalıların; primi ödenmemiş süreleri, diğer sosyal güvenlik
kanunlarına tabi çalışmaları ile çakışan tarım sigortalılıkları ve 1/10/2008 tarihinden önce geçen
sigortalılık süreleri hakkında anılan Kanun hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır.
Diğer taraftan;
- 2925 sayılı Kanuna göre 1/5/2008-30/9/2008 tarihleri arasında ilk defa sigortalı olanlar,
- 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılığı 1/5/2008 tarihinden önce sona erip 1/5/200830/9/2008 tarihleri arasında yeniden sigortalı olanlar,
- 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılığı 1/3/2011 tarihi itibariyle sona erip bu tarihten sonra
Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalı olanlar,
hakkında yapılacak işlemler bu Genelgenin “Kanunun Ek 5 inci Maddesine göre Tarım
veya Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Olarak Çalışanlar” başlıklı ikinci bölümünde
açıklanmıştır.
2- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığın sona ermesi
2925 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi gereğince sigortalılık;
a) Primlerini gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte ait olduğu yılı takip eden yılın
Şubat ayı sonuna kadar ödemeyenlerin o yılın 1 Ocak gününden,
b) Sigortalılıklarına devam etmek istemediklerini Kuruma yazılı olarak bildirenlerin, bu
bildirimin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi izleyen yılbaşından,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
81
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
c) Kanuna ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıklara tabi
olarak çalışmaya başlamaları nedeniyle prim veya kesenek kesilmeye başladığı tarihten,
itibaren sona erecektir.
2925 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin (c) bendi uyarınca sigortalılıkları sona erip de
sosyal güvenlik kuruluşları ile ilgilerinin kesilmesi nedeniyle prim veya kesenek ödenmesine son
verilenlerin sigortalılıkları ise prim veya kesenek ödenmesine son verildiği tarihi izleyen
aybaşından itibaren kendiliğinden başlayacaktır.
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Ayrıca, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam etmekte iken Kanunun 50 nci
maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenler ile Kanunun ek 5 ve ek 6 ncı maddelerine
tabi sigortalı olmak için talepte bulunanların tarım sigortalılıkları sona ermeden isteğe bağlı
sigortalılık talepleri ile ek 5 ve ek 6 ncı maddeye göre talepleri kabul edilmeyecektir.
2925 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ile tarım sigortalılığının hangi hallerde sona ereceği
düzenlenmiş olmakla birlikte tarım işlerinde fiilen çalışmadığı anlaşılanların tarım sigortalılıkları
da sona erdirilmektedir.
Tarım sigortalılığının devam edebilmesi için sigortalıların tescil edildikleri il sınırları
içinde çalışmaları esas olup, ikametin sigortalının tescil edildiği ilin dışına taşınması durumunda
da bu ilde de tarım işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışıp çalışmadıklarının tespiti
gerekmektedir.
Tarım sigortalısı olarak tescil edildikleri ilin dışında herhangi bir nedenle ikametlerini
geçiçi veya sürekli olarak başka bir ile taşıyan sigortalıların fiili olarak tarım işini yapıp
yapmadıklarının Kurumca araştırılıp tescil edildikleri ilde fiili olarak tarım işlerinde hizmet
akdiyle süreksiz olarak çalıştığı anlaşılanların tarım sigortalılıkları devam ettirilecektir. (Ek,
11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Yurtdışında ikamet edenlerin tarım işlerinde
süreksiz olarak çalışan olarak çalıştıklarından bahsedilemeyeceğinden bu sürede 2925 sayılı
Kanuna tabi sigortalılıkları bulunanların sigortalılıkları iptal edilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Yurtdışında çalışan veya ikamet
etmelerinden dolayı 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları sonlandırılanların, ikametlerini
ülkemize taşısalar dahi, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları yeniden başlatılmayacaktır.
İkameti Türkiye’de olup yurda giriş çıkış yapanların 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılıkları
devam ettirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ancak, yurtdışına çıkış tarihinden
itibaren aralıksız bir yıl Türkiye’de hiç bulunmayanların süreksiz çalışmalarından söz
edilemeyeceğinden, yurtdışına çıkış yapılan tarih itibariyle sigortalılıkları sonlandırılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1 - 1995 yılından itibaren 2925
sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam eden sigortalı (A)’nın, 15/2/2016 tarihinde yurtdışına
çıktığı ve 2018 Nisan ayında yurda döndüğü anlaşılmıştır. Bu sigortalı, aralıksız bir yıl
yurtdışında bulunduğundan süreksiz çalışması söz konusu olamayacağından 15/2/2016 tarihinde
sigortalılığı sonlandırılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- Sigortalı (B)’nin 2925 sayılı
Kanuna tabi sigortalılığı 1998 yılından itibaren devam ederken, 2011 yılında yurt dışına çıktığı ve
bu tarihten sonra her yıl Türkiye’ye giriş çıkış yaptığı tespit edilmiştir. Bu durumda sigortalı
(B)’nin 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam ettirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
82
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Ayrıca, tescil edildikleri ilin dışında başka bir ilde de hizmet akdiyle süreksiz olarak tarım
işi yaptıkları tespit edilen sigortalılardan talep edenlerin tarım sigortalılıkları sona erdirilmeyerek
dosyalarının en son ikamet ettikleri ile gönderilip nakil işlemlerinin yapılması gerekmektedir.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 2925 sayılı Kanun kapsamında
iken askerlikte, tutuklulukta veya hükümlülükte geçirilen süreler bu kapsamda sigortalılık süresi
olarak değerlendirilmeyecektir.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 2925 sayılı Kanun kapsamında
prim ödemeye devam edenlerden; askerlik, tutukluluk ve hükümlülük nedeniyle sigortalılığı
sonlandırılanların, yeniden sigortalı olmak için talepte bulunmaları halinde talep tarihini takip
eden aybaşından itibaren “İstek ve Tescil Belgesi” alınmaksızın
2925 sayılı Kanun tabi
sigortalılıkları yeniden başlatılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Askerlik hizmetini yaptığı veya yurt
dışında bulunduğu dönemde 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olma talebinde bulunup
sigortalılığı başlatılan ve prim ödemeye devam edenlerin, askerlik ve yurt dışında bulunduğu
dönemler iptal edilerek, terhis edilenlerin terhis tarihini, yurda dönüş yapanların yurda dönüş
tarihini takip eden ay başından sigortalılıkları başlatılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 3- 7/12/1990 tarihli talebine
istinaden 1/1/1991 tarihi itibariyle 2925 sayılı Kanun kapsamına alınan ve prim ödemesi olmayan
(S)’nin sigortalılığı, 1/1/1992 tarihi itibariyle sona erdirilecek ve 1991 yılına ait primler cari
usullere göre tahsil edilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 4- 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı devam ederken 2016 yılı Kasım, Aralık ayına ait primini süresinde ödemeyen
sigortalının 1/1/2017 tarihi itibariyle sigortalılığı sonlandırılacak ve ödenmeyen aylara ait primler
cari usullere göre tahsil edilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 5- 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı devam ederken 21/5/2015-28/9/2016 tarihleri arasında Kanunun (4/a) bendi
kapsamında çalışması bulunan sigortalının çalışmaya başladığı tarihten bir gün önce 2925 sayılı
Kanuna tabi sigortalılığı sonlandırılacak, çalışmasının bittiği tarihi takip eden ay başı
(1/10/2016)itibariyle 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı yeniden başlatılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 6- Sigortalı (M)’nin 1/3/1995
tarihi itibariyle 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam ederken 28/9/1995 tarihinde askere
alınmasından dolayı 27/8/1995 tarihinde sigortalılığı durdurulduğu, ancak yazılı talepte
bulunmadan terhis olduğu 27/1/1997 tarihi itibariyle primlerini ödemeye devam ettiği
anlaşıldığından, yeni bir talep alınarak 1/2/1997 tarihi itibariyle 2925 sayılı Kanun kapsamındaki
sigortalılığı devam ettirilecektir.
Sigortalılıkları askerlik görevi nedeniyle sona erenlerin talepleri halinde sona erme
tarihini takip eden aybaşından (Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge), mahkum
olanların yine talepleri halinde mahkumiyet bitiş tarihini takip eden aybaşından (Değişik,
3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) itibaren “İstek ve Tescil Belgesi” alınmaksızın
kendiliğinden başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
83
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılar hakkında yapılacak işlemler
3.1- 1/10/2008 tarihinden sonra geçen hizmetlerin değerlendirilmesi
Kanunun 106 ncı maddesini değiştiren 5754 sayılı Kanunla 2925 sayılı Kanunun tarım
sigortalısı olma ve sigortalılığın başlangıcına ilişkin 1 ila 5 inci maddeleri yürürlükten
kaldırıldığından; 1/10/2008 tarihi itibariyle 2925 sayılı Kanun kapsamında yeni sigortalı tescili
yapılmayacak, 1/10/2008 tarihinden sonra 2925 sayılı Kanun uygulaması bu tarihten önce prim
ödeyen sigortalılarla sınırlı olmak üzere Kanunla getirilen değişiklikler doğrultusunda devam
ettirilecektir.
Kanunun geçici birinci maddesi gereğince 1/10/2008 tarihinden önce 2925 sayılı
Kanununa tabi geçen hizmetler, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında geçmiş hizmet olarak kabul edilecektir.
1/10/2008 tarihinden sonra 2925 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi gereğince primlerini, ait olduğu yılı takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadar ödemeyenler
ile aynı maddenin (b) bendi gereğince sigortalılıklarına devam etmek istemediklerini Kuruma
yazılı olarak bildirmeleri nedeniyle tarım sigortalılıkları sona erenler, yeniden tarım sigortalısı
olmak için müracaatta bulunmaları halinde, 2925 sayılı Kanun kapsamına alınmayacaklardır.
Bunlardan Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre sosyal güvenlik
kanunlarına tabi olarak çalışmaya başlamaları nedeniyle sigortalılıkları sona erenlerin tarım
sigortalılıkları, bu kanunlar gereğince prim veya kesenek ödenmesine son verildiği tarihi izleyen
aybaşından itibaren yeniden devam ettirilecektir.
3.2- 1/10/2008 tarihinden sonra primlerin eksik ödenmesi
2925 sayılı Kanuna tabi sigortalıların ödeyecekleri prim oranı 1/10/2008 tarihinden
itibaren % 12,5’i genel sağlık sigortası primi olmak üzere toplam % 32,5’e yükselmiş, ayrıca
tarım sigortası primlerinin tahsiline ilişkin 33 üncü maddesi yürürlükten kaldırılarak primlerin,
ilişkin olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenmemesi halinde ödeme vadesinin sona erdiği
tarihten tahsil tarihine kadar hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil
edilmesi hükmü getirilmiştir.
Tarım sigortalılarının 2008 yılı primlerini peşin ödeyip prim farkını ödememeleri, 2009 ve
2010 yıllarında da prim ödemeye devam ettikleri, bu durumunda aradan uzun süre geçtikten sonra
tespit edilmesi nedeniyle bu durumda olanların tarım sigortalılıklarının devam ettirilmesi
bakımından 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılarının, bir takvim yılına ilişkin primlerinden
takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadar ödenmemiş olan primlerine ilişkin borç aslı toplamının;
aynı takvim yılının ikinci altı aylık süresi için 16 yaşından büyük işçiler için belirlenmiş olan
asgari ücret dikkate alınarak tahakkuk eden bir aylık prim tutarı ile birinci altı aylık süresi için 16
yaşından büyükler için belirlenmiş olan asgari ücret dikkate alınarak tahakkuk eden bir aylık prim
tutarı farkının 6 aylık süre ile çarpımı sonucunda bulunan tutara kadar olması halinde tarım
sigortalılıkları sonlandırılmayacaktır.
2008 yılı ve takip eden yıllarda 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılarının, bir takvim
yılı içindeki eksik ödenmiş primlerine ilişkin borç aslı toplamının; (İlgili Yılın İkinci Altı Aylık
Dönemi İçin Geçerli Olan Günlük Asgari Ücret x 15 x 32,5 / 100) – (İlgili Yılın Birinci Altı
Aylık Dönemi İçin Geçerli Olan Günlük Asgari Ücret x 15 x 32,5 / 100) x 6 formülü vasıtasıyla
hesaplanacak tutara kadar olması halinde, tarım sigortalılıkları sonlandırılmayacaktır.
2925 sayılı Kanuna göre tarım sigortalılarının ödeyecekleri prim oranı 1/10/2008 tarihi
itibariyle % 30’dan % 32,5’a çıkartıldığından, sigortalılığın sonlandırılmasına neden olmayacak
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
84
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
tarım sigortası primi, 2008 yılının ilk altı aylık süresinde % 30, ikinci altı aylık süresinde % 32,5
olarak hesaplanacaktır.
Tarım sigortalılarının 2008 yılı ve sonrasında bir takvim yılı içindeki tarım sigortası prim
borcu yukarıdaki formüle göre hesaplanan tutardan fazla olmasına rağmen, takip eden yıllar için
tarım sigortası priminin ödenmiş olması halinde, prim borçlarını Kurumca bir defaya mahsus
gönderilecek bir ay süreli tebligat üzerine ödemeleri halinde, sigortalılıkları devam ettirilecektir.
Ödenmemesi halinde, takip eden takvim yılı için yapmış oldukları ödemeler, tarım
sigortalılıklarının geçerli olduğu yıla ilişkin prim borçlarına mahsup edilmesinin ardından, varsa
kalan tutarlar Kuruma başkaca borçlarının bulunmaması kaydıyla ilgililerine iade edilecektir.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 2925 sayılı Kanuna göre süreksiz tarım
sigortasının devam ettirilmesinde;
2008 yılı ilk ve ikinci altı aylık süredeki prim borcunun 75,18 TL’nin,
2009 yılı ilk ve ikinci altı aylık süredeki prim borcunun 26,34 TL’nin,
2010 yılı ilk ve ikinci altı aylık süredeki prim borcunun 30,72 TL’nin,
2011 yılı ilk ve ikinci altı aylık süredeki prim borcunun 39,48 TL’nin,
2012 yılı ilk ve ikinci altı aylık süredeki prim borcunun 52,62 TL’nin,
2013 yılı ilk ve ikinci altı aylık süredeki prim borcunun 41,82 TL’nin,
2014 yılı ilk ve ikinci altı aylık süredeki prim borcunun 61,44 TL’nin
2015 yılı ilk ve ikinci altı aylık süredeki prim borcunun 70,20 TL’nin (Ek, 3/7/2015
tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)
altında olması halinde; 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılık, başka bir şart aranmadan,
üstünde olması halinde ise takip eden yılların primlerinin ödenmiş olması ve sigortalıya yapılan
tebligattan sonra bir ay içinde ödenmesi halinde devam ettirilecektir.
Örnek- 2925 sayılı Kanun gereğince süreksiz tarım primi ödeyen sigortalı 2013 yılına ait
olan 65 TL primi ödememiştir. 2014 yılı primleri 2015 yılı Şubat ayı sonuna kadar
ödenebildiğinden 21/10/2014 tarihinde tebliğ edilen tutarın 21/11/2014 tarihinde ödenmesi
halinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam ettirilecektir.
3.3- 1/10/2008 tarihinden önce bazı ay/yıllara ait primlerin eksik ödenmesi
2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığının başladığı tarihten önce veya sonra diğer
sosyal güvenlik kanunlarına tabi çalışmanın bulunduğunun, tarım sigortalılığının devam ettiği
süre içerisinde eksik prim tahsil edildiğinin, aradan uzun zaman geçtikten sonra özellikle de
emeklilik aşamasında tespit edilerek tarım sigortalılıklarının iptal edilmesi; sigortalıların telafisi
imkansız mağduriyetlerine sebep olduğundan, bu sigortalıların mağduriyetlerinin önlenmesi
bakımından 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılar hakkında aşağıdaki şekilde işlem yapılacaktır.
3.3.1- Bazı ayların primlerinin eksik ödenmesi ya da hiç ödenmemesi
Bazı aylarda primlerin eksik ödendiğinin ya da hiç ödenmediğinin tespit edilmesi halinde
prim ödemesi bulunan aylara ilişkin süreler hizmet olarak kabul edilecek, primleri eksik ödenen
veya hiç ödenmemiş bulunan aylara ilişkin süreler ise, 2925 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi
uyarınca tahsil edilecek ve hizmetler prim tahsilatı yapıldıktan sonra dikkate alınacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
85
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek- 1/1/1997 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlatılan sigortalının
1997 yılı Mart, Nisan, Eylül, Ekim ayı primlerini hiç ödemediği, 1999 yılı Mayıs ve Haziran
ayına ait primlerini ise eksik ödediği anlaşılmıştır. Bu durumda bu sigortalının tarım sigortalılığı
sona erdirilmeyecek, hiç ödenmeyen aylarla eksik ödenen ayların primleri tahsil edilerek bu
süreler hizmet olarak değerlendirilecektir.
3.3.2- Bazı yılların primlerinin ödenmemesi
2925 sayılı Kanuna tabi olarak sigortalı bulundukları sürede yıllar itibariyle primlerini
düzenli olarak ödemekte iken bazı yıllara ilişkin primlerini ödemeyen, ancak müteakip yıllarda
primlerini düzenli olarak ödemeye devam eden sigortalıların hizmet süreleri, primi ödenmeyen
yılın/yılların bir veya birden fazla olmasına göre değerlendirilecektir.
Tarım sigortalılığı devam etmekte iken önceki yıllara ilişkin ard arda olmayan (birbirini
izlemeyen) yıl/yıllarda primini ödememiş bulunan sigortalıların ödenmeyen yıl/yıllara ilişkin
sigorta primi 2925 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca tahsil edilecek ve hizmetler prim
tahsilatı yapıldıktan sonra geçerli sayılacaktır.
Örnek 1- 1/1/1992 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi olan sigortalının
31/12/2007 tarihine kadar tarım sigortası primlerini düzenli olarak ödediği halde, 1996 yılına ait
sigorta primini ödemediği anlaşılmıştır. Bu durumda, tarım sigortalılığı sona erdirilmeyecek,
1996 yılı sigorta primi 2925 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi gereğince tahsil edilerek hizmet
olarak dikkate alınacaktır.
Örnek 2- 1/1/1995 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalısı olan ve halen
primlerini düzenli olarak ödemeye devam eden sigortalının 1997, 1999 ve 2002 yıllarına ilişkin
sigorta primlerini ödemediği anlaşılmıştır. Bu sigortalının, tarım sigortalılığı sona erdirilmeyip,
söz konusu yıllara ait sigorta primleri 2925 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi gereğince tahsil
edilerek hizmetten sayılacaktır.
3.3.3- Birden fazla yılın priminin ödenmemesi
Tarım sigortalılığı devam etmekte iken primi ödenmeyen yılların birden fazla ve birbirini
izleyen (ard arda) yıllardan oluşması durumunda, ödemesi bulunmayan ilk yılın sigorta primi,
2925 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca tahsil edilecek, sonra gelen yıl/yılların primleri
tahsil edilmeyip yeni bir istek ve tescil belgesi alınmadan izleyen yıllardaki primi ödenmiş süreler
hizmet olarak değerlendirilecektir.
Örnek 1- 1/1/1987 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi olan sigortalı primlerini düzenli
olarak ödediği halde, 1995, 1996 ve 2002 yıllarına ilişkin sigorta primlerini ödemediği
anlaşılmıştır. Bu sigortalının 1995 ve 2002 yılına ait primi tahsil edilecek, ancak 1996 yılına ait
primi tahsil edilmeyerek yeni bir istek ve tescil belgesi alınmadan, 1996 yılı sonrası primi ödediği
yıllar hizmet olarak dikkate alınacaktır.
Örnek 2- 1/1/1993 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlayan
sigortalının 1998, 1999 ve 2000 yıllarına ilişkin sigorta primini ödemediği, diğer yılların sigorta
primini ise düzenli olarak ödediği anlaşılmıştır. Bu sigortalının 1998 yılına ait primi anılan
Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca tahsil edilecek ancak, 1999 ve 2000 yıllarına ait primleri
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
86
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
tahsil edilmeyerek yeni bir istek ve tescil belgesi alınmadan 2000 yılını izleyen yıllar için ödediği
primleri hizmetten sayılacaktır.
3.4- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı iken Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılığı bulunanlar (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı
Genelge)
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı iken 1/10/2008 tarihi ve sonrasında kendi nam ve
hesabına bağımsız çalışması sebebiyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında sigortalılıkları başlatılanlardan talepte bulunanların 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılıkları esas alınarak sigortalılıklarının sonlandırıldığı tarihten itibaren devam ettirilecek,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında ödenen primler 2925 sayılı
Kanuna tabi prim olarak aktarılacaktır.
1/5/2008-30/9/2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanların Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılığı olup yazılı talepte bulunan
sigortalılar hakkında ödenen primler 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığa aktarılacak, ancak bu
sigortalılar 1/3/2011 tarihi itibari ile ek 5 inci madde kapsamına alındıklarından bu tarih itibariyle
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılıkları devam
ettirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ayrıca, 2925 sayılı Kanun kapsamında
sigortalı iken 1/10/2008 tarihi ve sonrasında kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması sebebiyle
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı başlatılıp devam
edenlerden, bu Genelgenin yürürlük tarihinden sonra 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalı
olma talebinde bulunanların, geriye dönük 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları
başlatılmayacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ancak, 1/10/2008 tarihi ve sonrasında
kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması sebebiyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı
Genelge) başlatılanlardan, 24/4/2019 tarihinden önce 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalı
olma talebinde bulunmuş olanların sigortalıkları devam ettirilecektir. 2925 sayılı Kanun
kapsamında sigortalılığı devam edenlerden 2925 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin (c) bendi
gereği sigortalılığı sona erdirilenlerin, bu durumun ortadan kalkması halinde 2925 sayılı Kanun
kapsamındaki sigortalılığı tekrar başlatılmayacak, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamında sigortalılığı geçerli (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
sayılacak, bu sigortalılığın son bulması halinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılık yeniden
başlatılacaktır.
Örnek 1- 1/7/2005 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi süreksiz tarım
sigortalısının, ticari kazanç sebebiyle 23/5/2007 tarihinde başlayan vergi mükellefiyeti olmasına
rağmen mülga 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlatılamamıştır. 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı ile birlikte vergi mükellefiyeti de devam eden sigortalının 1/10/2008 tarihi itibariyle
2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı sonlandırılarak aynı tarih itibariyle Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılığı başlatılmıştır. Sigortalının talepte
bulunması halinde 2925 sayılı Kanuna göre sonlandırılan sigortalılığı 1/10/2008 tarihinden
itibaren devam ettirilecek, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi prim
ödenen süreler 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılık sürelerine aktarılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
87
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Teselsül, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 2- 1/3/2001 tarihi
itibariyle 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlatılan sigortalı (A)’nın, 1/8/2006 tarihinde
başlayan vergi kaydına istinaden 1/10/2008 tarihi itibariyle (4/b) kapsamında sigortalılığı
başlatılmıştır. Sigortalı (A)’nın bu genelgenin yürürlük tarihinden sonra 1/10/2008 tarihi
itibariyle 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olmak için talepte bulunması halinde bu talebi dikkate
alınamayacağından (4/b) sigortalılığı devam ettirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) (Teselsül, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21
sayılı Genelge) Örnek 3- 1/9/2005 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı
devam eden sigortalı (B)’nin, 23/5/2007 tarihinde başlayan vergi mükellefiyetinden dolayı
1/10/2008 tarihi itibariyle (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılmıştır. Sigortalı (B)’nin
15/12/2015 tarihli talebine istinaden (4/b) sigortalılığı iptal edilerek 1/10/2008 tarihi itibariyle
2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlatılmıştır. Ancak sigortalı (B)’nin 1/4/2018 tarihinde
(4/a) kapsamında başlayan zorunlu sigortalılığının 15/8/2018 tarihinde sona erdiği
anlaşıldığından 1/9/2018 tarihi itibariyle 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlatılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) (Teselsül, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21
sayılı Genelge) Örnek 4- 1/11/2007 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı
devam eden sigortalı (C)’nin, 24/8/2008 tarihinde başlayan vergi mükellefiyetinden dolayı
1/10/2008 tarihi itibariyle (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılmıştır. Sigortalı (C)’nin
20/4/2018 tarihli talebine istinaden (4/b) kapsamında sigortalılığı iptal edilerek 1/10/2008 tarihi
itibariyle 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlatılmıştır. Ancak sigortalı (C)’nin 3/6/2018
tarihinde (4/a) kapsamında başlayan zorunlu sigortalılığının bu Genelgenin yürürlük tarihinden
sonra sona erdiği anlaşıldığından, vergi kaydının devam etmesinden dolayı 2925 sayılı Kanuna
tabi sigortalılığı başlatılmayacak ve (4/b) kapsamında sigortalılığı devam ettirilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 5- Örnek 4’deki sigortalı
(C)’nin, vergi mükellefiyetin 12/5/2021 tarihinde sona erdiği varsayıldığında, 1/6/2021 tarihi
itibariyle 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlatılacaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
Kanunun Ek 5 inci Maddesine Göre Tarım veya Orman İşlerinde
Hizmet Akdiyle Süreksiz Olarak Çalışanlar
1- Sigortalı sayılanlar
Kanuna 6111 sayılı Kanunla 1/3/2011 tarihinden itibaren ilave edilen ek 5 inci madde ile
kamu idarelerinde tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışanlar hariç olmak üzere
tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışanlar 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında sigortalı sayılmıştır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Hizmet akdi unsurlarını taşımayan köy
ve mahallelerde sürü yöneticiliği (çobanlık) faaliyeti yapanlarda, talep etmeleri halinde Kanunun
ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
Ek 5 inci madde kapsamında sigortalı olabilmek için;
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
88
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri ile 506 sayılı
Kanunun geçici 20 nci maddesi ve 2925 sayılı Kanun kapsamında çalışmamak,
- İsteğe bağlı sigortalı veya isteğe bağlı iştirakçi olmamak,
- Kurumumuzdan ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki
sandıklardan kendi sigortalılıklarından dolayı gelir veya aylık almamak,
- 18 yaşını doldurmuş olmak,
şarttır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamında sigortalı olup yıllık tarımsal faaliyet gelirleri içindeki kazancının asgari ücretin altına
düştüğünü muafiyet belgesi ile belgeleyen sigortalılar yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu
faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının prime esas günlük
kazanç alt sınırına göre belirlenen tutardan az olduğunu “Sigortalılık Muafiyet Belgesi” ile
belgeleyenler ek 5 inci maddeye göre sigortalı olabilirler.
Diğer taraftan;
- 2925 sayılı Kanuna göre 1/5/2008-30/9/2008 tarihleri arasında ilk defa sigortalı olanlar,
- 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılığı 1/5/2008 tarihinden önce sona erip 1/5/200830/9/2008 tarihleri arasında yeniden sigortalı olanlar,
- 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılığı 1/3/2011 tarihi itibariyle sona erip bu tarihten sonra
Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalı olanlar,
hakkında da ek 5 inci madde ve geçici 29 uncu madde hükümleri uygulanacaktır.
2- Sigortalılığın başlangıcı
Tarım işlerinde süreksiz çalışanların “Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz
Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”ni (EK-11) sürekli ikametlerinin ya da çalıştıkları yerin bağlı
bulunduğu muhtarlık ile ikamet ettikleri veya çalıştıkları il ya da ilçede bulunan tarım
müdürlüklerine (Ek 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) ve ziraat odalarına onaylatıp,
sürekli ikametlerinin bağlı olduğu veya çalıştıkları sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal
güvenlik merkezine müracaat etmeleri gerekmekte olup, bunların sigortalılıkları müracaat
ettikleri tarih itibariyle başlatılacaktır.
(Ek 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle
Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” ile yapılacak müracaatlarda tarım müdürlükleri yanında
ziraat odası onayı aranacak olup bu onaylardan birisinin olmaması halinde sigortalının ek 5 inci
madde kapsamındaki talebi reddedilecektir. İkamet ettiği ve çalıştığı yer farklı olan sigortalıların
her iki ilde bulunan ziraat odası onayı aranacaktır.
6831 sayılı Orman Kanununun 40 ıncı maddesi gereğince devlet ormanlarında
ağaçlandırma, bakım, imar, yol yapımı, kesme, toplama, taşıma, imal gibi orman işleri; işyerinin
ve işyerinde çalışacakların hangi mülki hudut ve orman teşkilatı hudutları içerisinde kaldığına
bakılmaksızın, öncelikle işyerinde veya civarındaki orman köylerini kalkındırma kooperatiflerine
ve işyerindeki köylülere veya işyeri civarındaki orman işlerinde çalışan köylülere birim fiyat
(vahidi fiyat) usulüne göre yaptırılmaktadır. Söz konusu hüküm gereğince Orman ve Su İşleri
Bakanlığına bağlı Orman Genel Müdürlüğü ve bölge müdürlükleri ile Çevre ve Şehircilik
Bakanlığına bağlı il müdürlükleri aracılığıyla 6831 sayılı Kanunda belirtilen işlerin orman
köylüleri tarafından kurulan kalkındırma kooperatiflerine, köy tüzel kişiliklerine ve köylülere
verilmekte olup, söz konusu işlerin vahidi fiyat usulüne göre verilmesi halinde bu işler Kanunun
ek 5 inci maddesi kapsamında süreksiz iş sayılmaktadır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
89
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Orman köylülerinden Kanunun ek 5 inci maddesine göre sigortalı olmak isteyenler
“Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”ni (EK-12) sürekli
ikametlerinin bağlı bulunduğu muhtarlık ile sürekli ikametlerinin bulunduğu veya çalıştıkları
yerin bağlı olduğu Orman Genel Müdürlüğü ve bölge müdürlükleri ile Çevre ve Şehircilik
Bakanlığına bağlı il müdürlükleri aracılığıyla veya kalkındırma kooperatiflerine onaylatıp sürekli
ikametlerinin bağlı olduğu SGİM/SGM’ye müracaat edecekler, bunların sigortalılıkları ise
müracaat ettikleri tarihten itibaren başlatılacaktır. Ayrıca, bu kapsamdaki sigortalılar başvuru
belgesi ile birlikte işin kooperatife ya da köy tüzel kişiliğine verilmesi halinde kooperatif ya da
köy tüzel kişiliği ile (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Tarım ve Orman
Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ilgili birimi arasında yapılan sözleşme ile
kooperatif üyelerini ya da köy tüzel kişiliğince çalıştırılacakların listesini, köylülerle yapılması
halinde ise sözleşmeyi Kuruma vereceklerdir.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Tarım veya orman işlerinde
süreksiz sigortalılığın başlangıç tarihinin belirlenmesinde SSİY’nin 124 üncü maddesi gereğince
adi posta veya Kuruma doğrudan yapılan başvuru ve bildirimlerde, başvuru veya bildirimin
Kurumun gelen evrak kayıtlarına intikal tarihi; taahhütlü, iadeli taahhütlü, acele posta servisi,
PTT Alo Post veya PTT Kargo ile yapılan başvuru ve bildirimlerde ise başvuru veya bildirimin
postaya veya kargoya verildiği tarih; başvuru veya bildirim tarihi olarak kabul edilecektir.
Kanunun ek 5 inci maddesine göre tarım veya orman işlerinde süreksiz çalışan sigortalılar
için oluşturulacak sicil dosyaları sigortalıların sürekli ikametlerinin bağlı bulunduğu
SGİM/SGM’nde bulunacağından, çalıştıkları SGİM/SGM’ne “Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle
Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” veya “Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz
Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” ile müracaat edenlerin tescil işlemi yapıldıktan sonra, sigortalı
dosyası oluşturulmak üzere belgeler sürekli ikametlerinin bulunduğu SGİM/SGM’ne
gönderilecektir. Ayrıca, sigortalıların çalıştıkları illerdeki SGİM/SGM’ne sigortalılık işlemleri ile
ilgili olarak talepte bulunmaları halinde işlemleri yapıldıktan sonra, belgeler sigortalı dosyasının
bulunduğu SGİM/SGM’ne gönderilecek, sigortalılara da ek 5 inci madde kapsamındaki
sigortalılıklarının başlatıldığı hususunda bilgi verilecektir.
Kamu idarelerinin tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalıştırılanlar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalı sayıldıklarından ek 5 inci
madde hükümleri bu sigortalılar için uygulanmayacaktır.
2925 sayılı Kanun gereğince sigortalıkları devam edenler de bu kapsamdaki
sigortalılıkları sona ermediği sürece Kanunun ek 5 inci maddesi hükümlerinden faydalanamazlar.
(Değişik 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Örnek 1- Sigortalı (A) Şanlıurfa
ilinde ikamet etmekte iken süreksiz tarım işinde çalışmak üzere gittiği Rize’de 6/6/2016 tarihinde
muhtarlık, tarım il müdürlüğü ve çalıştığı yerin ziraat odasınca onaylı Tarım İşlerinde Hizmet
Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi ile sosyal güvenlik il müdürlüğüne müracaat
etmiştir. Yapılan incelemede ikamet ettiği yerin ziraat odası onayının bulunmadığı anlaşılmış
olup, sigortalının talebi reddedilecektir. Yeniden yapacağı müracaatında onayların tamamının
olması gerektiği hususunda sigortalıya bilgi verilecektir.
(Değişik 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Örnek 2- Sigortalı (B) Ankara
ilinde ikamet etmekte iken süreksiz tarım işinde çalışmak üzere gittiği Ordu’da 2/5/2012 tarihinde
Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi ile sosyal güvenlik il
müdürlüğüne müracaat etmiştir. Yapılan incelemede bildirgenin ikamet ettiği yerin muhtarı, tarım
il müdürlüğü ile çalıştığı ve ikamet ettiği yerin ziraat odasınca onaylandığı anlaşılmış olup,
sigortalının başvurusu kabul edilecek tescil işlemi Ordu’da yapıldıktan sonra, sigortalıya sicil
dosyası açılmak üzere belgeler Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
90
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Değişik 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Örnek 3- Süreksiz tarım işi yapmak
üzere geldiği Antalya’da Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş
Bildirgesini muhtar, tarım il müdürlüğü ve Antalya ve Kırıkkale ziraat odalarına onaylatan
sigortalı, 4/4/2016 tarihinde bildirgeyi iadeli taahhütlü olarak ikamet ettiği Kırıkkale Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğüne göndermiştir. Kırıkkale Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce bu kişinin
sigortalılığı 4/4/2016 tarihi itibariyle başlatılarak açılacak sicil dosyası arşivde muhafaza
edilecektir.
Örnek 4- 14/4/2011 tarihinde Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait
Giriş Bildirgesi ile müracaat eden sigortalının yapılan incelemede 20/1/2011 tarihinden itibaren 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı olduğu
anlaşılmış olup, bu kişinin ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı başlatılmayacaktır.
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 5- 1/5/2005 tarihinden
itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olan (C), 14/10/2011 tarihinde Kuruma verdiği dilekçe
ile tarım sigortasına devam etmek istemediğini bildirmiş olup, sigortalılığı 1/1/2012 tarihi
itibariyle sona erdirileceğinden, bu kişi 16/1/2012 tarihinde ek 5 inci madde kapsamında sigortalı
olmak için müracaat etmesi halinde sigortalılığı 16/1/2012 tarihi itibariyle başlatılacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 6- 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı devam ederken 19/10/2011 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığını sona
erdirme talebinde bulunan sigortalı (D), 20/10/2011 tarihinde ise Kanunun ek 5 inci maddesi
uyarınca sigortalı olmak için müracaat etmiştir. Bu durumda sigortalının 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı 1/1/2012 tarihinde sona erdirilecek, ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı aynı
tarihte başlatılacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 7- Kastamonu iline bağlı
orman köyünde kurulu kalkındırma kooperatifi üyesi olan ve orman işletmesi tarafından birim
fiyat usulü ile kooperatife verilen orman işlerinde süreksiz olarak çalışan kişi, 5/10/2011 tarihinde
muhtarlık ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlı il müdürlüğünce onaylı “Orman İşlerinde
Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” ile sosyal güvenlik il müdürlüğüne
müracaat etmiştir. Bu durumda sigortalının ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı 5/10/2011
tarihi itibariyle başlatılacak, tescil işlemi Kastamonu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ya da ilgili
sosyal güvenlik merkezince yapılacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 8- Meslekte kazanma
gücünü % 24,5 oranında kaybetmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alan sigortalı 1/9/2011
tarihinde ek 5 inci madde kapsamında sigortalı olmak için müracaat etmiştir. Bu sigortalının ek 5
inci madde kapsamındaki sigortalılığı gelir alıyor olması nedeniyle reddedilecektir.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19
sayılı Genelge) Örnek 9- 17/8/2008 tarihinden itibaren vazife malulü aylığı alan sigortalı
8/3/2015 tarihinde ek 5 inci madde kapsamında sigortalı olmak için müracaat etmiş olup vazife
malulü aylığı alması nedeniyle ek 5 inci madde kapsamındaki talebi reddedilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
91
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ek 5 kapsamında bulunan sigortalıların
yurt içindeki ikametgâhlarının bulunduğu ilin dışına taşımaları halinde, yeniden giriş bildirgesi
alınmasını gerektiren durum oluşana kadar ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılıkları ilk
tescilinin yapıldığı sosyal güvenlik il/sosyal güvenlik merkezlerinde devam ettirilecektir.
2.1- Ek 5 inci madde kapsamında sigortalığının başlatıldığı tarihte zorunlu sigortalı
oldukları sonradan tespit (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) edilenler
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalı olmak için müracaat edenler hakkında
ünitelerce öncelikle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendi kapsamında sigortalılığının bulunup bulunmadığı araştırılacak, SGK Tescil ve Hizmet
Dökümü programından hizmet dökümü alınarak, ek 5 inci maddeye müracaat ettiği tarihten
önceki ay 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışması var ise işten ayrılış
bildirgesi verilip verilmediği sorgulanacak, işten ayrılış bildirgesi verilmemiş olanlar ile 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı olup çıkış işlemi yapılmamış
olanların ek 5 inci madde kapsamındaki talepleri reddedilecektir.
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ancak, müracaat tarihi itibariyle önceki
sigortalılığı sona ermeden ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığının başlatıldığı sonradan
tespit edilenlerin, ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı zorunlu sigortalılığın sona erdiği
tarihi takip eden gün itibariyle başlatılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ayrıca, zorunlu sigortalılığı sona
ermeden ek 5 inci madde kapsamında sigortalılığı başlatılanlardan tescil tarihi itibariyle
sigortalılığı iptal edilenlerin, talepte bulunmaları halinde prim iadesi yapılmamış olması şartıyla
zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden gün itibariyle ek 5 inci madde kapsamındaki
sigortalılıkları başlatılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında
sigortalılığı devam ederken daha sonra ziraat odasında üye kaydı olduğu tespit edilenlerin, tespit
edildiği tarihe kadar ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılıkları devam ettirilecek, tespit tarihi
itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine
göre sigortalılıkları başlatılacaktır.
Örnek 1- 22/10/2013 tarihinde Kanunun ek 5 inci maddesine tabi müracaat eden
sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamındaki sigortalılığının da aynı tarih itibariyle sona erdirildiği anlaşılmıştır. Bu durumda ek
5 inci madde kapsamındaki sigortalılık 23/10/2013 tarihinde başlatılacaktır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- Örnek 2- 19/6/2012
tarihinde Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalılığı başlatılan sigortalı (C), 31/12/2016
tarihine kadar primlerini ödemiştir. 2016 yılında yapılan incelemede, 24/8/2011-12/8/2012
tarihleri arasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi zorunlu
sigortalılığının bulunduğu anlaşıldığından ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı iptal
edilmiş, ödemiş olduğu primler iade edilmemiştir. İptal edilen ek 5 inci madde kapsamındaki
sigortalılığının geçerli sayılması için talepte bulunan sigortalının ek 5 inci madde kapsamındaki
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
92
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sigortalılığı zorunlu sigortalılığının sona erdiği günü takip eden 13/8/2012 tarihinden itibaren
başlatılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 3- Sigortalı (D)’nin 13/7/2012
tarihinde ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalılığının başlatıldığı, 2016 yılında yapılan
incelemede, 1/1/2010-31/12/2014 tarihleri arasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendine tabi zorunlu sigortalı olduğu anlaşıldığından 13/7/2012 tarihi itibariyle ek 5 inci
madde kapsamındaki sigortalılığı iptal edilmiş ve ödenen primler sigortalıya iade edilmiştir.
Sigortalı (D), iptal edilen sürelerine ilişkin primleri iade olarak aldığından, ek 5 inci madde
kapsamındaki sigortalılığı başlatılmayacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 4- Örnek 4- Sigortalı (G)’nin
26/9/2011 tarihi itibariyle ek 5 inci madde kapsamında tescilinin yapıldığı, 5/1/2018 tarihinde
Kurum kayıtlarına intikal eden sigortalılık belgesinde 17/5/2010 tarihinde başlayıp devam eden
ziraat odasında üye kaydının olduğu anlaşıldığından, 26/9/2011 tarihinde başlatılan ek 5
sigortalılığı 4/1/2018 tarih itibariyle sonlandırılarak, 5/1/2018 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine göre sigortalılığı
başlatılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 5- Sigortalı (S)’nin 24/3/2014
tarihi itibariyle ek 5 inci madde kapsamında tescilinin yapıldığı, 28/12/2018 tarihinde Kurum
kayıtlarına intikal eden sigortalılık belgesinde 3/1/2018 tarihinde başlayıp devam eden ziraat
odasında üye kaydının olduğu anlaşıldığından, 24/3/2014 tarihinde başlatılan ek 5 sigortalılığı
2/1/2018 tarih itibariyle sonlandırılarak, 3/1/2018 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine göre sigortalılığı başlatılacaktır.
2.2- Askerde veya yurt dışında olunan sürelerde ek 5 inci madde kapsamında
sigortalı olma talebinde bulunanlar (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
Askerlik hizmetini yaptığı veya yurt dışında bulunduğu dönemde Kanunun ek 5 inci
madde kapsamında sigortalı olma talebinde bulunup sigortalılığı başlatılan ve prim ödemeye
devam edenlerin, askerlik ve yurt dışında bulunduğu dönemler iptal edilerek, terhis edilenlerin
terhis tarihini, yurda dönüş yapanların yurda dönüş tarihini takip eden gün itibariyle
sigortalılıkları başlatılacaktır.
3- Gelir/aylık alma hakkını kaybedenlerin sigortalılıkları
506 sayılı Kanunun mülga 19 uncu maddesi gereğince, iş kazası veya meslek hastalığı
sonucunda meslekte kazanma gücündeki kayıp oranı % 10’un altında olan sigortalılar sürekli iş
göremezlik durumuna girmediğinden bunlara sürekli iş göremezlik geliri ödenmemekte ancak,
sigortalının yeniden bir iş kazasına uğraması veya yeni bir meslek hastalığına tutulması halinde,
meydana gelen arızaların bütünü göz önüne alınarak meslekte kazanma gücündeki kayıp oranı %
10 ve üstünde tespit edildiği takdirde sigortalılara gelir bağlanmaktadır.
Sigortalıların geçirdikleri iş kazası veya meslek hastalığı sonucunda sürekli iş göremezlik
derecesi % 10’un altında tespit edilenlere tahsis numarası verilerek ödeme kaydı oluşturulmakta
olup, bu sigortalılara gelir ödemesi yapılmadığından tescil kayıtlarında “Pasif” olan “Aylık/Gelir
Kodu”nun “Aktif” olarak değiştirilmesi, daha sonra “4/A Tescil, Hizmet ve Tahsilat”
programından Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında giriş işleminin yapılması gerekmektedir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
93
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Sürekli iş göremezlik geliri almakta iken sürekli iş göremezlik derecesi kontrol muayene
sonucu % 10’un altına düşenler ile aylık almakta iken herhangi bir nedenle aylık alma hakkını
kaybedenler hakkında da aynı şekilde işlem yapılması gerekmektedir.
Malullük ve yaşlılık aylığı almakta iken bu aylıkları kesilen ya da toptan ödeme yapılan
sigortalılar hakkında da aynı şekilde işlem yapılacaktır.
4- Sigortalılığın sona ermesi
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kanunun ek 5 inci maddesi
kapsamında tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanların sigortalılığı;
- 4 üncü maddeye istinaden sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde çalışmaya
başladıkları tarihten,
- Sigortalılıklarını sona erdirme talebinde bulunanların borçsuz olmaları halinde talep
tarihinden,
- Prim borcu olanlardan talepte bulunanların primi ödenmiş son günden,
- Gelir ya da aylık talebinde bulunanların aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep
tarihinden,
- Kanunun ek 5 nci maddesi kapsamında prim ödeyen ve sadece bu kapsamda prim borcu
bulunan sigortalıların, tahsis talep tarihinden önce veya sonra ek 5 prim borcunu ödemek
istemeyerek talepte bulunmaları halinde, sigortalılıkları primi ödenmiş son günden,
- Ölen sigortalının ölüm tarihinden,
itibaren sona erecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21
sayılı Genelge) Ek 5 inci madde kapsamında iken askerlikte, tutuklulukta veya hükümlülükte
geçirilen süreler bu kapsamda sigortalılık süresi olarak değerlendirilmeyecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ayrıca, yurt dışına çıkış yapanlardan,
çıkış tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ülkemize giriş yapmayanların süreksiz çalışmalarından
söz edilemeyeceğinden, yurt dışına çıkış yaptığı tarih itibariyle, sigortalılıkları sona erdirilecek,
ancak ek 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalıların, yurt dışına giriş çıkış tarihleri arasında
bir yıldan az süre olması halinde sigortalılıkları kesintiye uğratılmadan devam ettirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Bu şekilde ek 5 inci madde
kapsamındaki sigortalılıkları sona erenlerin, Kanunun 4 üncü maddesine tabi çalışmasının sona
erdiği, askerlik görevi (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) nedeniyle sona
erenlerin sona erme tarihi, tutukluluk ve hükümlülük sürelerinin bittiği, yurt dışına çıkanların
Türkiye’ye döndükleri tarihi takip eden gün itibariyle yeniden sigortalılıkları başlatılacak,
bunlardan ayrıca, “Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”
veya “Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”
istenilmeyecektir
Örnek 1- Ek 5 inci madde kapsamındaki süreksiz tarım sigortalılığı 20/4/2011 tarihinde
başlayan sigortalı, en son 2012 yılı Şubat ayı primini ödemiş, 19/11/2012 tarihinde başkaca prim
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
94
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ödemesinde bulunmayacağını belirterek ek 5 inci madde kapsamındaki tarım sigortalılığının sona
erdirilmesi talebinde bulunmuştur. Bu durumda tarım sigortalılığı, primi ödenmiş son ay olan
2012 yılı Şubat ayı sonu itibariyle sona erdirilecektir.
Örnek 2- Ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı 18/5/2011 tarihinde başlayan
sigortalı, 21/6/2011 tarihinde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmaya
başlamıştır. Bu durumda sigortalının ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı 20/6/2011 tarihi
itibariyle sona erdirilecek, zorunlu sigortalılığının 27/12/2011 tarihi itibariyle sona ermesi
halinde, ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı 28/12/2011 tarihi itibariyle yeniden
başlatılacaktır.
Örnek 3- 30/12/2011 tarihinde ek 5 inci madde kapsamında sigortalılığı başlayan
sigortalı, 15/8/2012 tarihinde tarım sigortalılığının sona erdirilmesi talebinde bulunmuş,
sigortalının talep tarihi itibariyle prim borcu bulunmadığı anlaşıldığından, ek 5 inci madde
kapsamındaki sigortalılığı 15/8/2012 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Örnek 4- 1/5/2008 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalısı olan sigortalı,
5/5/2025 tarihinde yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunmuştur. Sigortalıya tahsis talep tarihi
itibariyle aylık bağlanmayacağı anlaşıldığından ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı devam
ettirilecektir.
(Mülga, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
Kanunun ek 5 inci maddesine tabi sigortalılığı olup sigortalılığın başladığı tarihten
itibaren prim ödemesi bulunmayanların yazılı olarak sigortalılıklarını sona erdirme talebinde
bulunmaları halinde, ek 5 inci maddeye tabi sigortalılıkları başlangıç tarihi itibariyle sona
erdirilecektir.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 2019/9 sayılı Genelgenin
yayımlandığı 24/4/2019 tarihinden önce ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılıkları talepleri
üzerine borçlu olarak sona erdirilenlerin, daha sonra bu sigortalılıklarını prim ödenmiş son gün
itibariyle sona erdirilmesine yönelik
verilen dilekçeler
hakkında herhangi bir işlem
yapılmayacaktır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 5- Ek 5 inci madde
kapsamındaki sigortalılığını 7/11/2017 tarihinde sona erdirme talebinde bulunan sigortalının
7/11/2017 tarihli başvurusu ile aynı tarih itibariyle borcu bulunmamaktadır. Bu sigortalının
7/11/2017 tarihi itibariyle sigortalılığı sonlandırılacaktır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 6- 2017 Kasım ayı priminin
tamamını ödeyen ve önceki dönemlere ait de borcu bulunmayan sigortalı ek 5 inci madde
kapsamındaki sigortalılığını 9/11/2017 tarihinde bulunduğu ay sonu itibariyle sona erdirme
talebinde bulunmuştur. Bu sigortalının ek 5 sigortalılığı 30/11/2017 tarihi itibariyle
sonlandırılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 7- Ek 5 inci madde
kapsamındaki sigortalılığından doğan prim borcunu 30/6/2017 tarihinde ödeyen sigortalı,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
95
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sigortalılığını sonlandırmak için 8/11/2017 tarihinde talepte bulunmuştur. Bu durumda
sigortalının 30/6/2017 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 8- Ek 5 inci madde
kapsamındaki sigortalılığından doğan prim borcunu 31/1/2013 tarihine kadar ödeyen sigortalı
17/10/2016 tarihinde vefat etmiştir. Sigortalının haksahipleri primi ödenmiş son gün itibariyle ek
5 inci madde kapsamındaki sigortalılığını sonlandırılması için talepte bulunmuşlardır. Bu
durumda haksahiplerinin talebine istinaden prim ödenmiş son gün itibariyle sigortalılık
sonlandırılamayacağından, ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılık ölüm tarihi olan 17/10/2016
tarihi itibariyle sonlandırılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 9- 10/9/2015 tarihinde ek 5 inci
madde kapsamında sigortalılığı başlatılan sigortalı (A)'nın, 13/6/2016-18/9/2016 ve 6/12/201714/4/2018 tarihleri arasında ülkemize giriş çıkış yaptığı anlaşılmıştır. Bu durumda sigortalı
(A)’nın bir yıldan az kısa süreli ülkemize giriş çıkış yaptığından ek 5 inci madde kapsamında
başlatılan sigortalılığı aralıksız devam ettirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 10- 12/9/2012 tarihinde ek 5
inci maddeye tabi sigortalılığı başlatılan sigortalı (B) nin, 3/1/2016-20/12/2018 tarihleri arasında
yurt dışında bulunduğu tespit edilmiştir. Sigortalı (B)’nin aralıksız bir yıl yurt dışında bulunması
nedeniyle süreksiz çalışması söz konusu olamayacağından, yurt dışına çıkış yaptığı 3/1/2016
tarihi itibariyle ek 5 inci madde kapsamında sigortalılığı sonlandırılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 11- 25/10/2018 tarihi itibariyle
ek 5 inci madde kapsamında sigortalılığı başlayan ve 23/8/2019 tarihli dilekçesi ile primi
ödenmiş son gün itibariyle sigortalılığını sonlandırma talebinde bulunan sigortalı (K)’nın, prim
ödemeleri aşağıdaki şekildedir.
Y
Yıl
2
2018
2
2019
Ay
Ekim
Kasım
Aralık
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Prim Ödemesi
(Evet/Hayır)
Evet
Hayır
Evet
Evet
Hayır
Hayır
Hayır
Evet
Hayır
Hayır
Hayır
Sigortalı (K)’nın dilekçesine istinaden ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı primi
ödenmiş olan 31/5/2019 tarihi itibariyle borçlu olarak sona erdirilecek, 2018 yılı Kasım ayı ile
2019 yılı Şubat, Mart ve Nisan aylarına ilişkin prim borçları sigortalılar tarafından her zaman cari
usullere göre ödenebilecektir. Sigortalı (K)’nın 2019 Mayıs ayı için 600 TL kısmi ödeme yaptığı
varsayıldığında, sigortalılığı 600 TL’nin karşıladığı gün olan 23/5/2019 tarihi itibariyle
sonlandırılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
96
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 12- 8/6/2015 tarihinde ek 5 inci
madde kapsamında başlatılan sigortalılığı 21/12/2016-18/5/2018 tarihleri arasında 4/a
kapsamında çalışması nedeniyle durdurulan sigortalının, 4/a kapsamında geçen çalışmalarının
7/5/2019 tarihinde yapılan denetim sonucunda iptal edilmesi durumunda, 20/12/2016 tarihinde
durdurulan ek 5 inci madde kapsamında sigortalılığı anılan tarih itibariyle devam ettirilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 13- Sigortalı (A)’nın 8/6/2014
tarihinde ek 5 inci madde kapsamında başlatılan sigortalılığı 25/4/2015 tarihinde aylık
bağlanması talebine istinaden anılan tarih itibariyle sonlandırılmış ve tarafına 1/5/2015 tarihinden
itibaren yaşlılık aylığı bağlanmıştır. Sigortalı hakkında yapılan incelemede, aylık bağlanmasına
esas olan 4/a kapsamındaki 2011-2012-2013 yıllarında geçen 900 günlük hizmetin denetim
sonucunda iptal edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, 25/4/2015 tarihinde aylık bağlanması talebine
istinaden sona erdirilmiş olan ek 5 inci madde kapsamında sigortalılık, 25/4/2015 tarihi itibariyle
başlatılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 14- 1/5/2013 tarihi itibariyle ek
5 inci madde kapsamında sigortalılığı devam eden ve son olarak 2017 yılı Ocak ayı primi ödeyen
sigortalı 23/8/2018 tarihli müracaatı ile sigortalılığının aynı tarih itibariyle sona erdirilmesi
talebinde bulunmuş ve sigortalılığı 23/8/2018 tarihi itibariyle borçlu olarak sona erdirilmiştir.
Sigortalı, 24/5/2019 tarihinde yapmış olduğu müracaat ile 23/8/2018 tarihi itibariyle sona
erdirilmiş olan ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığının primi ödenmiş olan 2017 yılı Ocak
ayı sonu itibariyle sonlandırılması yönünde talepte bulunmuştur. Sigortalının 2017 yılı Ocak ayı
sonu itibariyle ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığının sona erdirilmesine ilişkin 24/5/2019
tarihli dilekçesi hakkında herhangi bir işlem yapılmayacaktır.
5- Primlerin hesabı, gün sayısı ve ödenmesi (Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20
sayılı Genelge)
Kanunun ek 5 inci maddesine göre tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz
çalışanlar için ay 30 gün, yıl ise 360 gün olarak dikkate alınır.
Süreksiz tarım sigortasına müracaat eden sigortalılar, 1/3/2011 tarihinden itibaren
Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazancın alt ve üst sınırı arasında olmak
kaydıyla sigortalı tarafından belirlenen günlük kazancın otuz katının % 34,5’i oranında prim
ödeyeceklerdir. Bu primin % 20’si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, % 12,5’i genel sağlık
sigortası, % 2’si iş kazası ve meslek hastalıkları sigortası primidir.
Ancak, Kanunun geçici 29 uncu maddesi ile ek 5 inci maddesi kapsamındaki sigortalılar
1/3/2011-31/12/2011 tarihleri arasında 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük
kazancın alt sınırının on sekiz günlük tutarı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir
puan artırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere prim ödeyeceklerdir.
(Ek 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Kanunun ek 5 inci maddesi
kapsamındaki sigortalılar, her aya ait primlerini ilgili ayı takip eden ayın sonuna kadar Kuruma
öderler. Yasal süresi içinde ödenmeyen primlere Kanunun 89 uncu maddesi gereğince ödenme
tarihine kadar gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanır.
6- 1/5/2008-30/9/2008 tarihleri arasında ilk defa 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı
olanlardan haklarında ek 5 inci madde hükmü uygulanacak sigortalılar
6111 sayılı Kanunla, Kanuna eklenen geçici 29 uncu madde gereğince 1/5/2008 ila
30/9/2008 tarihleri arasında ilk defa 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanlardan 1/3/2011 tarihi
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
97
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
itibariyle sigortalılığı devam edenler hakkında, 1/3/2011 tarihinden itibaren Kanunun ek 5 inci
maddesi hükümleri uygulanacaktır.
2925 sayılı Kanuna göre sigortalılığı 1/3/2011 tarihi itibariyle sona erip bu tarihten sonra
Kanunun ek 5 inci maddesine göre sigortalılığı başlatılacak olanlar hakkında ek 5 inci madde ve
geçici 29 uncu madde hükümleri uygulanacaktır.
2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 1/5/2008 tarihinden önce başlayıp 1/3/2011
tarihinden sonra da devam edenler, haklarında 2925 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına
devam edileceğinden, sigortalılıkları sona ermeden Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamına
alınmayacaklardır.
Örnek 1- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 1/8/2008 tarihi itibariyle başlayan sigortalı
(E), 2010 yılına ait tarım primlerini 28/2/2011 tarihine kadar ödememiş, 6/8/2010 tarihli ve
2010/93 sayılı Genelge gereğince tebliğ edilen borcunu da ödemediğinden 2925 sayılı Kanuna
tabi tarım sigortalılığı 1/1/2011 tarihi itibariyle sona ermiştir. Bu sigortalının 15/8/2011 tarihinde
ek 5 inci madde kapsamında müracaat etmesi halinde sigortalılığı aynı tarih itibariyle
başlatılacaktır.
Örnek 2- 1/1/1998 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan (F),
15/5/2011 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi
çalışmaya başlamış, bu çalışması 12/11/2011 tarihi itibariyle sona ermiş ve 11/11/2011 tarihinde
ek 5 inci madde kapsamında sigortalı olma talebinde bulunmuştur. Bu durumda 2925 sayılı
Kanuna tabi sigortalılık Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmanın
sona erdiği tarihi takip eden aybaşı olan 1/12/2011 tarihinden sonra kendiliğinden
başlayacağından ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı başlatılmayacaktır.
Örnek 3- 1/2/2003 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan (G),
2011 yılına ait tarım sigortası primlerini 2012 yılı Şubat ayı sonuna kadar ödemediğinden tarım
sigortalılığı 1/1/2012 tarihi itibariyle sona ermiş, 6/8/2010 tarihli ve 2010/93 sayılı Genelge
gereğince bir defaya mahsus tebliğ edilen borcunu da bir aylık süre içinde ödememiştir.
Sigortalının 18/6/2012 tarihinde ek 5 inci madde kapsamında sigortalı olmak üzere müracaat
etmesi halinde sigortalılığı 18/6/2012 tarihi itibariyle başlatılacaktır.
6.1- 1/5/2008-30/9/2008 tarihleri arasında ilk defa 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı
olanlardan haklarında ek 5 inci madde hükmü uygulanacak sigortalıların gün sayıları ve
primlerinin hesabı
Bu sigortalıların primleri, 1/3/2011 tarihinden itibaren bu bölümün “4- Primlerin hesabı
ve gün sayısı” başlıklı alt bölümünde belirtilen açıklamalara göre tahsil edilecek olup, bunların
2011 yılı Mart ve takip eden aylar için prim ödeme gün sayıları 30 gün, 2011 yılı Mart ayından
önceki aylar için gün sayıları ise 15 gün olarak dikkate alınacaktır.
6.2- 1/5/2008-30/9/2008 tarihleri arasında ilk defa 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı
olanlardan haklarında ek 5 inci madde hükmü uygulanacakların sigortalılıklarının sona
ermesi
2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olan ve haklarında ek 5 inci madde ve geçici 29 uncu
madde hükümleri uygulanacak olanların sigortalılıklarının sona ermesinde ek 5 inci madde
hükümleri uygulanacaktır.
1/5/2008-30/9/2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olup sigortalılığı
1/3/2011 tarihinde devam edenler ile 1/3/2011 tarihinden itibaren Kanunun ek 5 inci maddesine
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
98
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
göre tarım sigortalısı olanların sigortalılıkları ait olduğu yıla ilişkin primlerin takip eden yılın
Şubat ayı sonuna kadar ödenmemesi nedeniyle sona ermeyeceğinden, 6/8/2010 tarihli ve 2010/93
sayılı Genelge hükümleri bu durumdakiler için uygulanmayacak, bu sigortalılar prim borçlarını
her zaman ödeyebileceklerdir.
Örnek 1- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 1/8/2008 tarihinde başlayan sigortalı 2010
yılına ait primlerini 2011 yılı Şubat ayına kadar ödememiştir. Bu sigortalının tarım sigortalılığı
1/1/2011 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının 6/8/2010 tarihli ve 2010/93 sayılı Genelge gereğince
borcunu ödemesi halinde, tarım sigortalılığı Kanunun ek 5 inci madde hükümlerine göre devam
ettirilecektir.
Örnek 3- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 1/6/2008 tarihinde başlayan sigortalı en son
2011 yılı Kasım ayı primini ödemiş, 4/5/2012 tarihinde tarım sigortalılığının sona erdirilmesi ve
başkaca prim ödemeyeceğine ilişkin Kuruma dilekçe vermiş olup, tarım sigortalılığı 2011 yılı
Kasım ayı sonu itibariyle sona erdirilecektir.
Örnek 4- 1/7/2008 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan (I),
18/5/2011 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında sigortalı
olmuştur. Bu durumda (I)’nın sigortalılığı 17/5/2011 tarihinde sona erecek, Kanun kapsamındaki
sigortalılığının 2/2/2013 tarihinde sona ermesi halinde ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı
3/2/2013 tarihi itibariyle başlatılacaktır.
Örnek 5- 1/5/2008 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olan (İ), 2011 yılı Ocak ayı
primini ödemiş, 2010 yılı primini 2011 yılı Şubat ayı sonuna kadar ödememiştir. 6/8/2010 tarihli
ve 2010/93 sayılı Genelge gereğince sigortalıya 2010 yılı priminin bir aylık süre içinde ödenmesi
yönünde borcu tebliğ edilecektir. Sigortalının bu sürede 2010 yılı primini ödemesi halinde,
sigortalılığı ek 5 inci madde kapsamında devam ettirilecektir. Tarım sigortası priminin
ödenmemesi halinde ise 2011 yılında ödenen primler borçlarına mahsup edilecek, 2925 sayılı
Kanuna tabi tarım sigortalılığı 1/1/2011 tarihi itibariyle sona erdirilecektir. Bu durumdaki
sigortalının ek 5 inci madde kapsamında müracaat etmesi halinde sigortalılığı müracaat tarihi
itibariyle yeniden başlatılacaktır.
Örnek 6- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 1/8/2008 tarihinde başlayan sigortalı, 2011
yılı Ocak ve Şubat, 2012 yılı Kasım ve Aralık aylarına ait primlerini ödememiştir. Sigortalı
hakkında 1/3/2011 tarihi itibariyle ek 5 inci madde hükümleri uygulanacağından söz konusu
sürelere ait primler her zaman ödenebilecektir.
Örnek 7- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 1/7/2008 tarihinde başlayan sigortalı, 2011,
2012 ve 2013 yıllarına ait primlerini ödememiştir. Sigortalı hakkında 1/3/2011 tarihi itibariyle ek
5 inci madde hükümleri uygulanacağından söz konusu sürelere ait primlerini her zaman
ödeyebilecektir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kanunun Ek 6 ncı Maddesi Kapsamında Çalışanlar
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
99
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1- Sigortalı sayılanlar
6111 sayılı Kanunla Kanuna eklenen ek 6 ncı madde ile 1/3/2011 tarihinden itibaren ticari
taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma araçlarında çalışanlar ile Kültür ve
Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla
kişi tarafından çalıştırılanlardan ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün
sayısı on günden az olanların kendileri tarafından aylık otuz gün hizmet üzerinden karşılığı primi
ödemelerine imkan sağlanmış olup, bu madde kapsamında prim ödenen süreler, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılacaktır.
Ek 6 ncı madde kapsamında sigortalı olabilmek için;
- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli
çalışmamak ve uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmamak,
- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine tabi sigortalı
olmamak,
- İsteğe bağlı sigortalı olmamak,
- 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında sigortalı olmamak,
- Kendi sigortalılıklarından dolayı gelir veya aylık almamak
şarttır.
Kendi sigortalılıklarından dolayı aylık alan sigortalılar ek 6 ncı madde kapsamında
sigortalı olamayacaklardır. (Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
2- Ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma araçlarında kısmi
süreli çalışan sigortalılar
Gelir vergisinden muaf olup esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanlar Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı
sayıldıklarından, taksi, dolmuş ve minibüslerde şoförlük mesleğini geçim kaynağı olarak seçmiş
olduğunu ve sürekli olarak icra ettiğini beyan edip ilgili kooperatiflere, meslek odasının
bulunmadığı yerlerde ise şoförler odasına üye olanlar, bu hüküm nedeniyle esnaf ve sanatkar sicil
müdürlüğüne kayıt yaptırmak mecburiyetinde olduklarından, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmışlardır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu gereğince hazırlanan Karayolları Trafik
Yönetmeliğinde araç sahibi dışında başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine
ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilenler, bu işlerden
dolayı vergi mükellefiyetlerinin tesis edilmesi nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar.
Ticari taksi, dolmuş ve diğer toplu taşıma araçları sahiplerinin yanında ücret karşılığında
tam süreli çalışanlar ise Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılmaktadırlar.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) Şehiriçi toplu taşıma işlerinin ihale
yoluyla alınması halinde buralarda çalışan sigortalılar hakkında ek 6 ncı madde hükümleri
uygulanmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
100
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Kanuna 1/3/2011 tarihinden itibaren eklenen ek 6 ncı madde ile hizmet akdine tabi şehir
içinde çalıştıkları taksi, dolmuş ve diğer toplu taşıma araçlarında ay içinde on günden az
çalışmaları bulunanlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
sayılacaklar, bu durumdaki sigortalılar aylık otuz gün süre hizmet karşılığı olan primlerini
kendileri ödeyeceklerdir.
(Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Kanunun ek 6 ncı maddesinde ticari
taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma araçlarında kısmi süreli çalışanlar
sigortalı sayılmakta olup, şehir içi toplu taşıma araçlarının (taksi, dolmuş, otobüs) geliş ve gidiş
saatlerini kaydeden, bekleyen yolcuların sıra düzenini sağlayan ve bu araçlara binme işini
organize eden kişiler (değnekçi, kahya, simsar, çığırtkan v.b. isimlerle adlandırılan) ücretlerini
günlük ya da haftalık olarak dolmuş hattındaki şoförlerden almakta olduklarından bunların ek 6
ncı maddeye tabi sigortalılık talepleri kabul edilecektir.
28/8/2007 tarihli ve 26627 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Okul Servis Araçları
Hizmet Yönetmeliği gereğince, zorunlu eğitim kapsamındaki okul öncesi ve diğer öğrenci taşıma
hizmetlerini düzenli ve güvenli hale getirmek amacıyla taşıma yapacak gerçek ve tüzel kişilerin
yeterlilik ve çalışma şartlarını belirlenmiş olup bu araçlarda okul öncesi çocukları ve/veya
ilköğretim öğrencilerini taşıyan okul servis araçlarında, araç içi düzenini sağlayan, öğrencilerin
araca iniş ve binişlerinde yardımcı olan rehber personel bulundurulması yükümlülüğü
bulunmaktadır. Kısmi süreli olarak çalışan bu kişiler müracaatları halinde ek 6 ncı madde
kapsamında sigortalı olabileceklerdir.
2.1- Sigortalılığın başlangıcı
Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamında sigortalı olmak isteyenler “Şehir İçi Toplu Taşıma
Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” (EK-13) ve araç sahibiyle şoför
arasında imzalanan kısmi süreli iş sözleşmesi ile şoförlük mesleğini yaptıkları ilin sosyal
güvenlik müdürlüğüne yada ilçenin sosyal güvenlik merkezine müracaat edeceklerdir. Şoförün ay
içerisinde birden fazla toplu taşıma aracı sahibinin yanında çalışması veya yeni bir toplu taşıma
aracı sahibiyle çalışmaya başlaması halinde, her bir araç sahibiyle yapmış olduğu kısmi süreli iş
sözleşmeleri Kuruma verilecektir. Ancak, ay içerisinde her bir sözleşme için ayrı ayrı prim
ödenmeyecek, yalnızca aylık 30 gün karşılığı olan prim alınacaktır. Ticari araç sahipleri
tarafından on günden az çalıştırılan şoförlerin ek 6 ncı madde kapsamında sigortalı sayılması
durumunda on günden az çalışılan süre için ticari araç sahibi tarafından başka bir bildirim
yapılmayacaktır.
Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”nde
toplu taşıma aracı sahibinin (taksi, dolmuş ve diğer toplu taşıma araçları) ay içinde on günden az
çalıştırdığı sigortalıya ilişkin beyanı ile ek 6 ncı madde kapsamında sigortalı olacak kişinin
beyanı bulunacak, söz konusu bildirge ayrıca toplu taşıma aracı sahibinin bağlı olduğu oda
(şoförler odası, minibüsçüler odası, otobüsçüler odası ve diğer) ya da meslek kooperatiflerince
onaylanacaktır. Toplu taşıma aracı sahibinin beyanı ve bağlı olduğu odanın onayının bulunmadığı
bildirgeler işleme alınmayacaktır. (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Şehir içi
toplu taşıma araçlarının (taksi, dolmuş, otobüs) geliş ve gidiş saatlerini kaydeden, bekleyen
yolcuların sıra düzenini sağlayan ve bu araçlara binme işini yönlendiren kişilerin Kanunun ek 6
ncı maddesine göre sigortalılıklarının sağlanmasına yönelik müracaatlarında, ücret aldığı araç
sürücüsü ile zabıtanın onayı yeterli olacaktır. Okul öncesi çocukları ve/veya ilköğretim
öğrencilerini taşıyan okul servis araçlarında rehber personel olarak çalışanların ek 6 ncı madde
kapsamında yapılacak müracaatlarında 28/8/2007 tarihli ve 26627 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinde öğrencilerin bir ücret karşılığı
taşımasını üstlenen gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlanan taşımacı onayı ile taşımacılık özel
izin belgesini onaylayan belediye onayı aranacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
101
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamında sigortalı olmak için müracaat eden ticari araçlarda
kısmi süreli olarak çalışanların sigortalılığı “Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli
Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”nin Kuruma verildiği tarih itibariyle başlatılacaktır. Sigortalılığın
başlangıç tarihinin belirlenmesinde SSİY’nin 124 üncü maddesi hükümleri doğrultusunda işlem
yapılacaktır.
Sigortalıları çalıştıran işverenler tarafından ya da üye oldukları meslek odası, birlik veya
benzeri kuruluşlarca Kuruma bildirilmesi halinde sigortalılık, bildirimin Kuruma yapıldığı
tarihten itibaren başlayacaktır.
11/6/2009 tarihli ve 27255 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolu Taşıma
Yönetmeliğinde bir şehrin belediye sınırları ile mücavir alanının toplamından oluşan alan şehir içi
olarak tanımlanmıştır. Herhangi bir ilin herhangi bir noktasından veya yerleşim biriminden
başlayıp diğer bir ilin herhangi bir noktasında veya yerleşim biriminde biten taşımalar ise şehirler
arası taşıma sayılmakta olup ek 6 ncı maddeye tabi müracaatlarda bu husus dikkate alınarak işlem
yapılacaktır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)18/7/1997 tarihli ve 23053 Mükerrer
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 75 inci maddesinde sürücü
belgesi sınıfları düzenlenmiştir.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)11/6/2009 tarihli ve 27255 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde şehiriçi, bir şehrin
belediye sınırları içinde kalan alan olarak tanımlanmış olup 5 inci maddesinde Yönetmelik
kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri
organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım
işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin
yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunlu
olduğu, 6 ncı maddesinde yetki belgelerinin neler olduğu açıklanmıştır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)15/6/2005 tarihli ve 26199 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18 inci
maddesi ile kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu
taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek;
otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri
yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ile karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri
saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla
çalıştırılacak yolcu taşıtlarının çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit
etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara
izin ve çalışma ruhsatı verme görevi belediyelerin Ulaşım Koordinasyon Merkezlerine
verilmiştir.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) Öte yandan, belirli bir idari bölge
sınırları içinde belirli bir yolcu taşımacılık faaliyetinde kullanılan otobüsler için belirli harf veya
harfler kullanılarak plaka numarası verilmektedir. Örneğin Ankara ilinde taksilere “T”, servislere
“C”, minibüs ve otobüslere “J” plakası verilmektedir.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamında
il sınırları içinde yapılan toplu taşıma faaliyetleri nedeniyle müracaat edenlerden Şehir İçi Toplu
Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi yanında yetki belgesi, yol
güzergahı, toplu taşıma faaliyetinde kullanılan aracın plakasına ilişkin belgeler de istenecektir.
Gelir/aylık alma hakkını kaybedenlerin ek 6 ncı maddeye tabi sigortalılıkları hakkında
yapılacak işlemler bu Genelgenin ikinci kısmının ikinci bölümünün “3- Gelir/aylık almak hakkını
kaybedenlerin sigortalılıkları başlıklı bölümünde açıklandığı şekilde yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
102
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- 22/5/2011 tarihinde “Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli
Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” ile Kuruma müracaat eden (K)’nın yapılan incelemede
2/12/2009 tarihinden itibaren gelir vergisinden muaf olarak esnaf ve sanatkar sicil memurluğuna
ve şoförler odasına kaydı olduğu anlaşılmış olduğundan, ek 6 ncı madde kapsamındaki
sigortalılığı başlatılmayıp, 2/12/2009 tarihinden itibaren 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 2- Ticari taksi şoförü (L) 22/9/2011 tarihinde “Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında
Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” ile Kuruma müracaat etmiş olup, yapılan
incelemede taksi sahibi ve taksi sahibinin bağlı olduğu odaya, ilgili meslek kooperatifine ait
onayların bildirgede bulunmadığı anlaşılmıştır. Sigortalının ek 6 ncı madde kapsamındaki
başvuru talebi reddedilerek bildirgenin taksi sahibi, ilgili oda, meslek kooperatifi ve sigortalı
tarafından onaylanıp yeniden müracaat edebileceği yönünde bilgi verilecektir.
Örnek 3- Kanun kapsamında 1/3/2011 tarihinden önce çalışması bulunmayan sigortalı
(M), 2/2/2012 tarihinde gerekli onayları taşıyan belge ile ek 6 ncı madde kapsamında sigortalı
olmak için müracaat etmiştir. (M)’nin sigortalılığı 2/2/2012 tarihi itibariyle başlatılacaktır.
Örnek 4- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bir işveren
yanında ayda 20 gün süreyle kısmi süreli olarak uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışan sigortalı
ayrıca ticari takside ay içinde on günden az çalışmaktadır. Bu sigortalı 5/5/2012 tarihinde ek 6 ncı
madde kapsamında sigortalı olmak için müracaat etmiştir. Sigortalının uzun vadeli sigorta
kollarına tabi olarak ayda 20 gün çalışması devam ettiğinden müracaatı kabul edilmeyecek, bu
sigortalıya ay içinde eksik kalan on günü 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında isteğe bağlı sigorta primi ödeyebileceği ya da aynı statü üzerinden 41 inci maddenin
(i) bendi uyarınca borçlanma yapabileceği hakkında bilgi verilecektir.
Örnek 5- Sürekli iş göremezlik geliri almaktayken 4/3/2012 tarihinde ek 6 ncı madde
kapsamında sigortalı olmak için müracaat eden sigortalının gelir alıyor olması nedeniyle talebi
reddedilecektir.
Örnek 6- Şehir içinde dolmuş şoförü olarak ayda 9 gün, ticari takside de ayda 15 gün
şoför olarak çalışan sigortalı ek 6 ncı madde kapsamında talepte bulunmuştur. Bu sigortalı 15
günlük çalışması nedeniyle 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
sayıldığından dolmuş şoförlüğü nedeniyle 9 günlük çalışmasından dolayı ek 6 ncı madde
kapsamında sigortalı olamayacak, ancak, sigortalıya ay içinde eksik kalan 15 günü Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında isteğe bağlı sigorta primi ödeyebileceği
ya da aynı statü üzerinden 41 inci maddenin (i) bendi uyarınca borçlanma yapabileceği hakkında
bilgi verilecektir.
3- Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli olarak
çalışanlar
Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi ile bir veya birden fazla işveren
tarafından çalıştırılan; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel,
dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar ile
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
103
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
düşünürler ve yazarlar sigortalı sayılmıştır. SSİY ekinde yer alan “Kanunun 4 üncü Maddesinin
İkinci Fıkrasının (b) Bendi Kapsamında Sayılan Sigortalılara İlişkin Uğraşı Alanı ve Çalışanları
Gösterir Liste” (EK-4) ile bu kapsamda sayılan işler belirlenmiştir.
Kanuna eklenen ek 6 ncı madde ile 1/3/2011 tarihinden itibaren 4 üncü maddenin ikinci
fıkrasının (b) bendinde belirtilenlerden Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda
kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi
yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı on günden az
olan kişilerin sigortalılıkları, bu madde kapsamında kendileri tarafından aylık 30 gün sigortalılık
süresi üzerinden karşılığı olan prim ödemeleri suretiyle sağlanacak, bunlar 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü 24/5/2012 tarihli ve 2012/8
sayılı Genelgesi (EK-14) ile “Sanatçı Olarak Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”ni
onaylatmak üzere başvuru yapılacak Bakanlık ilgili birimi ve meslek birliklerini, gereken
belgelerin tespiti ve meslek birliği tarafından onaylanmaması halinde izlenecek yolun tespiti
hususlarını düzenlemiştir.
3.1- Sigortalılığın başlangıcı
Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamında sigortalı olmak isteyenler “Sanatçı Olarak Kısmi
Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” (EK-15) ile sanatçı ve işvereni arasında imzalanan kısmi
süreli iş sözleşmesi ile ikamet edilen ilde bulunan SGİM/SGM’ye müracaat edeceklerdir. İşveren
veya çalışanın bağlı olduğu meslek birliği veya sendika ya da Kültür ve Turizm Bakanlığının
merkez veya taşra birimleri tarafından onaylanmamış “Sanatçı Olarak Kısmi Süreli Çalışanlara
Ait Giriş Bildirgesi” işleme alınmayacaktır.
Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamındaki sigortalıların ay içerisinde birden fazla işverenin
veya ek 6 ncı madde kapsamında yeni bir işveren yanında çalışmaya başlamaları halinde, her bir
işverenle yapmış oldukları kısmi süreli iş sözleşmeleri Kuruma ayrı ayrı verilecek, ancak ay
içerisinde her bir sözleşme için prim ödenmeyip yalnızca aylık 30 gün sigortalılık süresi karşılığı
prim ödenecektir.
Sigortalıları çalıştıran işverenler tarafından ya da üye oldukları meslek odası, birlik veya
benzeri kuruluşlarca Kuruma bildirilmesi halinde sigortalılık bildirimin Kuruma yapıldığı tarihten
itibaren başlayacaktır.
3.2- Ek 6 ncı madde kapsamında sigortalığının başlatıldığı tarihte zorunlu sigortalı
oldukları sonradan tespit edilenler (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamında sigortalı olmak için müracaat edenlerin ünitelerce
öncelikle Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında sigortalılığının bulunup bulunmadığı
araştırılacak, ek 6 ncı maddeye müracaat ettiği tarihten önceki ay 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışması var ise işten ayrılış bildirgesi verilip verilmediği
sorgulanacak, işten ayrılış bildirgesi verilmemiş olanlar ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında sigortalılığı olup çıkış işlemi yapılmamış olanların ek 6 ncı madde
kapsamındaki talepleri reddedilecektir.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ancak, müracaat tarihi itibariyle
önceki sigortalılığı sona ermeden ek 6 ncı madde kapsamındaki sigortalılığının başlatıldığı
sonradan tespit edilenlerin, ek 6 ncı madde kapsamındaki sigortalılığı zorunlu sigortalılığın sona
erdiği tarihi takip eden gün itibariyle başlatılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ayrıca, zorunlu sigortalılığı sona
ermeden ek 6 ıncı madde kapsamında sigortalılığı başlatılanlardan tescil tarihi itibariyle
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
104
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sigortalılığı iptal edilenlerin, talepte bulunmaları halinde zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi
takip eden gün itibariyle ek 6 ıncı madde kapsamındaki sigortalılıkları başlatılacaktır.
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- 29/6/2012 tarihinde Kanunun
ek 6 ncı maddesi kapsamında sigortalı olmak için müracaat eden sigortalının, ek 6 ncı madde
kapsamındaki sigortalılığı aynı gün başlatılmıştır. 2016 yılında yapılan incelemede 2/6/2012
tarihinde başlayan ve 31/8/2012 tarihine kadar devam eden zorunlu sigortalılığının bulunduğu
anlaşıldığından sigortalılığı iptal edilmiş ancak, ödemiş olduğu primler tarafına iade edilmemiştir.
Daha sonra sigortalı, iptal edilen ek 6 ncı madde kapsamındaki sigortalılığının geçerli sayılması
için 11/12/2018 tarihinde talepte bulunmuştur. Sigortalının ek 6 ncı madde kapsamında ödediği
primlerini iade almamış olmasından dolayı, ek 6 ncı madde kapsamındaki sigortalılığı zorunlu
sigortalılığının son bulduğu tarihi takip eden 1/9/2012 tarihi itibariyle başlatılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- Ek 6 ncı madde kapsamında
sigortalı olmak için 23/5/2011 tarihinde talepte bulunan sigortalının 23/5/2011 tarihi itibariyle
sigortalılığı başlatılmıştır. 31/5/2017 tarihinde yapılan incelemede 1/10/2009 tarihinde başlayan
(4/b) sigortalılığının devam ettiği anlaşıldığından ek 6 ncı madde kapsamındaki sigortalılığı iptal
edilmiştir. Sigortalı 1/10/2017 tarihinde ek 6 kapsamındaki sigortalılığının geçerli kabul edilmesi
için talepte bulunmuştur. Sigortalının ek 6 ncı madde kapsamında sigortalı olmak için talepte
bulunduğu tarihten önce zorunlu sigortalılığının başlayıp devam etmesinden dolayı ek 6
kapsamında başlatılan sigortalılığı geçerli sayılmayacaktır.
3.3- Askerde veya yurt dışında olunan sürelerde Ek 6 ncı madde kapsamında
sigortalı olma talebinde bulunanlar (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
Askerlik hizmetini yaptığı veya yurt dışında bulunduğu dönemde Kanunun ek 6 ncı
madde kapsamında sigortalı olma talebinde bulunup sigortalılığı başlatılan ve prim ödemeye
devam edenlerin, askerlik ve yurt dışında bulunduğu dönemler iptal edilerek, terhis edilenlerin
terhis tarihini, yurda dönüş yapanların yurda dönüş tarihini takip eden gün itibariyle
sigortalılıkları başlatılacaktır.
4- Sigortalılığın sona ermesi
Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamında ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi
toplu taşıma aracı ile 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ve Kültür ve
Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla
kişi tarafından çalıştırılanların sigortalılıkları; Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a),
(b) ve (c) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışmaya başlaması, isteğe bağlı
sigortalı olması, toplu taşıma aracı sahibinin yanında on günden fazla çalışması, bu kapsamdaki
çalıştığı işten ayrılması (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) ve ölümü halinde
sona erecektir. (Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) (Değişik, 19/6/2020 tarihli
ve 2020/21 sayılı Genelge) Ek 6 ncı madde kapsamında çalışanların sigortalıkları işten
ayrıldıklarının kendileri veya bunları çalıştıran kişilerin/işverenlerin bildirimi halinde de sona
erdirilir. (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Ayrıca, ek 6 ncı madde kapsamında
iken askerlikte, tutuklulukta veya hükümlülükte geçirilen süreler bu kapsamda sigortalılık olarak
değerlendirilmeyecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Bu şekilde sigortalılıkları sona erenlerin
sigortalılıkları; kısmi süreli iş sözleşmesindeki çalışma süresinin devam ettiği veya çalışmanın
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
105
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sonlandığına ilişkin bir hüküm bulunmaması halinde, Kanunun 4 üncü maddesine tabi
çalışmasının sona erdiği, (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) askerlik görevi
nedeniyle sona erenlerin sona erme tarihi, tutukluluk ve hükümlülük sürelerinin bittiği tarihi takip
eden gün itibariyle ek 6 kapsamında bulunan sigortalılık kendiliğinden başlatılacak, bunlardan
ayrıca Sanatçı Olarak Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” veya “Şehir İçi Toplu Taşıma
Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” alınmayacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Ek 6 ncı madde kapsamında
sigortalılığı devam ederken yurt dışına çıkış yaptığı tespit edilen sigortalıların, adlarına prim
ödemesi yapması gereken ayın tamamında yurt dışında bulunduğunun tespiti halinde
sigortalılıkları yurt dışına çıkış yaptıkları gün itibariyle sona erdirilecek, bu kapsamdaki
sigortalılık şartlarını taşımaları halinde yurda giriş yaptıkları tarihi takip eden gün itibariyle
sigortalılıkları başlatılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Kanunun ek 6 ncı madde
kapsamındaki sigortalılıklarını müracaat ettiği tarihten önceki bir tarihte sonlandırma talebinde
bulunanların, işten ayrıldığını işverenden ve ilgili meslek odasından alacağı yazılı belge ile
kanıtlaması halinde, işten ayrıldığı tarih itibariyle sigortalılıkları sonlandırılacaktır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kanunun ek 6 ncı maddesine tabi
sigortalılığı olup sigortalılığın başladığı tarihten itibaren prim ödemesi bulunmayanların yazılı
olarak (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) tescil tarihi itibariyle sigortalılıklarını
sona erdirme talebinde bulunmaları halinde, ek 6 ncı maddeye tabi sigortalılıkları sona
erdirilmeyecektir.
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- 1/12/2014 tarihinden itibaren
ek 6 ncı madde kapsamında sigortalılığı devam eden sigortalı (A)’nın 15/8/2018 tarihinde (4/a)
kapsamında başlayan zorunlu sigortalılığı 28/11/2018 tarihinde sona erdiği anlaşılmıştır.
Sigortalı (A)’nın dosyasının incelenmesinde, kısmi süreli iş sözleşmesinde sözleşme bitiş tarihi
belirtilmediği gibi kendisinin veya işverenin işten ayrıldığına ilişkin talebi bulunmadığı
anlaşıldığından, bildirge alınmaksızın (4/a) kapsamındaki çalışmasının bittiği günü takip eden
günden (29/11/2018 tarihi itibariyle) ek 6 ıncı madde kapsamındaki sigortalılığının başlatılması
gerekmektedir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- 3/5/2016 tarihinden itibaren
ek 6 ncı madde kapsamında sigortalılığı devam eden sigortalı (B)’nin 15/7/2018 tarihinde (4/a)
kapsamında başlayan zorunlu sigortalılığı 8/8/2018 tarihinde sona erdiği anlaşılmıştır. Sigortalı
(A)’nın dosyasının incelenmesinde, kısmi süreli iş sözleşmesinde sözleşmenin bitiş tarihi
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 24/7/2018 olarak bildirildiği
anlaşıldığından, kismi süreli iş sözleşmesindeki bitiş tarihinden sonra (4/a) kapsamındaki zorunlu
çalışması bittiğinden ek 6 ıncı madde kapsamındaki sigortalılığının 14/7/2018 tarihi itibariyle
sonlandırılması gerekmektedir
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 3- 1/12/2014 tarihinde ek 6 ncı
madde kapsamında sigortalılığı devam eden ve hiç prim ödemesi bulunmayan sigortalı (C)’nin,
28/5/2019 tarihinde Kurum kayıtlarına giren dilekçesi ile ek 6 ncı madde kapsamında
sigortalılığını tescil tarihi itibariyle sona erdirme talebinde bulunduğu anlaşılmıştır. Bu durumda
sigortalının talebine istinaden ek 6 ncı madde kapsamındaki sigortalılığı tescil tarihi itibariyle
değil, söz konusu dilekçenin Kurum kayıtlarına girdiği 28/5/2019 tarihi itibariyle
sonlandırılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
106
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 4- 6/8/2015 tarihinde ek 6 ncı
madde kapsamında sigortalılığı başlatılan sigortalı (D)’nin 3/4/2017-26/5/2017 ve 21/8/201727/11/2017 tarihleri arasında ülkemize giriş çıkış yaptığı anlaşılmıştır. Sigortalı (D)’nin 3/4/201726/5/2017 tarihleri arasında ek 6 ncı madde kapsamında sigortalılığı devam ettirilecek olan
sigortalı (D)’nin bu kapsamdaki sigortalılığı ikinci kez yurt dışına çıktığı 21/8/2017 tarihi
itibariyle sona erdirilecek ve yurda dönüş yaptığı 28/11/2017 tarihi itibariyle yeniden
başlatılacaktır.
5- Primlerin hesabı, gün sayısı ve ödenmesi (Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20
sayılı Genelge)
Kanunun ek 6 ncı maddesine göre sigortalı olacaklar, 1/3/2011 tarihinden itibaren 82 nci
maddeye göre belirlenen prime esas kazancın alt ve üst sınırı arasında olmak kaydıyla sigortalı
tarafından belirlenen günlük kazancın otuz katının % 32,5’i oranında prim öderler. Bu prim
oranının % 20’si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, % 12,5’i genel sağlık sigortası primidir.
Bu sigortalılardan 4447 sayılı Kanuna tabi olmak isteyenler % 3 sigortalı ve işveren hissesi
oranındaki işsizlik sigortası primi de ödeyebilirler. İşsizlik sigortası priminin ait olduğu ayı takip
eden ayın sonuna kadar ödenmemesi halinde o aya ait işsizlik sigortası primi ödeme hakları
düşer.
Kanuna eklenen geçici 29 uncu madde ile ek 6 ncı madde kapsamındaki sigortalılar
1/3/2011-31/12/2011 tarihleri arasında 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük
kazancın alt sınırının on sekiz günlük tutarı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir
puan artırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere prim ödeyeceklerdir. Sigortalılar talepte
bulunmaları halinde üst sınıra kadar da prim ödeyebileceklerdir.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamındaki
sigortalılar, her aya ait primlerini ilgili ayı takip eden ayın sonuna kadar Kuruma öderler. Yasal
süresi içinde ödenmeyen primlere Kanunun 89 uncu maddesi gereğince ödenme tarihine kadar
gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanacaktır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Geçici 20 nci Madde Kapsamındaki Sigortalılar
1- Geçici 20 nci madde kapsamındaki sigortalıların Kanun kapsamına alınması
Kanunun 8/5/2008 tarihinde yürürlüğe giren geçici 20 nci maddesinin birinci fıkrası ile
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi sandıkların iştirakçileri aylık veya gelir
bağlanmış olanlar ile bunların hak sahiplerinin herhangi bir işleme gerek kalmaksızın 8/5/2011
tarihine kadar Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilerek Kanun kapsamına alınacakları, üç yıllık
sürenin (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Cumhurbaşkanı ile en fazla iki yıl
daha uzatılabileceği öngörülmüştür.
9/4/2011 tarihli ve 27900 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulunun
2011/1559 sayılı Kararı ile bu süre 8/5/2013 tarihine kadar uzatılmıştır. 6283 sayılı Kanunla
yapılan düzenleme ile Bakanlar Kurulu Kararı ile uzatılabilecek süre 8/3/2011 tarihinden geçerli
olmak üzere dört yıl şeklinde değiştirilmiştir. (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
3/5/2013 tarihli ve 28636 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2013/4617 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile bu süre 8/5/2014 tarihine, 30/4/2014 tarihli ve 28987 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 2014/6042 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bu süre 8/5/2015 tarihine kadar
uzatılmıştır. (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)6645 sayılı Kanunla 23/4/2015
tarihinden itibaren Kanunun geçici 20 nci maddesinin birinci fıkrası değiştirilmiş olup bankalar,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
107
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri
birlikler personeli için kurulmuş bulunan sandıkların (Ek- 34) Sosyal Güvenlik Kurumuna devir
tarihini belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.
Kanunun geçici 20 nci maddesinin birinci fıkrasında sandık iştirakçilerinin devir tarihi
itibariyle 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacakları,
dördüncü fıkrasında devir işlemi tamamlanıncaya kadar sandık iştirakçileri, sandıktan aylık ve
gelir alanlar ile bunların hak sahiplerinin sağlık ve sosyal sigorta yardımlarının sağlanması ile
primlerinin tahsil edilmesine ilgili sandık mevzuat hükümlerine göre sandıklarca ve sandık
iştirakçilerini istihdam eden kuruluşlarca devam edileceği, onbirinci fıkrasında ise Kanunun kısa
vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortası hariç diğer hükümleri bakımından; vakıf
senetlerinde Kanuna aykırı hükümler bulunması halinde Kanun hükümlerinin uygulanacağı
öngörüldüğünden sandıklar Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilinceye kadar iştirakçilerinin
sigortalılıkları bakımından müstakil sosyal güvenlik kurumu olmaya devam edeceklerdir.
Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi sandık sigortalıları hakkında sandıkların devir
tarihine kadar aşağıdaki şekilde işlem yapılmaya devam edilecektir.
Devir işlemi tamamlanıncaya kadar, sandık iştirakçileri, sandıktan aylık ve gelir alanlar ile
bunların hak sahiplerinin sağlık ve sosyal sigorta yardımlarının sağlanması ile primlerinin tahsil
edilmesine, ilgili sandık mevzuat hükümlerine göre sandıklarca ve sandık iştirakçilerini istihdam
eden kuruluşlarca devam edilecektir.
Sandıklar hakkında Kurumumuzca devralınacakları tarihe kadar geçecek olan sürede
Kanunun prim tahsilatı, kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasına ilişkin hükümleri
uygulanmayacağından sandık üyelerinden vakıf senetlerinde belirlenen tutarda iş kazaları ve
meslek hastalıkları primi ile hastalık sigortası primi alınmaya devam edilecektir.
Sandık iştirakçilerinden isteğe bağlı sigortaya devam edenler hakkında sandık
mevzuatının 1/10/2008 öncesi hükümleri doğrultusunda prim tahsilatı yapılmaya devam edilecek,
1/10/2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigortaya müracaat eden sigortalılar hakkında devir işlemi
tamamlanıncaya kadar sandık mevzuatı hükümleri uygulanacaktır.
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Sandık iştirakçilerinin borçlanma
işlemleri ile Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre bakıma muhtaç derecede ağır
engelli çocuğu bulunan geçici 20 nci maddeye tabi kadın sigortalılar hakkında bu Genelge
hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Bu Genelgenin yayımı tarihinden önce
Kanunla belirlenmiş süreler için borçlanma müracaatında bulunan ve başvurusu reddedilen
sandık iştirakçileri ile bakıma muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan sandık iştirakçisi
kadın sigortalıların müracaatları halinde bu Genelge hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci
maddesi kapsamındaki sandıklarda, 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanun, 25/2/1954 tarihli ve
6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ve 18/12/1953 tarihli ve 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler
Hakkında Kanun kapsamında sağlık meslek mensubu sayılmakla birlikte insan sağlığı için
koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışanlar hakkında da bu Genelge
hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır.
Sandıktan malullük ve yaşlılık aylığı almakta iken Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanlardan % 30 oranına kısa vadeli sigorta
kollarına ait oran ilave edilmek suretiyle bunları çalıştıran işverenler tarafından aylık prim ve
hizmet belgesi ile Kuruma bildirilecektir. (Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
108
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1/10/2008 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
çalışması bulunanların 1/10/2008 tarihi itibariyle, bu tarihten sonra aylık bağlananların ise (b)
bendi kapsamında çalışmaya başladıkları tarihten itibaren sandıklarca 1/10/2008-31/12/2008
süresinde % 12, 2009 yılı için % 13, 2010 yılı için % 14, 2011 yılından itibaren % 15 oranında
sosyal güvenlik destek primi kesilerek Kuruma bildirilecektir. 6663 sayılı Kanunla Kanunun
geçici 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi yürürlükten kaldırıldığından sandıklardan
yaşlılık ve malullük aylığı alıp 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalılığı bulunanlardan 29/2/2016 tarihinden itibaren sosyal güvenlik destek primi kesintisi
yapılmayacaktır.
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi sandıklar Kurumca devralınacakları
tarihe kadar geçecek olan sürede Kanunla getirilen, kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık
sigortasına ilişkin yükümlülüklerden muaf tutulduklarından sandık iştirakçileri için vakıf
senetlerindeki iş kazaları ve meslek hastalıkları oranı ile % 11 oranındaki hastalık sigortası
primlerinin tahsiline devam edilecektir.
Kanunun sigortalılık hallerinin birleşmesine ilişkin 53 üncü maddesinde 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olanların sigortalılık ilişkisi düzenlenmiş olup
geçici 20 nci madde sandıkları Kurumumuza devredilinceye kadar müstakil sandık statülerini
devam ettirdiklerinden 53 üncü madde hükümleri sandığa tabi sigortalılar hakkında sandıklar
Kurumumuza devredilinceye kadar uygulanmayacaktır.
Sandık sigortalılarından birden fazla sosyal güvenlik kanununa tabi hizmeti olan
sigortalıların hizmet sürelerinin birleştirilmesi ve birleştirilen hizmetler üzerinden aylık
bağlayacak kurumun belirlenmesi 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle mülga 2829 sayılı Kanun
gereğince yapılmakta olup, sosyal güvenlik kurumları arasında 2829 sayılı Kanunun
uygulamasına ilişkin hususlar Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Geçen Hizmetlerin
Birleştirilmesiyle Bu Kurumlar Arasında Diğer İşlemlere İlişkin Protokol gereğince yapılmaya
devam edilecektir. Bu durumda, geçici 20 nci maddeye tabi sandıkta çalışmakta iken 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olacak şekilde çalışması bulunanlar hakkında
önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak işlem yapılacak, bunların (c) bendine tabi
çalışmasının bulunması halinde ise (c) bendine tabi sigortalılık geçerli sayılarak sandık çalışması
sona erdirilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışması ile geçici
20 nci madde sandığına tabi çalışması aynı anda bulunanlar hakkında önce başlayan sigortalılık
sona ermediği sürece sonraki sigortalılık dikkate alınmayacaktır. Ay içinde 30 günden az
çalışması bulunanlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılacaktır. Sosyal güvenlik destek primine
tabi olma açısından da aynı şekilde işlem yapılacaktır.
Geçici 20 nci madde sandık çalışanları, sandıktan aylık alanlar, bunların bakmakla
yükümlü oldukları kişiler ile hak sahipleri bu durumları sona ermediği sürece genel sağlık
sigortalısı sayılmayacaklardır.
Kanuna, 5838 sayılı Kanunla 1/8/2009 tarihinde eklenen 1 inci madde gereğince,
Kanunun geçici 20 nci maddesinde belirtilen 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi
sandıklar Kuruma devir tarihine kadar iştirakçilerinin sandıkla ilgilerinin başlama ve sona
ermesine ilişkin bildirimlerini en geç on gün içinde Kuruma yapacaklardır. Söz konusu hüküm
gereğince 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde yer alan sandıklar 1/8/2009 tarihinden
itibaren işe aldıkları ve işten ayrılan sigortalıları sigortalı işe giriş bildirgesi ve sigortalı işten
ayrılış bildirgesi ile Kuruma bildirecekler, bildirimlerin yasal sürede ve e-sigorta yoluyla
yapılmaması halinde haklarında 102 nci madde hükümleri uygulanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
109
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1.1- Sigortalılığın başlangıç ve sona ermesinin bildirimi
Kanunun ek 1 inci maddesi gereğince 1/8/2009 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanunun
geçici 20 nci maddesine tabi sandıklar 6356 sayılı Kanunun 42 nci maddesi, 4447 sayılı Kanunun
48 inci maddesi ve 4857 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi hükümleri uyarınca Bakanlık, çalışma
ve iş kurumu müdürlükleri ve İŞKUR’a yaptıkları bildirimleri Kanunun 8 inci, 9 uncu ve 11 inci
maddelerine göre Kuruma yaparlar.
Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasına 5838 sayılı Kanunla 1/8/2009 tarihinden
itibaren eklenen (j) bendi ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde yer alan sandıklara,
sandık iştirakçiliğinin başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca
belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar veya Kurumca internet, elektronik veya
benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında
veya Kanunda belirtilen süre içinde Kuruma vermeyenler hakkında her bir sigortalı için asgari
ücret tutarında, 6283 sayılı Kanunla 8/3/2012 tarihinden yapılan düzenleme ile bir takvim ayında
işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi
nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla her bir sigortalı için asgari ücretin
onda biri tutarında idari para cezası uygulanacaktır.
Örnek- 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi banka sandığı 28/3/2012
tarihinde işe başlayan sandık çalışanı sigortalının işe giriş bildirgesini 9/4/2012 tarihine kadar
(belgenin son verilmesi gereken süre olan 7/4/2012 tarihinin hafta sonu olması nedeniyle)
Kuruma e-sigorta yoluyla vermesi gerekirken 3/7/2012 tarihinde kendiliğinden vermiş olup,
bildirgenin geç verilmesinden dolayı işverene uygulanacak idari para cezası tahakkuk tutarı 88,65
TL’dir. Sandıkça işe giriş bildirgesinin 30 günlük süre dışında verilmesi nedeniyle ceza tutarında
indirim yapılmayacak olup işverene borç tebliğinin 11/7/2012 tarihinde yapıldığı, 14/7/2012
tarihinde ödendiği varsayıldığında 88,65 x ¾ = 66,49 TL (kuruş kısmı atıldıktan sonra 66,00 TL)
idari para cezası tahsil edilecektir.
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi sandıklar, Kanunun 11 inci maddesine
göre işyeri sayılmamakla birlikte 4447 sayılı Kanun gereğince işsizlik sigortası primi ödemeleri
nedeniyle Kurumumuzca işyeri tescilleri yapılmıştır.
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında bulunan Türkiye Odalar Borsalar
ve Birlik Personeli Sigorta Emeklilik Sandığı Vakfına bağlı oda, borsa, birlik ve bunların
kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile
Odalar ve Borsalar Kanununun 73 üncü maddesi gereğince 4857 sayılı Kanuna tabi
tutulmuşlardır. 5174 sayılı Kanunun geçici 12 nci maddesi ile de 1/6/2004 tarihinde oda, borsa,
birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre
istihdam edilmelerine devam edileceği hükmü bulunduğundan 1/6/2004 tarihinden önce Türkiye
Odalar Borsalar ve Birlik Personeli Sigorta Emeklilik Sandığı Vakfında çalışan personel 4857
sayılı Kanuna tabi işçi olarak değerlendirilmeyecektir.
Türkiye Odalar Borsalar ve Birlik Personeli Sigorta Emeklilik Sandığı Vakfı Kanununun
ek 1 inci maddesine göre verecekleri sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri 1/6/2004
tarihinden sonra işe alınan personel için geçerli olacaktır.
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi sandıklar sigortalı işe giriş ve işten
ayrılış bildirgelerini e-sigorta ya da kağıt ortamında Kuruma vereceklerdir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
110
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ÜÇÜNCÜ KISIM
KANUNUN 4 ÜNCÜ MADDESİNİN BİRİNCİ
FIKRASININ (b) BENDİ KAPSAMINDAKİ SİGORTALILAR
BİRİNCİ BÖLÜM
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci
Fıkrasının (b) Bendi Kapsamında Sigortalı Sayılanlar
1- Sigortalı sayılanlar
1.1- Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde
gelir vergisi mükellefi olanlar
193 sayılı Kanuna göre ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya
basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin (1) numaralı alt bendi gereğince sigortalı sayılacaktır.
1.2- Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanlar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine göre
193 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yer alan mesleki faaliyetleri nedeniyle vergiden muaf
olup, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre esnaf ve sanatkar
siciline kayıtlı olanlar sigortalı sayılacaktır.
1.3- Şirket ortaklarının sigortalılığı
1.3.1- Kollektif şirketlerin ortakları
Kollektif şirket ortakları Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3)
numaralı alt bendi gereğince sigortalı sayılacaktır.
1.3.2- Adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları
Adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi gereğince sigortalı sayılacaktır.
1.3.3- Donatma iştiraki ortakları
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi
gereğince donatma iştiraki ortakları sigortalı sayılacaktır.
1.3.4- Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları
Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi gereği sigortalı sayılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
111
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1.3.5- Limited şirketlerin ortakları
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi gereği
limited şirket ortakları sigortalı sayılacaktır.
1.3.6- Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi gereği
komandit şirketlerin komandite ortakları sigortalı sayılacaktır.
1.4- Köy ve mahalle muhtarları
2108 sayılı Kanun gereğince Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında sigortalı sayılmayı
gerektirecek bir çalışması bulunmayan, gerek Kanun gerekse mülga 506, 1479, 2925, 2926 ve
5434 sayılı kanunlara göre aylık ve/veya gelir almayan köy ve mahalle muhtarları, Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 2972 sayılı Mahalli İdareler ile
Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanununun 33 üncü maddesinde;
köy veya mahalle muhtarlığının herhangi bir sebeple boşalması halinde boşalan muhtarlıklar için
her yıl haziran ayının ilk pazar günü seçim yapılacağı, seçim yapılıncaya kadar muhtarlık görevi
mahallin en büyük mülkiye amiri tarafından atanacak muhtar vekili tarafından yürütüleceği
ayrıca ihtiyar meclisi veya heyeti seçiminin yapılması gerektiği hallerde köy veya mahalle
muhtarlığı da boşalmış ise, haziran ayı beklenmeksizin her iki seçim beraber yapılabileceği
belirtilmiştir. Köy veya mahalle muhtarlığının herhangi bir sebeple boşalması halinde boşalan
muhtarlıklar için seçim yapılıncaya kadar muhtarın yerine vekalet eden muhtar vekilleri 4/b
kapsamında sigortalı sayılmayacaktır. Ancak, seçimler sonucunda muhtar seçilenlerin ise
seçildikleri tarih itibariyle 4/b kapsamında sigortalılıkları başlatılacaktır.
1.5- 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler
6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler 1/10/2008 tarihinden
itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı
sayılacaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
Sigortalılığın Başlangıcı ve Kuruma Bildirilmesi
1- Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir
vergisi mükellefi olanlar, kollektif şirket ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve
komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının sigortalılıklarının başlangıcı ve
bildirimi
Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi
mükellefi olanlar, kollektif şirket ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer
ortakları ve donatma iştiraki ortakları vergi mükellefiyetlerinin başladıkları tarihten itibaren
sigortalı sayılacaklardır.
Bunlardan 1/10/2008 tarihinden sonra vergi mükellefiyetleri başlatılan sigortalıların
bildirimleri vergi dairelerince mükellefiyet işleminin tesis tarihinden itibaren en geç iki ay içinde
Kuruma yapılacaktır. Vergi mükellefiyeti işlemlerinin iki aydan önce tekemmül ettirilmesi
halinde mükellefiyetin tesis tarihinden (vergi mükellef bilgilerinin vergi dairesince sisteme giriş
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
112
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
tarihi) itibaren iki ayı geçmemek üzere tekemmül tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde
Kuruma bildirilmesi zorunludur.
Mükellefiyet tesis tarihi, bildirimi vergi dairelerince yapılması gereken sigortalıların işe
başladıklarını vergi dairesine işe başlama bildirimi ile bildirmeleri üzerine (ya da bazı hallerde
idarece yapılan tespitler üzerine) işe başlama bildirimi ekinde yer alan belgelerin vergi
dairelerince kontrol edilmesi, iş yerinde yoklama düzenlenmesi ve bütün işlemlerin tamam
olmasından sonra sisteme mükellefiyet tesisi için bilgi girişi yapıldığı tarihtir.
Örnek 1- Doktorluk mesleğinden dolayı 20/5/2011 tarihinde gerçek usulde vergi
mükellefiyeti başlayan sigortalının sigortalılığı 20/5/2011 tarihi itibariyle başlatılacaktır. Bu
sigortalının mükellefiyeti vergi dairesince tesis edilip, 20/7/2011 tarihinde tekemmül ettirilerek
1/8/2011 tarihinde Kurum kayıtlarına ilgili vergi dairesince elektronik ortamda aktarılması
halinde, tekemmül tarihinden itibaren 15 gün içerisinde (3/8/2011’e kadar) bildirim yapılması
yükümlülüğüne uyulduğundan bildirim süresinde yapılmış kabul edilecektir.
Örnek 2- Kasaplık mesleğinden dolayı 5/5/2011 tarihinde basit usulde gelir vergisi
mükellefiyeti başlayan sigortalının sigortalılığı 5/5/2011 tarihi itibariyle başlatılacaktır. Bu
sigortalının mükellefiyeti vergi dairesince tesis edilip, 17/6/2011 tarihinde tekemmül ettirilerek
8/8/2011 tarihinde Kurum kayıtlarına ilgili vergi dairesince elektronik ortamda aktarılması
halinde, tekemmül tarihinden itibaren 15 gün içerisinde (1/7/2011’e kadar) bildirim yapılması
yükümlülüğüne uyulmadığından bildirim süresinde yapılmış kabul edilmeyecektir.
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Örnek 3- 4 ortaklı kollektif
şirketin 14/11/2011 tarihinde vergi mükellefiyeti başlayan ortaklarının sigortalılıkları 14/11/2011
tarihi itibariyle başlatılacaktır. Bu sigortalıların mükellefiyeti vergi dairesince tesis edilip,
1/1/2012 tarihinde tekemmül ettirilmiş olup, Kuruma bildirimi vergi dairesi tarafından en geç
15/1/2012 tarihine kadar, 15/1/2012 tarihi resmi tatile denk gelmesi nedeniyle resmi tatili izleyen
ilk iş günü olan 16/1/2012 tarihi dahil bildirim yapılacaktır.”
Örnek 4- Adi komandit şirket 4/2/2011 tarihinde 2 komandite, 3 komanditer ortaklı
olarak kurulmuştur. Vergi dairesince 5 ortağın vergi mükellefiyetlikleri tesis edilip, 21/4/2011
tarihi itibariyle tekemmül ettirilmesi halinde ortakların bildirimleri 5/5/2011 tarihine kadar
(5/5/2011 tarihi dahil) Kuruma yapılacak, sigortalılıkları 4/2/2011 tarihi itibariyle başlatılacaktır.
2- Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanların
sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi
Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanların sigortalılıkları
esnaf ve sanatkarlar sicil müdürlüklerine kayıtlı oldukları tarihten itibaren başlatılacaktır.
Bunlar, esnaf ve sanatkar sicil müdürlüklerine kayıtlı oldukları tarihten itibaren esnaf ve
sanatkar sicil müdürlüklerince en geç onbeş gün içinde Kuruma bildirilecektir. Esnaf ve sanatkar
sicil müdürlükleri kendilerine kayıt yaptıran esnaflardan yalnızca vergiden muaf olanların
kayıtlarını Kuruma bildirecektir.
Örnek- Seyyar musluk tamirciliği mesleğinden dolayı vergiden muaf olduğunu
belgeleyerek esnaf ve sanatkar sicil müdürlüğüne 10/5/2011 tarihinde kayıt yaptıran sigortalının
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
113
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
esnaf ve sanatkar sicil müdürlüğünce 24/5/2011 tarihine kadar Kuruma bildirilmesi gerekmekte
olup, sigortalılığı 10/5/2011 tarihinde başlatılacaktır.
Gelir vergisinden muaf olup, Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendine
göre esnaf ve sanatkarlar odaları birliklerinden aldıkları SSİY ekinde de yer alan “Sigortalılık
Muafiyet Belgesi” (EK-16) ile sigortalılıkları sona erenlerden, aylık faaliyet gelirlerinden bu
faaliyetine ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarı, prime esas günlük kazanç alt sınırının
otuz katından fazla olduğunu yine esnaf ve sanatkarlar odaları birliğinden alacakları sigortalılık
muafiyet belgesi ile belgeleyenlerden onbeş gün içinde bu belge ile birlikte sigortalı işe giriş
bildirgesini Kuruma intikal ettirenlerin sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten, bu süreyi
geçirenlerin sigortalılıkları ise belgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren
başlatılacak, bu tarih sigortalılarca ve esnaf ve sanatkarlar odaları birlikleri tarafından Kuruma
bildirilecektir.
Örnek- Seyyar berberlik mesleğinden dolayı vergiden muaf olan ve 14/4/2009 tarihinde
esnaf ve sanatkarlar odası birliğinden aldığı sigortalılık muafiyet belgesi ile belgeleyerek
sigortalılığını sona erdiren sigortalının sigortalılığı, 19/10/2009 tarihinde esnaf ve sanatkarlar
odası birliğinden aylık kazancının faaliyetine ilişkin masraflar düşüldükten sonra aylık kazancının
Kanunda belirtilen tutardan fazla olduğunu belgelemesi durumunda, söz konusu belgenin
2/11/2009 tarihine kadar (2/11/2009 tarihi dahil) Kuruma intikal ettirilmesi halinde 19/10/2009
tarihinde, 2/11/2009 tarihinden sonra intikal ettirilmesi halinde ise belgenin Kurum kayıtlarına
intikal ettiği tarih itibariyle başlatılacaktır.
3- Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıklarının
başlangıcı ve bildirimi
Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıkları, yönetim
kuruluna seçildikleri tarih itibariyle başlatılacaktır. Bu tarih, şirket yetkililerince yönetim kurulu
üyeliğine seçildikleri tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde Kuruma bildirilecektir.
Örnek 1- Anonim şirket 5 ortaklı olarak 21/6/2011 tarihinde kurulmuş olup, 27/6/2011
tarihinde yapılan genel kurul toplantısında ortaklardan 3 kişi yönetim kurulu üyeliğine seçilmiştir.
Bu kişilerin yönetim kuruluna seçildikleri tarih şirket yetkililerince 11/7/2011 tarihine kadar
Kuruma bildirilecek, 3 yönetim kurulu ortağının sigortalılığı 27/6/2011 tarihinde başlatılacaktır.
Örnek 2- Anonim şirketinin pay ortağı iken 6/9/2011 tarihinde yapılan genel kurul
toplantısında yönetim kurulu üyeliğine seçilmesi nedeniyle aynı tarih itibariyle Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılan sigortalının yönetim kuruluna
seçildiği tarih şirket yetkililerince 20/9/2011 tarihine kadar Kuruma bildirilecek, sigortalılığı ise
6/9/2011 tarihinde başlayacaktır.
4- Limited şirket ortaklarının sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi
Limited şirket ortaklarının sigortalılığı, şirketin ticaret sicil memurluklarınca tescil
edildiği tarihten itibaren başlatılacak ve ticaret sicil memurluklarınca tescil edildikleri tarihten
itibaren onbeş gün içinde Kuruma bildirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
114
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- İki ortaklı olarak 14/1/2011 tarihinde ticaret sicil memurluğuna tescil edilen
limited şirketin iki ortağının sigortalılığı da aynı tarih itibari ile başlayacak olup, ticaret sicil
memurluğunca bildirim 28/1/2011 tarihine kadar Kuruma yapılacaktır.
Limited şirket ortaklarından hisse devri alan yeni ortakların sigortalılıkları, ortaklar
kurulunca devrin yapılmasına karar verildiği tarihte başlayacak ve bu tarih ortaklar kurulu
kararının, hisse devrine ilişkin tanzim edilen noter devir sözleşmesinin, devrin yapıldığının
işlendiği pay defterinin birer sureti veya devir ticaret sicil memurluğunca tescil edilmiş ise ticaret
sicil gazetesinde ilan edildiği nüshasının ibraz edilmesi kaydıyla şirket yetkililerince ortaklar
kurulu karar tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Kuruma bildirilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Ancak; 1/7/2012 tarihinde yürürlüğe
giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda limited şirkette pay devirlerinin pay defterine kaydı
zorunlu tutulmamasından dolayı limited şirket ortaklarından hisse devri alan yeni ortakların
sigortalılıkları, ortaklar kurulunca devrin yapılmasına karar verildiği tarihte başlayacak ve bu
tarih ortaklar kurulu kararının, hisse devrine ilişkin tanzim edilen noter devir sözleşmesinin veya
devir ticaret sicil memurluğunca tescil edilmiş ise ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği nüshasının
ibraz edilmesi kaydıyla şirket yetkililerince ortaklar kurulu karar tarihinden itibaren onbeş gün
içerisinde Kuruma bildirilecektir.
Örnek 2- Limited şirketin ortağı olan (H)’nin hisselerinin tamamının (R)’ye devredilmesi
hususunda, 10/3/2011 tarihinde ortaklar kurulu kararı alınmıştır. Bu hisseyi alan (R)’nin
sigortalılığı 10/3/2011 tarihi itibariyle başlatılacak, ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği nüshanın
ibraz edilmesi kaydıyla sigortalılık şirket yetkililerince 24/3/2011 tarihine kadar Kuruma
bildirilecektir.
Örnek 3- Limited şirket ortağı (E) 15/4/2011 tarihinde noter devir sözleşmesi ile
hisselerini (Y)’ye devretmiştir. Ortaklar kurulu 18/4/2011 tarihli kararı ile devre muvafakat etmiş
ve hisse devri pay defterine işlenmiştir. Bu durumda (Y)’nin sigortalılığı 18/4/2011 tarihinde
başlatılacak ve şirket yetkililerince 2/5/2011 tarihine kadar Kuruma bildirilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 4- Limited şirket ortağı (Z),
19/3/2020 tarihinde noter devir sözleşmesi ile hisselerini (Y)’ye devretmiştir. Ortaklar kurulu
23/3/2020 tarihli kararı ile devre muvafakat etmiştir. (Y)’nin sigortalılığı ortaklar kurulu kararını
ve hisse devrine ilişkin tanzim edilen noter devir sözleşmesinin ibraz edilmesi şartıyla 23/3/2020
tarihinde başlatılacak ve şirket yetkililerince 6/4/2020 tarihine kadar Kuruma bildirilecektir.
5- Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının
sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi
Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının sigortalılığı,
şirketin kuruluşunda şirketin ticaret sicil memurluklarınca tescil edildiği tarihten itibaren
başlatılacak, komandite ortaklardan hisse devri alan yeni ortakların sigortalılıkları ise ortaklar
kurulunca devrin yapılmasına karar verildiği tarihten itibaren başlatılacaktır.
Bunların sigortalılığı;
- Şirket kuruluşlarında şirketin ticaret sicil memurluklarınca tescil edildikleri tarihten
itibaren ticaret sicil memurluklarınca,
- Hisse devirlerinde ise ortaklar kurulunca devrin yapılmasına karar verildiği tarihten
itibaren şirket yetkililerince,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
115
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
onbeş gün içinde Kuruma bildirilecektir.
Komandite ortaklardan hisse devri alan ortakların Kuruma bildirilmesinde sigortalı işe
giriş bildirgesi yanında ortaklar kurulu kararının, hisse devrine ilişkin tanzim edilen noter devir
sözleşmesinin, devrin yapıldığının işlendiği pay defterinin birer sureti veya devir ticaret sicil
memurluğunca tescil edilmiş ise ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği nüshası da Kuruma
verilecektir.
Örnek- Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket 14/9/2011 tarihinde ticaret sicil
memurluğunca tescil edilmiştir. Bu şirketin komandite ortağı aynı tarih itibariyle sigortalı
sayılacak ve ticaret sicil memurluğu bu sigortalıyı 28/9/2011 tarihine kadar Kuruma bildirecektir.
6- Köy ve mahalle muhtarlarının sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi
Köy ve mahalle muhtarlarının sigortalılıkları seçildikleri tarihten itibaren başlatılacaktır.
Bunlar, muhtar seçildiklerine ilişkin mazbatalarını ilgili seçim kurulundan aldıkları tarihten
itibaren il veya ilçe mülki amirliklerince onbeş gün içinde Kuruma bildirilecektir.
Örnek- 15/1/2012 tarihinde mahalli idareler seçimleri yapıldığı varsayıldığında; muhtar
seçilen ve ilçe seçim kurulundan mazbatasını 20/1/2012 tarihinde alan muhtarın sigortalılık
başlangıcının ilgili il veya ilçe mülki amirliklerince Kuruma bildirimi 3/2/2012 tarihine kadar
yapılacak ve sigortalılığı 15/1/2012 tarihi itibariyle başlatılacaktır.
7- 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörlerin
sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi
6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörlerin sigortalılıkları lisans
belgesine istinaden fiilen çalışmaya başladıkları tarihten itibaren başlatılacak ve bu tarih Türkiye
Jokey Kulübü tarafından bir ay içerisinde Kuruma bildirilecektir. Fiili çalışma ise lisans
belgesinin onaylanması ile başlayacaktır.
Örnek- Türkiye Jokey Kulübüne 1/11/2011 tarihinde lisans belgesinin onaylandığı
bildirilen sigortalının anılan Kulüp tarafından Kurumumuza bildirimi 1/12/2011 tarihine kadar
yapılacak ve bunların sigortalılıkları 1/11/2011 tarihinden itibaren başlatılacaktır.
8- Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesi
İlk defa 1/10/2008 tarihinden sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendine tabi sigortalı sayılanların bildirimi sigortalı işe giriş bildirgesi ile bu sigortalıları
bildirmekle yükümlü olan vergi daireleri, ticaret sicil memurlukları, esnaf ve sanatkar sicil
müdürlükleri, şirket yetkilileri, ziraat odaları, Türkiye Jokey Kulübü ve diğer kurumlar tarafından
yukarıda belirtilen sürelerde Kuruma verilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıları
bildirim yükümlülüğü bulunan ilgili kurum ve kuruluşlar sigortalı işe giriş bildirgesini elektronik
alt yapı oluşturuluncaya kadar Kuruma kağıt ortamında verebileceklerdir. Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılarla ilgili bildirim yükümlülüğü
bulunan kurum ve kuruluşlar, bildirimlerini merkez birimlerince yapmaları durumunda, bildirim
zorunluluğu yerine getirilmiş sayılır.
Sigortalıların 1/10/2008 tarihinden önceki işlemlerinde sigortalılık
belirlenmesinde bu tarihten önce kullanılan belgelerle işlem yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
sürelerinin
116
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1/10/2008 tarihi itibariyle ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendine tabi sigortalılığı başlatılacak olanların sigortalı işe giriş bildirgesi ile sigortalı işten ayrılış
bildirgesinin Kuruma verilmemesi halinde, belgeler Kurumca düzenlenecektir.
9- Kurumca sigortalılık hak ve yükümlülüğünün başlatılmasının bildirimi
Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince; Kurum, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar için Kuruma verilen sigortalı işe giriş bildirgelerine
göre tescillerini yaparak tescil tarihinden itibaren bir ay içinde, sigortalılık hak ve
yükümlülüklerinin başladığını sigortalılara bildirecektir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sigortalılığın Sona Ermesi ve Kuruma Bildirimi
1 -Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir
vergisi mükellefi olanların sigortalılığının sona ermesi ve bildirimi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı
sayılanlardan ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir
vergisi mükellefi olanların sigortalılıkları mükellefiyetlerini gerektiren faaliyetlerine son
verdikleri tarihte sona erecektir. Bu tarih, vergi dairelerince vergi mükellefiyeti terk işleminin
tesis tarihinden itibaren en geç iki ay içinde Kuruma bildirilir. Vergi terk işlemlerinin iki aydan
önce tekemmül ettirilmesi halinde işlemlerin tekemmül ettirildiği tarihten itibaren en geç 10 gün
içerisinde Kuruma bildirilmesi zorunludur.
Mükellefiyet terk işlemi tesis tarihi, bildirimi vergi dairelerince yapılması gereken
sigortalıların işi terk ettirdiklerini vergi dairesine işi bırakma bildirimi ile bildirmeleri (ya da bazı
hallerde idarece yapılan tespitler) üzerine işi bırakma bildirimi ekinde yer alan belgelerin vergi
dairelerince kontrol edilmesi, işyerinde yoklama düzenlenmesi ve bütün işlemlerin tamam
olmasından sonra sisteme mükellefiyet terki için bilgi girişi yapıldığı tarihtir.
Örnek- 6/4/2011 tarihi itibariyle vergi mükellefiyeti sona eren sigortalının vergi
dairesince vergi mükellefiyeti terk işlemi tesis edilip 20/5/2011 tarihinde tekemmül ettirilmiştir.
Bu sigortalıların Kuruma bildirimleri vergi dairesince en geç 29/5/2011 tarihine kadar yapılması
gerekmekle birlikte 29/5/2011 tarihi hafta sonu tatiline rastlaması nedeniyle takip eden ilk iş günü
olan 30/5/2011 tarihine kadar yapılacaktır.
2- Gelir vergisinden muaf olanların sigortalılıklarının sona ermesi ve bildirimi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine tabi
olanların sigortalılığı, esnaf ve sanatkar sicil müdürlüklerindeki kayıtlarının silindiği tarihte sona
erecektir. Bu tarih, esnaf ve sanatkar sicil müdürlüklerince veya sigortalılarca on gün içinde
sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile Kuruma bildirilecektir.
Örnek- 5/3/2008 tarihinde seyyar berberlik mesleğinden dolayı kayıt ve tescili yapılan
sigortalı bu faaliyetinin 2/5/2011 tarihinde sona ermesi nedeniyle esnaf ve sanatkar sicilindeki
kaydını da aynı tarihte sildirmiştir. Esnaf ve sanatkar sicil müdürlüğünce sigortalı işten ayrılış
bildirgesinin 12/5/2011 tarihine kadar Kuruma verilmesi gerekmektedir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
117
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Gelir vergisinden muaf olanlardan, Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendi
kapsamına girenlerin bir önceki aya ait faaliyet gelirlerinden bu faaliyete ilişkin masraflar
düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz
katından az olduğu esnaf ve sanatkarlar odaları birliklerinden alacakları SSİY ekinde yer alan
sigortalı muafiyet belgesi ile belgeleyerek on gün içinde Kuruma intikal ettiren sigortalıların
sigortalılıkları belgenin düzenlediği tarihten, bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise belgenin
Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren sona erer.
Örnek 1- 15/10/2007 tarihi itibariyle gelir vergisinden muaf olan ancak esnaf ve
sanatkarlar sicili kaydına istinaden sigortalılığı başlatılan sigortalının 15/12/2008 tarihinde esnaf
ve sanatkarlar odaları birliğince tanzim ve tasdik edilen ve Kurum kayıtlarına 25/12/2008
tarihinde intikal eden muafiyet belgesinde aylık faaliyet gelirlerinin Kanunda belirtilen tutardan
az olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, sigortalının sigortalılığı muafiyet belgesinin tanzim
edildiği 15/12/2008 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Örnek 2- Yukarıdaki örnekteki sigortalının sigortalı muafiyet belgesinin 25/12/2008
tarihinden sonra Kurum kayıtlarına intikal ettirilmesi halinde sigortalılığı belgenin kurum
kayıtlarına intikal ettiği tarih itibariyle sona erdirilecektir.
Gelir vergisinden muaf olan, ancak esnaf ve sanatkarlar sicili kaydına istinaden Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, bu
sigortalılıklarının devamı sırasında, hizmet akdi ile çalışanların sigortalılıkları çalışmaya
başladığı tarihten bir gün öncesinden sona erdirilecek ve bu tarih sigortalılarca en geç on gün
içinde Kuruma işten ayrılış bildirgesi ile bildirilecektir.
Örnek 3- Seyyar Milli Piyango Mesleğinden dolayı gelir vergisinden muaf olan esnaf ve
sanatkarlar sicili kaydına istinaden 5/7/2007 tarihinde sigortalılığı başlatılan sigortalının 7/8/2011
tarihinde hizmet akdine tabi çalışmaya başlaması halinde 4/b kapsamındaki sigortalılığı 6/8/2011
tarihi itibariyle sonlandırılacaktır. Ancak, sigortalının hizmet akdine tabi çalışması 8/11/2011
tarihinde sona ermesi halinde vergiden muaf olup esnaf ve sanatkar sicilindeki kaydı devam
etmesi nedeniyle 9/11/2011 tarih itibariyle 4üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığı yeniden başlatılacaktır.
3- Şirket ortaklarının sigortalılığının sona ermesi ve bildirimi
3.1- Kollektif şirket ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer
ortakları ile donatma iştiraki ortaklarının sigortalılıklarının sona ermesi ve bildirimi
Kollektif şirket ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ile
donatma iştiraki ortaklarının sigortalılıkları vergi mükellefiyetlerinin bittiği tarihte sona erecek,
bu tarih Gelir İdaresi Başkanlığı/vergi dairelerince, vergi mükellefiyeti terk işleminin tesis
tarihinden itibaren en geç iki ay içinde Kuruma bildirilir. Vergi terk işlemlerinin iki aydan önce
tekemmül ettirilmesi halinde işlemlerin tekemmül ettirildiği tarihten itibaren en geç 10 gün
içerisinde Kuruma bildirilmesi zorunludur.
Örnek- Kollektif şirket ortağı olan ve 17/5/2011 tarihinde vergi mükellefiyeti sona eren
sigortalının vergi dairesince vergi mükellefiyeti terk işlemi tesis edilip 3/6/2011 tarihinde
tekemmül ettirilmiştir. Bu sigortalının Kuruma bildirimi tekemmül tarihinden itibaren 10 gün
içerisinde vergi dairesince yapılması gerektiğinden en geç 13/6/2011 tarihine kadar (13/6/2011
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
118
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
tarihi dahil) yapılacak ve sigortalılık 17/5/2011 tarihi itibariyle sonlandırılacaktır.
3.2- Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıklarının
sona ermesi ve bildirimi
Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıkları bu görevlerinin
bittiği tarihte sona erecek, bu tarih şirket yetkililerince veya sigortalılarca en geç on gün içinde
işten ayrılış bildirgesiyle Kuruma bildirilecektir.
3.3- Limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite
ortaklarının sigortalılıklarının sona ermesi ve bildirimi
Limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının
sigortalılıkları hisse devrine ilişkin alınan ortaklar kurulu kararı ile hissenin devrine ilişkin tanzim
edilen noter devir sözleşmesinin ve devrin pay defterine işlendiği sayfanın birer suretlerinin
birlikte ibraz edilmesi veya hisse devri ticaret sicil memurluğuna tescil edilmiş ise ticaret sicil
gazetesinde ilan edildiği nüshasının ibraz edilmesi kaydıyla ortaklar kurulu karar tarihi itibariyle
sona erecek, bu tarih sigortalılar veya şirket yetkililerince en geç on gün içinde işten ayrılış
bildirgesiyle Kuruma bildirilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 1/7/2012 tarihinde yürürlüğe giren
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda ise limited şirkette pay devirlerinin pay defterine kaydı
zorunlu tutulmamasından dolayı limited şirket ortaklarının sigortalılıkları hisse devrine ilişkin
alınan ortaklar kurulu kararı ile hissenin devrine ilişkin tanzim edilen noter devir sözleşmesinin
birlikte ibraz edilmesi veya hisse devri ticaret sicil memurluğuna tescil edilmiş ise ticaret sicil
gazetesinde ilan edildiği nüshasının ibraz edilmesi kaydıyla ortaklar kurulu karar tarihi itibariyle
sona erecek, bu tarih sigortalılar veya şirket yetkililerince en geç on gün içinde işten ayrılış
bildirgesiyle Kuruma bildirilecektir.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 1- Limited şirket ortaklığı
olan sigortalı, 3/11/2011 tarihli noter devir sözleşmesi ile hissesinin tamamını devretmiştir.
Ortaklar kurulunca devrin yapılmasına 15/11/2011 tarihinde muvafakat verilmiştir. Devrin pay
defterine işlendiği tespit edilen sigortalının sigortalılığı ortaklar kurulu karar tarihi olan
15/11/2011 tarihi itibariyle sona erdirilecek, karar tarihi sigortalı veya şirket yetkilerince
25/11/2011 tarihine kadar Kuruma bildirilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 2- Limited şirket ortaklığı olan
sigortalı, 5/10/2015 tarihli noter devir sözleşmesi ile hissesinin tamamını devretmiştir. Ortaklar
kurulunca devrin yapılmasına 10/10/2015 tarihinde muvafakat verilmiştir. Bahse konu pay
devrinin tespitinde pay defterinin ibrazı gerekli olmayıp, sigortalının sigortalılığı ortaklar kurulu
karar tarihi olan 10/10/2015 tarihi itibariyle sona erdirilecek, karar tarihi sigortalı veya şirket
yetkilerince 20/10/2015 tarihine kadar Kuruma bildirilecektir.
3.4- İflasın açılmasına mahkemece
sigortalılıklarının sona ermesi ve bildirimi
karar
verilen
şirket
ortaklarının
İflasın açılmasına mahkemece karar verilen şirket ortaklarının sigortalılıkları, sigortalının
talebi halinde mahkemenin karar tarihinde, sigortalının talebinin olmaması halinde ise
mahkemece iflasın kapatılmasına karar verildiği tarihte sona erecek, bu tarih sigortalılar veya
şirket yetkililerince, on gün içinde işten ayrılış bildirgesiyle Kuruma bildirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
119
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- Limited şirketi iflasına 17/6/2011 tarihinde mahkemece karar verilmiştir. Şirket
ortağı sigortalı söz konusu mahkeme kararını 22/6/2011 tarihinde Kuruma sigortalı işten ayrılış
bildirgesi ile intikal ettirmiş olup, sigortalılığı 17/6/2011 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Örnek 2- Yukarıdaki örnekte belirtilen şirketle ilgili olarak mahkemece, 17/6/2011
tarihinde iflasın açılmasına karar vermesini müteakip 21/12/2011 tarihinde bu defa iflasın
kapatılmasına karar vermiştir. Sigortalılığının sonlandırılması için herhangi bir talepte
bulunmayan sigortalının sigortalılığı 21/12/2011 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Ancak iflasın kapatılmasına mahkemece karar verildikten sonra sigortalılarca verilecek
taleplerde sigortalılığın sonlandırılma tarihi mahkeme karar tarihinden geriye gitmeyecektir.
3.5- Tasfiyenin açılmasına mahkemece
sigortalılıklarının sona ermesi ve bildirimi
karar
verilen
şirket
ortaklarının
Tasfiyenin açılmasına mahkemece karar verilen şirket ortaklarının sigortalılıkları,
sigortalının talebi halinde mahkemenin karar tarihinde, sigortalının talebinin olmaması halinde
ise tasfiye kurulu kararının ticaret sicil memurluğunca tescil edildiği tarihte sona erecek, bu tarih
ticaret sicil memurluğunca veya sigortalılarca en geç on gün içinde işten ayrılış bildirgesiyle
Kuruma bildirilecektir.
Örnek 1- Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket hakkında mahkemece 14/7/2011
tarihinde tasfiyenin açılmasına karar verilmiş ve bu karar 20/7/2011 tarihinde Kurumumuz
kayıtlarına intikal ettirilmiştir. Şirketin komandite ortağı olan sigortalı, sigortalılığının sona
erdirilmesi talebinde bulunması halinde sigortalılığı 14/7/2011 tarihinde sona erdirilecektir.
Örnek 2- Yukarıdaki örnekte belirtilen şirketin tasfiye kurulunca tasfiye işlemi
sonuçlandırılarak ticaret sicil memurluğuna 2/11/2011 tarihinde tescil ettirilmiştir. Şirketin
komandite ortağı tasfiye süresince sigortalılığının sonlandırılmasına ilişkin herhangi bir talepte
bulunmadığından sigortalılığı 2/11/2011 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Ancak tasfiyenin kapatılmasına mahkemece karar verildikten sonra sigortalılarca
verilecek taleplerde sigortalılığın sonlandırılma tarihi mahkeme karar tarihinden geriye
gitmeyecektir.
3.6- Şirketin tasfiyesine ortaklar kurulu tarafından karar verilmesi durumunda,
şirket ortaklarının sigortalılıklarının sona ermesi ve bildirimi
Şirketin tasfiyesine ortaklar kurulu tarafından karar verilmesi durumunda, şirket
ortaklarının sigortalılıkları; talebi halinde tasfiyenin başlanmasına karar verildiği tarihte,
sigortalının talebinin olmaması halinde ise tasfiyenin sonuçlandığına ilişkin tasfiye kurulu
kararının ticaret sicil memurluğuna tescil edildiği tarihte sona erecektir. Bu tarihler sigortalılarca
veya ticaret sicil memurluklarınca en geç on gün içinde işten ayrılış bildirgesiyle Kuruma
bildirilecektir.
Ancak tasfiyenin kapatılmasına tasfiye kurulunca karar verildikten sonra sigortalılarca
verilecek taleplerde sigortalılığın sonlandırılma tarihi tasfiye kurulu kararının ticaret sicil
memurluğuna tescil edildiği tarihten geriye gitmeyecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
120
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3.7- Münfesih duruma düşen şirketlerin ortaklarının sigortalılıklarının sona ermesi
ve bildirimi
Münfesih duruma düşen şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları, sigortalının talebi halinde
şirketin münfesih duruma düştüğü tarih itibariyle sona erecek, bu tarih sigortalılarca sigortalının
talebinin olmaması halinde münfesih duruma düşen şirketin tasfiyesinin sonuçlandığına dair
tasfiye kurulu kararının ticaret sicil memurluğuna tescil edildiği tarihte sona erecek, bu tarih
sigortalılarca veya ticaret sicil memurluklarınca, en geç on gün içinde işten ayrılış bildirgesiyle
Kuruma bildirilecektir.
3.8- 1/10/2008 tarihinden önce iflas, münfesih veya tasfiyeye giren ve bu işlemleri
1/10/2008 tarihinden sonra da sonuçlanmayan şirketlerin ortaklarının sigortalılıklarının
sona ermesi ve bildirimi
Şirket ortaklarının ortağı oldukları şirketin mahkeme kararı ile iflasın açılmasına, ortaklar
kurulu kararı ile tasfiyesine başlanılmasına veya münfesih duruma düştükleri tarih itibariyle
talepleri halinde, sigortalılıklarının sona ermesi ile ilgili hüküm 1/10/2008 tarihinden itibaren
uygulamaya konulmuştur. Bu tarihten önce şirket ortağı olmaları nedeniyle sigortalılıkları
başlayan ancak ortağı oldukları şirketin mahkeme kararı ile iflasın açılmasına, tasfiyesine
başlanılmasına veya münfesih duruma düşmesine karar verildiği halde bu işlemleri 1/10/2008
tarihinden sonra da sonuçlanmayan şirketlerin ortaklarının talebi halinde de yukarıda belirtilen
iflas, münfesih veya tasfiye hallerinde yapılan açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3.9- İflas, münfesih veya tasfiye hallerinde şirket ortaklarından Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmaya başlayanların sigortalılıklarının
sona ermesi ve bildirimi
Mahkeme kararı ile iflasın, tasfiyenin açılmasına, ortaklar kurulu kararı ile tasfiyenin
başlamasına veya münfesih duruma düşmesine karar verilen, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde belirtilen şirketlerin ortaklarından şirketin
tasfiye süresi devam etmekte iken Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi
çalışmaya başlamaları durumunda, bu kapsamda çalışmaya başladıkları tarihten bir gün önce
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine kapsamdaki sigortalılığı sona
erdirilecektir.
Tasfiye süresi devam eder iken sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamındaki sigortalılığının sona ermesi halinde ise tasfiyenin devam etmesi nedeniyle
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılığın sona erdiği
tarihi takip eden gün itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığı yeniden başlatılacaktır.
3.10- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun geçici 7 nci maddesine istinaden şirket
ortaklarının sigortalılıklarının sonlandırılması (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı
Genelge)
6102 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce veya yürürlük tarihinden itibaren iki yıl
içinde münfesih şirketin münfesih veya tasfiyeye girmesi sonucu, tasfiye veya münfesih durumu
sonuçlanmadan, 6102 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesine istinaden kayıtlarının resen
silinmesi durumunda, şirket ortaklarının sigortalılıkları Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları esas
alınmak suretiyle sonlandırılması gerekmektedir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
121
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek- Limited şirketin iflasına 13/1/2012 tarihinde mahkemece karar verilmiştir.
Şirketin tasfiye süreci, devam ederken 6102 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesine istinaden
7/2/2014 tarihinde şirket kaydı resen ticaret sicil kayıtlarından silindiğinden şirket ortağının
sigortalılığı Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları esas alınarak 7/2/2014 tarihi itibariye
sonlandırılacaktır.
3.11- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan
sigortalılık statülerinin çakışmasıyla sigortalılığın sona ermesi (Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve
2014/5 sayılı Genelge)
1/3/2011 tarihinden itibaren sigortalıların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde çalışmaları halinde, (a)
bendi kapsamındaki sigortalılık geçerli sayılacak, (b) bendi kapsamındaki sigortalılık (a) bendine
tabi çalışmanın başladığı tarihten bir gün önce sona erdirilecektir.
Kanunun 53 üncü maddesinde; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sayılanlar 1/10 2008 tarihinden itibaren ortağı olduğu iş yerlerinden Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak bildirilmeyecektir.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
4- Köy ve mahalle muhtarlarının sigortalığının sona ermesi ve bildirimi (Değişik,
21/5/2019 tarihli ve 2019/11 sayılı Genelge)
Köy ve mahalle muhtarlarının sigortalılıkları muhtarlık görevinin bittiği tarih itibariyle
sona erdirilecek, muhtarlık görevinin bittiği tarih il veya ilçe mülki amirliklerince ve
sigortalılarca en geç on gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile Kuruma bildirilecektir.
Muhtar seçilemeyenler ile seçimlere girmemesi nedeniyle seçim tarihi itibariyle
sigortalılıkları sona erenlerin Kuruma yapılacak bildirimine esas olan on günlük sürenin
başlangıcında, il ve ilçe seçim kurullarınca muhtar seçilenlere ilişkin yazının il ve ilçe mülki
amirliklerine intikal ettiği tarih esas alınacak, diğer bir ifadeyle seçim tarihi itibariyle muhtarlık
görevi sona eren sigortalıların Kuruma bildirimi için öngörülen on günlük süre, il veya ilçe seçim
kurullarının muhtar seçilenlere ilişkin bildirim yazısının il ve ilçe mülki amirliklerine intikal
tarihinden itibaren başlatılacaktır.
Örnek 1- Muhtarlık görevi devam etmekte iken 31/3/2019 tarihinde yapılan mahalli
idareler seçimlerine giren sigortalı (B)’nin yeniden muhtar seçilemediği, ilçe seçim kurulunca
muhtar seçilenlere ilişkin yazının ilçe mülki amirliğine 9/4/2019 tarihinde intikal ettiği
varsayıldığında; (B)’nin sigortalılığı 31/3/2019 tarihi itibariyle sona erdirilecek, muhtarlık
görevinin sona erdiğine ilişkin on günlük bildirim süresinin başlangıcında 9/4/2019 tarihi esas
alınacaktır. Sigortalı (B)’nin muhtarlık görevinin sona erdiğine ilişkin bildirimin, ilçe mülki
amirliğince 19/4/2019 (bu tarih dahil) tarihine kadar yapılması durumunda bu bildirim süresinde
yapılmış sayılacaktır.
Örnek 2- İlçe seçim kurulunca 31/3/2019 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimleri
sonuçlarına göre seçim bölgesinde yer alan muhtarlıklara seçilenlere ilişkin bilgileri içeren
yazının ilçe mülki amirliğine 12/4/2019 tarihinde intikal ettiği, muhtarlık görevi sona erenlere
ilişkin bildirimin ise 23/4/2019 tarihinde yapıldığı varsayıldığında, ilçe mülki amirliğine söz
konusu bildirimin süresi içinde (22/4/2019 tarihine kadar) yapılmaması nedeniyle idari para
cezası uygulanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
122
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5- 6132 Sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörlerin
sigortalılığının sona ermesi ve bildirimi
6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörlerden lisansları yenilenmeyenlerin
sigortalılıkları lisanslı oldukları yılın sonu itibariyle sona erecek ve bu tarih Türkiye Jokey
Kulübü ve sigortalılarca on gün içinde Kuruma bildirilecektir.
6- Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin verilmesi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılardan
sigortalı işten ayrılış bildirgesini kağıt ortamında verenler için, sigortalılığın sona erdiği tarihi
takip eden on gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesi iki nüsha düzenlenecektir. Düzenlenen
nüshalardan biri kuruluşta kalırken, diğeri ilgili SGİM/SGM’ye gönderilecektir. Sigortalıya,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılığının sona
erdiğine ilişkin bilgi ilgili SGİM/SGM’ce yazı ile bildirilecektir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ortak Hususlar
1- Anonim şirket ortağı olup, yönetim kurulu üyesi olmayanların 1/10/2008
tarihinden itibaren sigortalılıkları
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi ile
1/10/2008 tarihinden itibaren anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları yönetim
kuruluna seçildikleri tarih itibariyle sigortalı sayılmış, yönetim kurulu üyesi olmayan kurucu
ortaklar ise 1/10/2008 tarihinden itibaren sigortalı sayılmamıştır.
Kanunun geçici 22 nci maddesiyle 1/10/2008 tarihinden önce anonim şirket kurucu ortağı
olması nedeniyle 1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesine göre sigortalı sayılanlardan
sigortalılıklarını devam ettirmek isteyenlerin 1/10/2008 tarihinden 1/4/2009 tarihine kadar yazılı
talepte bulunmaları halinde sigortalılıklarının devam ettirileceği, talepte bulunmayanların ise
1/10/2008 tarihi itibariyle sigortalılıklarının sona erdirileceği hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu hüküm gereğince 1/10/2008-1/4/2009 tarihleri arasında Kuruma dilekçe ile
müracaat eden anonim şirket kurucu ortaklarının sigortalılıkları devam ettirilecektir.
Anonim şirket kurucu ortağı olup, 1/4/2009 tarihine kadar Kuruma müracaat etmeyip
1/10/2008-1/4/2009 tarihleri arasında en az bir cari ay prim ödemesi bulunanların, bu ödemeleri
zımni talep olarak irade beyanı kabul edilerek sigortalılıkları devam ettirilecektir.
Örnek 1- Anonim şirket kurucu ortağı olması nedeniyle 4/2/2008 tarihinden itibaren 1479
sayılı Kanun gereğince kayıt ve tescili yapılan sigortalı, Kanuna tabi sigortalılığını devam
ettirmek için 23/1/2009 tarihinde Kuruma dilekçe ile müracaat etmiştir. Bu sigortalının
sigortalılığı 1/10/2008 tarihinden itibaren de kesintisiz olarak devam ettirilecektir.
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
Örnek 2- 3/6/2005 tarihinde anonim şirket kurucu ortağı olan sigortalı, 2009 yılı Ocak ayı
primini 25/2/2009 tarihinde ödemiştir. Kuruma müracaatı olmayan sigortalının 2009 yılı Ocak ayı
primi için 25/2/2009 tarihinde yaptığı ödeme irade beyanı olarak kabul edilerek sigortalılığı 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendine tabi olarak devam
ettirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
123
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1/10/2008-1/4/2009 tarihleri arasında Kuruma yazılı olarak müracaat etmeyen ya da bu
tarihler arasında hiç prim ödemesi bulunmayan anonim şirket kurucu ortaklarının sigortalılığı
1/10/2008 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Örnek 3- 1/10/2008 tarihinden önce anonim şirket kurucu ortağı olan sigortalı 5/9/2009
tarihinde 2009 yılı Ağustos ayı primini ödemiştir. Yapılan incelemede sigortalılığının devamına
ilişkin dilekçesi bulunmadığı tespit edilmiş olup anonim şirket kurucu ortağı olması nedeniyle
1/10/2008 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecek, 2009 yılı Ağustos ayına ait ödemiş olduğu
prim Kuruma başkaca prim borcu olmaması ve talebi halinde iade edilecektir.
(Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Kanunun geçici 22 maddesine istinaden
sigortalılıkları devam ettirilen anonim şirketlerin kurucu ortaklarının Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlamaları halinde (4/a) kapsamında
sigortalılığın başladığı tarihten bir gün önce (4/b) kapsamındaki sigortalılık sona erdirilecektir.
(4/a) kapsamındaki sigortalılığının sona ermesi halinde ise (4/b) kapsamındaki sigortalılık
yeniden başlatılmayacaktır.
Örnek 4- 2006 yılında anonim şirket kurucu ortaklığından dolayı, mülga 1479 sayılı
Kanunun 24 üncü maddesine tabi olarak tescili yapılan sigortalının Kanunun geçici 22 maddesine
göre (4/b) kapsamında sigortalılığı devam ederken, 16/2/2012 tarihinde (4/a) kapsamında
çalışmaya başlaması nedeniyle, 15/2/2012 tarihinde (4/b) kapsamındaki sigortalılığı sona
erdirilip, 16/2/2012 tarihinde (4/a) kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır. Sigortalının (4/a)
kapsamındaki sigortalılığı 21/6/2012 tarihinde sona ermiş olup, kurucu ortaklığı kesintisiz devam
eden ancak yönetim kurulu üyeliği bulunmayan sigortalının (4/b) kapsamında sigortalılığı
yeniden başlatılmayacaktır.
2- Köy ve mahalle muhtarlarına ilişkin hususlar
Kanunun geçici 21 inci maddesi ile 2108 sayılı Kanun gereğince muhtar seçildikleri tarih
itibariyle 1479 sayılı Kanuna göre kayıt ve tescilleri yapılan ve sigortalılıkları devam eden köy ve
mahalle muhtarlarından Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereği
sigortalılıklarını devam ettirmek isteyenlerin, 1/10/2008 tarihinden itibaren 1/4/2009 tarihine
kadar (1/4/2009 tarihi dahil) yazılı talepte bulunmaları halinde sigortalılıkları bu bent kapsamında
devam ettirilecek, müracaat edilmemesi halinde aylık prim ödemeleri geçici 16 ncı madde de
belirlenen oran üzerinden tahakkuk ettirilecektir.
Örnek 1- 1/10/2008 tarihinden önce köy muhtarı olması nedeniyle 1479 sayılı Kanun
kapsamında tescili yapılan sigortalı, 12/01/2009 tarihinde Kuruma müracaat ederek sigortalılığını
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında devam ettirmek istediğini
beyan etmiştir. Söz konusu talep gereğince sigortalının aylık prim tutarı önceden olduğu üzere 30
gün üzerinden tahakkuk ettirilecektir.
Örnek 2- 29/3/2009 tarihinde yapılan yerel seçimlerde köy muhtarı seçilen sigortalının
31/3/2009 tarihinde Kuruma müracaat ederek sigortalılığını Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında devam ettirmek istediğini beyan etmiştir. Bu sigortalının talebi,
muhtarlık faaliyetinin 1/10/2008 tarihinden öncesine ait olmadığı için kabul edilmeyecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
124
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2108 sayılı Kanunun 5 inci maddesi gereğince muhtar sigortalıların 1479 sayılı Kanun
gereğince yaptıkları muhtarlık süresi borçlanması 5754 sayılı Kanunla 8/5/2008 tarihi itibariyle
yürürlükten kaldırıldığından, 10/9/1977 tarihinden önce muhtarlıkta geçmiş süreler
borçlandırılmayacaktır.
3- 4/10/2000 tarihinden önce kanunla kurulu meslek kuruluşu kayıtlarına göre
sigortalılıkları başlatılanlar
22/3/1985-4/10/2000 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna göre vergi mükellefiyeti
bulunmayan ancak, kanunla kurulu meslek kuruluşları veya esnaf ve sanatkar sicili kayıtlarına
göre sigortalılıkları başlatılanlardan; 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları
Kanununun geçici 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrası gereğince sicil ve oda kayıtları nedeniyle
22/3/1985-4/10/2000 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna göre sigortalı olan, ancak 5362 sayılı
Kanun gereğince üyelik şartlarını taşımadıkları için sicil ve oda kayıtları sona erenlerin 1479
sayılı Kanuna göre sigortalılıkları 1/10/2008 tarihinden sonra da devredilen Bağ-Kur Genel
Müdürlüğünün 21/7/2005 tarihli ve 2005/7 sayılı Genelgesi gereğince devam ettirilecektir.
3/8/1995 tarihli ve 1995/11 sayılı Genelge hükümlerine göre sigortalılık sürelerini vergi
kaydının bulunduğu sürelere göre değerlendirme talebinde bulunanlar 5362 sayılı Kanunun geçici
üçüncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında tekrar sigortalılık süreleri tespitine ilişkin
talepte bulunamayacaklar, aynı şekilde 5362 sayılı Kanunun geçici üçüncü maddesinin dördüncü
fıkrası kapsamında sigortalılık süreleri tespitine ilişkin talepte bulunanlar da 1995/11 sayılı
Genelge hükümlerine göre tekrar sigortalılık sürelerinin tespiti talebinde bulunamayacaklardır.
5362 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrası gereğince sigortalıkları
devam ettirilenlerin; talepleri veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine
tabi çalışmaları halinde ise bu bentler kapsamında sigortalılıkları başlayanların sigortalılıkları
sona erdirilecektir.
5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Kanununa göre kurulan Ticaret ve Sanayi
Odaları veya kanunla kurulu diğer meslek kuruluşları üye kayıtlarına göre sigortalı olan ve
sigortalılıkları devam edenlerin, bu sigortalılıkları ise 1/10/2008 tarihinden itibaren sona
erdirilecektir.
4- 1/10/2008 tarihine kadar kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalılar
Kanunun geçici 8 inci maddesine göre 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendine tabi tarımsal faaliyette bulunan sigortalılar hariç 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendine göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 1479 sayılı Kanun gereğince
1/10/2008 tarihine kadar kayıt ve tescillerini yaptırmayanların sigortalılıkları 1/10/2008
tarihinden itibaren başlatılacaktır.
Örnek- Ticari kazançtan dolayı 1/1/2001 tarihinde vergi mükellefiyeti başlayan
1/10/2008 tarihine kadar da sigortalılık tescil işlemini yaptırmayan sigortalının sigortalılığı
1/10/2008 tarihi itibariyle başlatılacaktır.
4.1- 1/10/2008 tarihine kadar Kurum kayıtlarına intikal ettirilmeyen giriş bildirgesi
üzerinde bulunan Bağ-Kur numarasına prim ödeyenlerin sigortalılıklarının başlatılması
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
Kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmalarından dolayı mülga 1479 sayılı Kanun
kapsamında sigortalı sayıldıkları halde, 1/10/2008 tarihine kadar Kuruma müracaat ederek kayıt
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
125
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ve tescilini yaptırmayan ancak 1/10/2008 tarihinden önce doğru Bağ Kur numarası üzerinden
Kurum hesaplarına intikal etmiş olan prim ödemelerine göre sigortalılığının başlatılmasını talep
edenlerin ticari faaliyetlerinin başladığı tarih itibariyle 1/10/2008 tarih öncesi sigortalılıkları
başlatılacaktır.
Örnek 1- 22/4/1986 ile 15/12/2007 tarihleri arasında ticari faaliyeti bulunan sigortalı (A)
il müdürlüğünden almış olduğu giriş bildirgesini faaliyetine göre kayıtlı olduğu kurum ve
kuruluşlara onaylatarak Kurumumuz kayıtlarına intikal ettirmediğinden ticari faaliyetinin
başladığı tarih itibariyle 1479 sayılı Kanun kapsamında kayıt ve tescili yapılmamıştır. Ancak,
Kurum kayıtlarına intikal ettirmemiş olduğu giriş bildirgesi üzerinde bulunan Bağ Kur
numarasına 1992, 1993, 1994 yıllarında belirli aralıklarla toplam 10 adet prim ödemesinde
bulunmuş ve ödeme yaptığı dönemlere ilişkin ödeme makbuzlarını ibraz ederek ticari faaliyetinin
başladığı tarih itibariyle sigortalılığının başlatılmasını talep etmiştir. Bu durumda, Kurumumuz
hesaplarına geçtiği tespit edilen primlere ilişkin sigortalının ibraz etmiş olduğu ödeme
makbuzlarına istinaden prim ödemesinde bulunduğu Bağ Kur numarası ile ticari faaliyetinin
başladığı 22/4/1986 ile 15/12/2007 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında kayıt ve
tescil işlemleri yapılacaktır.
Prim ödemesi bulunduğu halde giriş bildirgesinin Kurum kayıtlarına intikal etmemesi
nedeniyle kayıt ve tescili yapılmayan ve primleri iade edilen sigortalıların talepte bulunmaları
halinde, Kanunun 89 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince işlem yapılacaktır.
Örnek 2- 22/4/1995 ile 15/12/1999 tarihleri arasında vergi mükellefiyeti bulunan sigortalı
(B), giriş bildirgesini ticari faaliyetine göre kayıtlı olduğu kurum ve kuruluşlara onaylatarak
Kurumumuz kayıtlarına intikal ettirmediğinden ticari faaliyetinin başladığı tarih itibariyle kayıt
ve tescili yapılmamıştır. Ancak giriş bildirgesinde bulunan Bağ Kur numarası üzerinden 1996
yılında 6 adet prim ödemesi olan ve geriye dönük sigortalılığı başlatılmadığından, prim iade
talebinde bulunan sigortalı (B)’ye bu ödemeleri 26/12/2007 tarihinde yersiz ödeme olarak iade
edilmiştir. Sigortalı 10/11/2016 tarihinde Kuruma müracaat ederek 1996 yılında yapmış olduğu
prim ödemelerine ilişkin makbuzları ibraz etmiş, sigortalılığının başlatılması için talepte
bulunmuştur. Bu durumda prim ödemesinde bulunduğu Bağ Kur numarası üzerinden ticari
faaliyetinin başladığı 22/4/1995 ile 15/12/1999 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında
kayıt ve tescili yapılarak Kanunun 89 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre prim borcu
hesaplanacaktır.
4.2- 1/10/2008 tahinden önce isteğe bağlı sigortalı olan ve prim ödemesi olmaması
nedeniyle tescil tarihi itibariyle sigortalılığı sonlandırılan ve (4/b) kapsamında çalışması
bulunanların sigortalılığının başlatılması (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
1/10/2008 tarihinden önce isteğe bağlı sigortalı olarak kayıt ve tescili yapılan ve prim
ödemesi bulunmaması nedeniyle tescil tarihi itibariyle sigortalılıkları durdurulan sigortalılardan
1/10/2008 tarihinden sonra Kurumca (4/b) kapsamında çalışması tespit edilenlerin isteğe bağlı
sigortalılıklarının sona erdiği tarihten sonra çalışmalarının bulunduğu tarih itibariyle isteğe bağlı
Bağ-Kur numarası üzerinden (4/b) kapsamında zorunlu sigortalılıkları başlatılacaktır.
Örnek 1- 1/6/1989 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığı başlatılan sigortalı (A)’nın prim
ödemeleri bulunmamaktadır. Prim ödemelerinin bulunmaması nedeniyle 1/6/1989 tescil tarihi
itibariyle isteğe bağlı sigortalılığı (01) terk kodu ile sonlandırılmıştır. Kurumumuz kayıtlarına
13/6/2016 tarihinde intikal eden bilgi ve belgelerde sigortalı (A)’nın 1/1/1994-30/6/1999 tarihleri
arasında gerçek usulde vergi mükellefiyetinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durumda 1/10/2008
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
126
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
tarihinden önce kayıt ve tescil işlemleri yapılmış olması nedeniyle sigortalı (A)’ya 1/6/1989 tescil
tarihi itibariyle isteğe bağlı sigortalılığının sona erdiği tarihten sonra vergi mükellefiyetinin
bulunduğu 1/1/1994-30/6/1999 tarihleri arasında zorunlu sigortalı olarak hizmet verilecektir.
Örnek 2- Örnek 1’deki aynı sigortalının 1/1/1987 – 30/6/1999 tarihleri arasında vergi
mükellefiyet sürelerinin bulunması halinde ise, isteğe bağlı tescil tarihinden önceki sürelerde
hizmet verilmeyecek olup, tescil tarihi itibariyle isteğe bağlı sigortalılığının sona erdiği 1/6/198930/6/1999 tarihleri arasında zorunlu sigortalı olarak hizmet verilecektir.
5- 1/10/2008 tarihi itibariyle (4/b) kapsamında kayıt ve tescilleri bulunan
sigortalıların Kanunun geçici 57 nci madde uygulamasına ilişkin işlemler (Ek, 11/12/2014
tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
6552 sayılı Kanunla Kanuna eklenen geçici 57 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca,
Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında ve 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinde belirtilenler için 9 uncu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen yükümlülüklerini
11/9/2014 tarihinden itibaren üç ay içinde (11/12/2014 akşamına kadar) yerine getirilmiş olması
halinde kanuni süresinde yerine getirilmiş sayılacağı ve idari para cezası uygulanmayacağı, bu
yükümlülükler için daha önce uygulanan idari para cezalarının kesinleşip kesinleşmediğine
bakılmaksızın terkin edileceği, ancak tahsil edilmiş tutarların red ve iade veya mahsup
edilmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Kanunun 8 inci maddesinde sigortalı bildirimi ve tescili, 9 uncu maddesinde ise
sigortalılığın sona ermesi ile ilgili kişi kurum ve kuruluşların bildirim yükümlülüğü, 102 nci
maddesinde de 8 inci ve 9 uncu maddelerde açıklanan yükümlülüklerin süresi içerisinde yerine
getirilmemesi durumunda uygulanacak idari para cezalarına ilişkin hükümler açıklanmıştır. 8 inci
ve 9 uncu maddeler uyarınca kimlerin ne şekilde bildirim yükümlülüğü bulunduğu SSİY’nin 11
inci ve 14 üncü maddelerinde belirtilmiştir.
Buna göre, sigortalılıklarının başlangıcına ve sonlandırılmasına ilişkin; ticari kazanç veya
serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar ile şahıs
şirketlerinden kolektif şirket ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları
ve donatma iştiraki ortakları ile ilgili vergi dairelerinin, gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve
sanatkar siciline kayıtlı olanlarla ilgili esnaf ve sanatkarlar sicil müdürlüklerinin, anonim
şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları ile ilgili şirket yetkililerinin, sermaye
şirketlerinden limited şirket ortakları ile sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin
komandite ortakları ile ilgili ticaret sicil müdürlüklerinin, köy ve mahalle muhtarları ile ilgili il ve
ilçe mülki idare amirliklerinin, 6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörlerin sigortalılıkları ile
ilgili Türkiye Jokey Kulübünce bildirim yükümlülüğü bulunmaktadır.
Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddeleri uyarınca sigortalılığın başlangıcı ve
sonlandırılmasına ilişkin bildirim yükümlülüğü bulunan ve yukarıda bahsedilen kişi, kurum ve
kuruluşlara, geçici 57 nci madde uyarınca 11/12/2014 (dahil) tarihine kadar yerine getirilen
bildirim yükümlülükleri kanuni süresinde yerine getirilmiş sayılarak sonucunda idari para cezası
uygulanmayacaktır. Süresinde yerine getirilmemiş bildirim yükümlülükleri sebebiyle uygulanan
idari para cezalarından tahsil edilmemiş olanlar kesinleşip kesinleşmediğine bakılmaksızın terkin
edilecek, tahsil edilenler ise red veya iade edilmeyecek, mahsuplaşmaya da konu edilmeyecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların
sigortalılığının başlangıcı ve sonlandırılmasına ilişkin kurum, kuruluşlar ve diğer tüzel kişilerce
Kanunun 8 ve 9 uncu maddeleri uyarınca gerek elektronik gerekse kağıt ortamında bildirimin
yapılmaması nedeniyle uygulanan idari para cezalarından 11/9/2014 tarihine kadar tahsil
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
127
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
edilemeyenlerin, program aracılığı ile sistemden terkini yapılmıştır. Ancak, idari para cezalarının
iptali yapılmış olmakla birlikte sigortalılık tescil ve terk kayıtlarının iptali yapılmadığından, il
müdürlüklerimizce bilgisayar ortamında kayıtlı tescil ve terk kayıtlarına ilişkin yeniden tescil ve
terk işlemleri yapılmayacağı gibi iptal edilen idari para ceza kayıtlarına ilişkin bildirim
yükümlülüğü bulunan kuruluşlardan işe giriş ve işten ayrılışa ilişkin yeni bir bildirim yapılması
istenilmeyecektir.
Ancak, 1/10/2008 tarihi ve sonrası tarihlerde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar için tescil ve sonlandırma yapılması gereken, fakat
bildirim yükümlüleri tarafından bugüne kadar hiçbir şekilde bildirimde bulunulmaması sebebiyle
gerçekleştirilemeyen tescil ve sonlandırma işlemleri için Kurum kayıtlarına intikal ettirilmeyen
işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerinin, geçici 57 nci madde uyarınca 11/12/2014 (dahil) tarihine
kadar bildirim yükümlülüğü bulunan kurum, kuruluşlar ve diğer tüzel kişilerce elektronik veya
kağıt ortamında Kurumumuza verilmesi gerekmektedir.
Örnek 1- 1/10/2008 tarihinde limited şirket ortaklığı nedeniyle 1/10/2008 tarihi itibariyle
kayıt ve tescili yapılan sigortalının sigortalılık bilgileri Ticaret Sicil Müdürlüğünce 9/10/2014
tarihinde Kurum kayıtlarına intikal ettirildiğinden anılan Kuruma idari para cezası
uygulanmayacaktır.
Örnek 2- Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar siciline 1/10/2008 tarihi
itibariyle kaydı bulunan ve (4/b) kapsamında 1/10/2008 tarihi itibariyle kayıt ve tescili yapılan
sigortalının sigortalılık bilgileri esnaf ve sanatkarlar sicil müdürlüğünce 11/12/2014 tarihinde
Kurum kayıtlarına intikal ettirildiğinden anılan Kuruma idari para cezası uygulanmayacaktır.
Örnek 3- Ticari kazanç sebebiyle 1/10/2008 tarihinde vergi mükellefiyeti başlayan
sigortalının vergi mükellefiyet başlangıcı 12/12/2014 tarihinde Kuruma bildirilmiştir. Kanunun
geçici 57 nci maddesi uyarınca Kanunun yayımlandığı tarihinden itibaren üç aylık süre içerisinde
bildirim yükümlülüğü yerine getirilmediğinden vergi dairesi hakkında idari para cezası
uygulanacaktır.
Örnek 4- 3/9/2012 tarihinde başlayan limited şirket ortaklığı nedeniyle 3/9/2012 tarihi
itibariyle kayıt ve tescili yapılan sigortalının sigortalılık bilgileri ticaret sicil müdürlüğünce
Kurumumuz kayıtlarına 17/12/2012 tarihinde intikal ettirilmiştir. Kanunda belirtilen süre
içerisinde bildirim yapılmamış olduğundan ticaret sicil müdürlüğüne idari para cezası
uygulanmıştır. Ancak ticaret sicil müdürlüğüne uygulanan idari para cezası 11/9/2014 tarihine
kadar tahsil edilmediğinden anılan kuruma uygulanan idari para cezası terkin edilecektir.
Örnek 5- 5/10/2011 tarihinde başlayan vergi mükellefiyetine istinaden 5/10/2011 tarihi
itibariyle kayıt ve tescili yapılan sigortalının sigortalılık bilgileri vergi dairesince Kurumumuz
kayıtlarına 27/11/2013 tarihinde intikal ettirilmiştir. Kanunda belirtilen süre içerisinde bildirim
yapılmamış olduğundan vergi dairesine idari para cezası uygulanarak 10/9/2014 tarihinde tahsil
edilmiştir. Uygulanan idari para cezası 10/9/2014 tarihinde tahsil edilmiş olduğundan tahsil
edilen idari para cezasına red, iade veya mahsup işlemi yapılmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
128
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5.1- Şirket yetkililerinin ve sigortalıların sigortalılık başlangıç ve sonlandırılmasına
ilişkin bildirim yükümlülükleri
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı
sayılanlardan, anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının, limited şirket ve
sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının hisse devri işlemleri ile
iflas, tasfiye ve münfesih durumdaki şirketlerin ortaklarının sigortalılık başlangıç ve sona
ermesiyle ilgili şirket yetkilileri ile sigortalıların kanuni süre içerisinde bildirimde bulunmamaları
halinde Kanunun 102 nci maddesine göre haklarında idari para cezası uygulanacağına dair açık
bir hüküm bulunmadığından bu kapsamdaki sigortalılar ile şirket yetkililerinin süresi içerisinde
veremedikleri işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri sebebiyle idari para cezası uygulanmayacaktır.
6- 22/3/1985 tarihi ve sonrası oda ve/veya sicil kayıtlarına göre tescili yapılan
sigortalılardan usulüne uygun tutulmayan oda kayıtlarına istinaden sigortalılıkları iptal
edilenler (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
Esnaf ve sanatkarlar odaları üye kayıtlarında olması gereken yönetim kurulu kararının
bulunmaması, üye kayıt defterlerinin noter tasdikli tutulmaması veya defterlerdeki yıpranmalar
nedeniyle usulüne uygun kayıt tutulmaması vb. nedenlerle tamamen üyenin iradesi dışında oluşan
sebeplerle kişilerin sigortalılıklarının iptal edilmesi ve buna bağlı olarak hak kayıplarına
uğramalarının önüne geçilmesi amacı ile 6552 sayılı Kanunla Kanuna eklenen geçici 54 üncü
maddeye göre; mülga 4355 sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları, Esnaf Odaları ve Ticaret Borsaları
Kanunu, 5373 sayılı Esnaf Dernekleri ve Esnaf Birlikleri Kanunu ve 507 sayılı Esnaf ve
Sanatkarlar Kanununa göre; esnaf ve sanatkâr siciline ve odaya veya her ikisine birden kayıtları
bulunmakla birlikte üye kayıtlarının mevzuata uygun olarak yapılmadığının tespit edilmesi
üzerine, Kuruma kayıt ve tescili yapılmakla birlikte, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılık süreleri geçersiz sayılan sigortalılardan, geçersiz
sayılan sigortalılık sürelerine ait prim, gecikme cezası ve gecikme zamlarının 31/12/2013 tarihine
kadar ödenmiş olması halinde, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılıkları geçerli sayılacaktır.
Geçersiz sayılan sigortalılık sürelerine ait prim gecikme cezası ve gecikme zammı olmak
üzere 31/12/2013 tarihine kadar düzenli prim ödemesi bulunmayan sigortalıların yapmış oldukları
kısmi prim ödemelerinin karşıladığı ayın sonu itibariyle sigortalılık süreleri geçerli sayılacaktır.
Örnek 1- Şoförler odasındaki kaydına istinaden 22/3/1985 tarihinde 1 inci basamaktan
tescili yapılan ve prim ödemeleri bulunan sigortalıya 3/5/2001 tarihindeki yaşlılık aylığı talebine
istinaden talep tarihini takip eden aybaşı itibariyle yaşlılık aylığı bağlanmıştır. Ancak, Kurumun
denetim ve kontrolle görevli memurlarınca şoförler odası kayıtlarının mahallinde yapılan
tetkikinde sigortalı ile ilgili oda defter kayıtlarında silinti ve kazıntı olduğu ve üyelik kaydının
sonradan yazıldığı tespit edilerek sigortalılığı iptal edilmiştir. Usulüne uygun tutulmayan oda
kaydı olmasına karşın geçici 54 üncü madde gereğince sigortalılık sürelerinin geçerliliğine karar
verilebilmesi için; bilgisayar kayıtlarının ve sigortalı dosyasındaki bilgilerin incelenmesi
sonucunda, sigortalının tescilinin ünitece 22/3/1985 tarihi esas alınarak 26/6/1986 tarihinde
yapıldığı ve prim ödemelerinin bulunduğu tespit edilmiş olduğundan, 22/3/1985 tarihi itibariyle
iptal edilen sigortalılığı geçerli sayılacaktır.
Örnek 2- Manifaturacılar odasındaki kaydına istinaden 15/6/1987 tarihinde 1 inci
basamaktan tescili yapılan ve prim ödemeleri bulunan sigortalının 12/5/2004 tarihinde vefatına
istinaden hak sahiplerinin 23/7/2004 tarihindeki taleplerine istinaden ölüm tarihini takip eden
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
129
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
aybaşı itibariyle ölüm aylığı bağlanmıştır. Ancak, Kurumun denetim ve kontrolle görevli
memurlarınca manifaturacılar odasındaki kayıtlarının mahallinde yapılan tetkikinde sigortalının
oda üyeliğine ilişkin yönetim kurulu kararının olmadığı (defterin noter tasdiksiz olduğu, üyelik
kaydının sonradan ilave edildiği, noter tasdik tarihinden önceki bir tarihte üyelik kaydının
oluşturulduğu vb.) tespit edilerek sigortalılığı iptal edilmiştir. Usulüne uygun tutulmayan oda
kaydı bulunmasına rağmen geçici 54 üncü madde gereğince, sigortalılık sürelerinin geçerliliğine
karar verilebilmesi için bilgisayar kayıtlarının ve sigortalı dosyasındaki bilgilerin incelenmesi
sonucunda, sigortalının tescilinin ünitece 15/6/1987 tarihi esas alınarak 6/6/1989 tarihinde
yapıldığı ve prim ödemelerinin bulunduğu tespit edilmiş olduğundan 15/9/1987 tarihi itibariyle
iptal edilen sigortalılığı geçerli sayılacaktır.
Örnek 3- Bakkallar odasındaki kaydına istinaden 5/12/1988 tarihinde 1 inci basamaktan
tescili yapılan ve prim ödemesi bulunmayan sigortalının Kurumun denetim ve kontrolle görevli
memurlarınca bakkallar odasındaki kayıtlarının mahallinde yapılan tetkikinde oda üyeliğine
ilişkin oda kayıt defterinin noter tasdiksiz olduğu (yönetim kurulu kararının olmadığı, üyelik
kaydının sonradan ilave edildiği, noter tasdik tarihinden önceki bir tarihte üyelik kaydının
oluşturulduğu vb.) tespit edilerek sigortalılığı iptal edilmiştir. Geçici 54 üncü madde gereğince,
sigortalılık sürelerinin geçerliliğine karar verilebilmesi için bilgisayar kayıtlarının ve sigortalı
dosyasındaki bilgilerin incelenmesi sonucunda, bilgisayar kayıtlarının ve sigortalı dosyasındaki
bilgilerin incelenmesi sonucunda, sigortalının tescilinin ünitece 5/12/1988 tarihi esas alınarak
3/8/1989 tarihinde yapılan, tescil kaydının yapıldığı tarihten sonra da 31/12/2013 tarihine kadar
prim ödemesinde bulunmayan, ilk prim ödemesini 21/3/2014 tarihinde yapan sigortalının,
bilgisayar ortamında kayıt işlemleri Kanunun yürürlük tarihinden önceki bir tarihte yapılmış olsa
dahi, 31/12/2013 tarihine kadar prim ödemesi olmadığından oda kaydına istinaden başlatılan
sigortalılığı geçerli sayılmayacaktır.
Örnek 4- Şoförler odasındaki kaydına istinaden 11/5/1999 tarihinde 1 inci basamaktan
tescili yapılan ve düzenli prim ödemesi bulunmayan sigortalının, Kurumun denetim ve kontrolle
görevli memurlarınca şoförler odası kayıtlarının mahallinde yapılan tetkikinde sigortalıyla ilgili
oda defter kayıtlarında silinti ve kazıntı olduğu ve üyelik kaydının sonradan yazıldığı tespit
edilerek sigortalılığı iptal edilmiştir. Usulüne uygun tutulmayan oda kaydı olmasına karşın geçici
54 üncü madde gereğince sigortalılık sürelerinin geçerliliğine karar verilebilmesi için; bilgisayar
kayıtlarının ve sigortalı dosyasındaki bilgilerin incelenmesi sonucunda, sigortalının tescilinin il
müdürlüğünce 11/5/1999 tarihi esas alınarak 26/12/1999 tarihinde yapıldığı, düzenli prim
ödemesi bulunmayan sigortalının kanun yürürlük tarihinden önce kayıt ve tescilinin yapılmış
olması ve kısmi prim ödemelerinin bulunması nedeniyle sigortalının yapmış olduğu kısmi prim
ödemelerine göre sigortalılık süresi belirlenmiş olup, sigortalının kısmi prim ödemeleri 4 yıllık
hizmet süresini karşıladığından 11/5/1999- 31/5/2003 tarihleri arasındaki süreler geçerli
sayılacaktır.
6.1- Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca düzenlenen raporlara
veya mahkeme kararlarına göre iptal edilen sigortalılık süreleri ile ilgili yapılacak işlemler
22/3/1985 tarihi ve sonrası meslek kuruluş kayıtlarına göre 1479 sayılı Kanuna tabi
sigortalılık kayıtları yapılan ve daha sonra Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca
mahallinde yapılan denetimler veya mahkeme kararları sonucunda oda üyelik kayıtlarının
usulüne uygun düzenlenmediği gerekçesiyle oda kayıtları geçersiz sayılan ve bu sebeple
sigortalılıkları iptal edilen sigortalıların talepleri halinde, Kanunun geçici 54 üncü maddesi
gereğince bu sürelere ilişkin primlerinin, varsa gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
130
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
31/12/2013 tarihine kadar tamamının ödenmiş olması durumunda iptal edilen sigortalılık
sürelerinin tamamı, kısmi prim ödemesinde bulunanların ise, kısmi ödenen primlerin tam ayı
karşıladığı sigortalılık süreleri geçerli sayılacaktır.
İptal edilen sigortalılık sürelerine ilişkin ödedikleri primleri iade edilenler, geçici 54 üncü
madde hükümlerinden yararlanmak üzere talepte bulunurlarsa iade edilen prim tutarlarına iade
edildiği tarihten talep tarihine kadar işletilecek kanuni faiz ile birlikte borç tutarı hesaplanacaktır.
Hesaplanan borç tutarı bir aylık süre içerisinde ödenmesi için ilgililere tebliğ edilecek, borcun
tebliğ tarihinden itibaren bir aylık sürede ödenmesi durumunda sigortalılık süreleri geçerli kabul
edilecek, bu sürede ödemesi bulunmayanların yeniden talepte bulunmaları gerekmektedir.
Uzun vadeli sigorta kolları uygulamasında, prim iadesi yapılmayanlar için geçici 54 üncü
maddenin yürürlük tarihi, prim iadesi yapılanlar için ise prime ilişkin borçlarını ödedikleri tarih
esas alınacaktır.
Örnek 1- 9/7/1992 tarihli kasaplar odasındaki üyelik kaydına istinaden 9/7/1992 tarihi
itibariyle tescil kaydı yapılan sigortalının tesciline ilişkin bilgisayar ortamında kayıt işlemlerinin
ünitece 3/8/1993 tarihinde yapıldığı ve tescil kaydının yapıldığı tarihten sonra da 31/12/2013
tarihine kadar prim ödemesi bulunan sigortalının daha sonraki bir tarihte Kurumun denetim ve
kontrolle görevli memurlarınca mahallinde yapılan tetkiklerde üye kayıt defterinde ismine
rastlanmadığı (yönetim kurulu kararının olmadığı, üyelik kaydının sonradan ilave edildiği, noter
tasdik tarihinden önceki bir tarihte üyelik kaydının oluşturulduğu vb.) tespit edildiğinden
sigortalılığı iptal edilmiştir. Usulüne uygun olmadığı gerekçesiyle sigortalılığı iptal edilen
sigortalı, 3/1/2015 tarihinde iptal edilen sigortalılık sürelerinin yeniden değerlendirilmesine
ilişkin talepte bulunduğundan, geçici 54 üncü madde gereğince iptal edilen sigortalılığına ait
süreler sigortalılık süresi olarak geçerli sayılacaktır.
Örnek 2- 3/5/1994 tarihli yorgancılar odasındaki üyelik kaydına istinaden 3/5/1994 tarihi
itibariyle sigortalılığı başlatılan sigortalının tesciline ilişkin bilgisayar ortamında kayıt
işlemlerinin il müdürlüğünce 12/7/1995 tarihinde yapıldığı ve tescil kaydının yapıldığı tarihten
sonra da 31/12/2013 tarihine kadar prim ödemesi bulunan sigortalının daha sonraki bir tarihte
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca mahallinde yapılan tetkiklerde üye kayıt
defterinde ismine rastlanmadığı (yönetim kurulu kararının olmadığı, üyelik kaydının sonradan
ilave edildiği, noter tasdik tarihinden önceki bir tarihte üyelik kaydının oluşturulduğu vb.) tespit
edildiğinden sigortalılığı iptal edilmiş ve sigortalının talebi üzerine ödenen primler yersiz ödeme
olarak sigortalıya iade edilmiştir. Usulüne uygun olmadığı gerekçesiyle sigortalığı iptal edilen
sigortalı, iptal edilen sigortalılık sürelerinin yeniden değerlendirilmesine ilişkin 12/12/2014
tarihinde talepte bulunduğundan, 6552 sayılı Kanunun 58 inci maddesi ile Kanuna eklenen geçici
54 üncü madde gereğince iptal edilen sigortalılığına ait süreler geçerli sayılacak olup,
sigortalılığın yeniden başlatılması sonucunda oluşan bu sürelere ait prim, gecikme cezası ve
gecikme zamlarının ödenmesi gerekmektedir.
Örnek 3- Şoförler odasındaki kaydına istinaden 17/12/1983 tarihi itibariyle tescil kaydı
yapılan ve düzenli prim ödemesi bulunan sigortalıya 1/4/2004 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı
bağlanmıştır. Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca mahallinde yapılan
denetimlerde, üyelik kaydının sonradan ilave edildiği anlaşıldığından sigortalılığı iptal edilmiştir.
İptal edilen sigortalılık süresi içerisinde ödemiş olduğu toplam 20.000,00 TL prim tutarının
iadesini talep etmesi üzerine, 10/9/2006 tarihinde prim iade işlemi yapılmıştır. 11/1/2015
tarihinde iptal edilen sigortalılık sürelerinin yeniden değerlendirilmesine ilişkin talepte bulunan
sigortalının iade almış olduğu prim tutarına 10/9/2006-11/1/2015 tarihleri arasında uygulanan
kanuni faiz ile birlikte sigortalıya tebliğ edilerek, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde
ödemesi halinde iptal edilen sigortalık süresi ödeme tarihi itibariyle geçerli sayılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
131
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
6.2- Geçici 54 üncü madde uygulamasında sigortalılığa esas kurum kuruluş ve oda
kayıtlarının denetimi
Geçici 54 üncü madde gereğince; mülga 4355, 5373 ve 507 sayılı kanunlara göre; esnaf
ve sanatkâr siciline ve oda kaydına istinaden kayıt ve tescili yapılan sigortalılardan yaşlılık aylığı,
sigortalı hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanan veya hizmet bildirilen kayıtlara ilişkin, sicil
ve/veya oda üyelik kayıtlarının usulüne uygun tutulup tutulmadığının mahallinde tetkik
edilmesine ihtiyaç duyulduğunda, mahallinde inceleme yapılmak üzere Rehberlik ve Teftiş
Başkanlığına veya sosyal güvenlik denetmenlerine gönderilmeden önce, ünitece sigortalı dosyası
incelenerek, oda kaydına istinaden başlatılan sigortalılık sürelerine ilişkin primlerinin, varsa
gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte 31/12/2013 tarihine kadar prim ödemesinin olup
olmadığına bakılacaktır. Sigortalılık sürelerine ilişkin primler ile varsa gecikme zammı ve
gecikme cezasını 31/12/2013 tarihine kadar ödemiş olan sigortalıların, oda üyelik kayıtları veya
diğer kayıtları ile ilgili inceleme/denetim taleplerini içeren denetim gerekçeleri, Rehberlik ve
Teftiş Başkanlığına veya sosyal güvenlik denetmenlerine gönderilmeyecektir.
Ayrıca geçici 54 üncü maddenin yürürlük tarihinden önce veya sonrasında, sigortalılığa
esas oda veya diğer kayıtlarla ilgili denetim gerekçesi çıkarılmış olmakla birlikte inceleme veya
denetime başlanılmamış ya da başlandığı halde bitirilmediği durumlarda, sigortalı dosyaları
incelenerek oda veya diğer kayıtlara istinaden başlatılan sigortalılık sürelerine ilişkin primlerin,
varsa gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte 31/12/2013 tarihine kadar ödenmiş
olduğunun anlaşılması halinde sigortalılık süreleri geçerli sayılacağından, söz konusu sürelerle
ilgili oda kayıtları ve diğer kayıtlar hakkında yürütülen incelemeler gereksiz emek ve zaman
kaybına yol açılmaması açısından sonlandırılacaktır.
Sigortalılık süreleri ile ilgili primlerin ve varsa buna ilişkin gecikme cezaları ve gecikme
zamlarının tamamının 31/12/2013 tarihine kadar ödenmediği veya kısmi ödemenin bulunduğu
durumlarda, sigortalı ile ilgili oda üyelik kayıtları veya diğer kayıtların incelenmesi sonucunda
kayıtlar geçersiz sayılsa da sigortalılık süresi hakkında kısmi prim ödemesinin tam ay olarak
karşıladığı süreler için “6.1” deki açıklanan hususlar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
6.3- Geçici 54 üncü madde uygulamasına göre sigortalılık sürelerinin değişmesi
halinde yapılacak işlemler
Kuruma kayıt ve tescili yapılmakla birlikte, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamındaki sigortalılık süreleri geçersiz sayılan sigortalılardan 22/3/1985 tarihi ve
sonrası oda ve/veya sicil kayıtlarının ilgili Kuruluşça geçerli sayılması nedeniyle bu sürelere ait
prim, gecikme cezası ve gecikme zamlarını 31/12/2013 tarihine kadar ödeyen sigortalıların
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçerli sayılan sigortalılık
sürelerinin bilgisayar ortamında kayıt işleminin hatalı yapılması veya ilgili Kuruluşça sigortalılık
sürelerine ilişkin bildirilen sürelerde hata olması halinde sigortalılık sürelerinin güncellenmesi
sonucunda;
1- Sigortalılık sürelerine ilişkin prim, gecikme cezası ve gecikme zamlarını 31/12/2013
tarihine kadar ödenmiş olması nedeniyle sigortalılık süreleri geçerli sayılan sigortalılardan,
sigortalılık sürelerinin güncellenmesi sonucunda hizmet süresinin azalması nedeniyle fazla prim
ödemesi oluşan sigortalıların şahıs hesabında bulunan fazla ödemeleri talepleri halinde iade
edilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
132
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek - Şoförler odasındaki kaydına istinaden 21/4/1986 tarihinde 1 inci basamaktan
tescili yapılan ve sigortalılık sürelerine ilişkin prim, gecikme cezası ve gecikme zamlarını
31/12/2013 tarihine kadar ödemesi nedeniyle sigortalılık süreleri geçerli sayılan sigortalının
sigortalılık başlangıç tarihinin bilgisayar ortamında hatalı kayda alındığının tespit edilmesi
üzerine tescil tarihi 21/4/1988 olarak güncellenmiştir. Yapılan güncelleme işlemi ile sigortalının
sigortalılık sürelerinde azalma olması sonucunda şahıs hesabında oluşan fazla prim ödemesi varsa
sigortalının prim borcuna mahsup edilecek, arta kalan fazla ödeme tutarı talebi halinde sigortalıya
iade edilecektir.
2- Sigortalılık sürelerine ilişkin prim, gecikme cezası ve gecikme zamlarını 31/12/2013
tarihine kadar ödemesi nedeniyle sigortalılık süreleri geçerli sayılan sigortalılardan, sigortalılık
sürelerinin güncellenmesi sonucunda hizmet süresinin artması nedeniyle prim borcu oluşan
sigortalılara şahıs hesabında bulunan borcu ödettirilerek sigortalıya aylık bağlandığı veya
hizmetlerinin bildirildiği tarih itibariyle kurum kodu kapsamında değerlendirme yapılarak geçici
54 üncü madde uygulamasına göre sigortalılığı geçerli sayılacaktır.
Örnek - Kasaplar odasındaki kaydına istinaden 19/7/1989 tarihinde 1 inci basamaktan
tescili yapılan ve sigortalılık sürelerine ilişkin prim, gecikme cezası ve gecikme zamlarını
31/12/2013 tarihine kadar ödemesi nedeniyle sigortalılık süreleri geçerli sayılan sigortalının
sigortalılık başlangıç tarihinin bilgisayar ortamında hatalı kayda alındığının tespit edilmesi
üzerine tescil tarihi 22/3/1985 olarak güncellenmiştir. Yapılan güncelleme işlemi ile sigortalılık
sürelerinin artması sonucunda, oluşan prim borcu sigortalıya 17/11/2014 tarihinde tebliğ edilmiş
ve sigortalı tebliğ edilen prim borç tutarını 12/12/2014 tarihinde ödemiştir.
Aylık almakta olan sigortalının sigortalılık süresinin artması sonucu oluşan prim borcu
için ödettirilen tutar tahsis talep tarihi itibariyle kurum kodu kapsamında değerlendirilerek geçici
54 üncü madde uygulamasına göre sigortalılık süreleri geçerli sayılacaktır.
7- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında
sigortalılığı bulunanların tahsis talebinde bulunmaları (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve
2014/32 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında sigortalılığı
bulunan, ancak Kanunun 53 üncü maddesi uyarınca 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamındaki sigortalılığı devam ederken işinden ayrılarak aynı ay içinde tahsis talebinde
bulunan ve takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanan sigortalının, işten ayrıldığı tarih ile
aylığın başladığı tarih arasında 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalılığı başlatılmayıp, aylık talep tarihten itibaren 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında (4 numaralı alt bent hariç ) sosyal güvenlik destek primi tescilleri yapılacaktır.
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Örnek 1- 1/3/1976 tarihinde (a)
bendi kapsamında sigortalılığı başlayan sigortalının 17/1/2011 tarihinde hizmet akdine tabi
çalışmaları sona ermiş ve aynı ay içerisinde 20/1/2011 tarihinde tahsis talebinde bulunmuştur.
Ayrıca sigortalının 12/5/1990 tarihinde de gerçek usulde vergi kaydına istinaden (b) bendi
kapsamında da çalışması bulunmaktadır. Sigortalının tahsis talebinde bulunduğu 20/1/2011
tarihinde aylık bağlama şartlarını taşıması nedeniyle, 12/5/1990 tarihinde başlayan vergi kaydına
istinaden aylık talep tarihi olan 20/1/2011 tarihinden itibaren 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamında sigortalılığı başlatılmayacak ve bu tarih itibariyle sosyal güvenlik destek
primi kesintisi yapılmak üzere sosyal güvenlik destek primi tescili yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
133
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
7.1- (4/a) kapsamında işten çıkış verildikten sonra tahsis talebinde bulunan ve aynı
zamanda (4/b) kapsamında çalışması bulunanların sigortalılıkları (Ek, 1/9/2016 tarihli ve
2016/20 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında sigortalılığı
bulunan, ancak 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı devam
ederken işinden ayrılarak aynı ay içinde tahsis talebinde bulunan ve takip eden aybaşından
itibaren aylık bağlanan sigortalının, 53 üncü madde uyarınca, işten ayrıldığı tarih ile tahsis talep
tarihi arasında 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı
başlatılmayıp, işten ayrıldığı tarihten itibaren 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında (4 numaralı alt bent hariç) sosyal güvenlik destek primi tescilleri yapılmakta iken;
6663 sayılı Kanunun 24 üncü maddesiyle Kanunun 30 uncu maddesinde yapılan düzenleme ile
29/2/2016 tarihinden itibaren 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında emekli
aylıklarından yapılan sosyal güvenlik destek primi kaldırılmıştır.
Bu nedenle 29/2/2016 tarihinden sonraki dönemlerde (4/b) kapsamında sosyal güvenlik
destek primi kesintisi yapılmayacağından;
(4/a)’ya tabi çalışırken işten ayrılıp aynı ay içerisinde tahsis talebinde bulunan ve takip
eden aybaşından itibaren aylık bağlanan sigortalılardan (4/b) kapsamında çalışması bulunanların
bu çalışmalarından dolayı (4/b) kapsamında sigortalılıkları başlatılmayacaktır.
Örnek 1- (4/a) kapsamında çalışması bulunan ve 3/3/2016 tarihinde işten ayrılarak
22/3/2016 tarihinde tahsis talebinde bulunan sigortalıya 1/4/2016 tarihi itibarıyla yaşlılık aylığı
bağlanmıştır. 7/1/2015 tarihinde başlayan ve devam etmekte olan vergi kaydı bulunan sigortalı
(A)’ nın vergi kaydına istinaden (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılmayacaktır.
(4/a) bendi kapsamında çalışırken işten ayrılıp, işinden ayrıldığı aynı ay içerisinde tahsis
talebinde bulunmayıp işten ayrıldığı ayı takip eden aylarda tahsis talebinde bulunan
sigortalılardan (4/b) kapsamında çalışması bulunanların bu çalışmalarından dolayı (4/a)
kapsamında çalıştığı işten çıkış verildiği günü takip eden gün itibariyle (4/b) kapsamında
sigortalılıkları başlatılacak olup aylığa hak kazanmış olmak kaydıyla tahsis talep tarihinde
sonlandırılacaktır.
Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalı (4/a) kapsamında 3/3/2016 tarihinde işten ayrılarak
10/5/2016 tarihinde tahsis talebinde bulunmuş ve tarafına 1/6/2016 tarihi itibarıyla yaşlılık aylığı
bağlanmıştır.7/1/2015 tarihinde başlayan ve devam etmekte olan vergi kaydı bulunan sigortalının
işten ayrıldığı tarih (3/3/2016) aynı ay içerisinde tahsis talebinde bulunmadığından,4/a
kapsamında işten ayrıldığı 3/3/2016 tarihini takip eden gün itibariyle (4/3/2016) (4/b) kapsamında
sigortalılığı başlatılacak, aylığa hak kazanmış olması kaydıyla tahsis talep tarihinde
sonlandırılacaktır.
8- (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Askerlik hizmetini
yapmakta olanlar
Askerlik hizmetlerini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu
öğrencilerinin bu kapsamda geçirdikleri süreler içinde aynı zamanda da (4/b) kapsamında zorunlu
sigortalı olmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunmaları halinde SSİY’nin 10 uncu maddesinin
birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca 1/10/2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere bu
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
134
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
kapsamandaki süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.
9- Haklarında Kanunun geçici 4, geçici 44, geçici 51, geçici 56 ve 926 sayılı Kanunun
geçici 32 nci maddesi uygulanan (4/b) kapsamındaki sigortalılar ilgili yapılacak işlemler
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlarla
ilgili primi ödenmeyen süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmemekle beraber bunlardan
Kanunun geçici 4 üncü maddesinin on yedinci fıkrası, geçici 44, geçici 51, geçici 56 ve 926 sayılı
Kanuna 6191 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi ile eklenen geçici 32 nci maddesi uygulananlarla
ilgili olarak prim ödemelerinin karşıladığı süreler hizmet olarak bildirilecek, prim ödenmeyen
süreler hizmet olarak bildirilmeyecektir.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Örnek 1- Türk Silahlı Kuvvetlerinde
teğmen olarak görev yapmakta iken 20/9/2003 tarihinde Yüksek Askeri Şura Kararı uyarınca
ilişiği kesilen, 10/11/2003 tarihinde başlayan vergi kaydına istinaden 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında tescili yapılan ve vergi kaydının sona erdiği 14/2/2011 tarihi
itibarıyla sigortalılığı sonlandırılan sigortalı (A) hakkında 6191 sayılı Kanun uyarınca işlem
yapıabilmesi için 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılık süresinin
bildirilmesi istenilmiştir.
10/11/2003 tarihi ile 14/2/2011 tarihi arasında 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamındaki sigortalılık süre içerisinde belirli aralıklarla kısmi prim ödemesi bulunan
sigortalı (A)’nın kısmi prim ödemelerinin tam ayı karşıladığı ay sonu itibarıyla sigortalılık süresi
belirlenerek hizmet bildirilmesi gerekmektedir.
Sigortalı (A)’nın bu sürelerde ödemiş olduğu kısmi prim ödemeleri 10/11/2003 ila
30/4/2006 tarihleri arasındaki hizmet sürelerini karşıladığından 30/4/2006 tarihi itibarıyla (01)
terk kodu ile sigortalılığı sonlandırılarak 10/11/2003-30/4/2006 tarihleri arasında geçen süresi
hizmet olarak bildirilecektir.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Örnek 2- 1/9/1987 tarihinde astsubay
olarak göreve başlayan ve 14/7/1998 tarihinde Yüksek Askeri Şura kararı ile Türk Silahlı
Kuvvetlerinden ayrılan, 18/9/1998 tarihinde başlayan ve 17/12/2011 tarihine kadar kesintisiz
devam eden vergi mükellefiyet kaydına istinaden 18/9/1998 tarihi itibariyle 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında tescili yapılan ve düzenli prim ödemesi bulunmayan
sigortalı (B)’nin (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı 6191 sayılı Kanun uyarınca 14/4/2011 tarihi
itibariyle sonlandırılmış, vergi mükellefiyeti kaydının devam etmesi nedeniyle de 15/4/2011
tarihi itibariyle yeniden başlatılmıştır. Sigortalı (B), Başbakanlık Hazine Müsteşarlığında
27/9/2011 tarihinde araştırmacı olarak göreve başlamış ve 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamındaki sigortalılığı 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
hizmetinin başladığı tarihten bir gün önce olan 14/10/2011 tarihi itibariyle sona erdirilmiştir.
Sigortalı (B)’nin,18/9/1998 – 14/4/2011, 15/4/2011 – 14/10/2011 tarihleri arasındaki 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçen hizmet sürelerinin bildirilmesi talep
edilmiştir.
Bu durumda, 18/9/1998 tescil tarihinden 6191 sayılı Kanun yürürlük tarihi olan
14/4/2011 tarihleri arasındaki ödemiş olduğu primlerin karşıladığı süre hizmet olarak bildirilmesi
gerektiğinden, öncelikle bu tarihler arasındaki ödediği primlerin karşıladığı hizmet süresinin
tespit edilmesi gerekmektedir. Kısmi ödenen tutarların 18/9/1998 ila 30/9/2010 tarihleri
arasındaki 12 yıl 12 gün (4332 gün) hizmet süresini karşıladığı varsayıldığında, Sigortalı (A)’nın
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki hizmet süreleri, 18/9/1998 - 30/9/2010
tarihleri arası olarak bildirilecektir. 15/4/2011 - 14/10/2011 tarihler arasındaki 6 ay sigortalılık
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
135
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
süreleri zorunlu sigortalılık süresi olup, borcunun tahsil edilerek primli gün sayısının bildirilmesi
gerekmektedir.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Ayrıca, Türk Silahlı Kuvvetlerinden
ilişiklerinin kesildiği tarihten 22/3/2011 tarihine kadar geçen süre içerisinde Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı geçen sürelerine ilişkin prim borcunu
Kanunun yürürlüğe girdiği 22/3/2011 tarihi ile uygulamanın değiştiği 11/12/2014 tarihli ve
2014/32 sayılı Genelgenin yürürlüğe girdiği tarih arasında primini yatırmış olanların bu döneme
ait kesenek ve kurum karşılıkları ile fiili hizmet süresi zammı veya itibari hizmet sürelerine ait
kurum karşılıklarının Türk Silahlı Kuvvetlerinden tahsil edilmek suretiyle, (4/b) kapsamındaki
sigortalılık süreleri için tahsil edilen tutarlar sigortalıya iade edilecek olup, ilgili kurumca bu
döneme ait kesenek ve kurum karşılıkları ile fiili hizmet süresi zammı veya itibari hizmet
sürelerine ait kurum karşılıkları tahsil edilmediği sürece (4/b) kapsamında ödenen tutarların
iadesi yapılmayacaktır.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Örnek 1- Kara Kuvvetleri
Komutanlığında 1/11/1981 tarihinde göreve başlayan 30/5/1997 tarihinde Yüksek Askeri Şura
kararı gereğince görevine son verilen ve 1/11/1981-14/6/1997 tarihleri arasında 15 yıl 7 ay 14
gün fiili hizmet, 2 yıl 11 ay 11 gün fiili hizmet süresi zammı olmak üzere toplam 18 yıl 6 ay 25
gün hizmeti üzerinden toptan ödeme yapılmak suretiyle hizmetleri tasfiye edilen ilgilinin söz
konusu hizmetleri ihya edilerek ilgili üniteye bildirilmiştir. İlgilinin 31/12/2008-3/8/2012 tarihleri
arasında geçen 3 yıl 7 ay 4 gün (4/b)’ ye tabi hizmeti, prim borcu nedeniyle Kuvvet
komutanlığına bildirilmemiş, şahıstan bu borcunu ödemesi istenmiş ve ilgilinin de bu tarihler
arasındaki (4/b) prim borcunu ödediği anlaşılmıştır. Bu kez 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı
Genelge ile Kanunun yürürlüğe girdiği 22/3/2011 tarihi ile 3/8/2012 tarihleri arasında primini
yatırmış olan ilgilinin bu döneme ait kesenek ve kurum karşılıkları ile fiili hizmet süresi zammı
veya itibari hizmet sürelerine ait kurum karşılıkları Türk Silahlı Kuvvetlerinden Kurumumuz
hesaplarına aktarılmıştır. Bu durumda ilgili kurumdan kurum karşılıkları tahsil edilmiş
olduğundan (4/b) kapsamındaki sigortalılık süreleri için tahsil edilen tutarlar sigortalıya iade
edilecektir.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Örnek 2- Örnek 1’deki aynı sigortalı
11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge ile Kanunun yürürlüğe girdiği 22/3/2011 tarihi ile
3/8/2012 tarihleri arasında primini yatırmış olmakla birlikte ilgilinin bu döneme ait kesenek ve
kurum karşılıkları ile fiili hizmet süresi zammı veya itibari hizmet sürelerine ait kurum
karşılıkları Türk Silahlı Kuvvetlerinden Kurumumuz hesaplarına aktarılmamıştır. Bu durumda
ilgili kurumca kurum karşılıkları tahsil edilmediğinden (4/b) kapsamında ödenen tutarların iadesi
yapılmayacaktır.
10- Aynı gün başlayıp biten vergi kayıtları hakkında yapılacak işlemler (Ek,
19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
Kanunun 7 nci maddesinde, (4/b) kapsamında sigortalı sayılanlardan ticari kazanç veya
serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar,
kollektif şirket ortakları, adi komandit şirketin komandite ve komanditer ortakları, donatma
iştiraki ortaklarının sigortalılıkları vergi mükellefiyetlerinin başladığı tarihte başlayacağı, 9 uncu
maddesinde ise gelir vergisi mükellefi olanların mükellefiyetlerini gerektiren faaliyetlerine son
verdikleri tarihte sigortalılıklarının sona ereceği öngörülmüştür.
Kurumumuza on-line olarak bildirilen vergi mükellefiyet kayıtlardan vergi mükellefiyet
başlangıç ve bitiş tarihleri aynı gün olan kayıtların tespiti durumunda bu kayıtlara ilişkin
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
136
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1/10/2008 tarihinden sonra (4/b) kapsamında tescil kaydı oluşturulmayarak bir günlük hizmette
verilmeyecektir.
Örnek 1- Gelir İdaresi Başkanlığınca Kurumumuza on-line olarak bildirilen kayıtlardan
(A)'nın 4/12/2018 tarihinde başlayan vergi kaydının aynı gün sona erdiği, 5/2/2019 tarihinde de
başlayan mükellefiyet kaydının ise devam ettiği tespit edilmiştir. Bu kayıtlara göre (A)'nın (4/b)
kapsamındaki sigortalılığı, 5/2/2019 tarihinde başlayan vergi kaydı esas alınarak tescil tarihi
5/2/2019 olarak değiştirilecektir.
Örnek 2- 1/10/2008-31/7/2014 tarihleri arasında şirket ortaklığından dolayı (4/b)
kapsamında sigortalılık süreleri oluşturulan (B)'nin 22/1/2017 tarihinde başlayıp aynı gün
(22/1/2017 tarihinde) sona eren vergi kaydının yanı sıra 1/1/2019 tarihinde başlayıp devam eden
vergi kaydının tespit edilmesi halinde ilgilinin sigortalılığı, aynı gün başlayıp sona eren vergi
kaydı dikkate alınmaksızın 1/1/2019 tarihinde tekrar başlatılacaktır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kanun 4 üncü Maddesinin Birinci
Fıkrasının (b) Bendinin (4) Numaralı Alt Bendine Tabi Olan Sigortalılar
1- Sigortalı sayılanlar
1/10/2008 tarihi itibariyle yürürlükten kaldırılan 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalı
olanların hak ve yükümlülükleri Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendi kapsamında devam ettirileceğinden, 1/10/2008 tarihinden önce tarımsal
faaliyetlerinin bulunması nedeniyle ziraat odasına, ziraat odasının bulunmadığı yerlerde ise tarım
il/ilçe müdürlüğüne kayıtlı olanlardan, 1/10/2008 tarihinden önce Kuruma kayıt ve tescili
yapılamayanlar ile ilk defa 1/10/2008 tarihinden sonra tarımsal faaliyete başlayanlar Kanun
hükümleri gereğince sigortalı sayılacaklardır.
2- Sigortalılığın başlangıcı ve bildirimi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi
olanların ilk tescil ve yeniden sigortalılıkları bağlı oldukları ziraat odalarınca, ziraat odalarının
bulunmadığı yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerince veya kendilerince bir yıl içinde
bildirilmesi halinde odaya kaydedildikleri tarihten, bu süre içinde bildirilmemesi halinde ise
bildirimin Kuruma yapıldığı tarihten itibaren başlatılacaktır. Tarımsal faaliyette bulunanlar
meslek kuruluşuna kayıtlarının yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde ziraat odalarınca, ziraat
odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerince Kuruma bildirilecektir. Ziraat
odasına kaydın başlaması ve sona ermesinde oda yönetim kurulu karar tarihi esas alınacaktır.
Bu itibarla, 1/10/2008 tarihinden önce ziraat odasına, ziraat odasının bulunmadığı yerlerde
ise tarım il/ilçe müdürlüğüne kayıtlı olan, ancak Kuruma kayıt ve tescilleri yapılarak
sigortalılıkları başlatılmayanların sigortalılıkları Kanunun 7 nci maddesi ve SSİY’nin 11 inci
maddesi gereğince, 1/10/2008 tarihinden önce ziraat odası kaydı bulunanlardan 1/10/2009
tarihine kadar bir yıllık bildirim süresi içinde bildirimleri yapılanların sigortalılıkları 1/10/2008
tarihinden, bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise bildirimlerinin Kuruma yapıldığı tarihten
itibaren başlatıldığından, bu durumda olan çiftçilerden 1/10/2009 tarihinden sonra bildirimleri
Kuruma intikal edenlerin sigortalılıkları bildirimin Kuruma intikal ettiği tarihten itibaren
başlatılacağından, bu durumda olanların sigortalılıkları geriye dönük başlatılmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
137
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- 1/3/2005 tarihinde ziraat odasına kayıt yaptıran ve 1/10/2008 tarihine kadar
sigortalılığı başlatılmayan bir çiftçinin 25/3/2009 tarihinde ziraat odasınca Kuruma bildirimi
yapıldığında bu çiftçinin sigortalılığı 1/10/2008 tarihinden itibaren başlatılacaktır.
Örnek 2- 1/3/2005 tarihinde ziraat odasına kayıt yaptıran ve 1/10/2008 tarihine kadar
sigortalılığı başlatılmayan bir çiftçinin 3/12/2009 tarihinde ziraat odasınca Kuruma bildirimi
yapıldığında bu çiftçinin sigortalılığı 3/12/2009 tarihinden itibaren başlatılacaktır.
Ayrıca tarım il/ilçe müdürlükleri çiftçi kayıt sisteminde yer almakla birlikte ziraat odasına,
ziraat odasının bulunmadığı yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerinde kayıtları bulunmayanların
Kanun gereği tescil yapılabilmesi için öncelikle bu kişilerin Kanunun 4 üncü maddesinin (a), (b)
ve (c) bendinde sigortalı olup olmadıkları ile buralardan kendi çalışmaları nedeniyle aylık alıp
almadıklarının araştırılması, bu durumda olduğu tespit edilenlerin listeden çıkarılarak, diğer
çiftçilere ilişkin kayıtlarla ilgili olarak ziraat odasına, ziraat odasının bulunmadığı yerlerde ise
tarım il/ilçe müdürlükleri ile irtibata geçilerek buralarda kayıtlarının bulunup bulunmadığının
araştırılması sonucunda Kanun kapsamında bulunduğu tespit edilenlerin tescillerinin yukarıda
açıklanan Kanun ve SSİY gereğince yapılarak sigortalılıklarının başlatılması gerekmektedir.
Ayrıca, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendine tabi sigortalıların tescilinde anılan Kanunun 6 ncı maddesinin birinci
fıkrasının (k) bendi ile geçici 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında ve SSİY’nin 10 uncu
maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi ile 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde
düzenlenen tarımda kendi nam ve hesabına çalışanların sigortalılık muafiyetine ilişkin hususların
da dikkate alınması gerekmektedir.
1/10/2008 tarihinden önce sigortalı olanlardan ziraat odası kaydı bulunmayanların ziraat
odalarına, ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerine kayıt olmaları
gerektiğinden, sigortalılara bu husus duyurularak gerekli kayıtların yapılması sağlanacaktır.
1/10/2008 tarihinden önce 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam edenlerden ayrıca
sigortalı işe giriş bildirgesi alınmayacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamında bulunanlardan Kurumca re’sen veya ilgililerin müracaatı üzerine yapılan sigortalılık
tescillerinin tebligatı adi posta veya kargo yoluyla bildirilmesi durumunda, şahsa tebliğ
gerçekleşmemiş olacağından, 7201 sayılı Tebligat Kanununa göre iadeli taahhütlü, taahhütlü
posta veya APS yolu ile yapılması gerekmektedir.
Örnek 1- 1/10/2008 tarihinde ziraat odasına kayıt yaptıran sigortalının kaydı 30/9/2009
tarihinde Kuruma bildirilmiştir. Bu durumda sigortalının sigortalılık başlangıç tarihi 1/10/2008
olarak dikkate alınacaktır.
Örnek 2- 1/10/2008 tarihinde ziraat odasına kayıt yaptıran sigortalının kaydı 15/10/2009
tarihinde Kuruma bildirilmiştir. Bu durumda sigortalının sigortalılık başlangıç tarihi 15/10/2009
olarak dikkate alınacaktır.
1/10/2008 tarihinden önce mülga 2926 sayılı Kanun kapsamında tarımsal faaliyette
bulunanların onsekiz yaşını doldurdukları tarihi takip eden yılbaşından itibaren sigortalılıklarının
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
138
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
başlatılması nedeniyle, 1/10/2008 tarihinden önce sigortalılıkları başlatılmayan ve 1/10/2008
tarihinden önce onsekiz yaşını dolduranların sigortalılıkları 1/10/2008 tarihi itibariyle
başlatılacaktır.
Örnek 1- Ziraat odasına kayıtlı bulunan, 23/5/2008 tarihinde on sekiz yaşını dolduran ve
aynı gün tarım sigortalılığı giriş bildirgesi ile Kuruma müracaat eden sigortalının, tarım
sigortalılığı 1/10/2008 tarihi itibariyle başlatılacaktır.
Örnek 2- 27/09/2008 tarihinde onsekiz yaşını dolduran sigortalı, 01/12/2008 tarihinde
tarımsal faaliyetinden dolayı sigortalılığını başlatmak üzere Kuruma müracaat etmiştir. Sigortalı
ziraat odasına kaydını 21/11/2008 tarihinde yaptırdığından tarım sigortalılığı 21/11/2008 tarihi
itibariyle başlatılacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
gereğince onsekiz yaşını doldurmamış olanlar sigortalı sayılmadıklarından tarımsal faaliyete
onsekiz yaşını doldurmadan başlayanların sigortalılık başlangıcında onsekiz yaşını doldurdukları
tarih esas alınacaktır.
Kanunun geçici 16 ncı maddesi ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendi kapsamındaki tarım sigortalıların 1/10/2008 ile 31/12/2008 tarihleri arasındaki
aylık kazancı Kanunun 80 inci maddesine göre belirlenen günlük kazancın onbeş katı olarak
dikkate alınacak, otuz katını geçmemek üzere her yıl bir puan artırılacaktır.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Tarımsal faaliyette bulunan
sigortalılardan, Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendine göre ziraat odalarından,
ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden aldıkları “Sigortalılık
Muafiyet Belgesi” ile sigortalılıkları sona erenlerden, daha sonraki bir tarihte tarımsal faaliyet
gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının
prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından fazla olduğunu (Kanunun geçici 16 ncı
maddesi hükmü de göz önünde bulundurularak) ziraat odalarından alacakları “Muafiyet Halinin
Ortadan Kalktığını Gösterir Belge” (Ek-16/B) ile belgeleyenlerden; bir yıl içinde talepte
bulunulması halinde belgenin düzenlendiği tarihten, bu süre geçtikten sonra talepte bulunulması
halinde ise Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih itibariyle sigortalıkları başlatılacaktır.
Örnek- Tarımsal faaliyeti 18/5/2009 tarihinde ziraat odasından aldığı sigortalılık muafiyet
belgesi ile belgeleyerek sona erdiren sigortalı, 17/12/2010 tarihinde aylık tarımsal faaliyet
kazancı ortalamasının fazla olduğunu belgelemiş olup muafiyet belgesinin 17/12/2011 tarihine
kadar Kuruma intikal etmesi halinde sigortalılık 17/12/2010 tarihinde, 17/12/2011 tarihinden
sonra intikal etmesi halinde ise sigortalılık muafiyet belgesinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği
tarih itibariyle başlatılacaktır.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Çiftçilik belgesi olanların tarım il/ilçe
müdürlüklerince yapılan bildirim üzerine Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında tarım sigortalılık tescili yapılanlardan kayıtları yeni
kurulan ziraat odalarına devredilenlerin, tarım il/ilçe müdürlüklerinde tutulan kayıtların başlangıç
tarihi esas alınıp, ziraat odaları tarafından yapılan üye kayıtları geçerli sayılarak işlemler
sonuçlandırılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
139
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Örnek- Tarım il/ilçe müdürlüğünde
21/10/2008 tarihinde bulunan çiftçilik kaydına istinaden, 30/10/2008 tarihinde bildirimi yapılan
sigortalının, 21/10/2008 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendine göre tescili yapılmıştır. Tarım il/ilçe müdürlüğü 21/10/2008
tarihinde çiftçilik belgesi bulunan üyenin devrini, bağlı bulunduğu ziraat odasına 21/5/2013
tarihinde yapmıştır. Yapılan bu bildirime istinaden ilgili ziraat odası tarafından, 21/10/2008 tarihi
itibariyle yapılan üye kaydı geçerli sayılacaktır.
2.1- Tevkifata istinaden sigortalılığın başlatılması ve bildirimi
Mülga 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesi kapsamına girenler aynı Kanunun 7 nci
maddesine göre üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Bu
Kanuna göre sigortalı sayılanlardan sigortalılık kapsamına girdikleri tarihten itibaren üç ay içinde
Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmayanların tescil işlemleri bu Kanunun 9 uncu
maddesi gereğince Kurumca re’sen yapılarak, sigortalılıkları mülga 2926 sayılı Kanunun 5 inci
maddesine göre re’sen tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılmaktadır.
Diğer taraftan, mülga 2926 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“…Kurumun prim alacakları; Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkif suretiyle de
tahsil edilebilir.” hükmüne dayanılarak Bakanlar Kurulu Kararı gereğince 1/4/1994 tarihinden
itibaren Kuruma prim borcu bulunan sigortalıların sattıkları ürün bedellerinden % 1 oranında
tevkifat yapılmasına başlanılmış olup, uygulamaya ilişkin usul ve esaslar 4 Seri Numaralı
Uygulama Tebliği ile belirlenmiştir.
Mülga 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesine göre sigortalı olmaları gerektiği halde,
Kuruma kayıt ve tescilleri yapılmamış çiftçilerin, tevkifatın yapıldığını gösteren belgeleri de
eklemek suretiyle yazılı talepte bulunmaları halinde, söz konusu talepleri tescil için irade beyanı
olarak değerlendirilmekte ve tevkifat tutarının Kurum hesaplarına, bildiriminin ise Kurum
kayıtlarına intikal etmesi koşuluyla, sigortalılıkları tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşı
itibariyle başlatılmasını öngören 4 Seri Numaralı Uygulama (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve
2020/21 sayılı Genelge) Tebliği, 1/3/2013 tarihli ve 28574 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Tarımsal Faaliyette Bulunanların Prim Borçlarının Sattıkları Tarımsal Ürün Bedellerinden
Kesinti Yapılmak Suretiyle Tahsil Edilmesine Dair Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmış olup söz
konusu uygulama, anılan Tebliğin “1/10/2008 tarihinden önce yapılan tarımsal kesintiye
istinaden yapılacak tescil işlemleri” başlıklı 11 inci maddesi doğrultusunda yürütülecektir.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
Bu itibarla, yeniden düzenlenen Tebliğ hükmü gereğince il müdürlüklerimizce yapılması
gereken işlemler aşağıda açıklanmıştır.
1- Mülga 2926 sayılı Kanun kapsamında bulunduğu halde Kuruma kayıt ve tescilini
yaptırmayan ve kendilerinden tevkifat yapılan çiftçilerin tevkifat yapıldığını gösteren belgeleri de
eklemek suretiyle tevkifata istinaden sigortalılıklarının başlatılması için Kuruma yazılı talepte
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) bulunanlar ile tescillerini yaptırmak üzere
müracaat edenlerden müstahsil makbuz ibraz edemeyenlerden talepte bulunanların da bildirim
listeleri titizlikle kontrol edilmek suretiyle araştırılarak, bildirim listelerinde kesinti yapıldığı
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
140
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
tespit edilenlerin Tebliğde belirtildiği gibi, tevkifat tutarının Kurum hesaplarına intikal etmesi
şartıyla, tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalılıklarının başlatılması,
tarımsal faaliyetlerinin devam etmesi halinde sigortalılıklarının devam ettirilmesi, tarımsal
faaliyetinin tespitinde ise ziraat odası kayıtlarının, ziraat odası kaydı bulunmayanların ise
tevkifata esas ürüne ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarının, meslek kuruluşlarının, kooperatif veya
birliklerin kayıtlarının esas alınması, belirtilen kurum ve kuruluş kayıtlarının bulunmaması
halinde ise sattığı ürünü elde ettiği alana ilişkin tapu kayıtlarının da tescile ilişkin kayıt olarak
esas alınması ve esas alınan bu kayıtların sona ermesi halinde ise sigortalılıklarının da aynı tarih
itibariyle sona erdirilmesi,
2- Kuruma kayıt ve tescili yapılanlardan, sigortalılıkları devam edenlerin sigortalılıkları
başlatılmadan önce tevkifat yapıldığına ilişkin belgeleri ibraz ederek tescil tarihlerinin geriye
götürülmesini talep edenlerin tarımsal faaliyetlerinin bulunduğunun tespit edilmesi halinde, tescil
tarihlerinin tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılması,
3- Herhangi bir nedenle mülga 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları, sona erenlerden
yeniden mülga 2926 sayılı Kanun kapsamına girenlerin, kapsama girdikleri tarihten itibaren üç ay
içinde Kuruma yazılı talepte bulunmaları veya prim ödemeleri halinde sigortalılıkları
başlatıldığından, yeniden sigortalılık kapsamına girdikleri tarihten sonra sattıkları ürün
bedellerinden tevkifat yapılanlardan, tevkifata istinaden yeniden sigortalılıklarının başlatılması
için yazılı talepte bulunanların sigortalılıklarının tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından
itibaren başlatılması,
4- Sattıkları ürün bedellerinden tevkifat yapılan ancak Tebliğde belirtilen kurum ve
kuruluşlarda kaydı bulunmayanların talepleri halinde sigortalılıklarının tevkifatın yapıldığı tarihi
takip eden aybaşından itibaren başlatılması ve yıl sonuna kadar devam ettirilmesi, tevkifat
yapılmayan yıllar varsa bu yıllar atlanarak tevkifat yapılan yıllarda aynı şekilde sigortalılıklarının
başlatılması ve sona erdirilmesi,
Ancak, her yıl tevkifat yapılması halinde, tevkifat tarımsal faaliyetin karinesi olduğundan
sigortalılığın kesintisiz devam ettirilmesi,
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- Tevkifata istinaden 2926
sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesine göre 1/5/1996 tarihi itibariyle geriye dönük tescili yapılan
sigortalıdan aralıksız olarak 2014 (dahil) yılına kadar her yıl tevkifat yapılmıştır. Sigortalının
tevkifata istinaden başlatılan sigortalılığının devamına esas teşkil edecek kurum ya da kuruluş
kaydı bulunmaması halinde, 1/5/1996 tarihinde başlatılan sigortalılığı 31/12/2014 tarihine kadar
devam ettirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- Tevkifata istinaden 2926
sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesine göre 1/5/2007 tarih itibariyle geriye dönük tescili yapılan
sigortalıdan 2007, 2008, 2009 ve 2013 yıllarında tevkifat yapıldığı anlaşılmıştır. Sigortalının
tevkifata istinaden başlatılan sigortalılığının devamına esas teşkil edecek kurum ya da kuruluş
kaydı bulunmaması halinde, 1/5/2007 tarihi itibariyle başlatılan sigortalılığı 31/12/2009 tarihi
itibariyle sonlandırılacak, 2013 yılında yapılan tevkifattan dolayı sigortalılığı yeniden
başlatılmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
141
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 3- Tevkifata istinaden 2926
sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesine göre 1/7/2005 tarihi itibariyle geriye dönük tescili yapılan
sigortalıdan 2005, 2006, 2007, 2008 yıllarında tevkifat yapıldığı anlaşılmıştır. Bu sigortalının,
1/7/2005 tarihi itibariyle başlatılan sigortalılığı 31/12/2008 tarihi itibariyle sonlandırılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 4- Sattığı tarımsal ürün
bedelinden 15/7/1997 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 13/3/2017 tarihinde 2926 sayılı
Kanuna göre tescilinin yapılmasını talep eden fındık üreticisi (D)’nin, 1/8/1997 tarihi itibariyle
tescili yapılmış olup, fındık üreticisi (D), tevkifata göre tescilinin başladığı yıl içerisinde
(18/10/1997 tarihinde) Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifinde başlayan üye kaydının
aralıksız devam ettiğine dair belgeyi Kurum kayıtlarına intikal ettirmiştir. Bu durumda 1/8/1997
tarihinde başlayan sigortalılığı devam ettirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 5- Sattığı tarımsal ürün
bedelinden 21/6/1996 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 25/7/2017 tarihinde 2926 sayılı
Kanuna göre tescilinin yapılmasını talep eden fındık üreticisi (E)’nin, 1/7/1996 tarihi itibariyle
tescili yapılmış olup, fındık üreticisi (E), tevkifata göre tescilinin başladığı yıl içerisinde
(18/10/1996 tarihinde) Tarım Kredi Kooperatifinde başlayan üye kaydının aralıksız devam
ettiğine dair belgeyi Kurum kayıtlarına intikal ettirmiştir. Bu durumda sigortalının Tarım Kredi
Kooperatifindeki üyelik kaydının sattığı üründen dolayı tesis edildiğinin tespit edilmesi halinde,
1/7/1996 tarihinde başlayan sigortalılığı devam ettirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 6- Sattığı tarımsal ürün
bedelinden 22/8/1998 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 16/8/2018 tarihinde 2926 sayılı
Kanuna göre tescilinin yapılmasını talep eden pancar üreticisi (G)’nin, 1/9/1998 tarihi itibariyle
tescili yapılmış olup, pancar üreticisi (G), tevkifata göre tescilinin başladığı yıl içerisinde
(21/11/1998 tarihinde) Tarım Kredi Kooperatifinde başlayan üye kaydının aralıksız devam
ettiğine dair belgeyi Kurum kayıtlarına intikal ettirmiştir. Bu durumda sigortalının Tarım Kredi
Kooperatifindeki üyelik kaydının sattığı üründen dolayı tesis edildiğinin tespit edilememesi
halinde 1/9/1998 tarihinde başlayan sigortalılığı 31/12/1998 tarihinde sona erdirilecektir.
5- 4 üncü maddedeki gibi tevkifata ilişkin geriye dönük sigortalılık başlatılması için
başvurulduğu tarihte geriye dönük sigortalılıkları başlatılıp sona erdirilenlerden, başvuruda
bulunulan tarihte 2926 sayılı Kanun kapsamında bulunduğu tespit edilenlerin mevcut mevzuat
hükümlerine göre Kurumca yeniden sigortalılıklarının re’sen başlatılması,
6- Kurumca tevkifata istinaden yapılan re’sen tescillerde de Tebliğde belirtilen şartları
taşıyanların sigortalılıklarının tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren
başlatılması,
gerekmektedir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 7- Tarımsal kesintiden dolayı 2926
sayılı Kanuna göre tescili yapılanlardan, sigortalılığının devamını sağlayan meslek kurum ve
kuruluşlarda üye kaydı olmayanların sigortalılığının başladığı yılın sonuna kadar ziraat odası
veya tevkifata esas ürüne ilişkin kurum ve kuruluşlarda üye kaydı yapılmış olanların, üyelik
kayıtlarının sona erdiği tarihe kadar sigortalılıkları devam ettirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
142
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- Sattığı tarımsal ürün
bedelinden 14/7/1997 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 25/7/2013 tarihinde 2926 sayılı
Kanuna göre tescilinin yapılmasını talep eden pancar üreticisi (D)’nin, 1/8/1997 tarihi itibariyle
tescili yapılmış olup, tevkifata istinaden sigortalılığın başlatıldığı yıl içerisinde (18/9/1997
tarihinde) pancar satış kooperatifinde başlayan üye kaydının 31/12/2014 tarihine kadar devam
ettiğine dair belgeyi Kurum kayıtlarına intikal ettirmiştir. Bu durumda sigortalının 1/8/1997
tarihinde başlayan sigortalılığı 31/12/2014 tarihine kadar devam ettirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- Sattığı tarımsal ürün
bedelinden 14/7/1998 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 28/9/2014 tarihinde 2926 sayılı
Kanuna göre tescilinin yapılmasını talep eden çitçinin 1/8/1998 tarihi itibariyle geriye dönük
tescili yapılmış olup, tevkifata istinaden sigortalılığın başlatıldığı yıl içerisinde (18/9/1998
tarihinde) ziraat odasında başlayan üye kaydının devam ettiğine dair belgeyi Kurum kayıtlarına
intikal ettirmiştir. Bu durumda sigortalının 1/8/1998 tarihinde başlayan sigortalılığı devam
ettirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 3- Sattığı tarımsal ürün
bedelinden 27/12/1999 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 1/1/2000 tarihi itibariyle 2926 sayılı
Kanuna göre tescili yapılan sigortalı (Y)’nin Kuruma intikal ettirmiş olduğu belgede ziraat
odasında 1/3/2000 tarihinde başlayan üye kaydının devam ettiği anlaşılmıştır. Sigortalı (Y)’nin
tevkifata istinaden 1/1/2000 tarihi itibariyle başlatılan sigortalılığının devamına esas ziraat odası
kaydının, sigortalılığının başladığı yıl içerisinde olması nedeniyle sigortalılığı devam
ettirilecektir.
Ayrıca, 2926 sayılı Kanun kapsamında bulundukları halde Kuruma kayıt ve tescilini
yaptırmadan vefat eden ve vefat etmeden önce sattıkları ürün bedellerinden tevkifat yapılan
çiftçilerin hak sahiplerinin de talepte bulunmaları halinde tevkifata istinaden tescillerinin
yapılabilmesi hususu Kurum Yönetim Kuruluna sunulmuş, 26/2/2009 tarihli ve 2009/89 numaralı
Kararı ile Yönetim Kurulunda görüşülmüştür.
Alınan karar uyarınca, 2926 sayılı Kanun kapsamında bulundukları halde Kuruma kayıt
ve tescillerini yaptırmayan, Kurumca da re’sen tescil edilemeyen ve vefat etmeden önce sattıkları
ürün bedellerinden tevkifat yapılan çiftçilerin hak sahiplerinin talepte bulunmaları halinde, 7 Seri
Numaralı Tebliğ ve 13/6/2007 tarihli ve 2007/44 numaralı Genelge hükümleri doğrultusunda,
vefat eden sigortalılarımızın tevkifata istinaden geriye dönük tescillerinin yapılarak tevkifatın
yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalılıkları başlatılacaktır.
Örnek - 15/7/1996 tarihinde tarımsal faaliyetten elde ettiği ürün satışından tevkifat
yapılmış olmakla birlikte Kuruma kayıt ve tescili yapılmamış olan ve 23/9/2007 tarihinde vefat
eden (C)’nin haksahipleri, 12/11/2012 tarihli yazılı talepleri ile tevkifata istinaden tescilinin
yapılarak taraflarına ölüm aylığı bağlanmasını talep etmişlerdir. Müteveffa (C)’nin tescili
tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşı (1/8/1996) itibariyle yapılacaktır.
1/10/2008 tarihinden itibaren tarımsal faaliyette bulunması nedeniyle Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayıldıkları
halde, sigortalılıkları başlatılmayan ve sattıkları ürün bedellerinden tevkifat yapılanların
sigortalılıkları; ziraat odasına kayıtlarının yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde tespitlerinin
yapılması halinde odaya kayıt tarihinden, bu süreyi geçirenlerin ise tespitlerinin yapıldığı tarihten
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
143
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
itibaren sigortalılıkları başlatılacak olup, bunlar hakkında (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21
sayılı Genelge) ilgili tebliğ hükümleri uygulanmayacaktır.
Örnek – Ziraat odası kaydı 1/11/2008 tarihinde başlayan ve 1/6/2009 tarihinde tarımsal
faaliyetinden elde ettiği ürün satışından tevkifat yapılmış olan (B), 13/5/2010 tarihinde Kurum
kayıtlarına intikal eden talebiyle tevkifata istinaden tescilinin yapılmasını talep etmiştir. Adı
geçenin ziraat odasına kayıt tarihinden itibaren bir yıllık bildirim süresinin geçmiş olması
nedeniyle tespit tarihi olan 13/5/2010 tarihinden itibaren tescili yapılacaktır. Ancak aynı kişinin,
yapılan tevkifata istinaden 9/10/2009 tarihinde tescil talebinde bulunması halinde ise bir yıllık
bildirim süresi içinde tespit edildiğinden 1/11/2008 tarihinden itibaren tescili yapılacaktır.
2.1.1- Tescilde aile reisliği ve 22 yaş şartının kaldırılması
Mülga 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde “Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye
dayanarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları dışında kalan ve her hangi bir iş verene hizmet
akdi ile bağlı olmaksızın tarımsal faaliyette bulunan kimselerden 22 yaşını doldurmuş erkekler ile
22 yaşını doldurmuş aile reisi kadınların bu Kanuna göre sigortalı sayılacakları” hükmü yer
almıştır.
Ancak 2/8/2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı sayılı Kanunun 48 inci maddesi ile
mülga 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde yer alan 22 yaş sınırı 18 olarak değiştirilmiş ayrıca
kadınlar için aile reisi olma şartı kaldırılmıştır
26/1/2012 tarihli ve 28185 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6270
sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle mülga 2926 sayılı Kanunun 7 nci maddesine “24/7/2003
tarihli ve 4956 sayılı Kanunun 48 inci maddesi ile değişik mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı
Kanunun 2 nci maddesi hükmü 2/8/2003 tarihi öncesi içinde uygulanır” fıkrası eklenmiştir.
Eklenen bu fıkrada yer alan hüküm ile 2/8/2003 tarihinden önce 18 yaşını doldurmuş
erkekler ile aile reisi olmayan kadınlara da tarım sigortalısı olma hakkı tanınmıştır.
Buna göre, 2/8/2003 tarihinden önce 22 yaşını doldurmaması veya 22 yaşını doldurmakla
birlikte aile reisi olma sıfatını taşımaması nedeniyle tarım sigortalılıkları başlatılamayanlardan
2/8/2003 tarihinden önce 18 yaşını dolduran ve bu tarihten (2/8/2003) önce sattıkları ürünlerden
tevkifat yapılanların, tevkifata ilişkin belgeleri eklemek suretiyle yazılı talepte bulunmaları ve
tevkifat tutarlarının Kurum hesaplarına intikal etmesi şartıyla sigortalılıklarının tevkifatın
yapıldığı tarihi takip eden ay başı itibariyle başlatılması, sigortalılık sürelerinin tespitine ilişkin
işlemlerin ise 22/5/2007 tarihli ve 7 Seri Numaralı Tebliğ ve 13/6/2007 tarihli ve 2007/44 sayılı
Genelgede yer alan hükümler doğrultusunda yapılması gerekmektedir.
Ayrıca, tevkifata istinaden geriye dönük tescil talebinde bulunup, taleplerinin
reddedilmesi nedeniyle dava açan ve halen bu davaları devam edenlere Kanun değişikliği
hususunda yazılı bilgi verilmesini, sigortalıların kendi istekleri halinde davalardan feragat
etmeleri istenmeksizin sigortalılık tescil işlemlerinin sonuçlandırılması, ayrıca bu konuda
Kurumumuz aleyhine açılmış davalarla ilgili olarak “dava konusunun kalmadığı”, yeni açılacak
davalarda ise idarenin dava konusu işlemlerin kanunla düzenlendiği yolunda savunma ifası ile
davanın reddinin talep edilmesi yönünde dava ile ilgili mahkemelerin bilgilendirilmesi
gerekmektedir .
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
144
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.2- Mülga 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanlardan diğer kanunlara tabi kısa
süreli çalışmaları olanların yeniden sigortalılığının başlatılması ve bildirimi
SSİY’nin “2926 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 8 inci maddesinin
onuncu fıkrasında;
“5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce mülga 2926 sayılı Kanunun 10
uncu maddesinde belirtilen kurum ve kuruluş kayıtları esas alınarak sigortalılıkları
başlatılanlardan diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi çalışmaları nedeniyle sigortalılıkları
sona erdirilen ve bir yıldan az süreli çalışması bulunanlar, Kanunun 10 uncu maddesinde
belirtilen kurum ve kuruluşlardan kayıtlarının devam ettiğine ilişkin belgelerle birlikte yazılı
talepte bulunmaları halinde, yeniden sigortalılıkları diğer kanunlara tabi çalışmalarının sona
erdiği tarihi takip eden günden itibaren başlatılır.”
hükmü yer almaktadır.
SSİY hükmü gereğince, 1/10/2008 tarihinden önce mülga 2926 sayılı Kanuna göre
tarımsal faaliyetleri devam ederken 506, 1479 ve 5434 sayılı kanunlar ile 506 sayılı Kanunun
geçici 20 nci maddesine tabi sandıklarda bir yıldan az süreli zorunlu çalışmaları nedeniyle tarım
sigortalılıkları sona erdirilenlerin, bu çalışmaları sona erdiğinde tarımda yeniden
sigortalılıklarının başlatılması için üç ay içinde talepte bulunmamaları nedeniyle, geriye dönük
sigortalılıkları başlatılamayanların mülga 2926 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen
kurum ve kuruluş kayıtları ile belgelemeleri halinde yeniden sigortalılıkları başlatılacaktır. SSİY
hükmünden hak sahipleri de talepte bulunması halinde yararlanabilecektir.
Ancak, bir yıldan az süreli çalışmaların tespitinde zorunlu çalışmaların bildirilen tarih
aralığındaki süre olmayıp, bildirilen gün sayısı olarak dikkate alınması ve her giriş çıkış tarihleri
için ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.
Örnek 1- Mülga 2926 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığı 1/1/1985 tarihinde başlatılan
ve sigortalılığı devam etmekte iken 506 sayılı Kanuna tabi 2/3/1990-26/5/1990 tarihleri arasında
zorunlu çalışması bulunması nedeniyle mülga 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı sona erdirilen
sigortalının 506 sayılı Kanuna tabi çalışmasının sona erdiği 26/5/1990 tarihinde tarımsal
faaliyetinin karinesi olarak mülga 2926 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen kurum ve
kuruluşlarda kayıtlı olması halinde yeniden sigortalılığının başlatılması için 14/6/2010 tarihinde
yazılı talepte bulunması halinde, 27/5/1990 tarihinden itibaren mülga 2926 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı yeniden başlatılacaktır.
Örnek 2- 1/5/2000 tarihinden itibaren mülga 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı
başlatılan 15/4/2005-18/5/2005 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalılığının
başlaması nedeniyle tarım sigortalılığı 14/4/2005 tarihinde sona erdirilen sigortalının 1479 sayılı
Kanuna tabi çalışmasının sona erdiği 18/5/2005 tarihinde tarımsal faaliyetinin bulunması
nedeniyle mülga 2926 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen kurum ve kuruluşlarda
kayıtlı olması halinde yeniden sigortalılığının başlatılması için 15/7/2010 tarihinde yazılı talepte
bulunması halinde 19/5/2005 tarihinden itibaren mülga 2926 sayılı Kanuna tabi yeniden
sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 3- 1/6/2005 tarihinden itibaren mülga 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı
başlatılan ve 28/6/2005-29/7/2007 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi 450 gün sigortalılık
süresi bulunan bir sigortalının 506 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının sona erdiği tarihten itibaren
yeniden tarım sigortalılığının başlatılması için 18/7/2010 tarihinde yazılı talepte bulunması
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
145
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
halinde, bu sigortalının bir yıllık süreden fazla çalışması bulunduğundan geriye dönük olarak
yeniden sigortalılığı başlatılamayacaktır.
Örnek 4- 6/7/1986 tarihinden itibaren mülga 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı
başlatılan, 5/4/1997-8/10/1998 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi 258 gün sigortalılık süresi
bulunan bir sigortalının 506 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının sona erdiği tarihte tarımsal
faaliyetinin bulunması nedeniyle mülga 2926 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen
kurum ve kuruluşlarda kayıtlı olması ve yeniden sigortalılığının başlatılması için 15/7/2010
tarihinde yazılı talepte bulunması halinde bu sigortalının giriş ve çıkış tarihleri arasındaki
bildirilen gün sayısı bir yıldan az olduğundan, 506 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının sona erdiği
tarihi takip eden 9/10/1998 tarihi itibariyle mülga 2926 sayılı Kanuna tabi yeniden sigortalılığı
başlatılacaktır.
Diğer taraftan, 1/10/2008 tarihinden önce tarımsal faaliyetleri devam etmekte iken bir
yılın altında kısa süreli zorunlu çalışmaları nedeniyle mülga 2926 sayılı Kanuna tabi
sigortalılıkları sona erdirilenlerden, üç aylık bildirim süresi dışında yeniden sigortalılıklarının
başlatılması için talepte bulunan ve geriye dönük sigortalılıkları başlatılmayan, geriye dönük
sigortalılıklarının başlatılması için dava açan ve halen bu davaları devam edenlerden, mülga 2926
sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen kurum ve kuruluşlarda kayıtları bulunanların,
SGİM/SGM’lerce SSİY değişikliği hususunda yazılı olarak bilgilendirilmesi, sigortalıların kendi
istekleri haricinde davalardan feragat etmeleri istenmeksizin işlemlerinin yapılması, ayrıca bu
konuda Kurum avukatlarının da açılmış davalarla ilgili olarak “dava konusunun kalmadığı”, yeni
açılacak davalarda ise idarenin dava konusu işlemlerde zaten işlemi yaptığından “menfaat”
olayının bulunmadığı gerekçesiyle mahkemelere bilgi vermeleri ve davanın reddini istemelerinin
sağlanması gerekmektedir.
2.3- Tarımsal faaliyeti olduğuna dair bildirimi yapılanlardan Kanunun (4/a), (4/b) ve
(4/c) bendi kapsamında sigortalı olanların sigortalılıklarının başlatılması (Ek, 11/12/2014
tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamında sigortalı olmaları için ziraat odasınca, ziraat odasının bulunmadığı yerlerde tarım
il/ilçe müdürlüklerince bildirimi yapılanlardan, ilgili kuruluşa üye olduğu tarihte Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamında sigortalı olmaları nedeniyle tescil
işlemi yapılamayanların tarımsal faaliyetlerinin devam etmesi halinde, bu sigortalılıklarının son
bulduğu tarihi takip eden günden itibaren sigortalılıkları başlatılacaktır.
Örnek - 24/6/2012 tarihinde ziraat odasında üye kaydı bulunan çiftçinin, ilgili oda
tarafından 1/7/2012 tarihinde Kuruma bildirimi yapılmıştır. Yapılan araştırmada bildirimi yapılan
üyenin, 1/5/2012- 31/7/2012 tarihleri arasında 4 (a) kapsamında sigortalı olduğu anlaşıldığından,
1/8/2012 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı
alt bendi kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
146
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.4- Mülga 2926 sayılı Kanuna istinaden tescil ve re’sen tescilleri yapılanlardan
sonradan tarımsal faaliyetleri ile ilgili kurum ve kuruluş üye kayıtları usulüne uygun
olmadığından sigortalılıkları geçersiz sayılanlar (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı
Genelge)
6552 sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle Kanuna eklenen geçici 54 üncü maddeye
istinaden, mülga 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesine göre Kurum tarafından tescil veya re’sen
tescil işlemi yapılan sigortalılardan, tescil ve sigortalılık sürelerine esas tarımsal faaliyetleri ile
ilgili kurum ve kuruluş üye kayıtlarının usulüne uygun olarak yapılmadığının tespiti ile
sigortalılıkları iptal edilenlerin, tescillerinin yapıldığı tarihten 31/12/2010 tarihine kadar geçen
sürelere ait prim, gecikme cezası ve gecikme zamlarının 31/12/2013 tarihine kadar tamamının
ödenmiş olması şartıyla, sigortalılık süresinin tamamı, kısmi prim ödemesinin bulunması halinde
ise prim ödemelerinin karşıladığı ayın sonu itibariyle sigortalılık süreleri geçerli sayılacaktır.
Ancak, tevkifat kesintisine istinaden gerçekleştirilen sigortalılık tescilleri sonrasında
sigortalılık sürelerini etkileyecek şekilde geçmişe dönük yapılan ziraat odası kayıtları geçerli
kabul edilmeyecektir.
Örnek 1- 2926 sayılı Kanuna istinaden 1/5/1999 tarihi itibariyle tescili yapılan
sigortalının, sigortalılık sürelerine esas tarımsal faaliyetleri ile ilgili kurum ve kuruluş üye
kayıtlarının usulüne uygun olmadığı tespit edildiğinden sigortalılığı iptal edilmiştir. Sigortalı
tescilinin yapıldığı tarihten 31/12/2010 tarihine kadar olan prim borcunun tamamını 31/12/2013
tarihine kadar ödemiş olduğundan tescil tarihi itibariyle sigortalılığı 31/12/2010 tarihine kadar
geçerli sayılacaktır. Sigortalının, 31/12/2010 tarihinden sonra da usulüne uygun olarak ziraat
odası, ziraat odası bulunmayan yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinde kaydı olması halinde
sigortalılığı aralıksız devam ettirilecektir.
Örnek 2- 2926 sayılı Kanununa istinaden 1/4/1986 tarihi itibariyle tescili yapılan
sigortalının, Kurum kayıtlarına intikal ettirmiş olduğu belgeye istinaden 7/4/1999 tarihi itibariyle
sigortalılığı sonlandırılmıştır. Sigortalı, 1/4/1986 tarihi ile 7/4/1999 tarihleri arasında geçen
sigortalılık süresine ilişkin prim borcunu 31/12/2013 tarihine kadar ödemiş olduğundan,
sigortalılığına esas kurum ve kuruluşlarındaki kayıtlarının usulüne uygun tutulmadığı tespit edilse
dahi söz konusu sigortalılık süresi geçerli sayılacaktır.
Örnek 3- 2926 sayılı Kanuna istinaden 1/1/1985 tarihi itibariyle tescili yapılan
sigortalının, 5/5/2001 tarihinde 506 sayılı Kanuna tabi çalışmaya başlamasından dolayı 4/5/2001
tarihi itibariyle sigortalılığı sonlandırılmıştır. Sigortalı, 1/1/1985-4/5/2001 tarihleri arasındaki
sigortalılık dönemine ait prim borcunu 31/12/2013 tarihine kadar ödemiş olduğundan,
sigortalılığına esas kurum ve kuruluşlardaki kayıtlarının usulüne uygun tutulmadığı tespit edilse
dahi söz konusu sigortalılık süresi geçerli sayılacaktır.
Örnek 4- 2926 sayılı Kanuna istinaden 1/7/1995 tarihi itibariyle tescili yapılan
sigortalının, sigortalılık tescil sürelerine esas tarımsal faaliyetleri ile ilgili kurum ve kuruluş üye
kayıtlarının usulüne uygun olmadığının tespit edilmesi üzerine sigortalılığı iptal edilmiştir.
Sigortalı, tescil tarihinden 31/12/2010 tarihine kadar geçen sürelere ait prim, gecikme cezası ve
gecikme zamlarını 31/12/2013 tarihine kadar ödemediğinden, Kurumca iptal edilen sigortalılığa
ilişkin yeniden herhangi bir işlem yapılmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
147
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 5- 2926 sayılı Kanuna tabi 1/8/1997 tarihi itibariyle tescili yapılan sigortalının,
sigortalılık tescil sürelerine esas tarımsal faaliyetleri ile ilgili kurum ve kuruluş üye kayıtlarının
usulüne uygun olmadığının tespit edilmesi üzerine, sigortalılığı iptal edilmiştir. 1/8/1997
tarihinde tescili yapılan ve 31/12/2013 tarihine kadar düzenli prim ödemesi bulunmayan
sigortalının kısmi prim ödemelerinin bulunması nedeniyle, sigortalının yapmış olduğu prim
ödemelerine göre sigortalılık süresi belirlenmiş olup, sigortalının yapmış olduğu kısmi prim
ödemeleri 6 yıllık hizmet süresini karşıladığından 1/8/1997-1/8/2003 tarihleri arasındaki süreler
geçerli sayılacaktır.
Örnek 6- 21/4/1994 tarihli tevkifat kesintisine istinaden 1/5/1994 tarihi itibariyle geriye
dönük tescili yapılan sigortalının, tevkifatın yapıldığı tarihte sigortalılığının devamını sağlayan
kaydı olmadığı, ancak sonradan 3/11/1993 tarihi esas alınarak geriye dönük ziraat odası kaydının
yapıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda sonradan tesis edilen ziraat odası kaydı dikkate
alınamayacağından, tevkifat kesintisinden dolayı 1/5/1994 tarihinde başlatılan sigortalılığı
31/12/1994 tarihi itibariyle sonlandırılacaktır.
Kanunun geçici 54 üncü maddesi gereğince; muhtar, 2834 sayılı Tarım Satış
Kooperatifleri ve Birlikleri Hakkında Kanuna göre kurulan tarım satış kooperatif ve birlikleri,
1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanuna göre kurulan tarım kredi kooperatifi
ve birlikleri, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre pancar ekicileri istihsal kooperatifleri ile
birlikleri ve ziraat odaları kayıtlarına istinaden, 1/10/2008 tarihinden önce Kurum kayıtlarına
intikal eden bildirgelere istinaden, mülga 2926 sayılı Kanuna göre kayıt ve tescili yapılan
sigortalılardan yaşlılık aylığı, sigortalı hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanan veya hizmet
bildirilen kayıtlara ilişkin, oda üyelik kayıtlarının usulüne uygun tutulup tutulmadığının
mahallinde tetkik edilmesine ihtiyaç duyulduğunda, mahallinde inceleme yapılmak üzere denetim
gerekçeleri Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına veya sosyal güvenlik denetmenlerine gönderilmeden
önce, ünitelelerce sigortalı dosyası incelenerek, oda kaydına istinaden başlatılan sigortalılık
sürelerinden 31/12/2010 (dahil) tarihine kadar olan sürelere ilişkin primlerinin, varsa gecikme
zammı ve gecikme ve cezası ile birlikte 31/12/2013 tarihine kadar ödenip ödenmediğine
bakılacaktır.
Oda veya diğer kayıtlara istinaden sigortalılığı başlatılan ve 31/12/2010 tarihine kadar
olan sigortalılık sürelerine ilişkin prim, gecikme zammı ve gecikme cezasını 31/12/2013 tarihine
kadar ödemiş olan sigortalıların, oda üyelik kayıtları veya diğer kayıtları ile ilgili
inceleme/denetim taleplerini içeren denetim gerekçeleri, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına veya
sosyal güvenlik denetmenlerine gönderilmeyecektir.
Ayrıca, geçici 54 üncü maddenin yürürlük tarihinden önce veya sonrasında, sigortalılığa
esas oda veya diğer kayıtlarla ilgili denetim gerekçesi çıkarılmış olmakla birlikte inceleme veya
denetime başlanılmamış ya da başlandığı halde bitirilmediği durumlarda, sigortalı dosyaları
incelenerek oda veya diğer kayıtlara istinaden başlatılan sigortalılık sürelerine ilişkin primlerin,
varsa gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte 31/12/2013 tarihine kadar ödenmiş
olduğunun anlaşılması halinde sigortalılık süreleri geçerli sayılacağından, söz konusu sürelerle
ilgili oda kayıtları ve diğer kayıtlar hakkında yürütülen incelemeler gereksiz emek ve zaman
kaybına yol açılmaması açısından sonlandırılacaktır.
Sigortalılık süreleri ile ilgili primlerin ve varsa buna ilişkin gecikme cezaları ve gecikme
zamlarının tamamının 31/12/2013 tarihine kadar ödenmediği veya kısmi ödemenin bulunduğu
durumlarda, sigortalı ile ilgili oda üyelik kayıtları veya diğer kayıtların incelenmesi sonucunda
kayıtlar geçersiz sayılsa da sigortalılık süresi hakkında kısmi prim ödemesinin tam ay olarak
karşıladığı sürelerle ilgili, birinci paragrafta açıklanan hususlar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
148
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3- Tarımsal faaliyette bulunanların sigortalılığının sona ermesi ve bildirimi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi
tarımsal faaliyette bulunanların sigortalılığı, tarımsal faaliyetin sona erdiği tarihten veya 6 ncı
maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi gereğince tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal
faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık
ortalamasının, 80 inci maddede tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının geçici 16 ncı
madde hükmü esas alınmak suretiyle belirlen oran üzerinden ziraat odalarından, ziraat odalarının
bulunmadığı yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları “Sigortalılık Muafiyet
Belgesi”nin on gün içinde Kuruma intikal ettirilmesi halinde belgenin düzenlendiği tarihten, bu
sürenin geçirilmesi halinde ise belgenin Kuruma intikal ettirildiği tarihten itibaren sona erecektir.
Ancak, 1/10/2008 tarihinden önce mülga 2926 sayılı Kanuna göre sigortalılıkları
başlatılanlardan ziraat odası kaydı bulunmayanların sigortalıklarının sona ermesinde ise tescilde
esas alınan kayıtlara göre sigortalılık sona erdirilecektir.
Örnek 1- 5/6/1988 tarihinde tarımsal faaliyetinden dolayı muhtar onaylı giriş bildirgesi
ile mülga 2926 sayılı Kanuna tabi tescili yapılan sigortalının, 2/7/2004 tarihinde başlayan ziraat
odası kaydının 9/11/2007 tarihinde sona ermesi durumunda, tescile esas muhtarlık kaydının
devam etmesi halinde sigortalılığı devam ettirilecektir.
Örnek 2- Örnek (1)’deki sigortalının ziraat odasındaki kaydının 4/8/2009 tarihinde sona
ermesi halinde ise sigortalılığı 4/8/2009 tarihinde sona erdirilecektir.
(Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Örnek 3- Mülga 2926 sayılı Kanuna
göre muhtar tarafından onaylanan tarım bildirgesine istinaden, 1/1/1997 tarihi itibariyle tescili
yapılan sigortalının Kuruma intikal ettirmiş olduğu terkle ilgili belgede; muhtar tarafından
1/1/1997-30/6/1999 tarihleri arasında tarım faaliyetinin bulunduğunun, 3/2/1997-5/6/2000
tarihleri arasında ziraat odası kaydının olması ve 1/1/1997-28/2/2009 tarihleri arasına tarım kredi
kooperatifinde kaydının olduğunun bildirilmesi halinde, sigortalının 1/1/1997 tarihinde başlayan
tarım sigortalılığının, en son tarım kredi kooperatifindeki terk kaydı dikkate alınarak, bu kaydın
son bulduğu 28/2/2009 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı sona erdirilecektir.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek-4 Tarımsal faaliyeti
nedeniyle 1/10/2008 tarihinden itibaren sigortalı ziraat odasınca 29/11/2008 tarihinde düzenlenen
sigortalılık muafiyet belgesi ile 319,35 TL’nin altında aylık kazancı olduğunu 3/12/2008 tarihinde
Kuruma bildirmiştir. Sigortalının sigortalılığı 29/11/2008 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 1/10/2008 tarihinden önce 2926 sayılı
Kanuna göre sigortalılıkları başlatılanlardan ziraat odası kaydı bulunmayanların gerek Kanunun
53 üncü maddesi gerekse 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında prim
ödenmeyen sürelerin durdurulmasına ilişkin durdurulmasına ilişkin (Ek 2/9/2025 tarihli ve
2025/15 sayılı Genelge) geçici 63, geçici 76, geçici 83 ve geçici 84 üncü hükümleri
uygulananların sigortalılıklarının yeniden başlatılmasında ziraat oda kayıtları esas alınacak, ziraat
odası kaydı olmayanların sigortalıkları ise başlatılmayacaktır. (Ek, 21/3/2024 tarihli ve 2024/4
sayılı Genelge) Ayrıca, bu şekilde sigortalılıkları yeniden başlatılmış olanların sigortalılıklarının
başlatılmasına ilişkin ziraat odası kaydının usulüne uygun olmadığının sonradan tespiti
durumunda, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamındaki sigortalılığın başlatılmasına ilişkin ziraat odası kayıtlarının genel olarak usulüne
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
149
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
uygun olmadığının Kurumumuzun denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından tespit
edilmesi kaydıyla, sigortalılıklarının yeniden başlatıldığı tarihte Tarım ve Orman İl/İlçe
Müdürlüğü kaydı bulunması halinde sigortalıklarının yeniden başlatılma işlemi geçerli
sayılacaktır.
(Değişik, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge) Ancak, mülga 2926 sayılı Kanun
kapsamındaki tarımsal faaliyeti devam ederken Kanunun geçici 63, geçici 76, geçici 83 ve
geçici 84 üncü maddeleri kapsamına girmesi nedeniyle sigortalılığı durdurulanların talepleri
halinde, Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında alınan kayıtlar arasında yer alan ve
sigortalılıklarının yeniden başlatılması gerektiği tarih veya öncesinde başlayıp devam eden
usulüne uygun ziraat odası üyelik kayıtları esas alınarak, Kurum kayıtlarına intikal tarihine
bakılmaksızın, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamında yeniden sigortalılıkları başlatılacaktır.
Talepte bulunanlardan mülga 2926 sayılı Kanun kapsamındaki tarımsal faaliyeti devam
ederken Kanunun geçici 63, geçici 76, geçici 83 ve geçici 84 üncü maddeleri kapsamına girmesi
nedeniyle sigortalılığı durdurulanların yeniden sigortalılığının başlatılması gerektiği tarih veya
öncesinde başlayıp devam eden ve Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında alınan kayıtlar
arasında bulunmayan bir oda kaydının ibrazı halinde öncelikle Kurumun denetim ve kontrolle
görevli memurları tarafından bu kaydın usulüne uygun kayıt olup olmadığının tespitine
gidilecektir. Usulüne uygun ziraat odası üyelik kaydı olduğunun tespiti halinde Kurum kayıtlarına
intikal tarihine bakılmaksızın Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendi kapsamında yeniden sigortalılıkları başlatılacaktır.
(Değişik, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge) Örnek 1- Muhtar onaylı giriş
bildirgesine istinaden 1/2/2008 tarihinde 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı başlayan ve
hiç prim ödemesi bulunmayan sigortalı (A)'nın, tescil tarihi itibarıyla (63) terk koduyla
sigortalılığı durdurulmuştur. Kanunun geçici 107 nci maddesine istinaden Kurum kayıtlarına
intikal eden bilgilerden, 1/4/2010 tarihinden itibaren devam eden usulüne uygun ziraat odası
kaydının bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durumda sigortalının 1/5/2015 tarihinden sonra
sigortalılığının devamına yönelik talepte bulunması durumunda 1/5/2015 tarihi itibarıyla (06)
koduyla sigortalılığı yeniden başlatılacaktır.
(Değişik, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge) Örnek 2- Muhtar onaylı giriş
bildirgesine istinaden 1/3/2000 tarihinde 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı başlatılan
sigortalı (B)'nin, 31/3/2016 tarihi itibarıyla (76) terk koduyla sigortalılığı durdurulmuştur.
Kanunun geçici 107 nci maddesine istinaden Kurum kayıtlarına intikal eden bilgilerden,
13/4/2014 tarihinden itibaren devam eden usulüne uygun ziraat odası kaydının bulunduğu tespit
edilmiştir. Bu durumda sigortalının 1/6/2018 tarihinden sonra sigortalılığının devamına yönelik
talepte bulunması durumunda 1/6/2018 tarihi itibarıyla (06) koduyla sigortalılığı yeniden
başlatılacaktır.
(Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge) Örnek 3- Muhtar onaylı giriş
bildirgesine istinaden 1/5/2005 tarihinde 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı başlatılan
sigortalı (C)'nin, 31/3/2020 tarihi itibarıyla (83) terk koduyla sigortalılığı durdurulmuştur.
Kanunun geçici 107 nci maddesine istinaden Kurum kayıtlarına intikal eden bilgilerden,
17/4/2010 tarihinden itibaren devam eden usulüne uygun ziraat odası kaydının bulunduğu tespit
edilmiştir. Bu durumda sigortalının 1/11/2020 tarihinden sonra sigortalılığının devamına yönelik
herhangi bir talebi bulunmaması halinde geriye dönük sigortalılık hizmeti oluşturulmayarak
15/7/2025 tarihi itibarıyla (06) koduyla sigortalılığı yeniden başlatılacaktır.
(Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge) Örnek 4- Muhtar onaylı giriş
bildirgesine istinaden 1/3/2007 tarihinde 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı başlatılan
sigortalı (D)'nin, 31/7/2019 tarihi itibarıyla (83) terk koduyla sigortalılığı durdurulmuştur.
Kanunun geçici 107 nci maddesine istinaden Kurum kayıtlarına intikal eden bilgilerden,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
150
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
7/10/2011 tarihinden itibaren devam eden usulüne uygun ziraat odası kaydının bulunduğu tespit
edilmiştir. Sigortalı (D)'nin 15/7/2025 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalılığı başlatılmıştır. Sigortalının 11/8/2025
tarihinde "Sigortalılık Muafiyet Belgesi"ni Kuruma intikal ettirmesi halinde sigortalılığı
15/7/2025 tarihi itibarıyla sona erdirilecektir. Bu sigortalının daha sonra 1/11/2020 tarihinden
sonra sigortalılığının devamına yönelik talepte bulunması durumunda 1/11/2020 tarihi itibarıyla
(06) koduyla sigortalılığı yeniden başlatılarak sigortalılık süreleri 15/7/2025 tarihine kadar
oluşturulacaktır.
3.1- Muafiyete istinaden tarım sigortalılığının sona ermesi
Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi hükmünce; 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi sigortalılar yıllık tarımsal faaliyet
gelirlerinden bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının
prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olması halinde (Değişik, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ( Kanunun geçici 16 ncı maddesi gereğince bu oran 2008 yılı
için % 15, 2009 yılı için % 16, 2010 yılı için % 17, 2011 yılı için % 18, 2012 yılı için % 19, 2013
yılı için , 2014 yılı için !, 2015 yılı için ", 2016 yılı için #, 2017 yılı için $,
2018 yılı için %, 2019 yılı için &, 2020 yılı için ', 2021 yılı için (, 2022 yılı için %
29, 2023 yılı için 0 olarak uygulanır) ziraat odalarından, ziraat odalarının bulunmadığı
yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları “Sigortalılık Muafiyet Belgesi” ile
sigortalılıklarını sona erdirebilmektedirler.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Birden fazla ziraat odası üyelik kaydı
bulunanların muafiyete istinaden terk işlemlerinin yapılabilmesi için üyesi bulunduğu ziraat
odalarından ayrı ayrı muafiyet belgesi alınması gerekmektedir.
SSİY’nin “Sigortalılığın sona ermesi ve bildirim yükümlülüğü” başlıklı 14 üncü
maddesinin ikinci fıkrasının (k) bendinde; “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendine tabi olanlardan ziraat odalarından, ziraat odalarının
bulunmadığı yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları muafiyet belgesi ile
belgeleyerek on gün içinde Kuruma intikal ettirilenlerin sigortalılıkları belgenin düzenlendiği
tarihten, bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise belgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği
tarihten itibaren, Kurumca ziraat odalarından veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım
il/ilçe müdürlüklerinden alınan kayıtlardan re’sen tescili yapılanların Kurumca sigortalılık
tescillerinin tebliğ edildiği tarihten itibaren on gün içerisinde ziraat odalarından veya ziraat
odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları ve re’sen tescil
tarihinden geriye doğru en fazla 1 yıla ilişkin olmak üzere muafiyet belgesi ile belgelemeleri ve
belgenin düzenlenme tarihinden itibaren 1 ay içerisinde Kuruma ibraz etmeleri halinde
muafiyetin başlangıç tarihi itibariyle sona erer, bu tarih sigortalılarca…
on gün içinde Kuruma bildirilir …” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm gereğince, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendine tabi sigortalılıkları kendi bildirimleri ile başlatılanlar ile Kurumca re’sen
tescil edilenlerin sigortalılıklarının sona erdirilmesinde aşağıdaki şekilde işlem yapılacaktır.
3.1.1-Talepleri ile tarım
sigortalılığının sona erdirilmesi
sigortalılığı
başlatılanların
muafiyete
istinaden
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi
sigortalıların “Sigortalılık Muafiyet Belgesi” ile tarım sigortalılıklarının sona erdirilmesinde
belgenin düzenlendiği tarihten itibaren on gün içinde Kuruma intikal ettirilmesi halinde tarım
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
151
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sigortalılığı belgenin düzenlendiği, bu süreyi geçirenlerin ise belgenin Kurum kayıtlarına intikal
ettiği tarihten itibaren sigortalılıkları sona erdirilecektir.
Örnek 1- Tarımsal faaliyeti nedeniyle 7/6/2010 tarihi itibariyle ziraat odasına kayıt olan
sigortalı, 15/6/2010 tarihinde Kuruma müracaat etmiş, tarım sigortalılığı Kurumca 7/6/2010
tarihinden itibaren başlatılmıştır. Sigortalının tarımsal kazancının aylık prime esas kazancın alt
sınırının altında olması nedeniyle 25/7/2010 tarihinde ziraat odasına düzenlettirdiği sigortalılık
muafiyet belgesi belgesini 2/8/2010 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal ettirmesi halinde
25/7/2010 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.
Örnek 2- 1/11/2010 tarihi itibariyle ziraat odasına kayıt olan ve aynı gün Kuruma
müracaat ederek tarım sigortalılığı başlatılan sigortalı, 3/12/2010 tarihinde ziraat odasından aldığı
belgeyi 20/12/2010 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal ettirdiğinden 20/12/2010 tarihinden
itibaren sigortalılığı sona erdirilecektir.
3.1.2- Re’sen tescil ile tarım sigortalılığı başlatılanların muafiyete istinaden
sigortalılığının sona erdirilmesi
SSİY’nin yürürlüğe girdiği 12/5/2010 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında bulunanlardan Kurumca re’sen
tescilleri yapılarak sigortalılıkları başlatılanların, tescillerinin tebliğ edildiği tarihten itibaren on
gün içinde, re’sen tescil tarihinden geriye doğru en fazla bir yıla ilişkin olmak üzere alacakları
“Sigortalılık Muafiyet Belgesi” ni düzenleme tarihinden itibaren bir ay içinde Kuruma intikal
ettirmeleri halinde muafiyetin başlangıç tarihi itibariyle sigortalılıkları sona erdirilecektir.
Örnek 1- 1/10/2008 tarihinde ziraat odasında kayıt olması nedeniyle 25/7/2010 tarihinden
itibaren Kurumca re’sen tescili yapılarak sigortalılığı başlatılan ve 20/9/2010 tarihinde
sigortalılığının başlatıldığı tebliğ edilen sigortalının 27/9/2010 tarihinde ziraat odasınca
düzenlenen sigortalılık muafiyet belgesini 15/10/2010 tarihinde Kuruma intikal ettirmesi
nedeniyle 25/7/2010 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.
Örnek 2- 12/8/2009 tarihi itibariyle ziraat odasına kayıt olması nedeniyle 11/8/2010
tarihinde 12/8/2009 tarihinden itibaren Kurumca re’sen tescili yapılan ve sigortalılığının
başlatıldığı 16/8/2010 tarihinde tarafına tebliğ edilen sigortalı, 26/10/2010 tarihinde
düzenlettirdiği sigortalılık muafiyet belgesini 22/11/2010 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal
ettirdiğinden, sigortalılığı 22/11/2010 tarihinde sona erdirilecektir.
3.1.3- 1/10/2008-12/5/2010 tarihleri arasında muafiyet kapsamında olanlara üç aylık
ek süre verilmesi
SSİY’nin “2926 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 8 inci maddesinin
dokuzuncu fıkrasında;
“Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, Kurumca ziraat odalarından veya ziraat
odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alınan kayıtlardan 5510 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 4 numaralı alt bendine göre resen
tescili yapılanların, ziraat odalarından veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe
müdürlüklerinden alacakları ve resen tescil tarihinden geriye doğru en fazla bir yıla ilişkin olmak
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
152
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
üzere sigortalılık muafiyet belgesi ile belgelemeleri ve bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren
üç ay içerisinde Kuruma ibraz etmeleri halinde muafiyetin başlangıç tarihi itibariyle
sigortalılıkları sona erdirilir.”
hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm gereğince 1/10/2008 tarihi ile 12/5/2010 tarihleri arasında tarım
sigortalısı olarak re’sen tescili yapılanlardan, 12/5/2010 tarihinden önce muafiyet dışındaki
nedenlerle tarım sigortalılığı sona erenler ile bunlardan tarım sigortalılığı halen devam edenlerin
12/8/2010 tarihine kadar “Sigortalılık Muafiyet Belgesi” ile bu durumlarını belgelemeleri halinde
re’sen tescillerinin yapıldığı tarihten geriye doğru en fazla bir yıla ilişkin olmak üzere,
sigortalılıkları muafiyet başlama tarihinden itibaren sona erdirilecektir. Tarım sigortalılığı
12/5/2010 tarihinden önce muafiyet nedeniyle sona erenlerin ise 12/8/2010 tarihine kadar yazılı
talepte bulunması halinde tarım sigortalılıkları hakkında aynı şekilde işlem yapılacaktır.
Örnek 1- 1/10/2008 tarihinde re’sen tescili yapılarak sigortalılığı başlatılan sigortalı
15/12/2008 tarihinde düzenlettirdiği sigortalılık muafiyet belgesini 19/12/2008 tarihinde Kuruma
intikal ettirmiş olup, 15/12/2008 tarihi itibariyle sigortalılığı sona ermiştir. Sigortalının 16/7/2010
tarihinde müracaat ederek, sigortalılığının 1/10/2008 tarihi itibariyle sona erdirilmesi için yazılı
talepte bulunması halinde 1/10/2008 tarihinden itibaren sonra erdirilecektir.
Örnek 2- Tarım ilçe müdürlüğü kaydına istinaden 28/12/2008 tarihinde Kuruma bildirimi
yapılarak 1/10/2008 tarihi itibariyle re’sen sigortalılığı başlatılan ve 31/12/2008 tarihinde aldığı
muafiyet belgesini aynı gün Kuruma veren sigortalının, 31/12/2008 tarihi itibariyle sigortalılığı
sona erdirilmiş, 28/7/2010 tarihinde yeniden yazılı talepte bulunması halinde 1/10/2008 tarihi
itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.
Örnek 3- 1/9/2009 tarihinde tarım il/ilçe müdürlüğünde kaydının başlaması nedeniyle
27/9/2009 tarihinde re’sen tescil edilerek 1/9/2009 tarihi itibariyle sigortalılığı başlatılan ve
12/8/2010 tarihine kadar muafiyet kapsamında olduğunu belgeleyen sigortalının 1/9/2009 tarihi
itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.
Örnek 4- 2/4/2008 tarihinde ziraat odasına kayıt edilen ve ziraat odasının 28/11/2009
tarihindeki bildirimine istinaden 28/11/2009 tarihinde tarım sigortalılığı re’sen başlatılan
sigortalının, 14/2/2010 tarihinde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışması
nedeniyle sigortalılığı sona ermiştir. Bu sigortalının 3/6/2010 tarihinde ziraat odasınca
düzenlenen sigortalılık muafiyet belgesi ile müracaat etmesi halinde 28/11/2009 tarihi itibariyle
sigortalılığı sona erdirilecektir.
Örnek 5- 1/10/2008 tarihinden önce tarım ilçe müdürlüğünde kayıtlı olması nedeniyle
13/3/2009 tarihinde 1/10/2008 tarihi itibariyle re’sen sigortalılığı başlatılan ve halen devam eden
sigortalının 3/7/2010 tarihinde sigortalılık muafiyet belgesi ile müracaat etmesi halinde 1/10/2008
tarihi itibariyle tarım sigortalılığı sona erdirilecektir.
SSİY’nin mülga 2926 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçici 8 inci
maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan “ ….bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren üç ay
içerisinde” ibaresi “31/3/2011 tarihine kadar” şeklinde değiştirilerek 12/8/2010 tarihinde dolan
süre 31/3/2011 tarihine kadar uzatılmış ve buna ilişkin değişiklik 28/10/2010 tarihli ve 27743
sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
153
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3.1.4- 15/7/2025 tarihinden önce ziraat odaları tarafından bildirimi yapıldığı halde
süresi içerisinde tescil edilmeyen kayıtlar hakkında yapılacak işlemler (Değişik 2/9/2025
sayılı ve 2025/15 sayılı Genelge)
Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında bulunanların bildirimlerinin en geç bir ay içinde
kanunla kurulu meslek kuruluşları tarafından yapılacağı ve Kurumun bu bildirimlerden itibaren
bir ay içinde tescili yapılan kişilere, sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin başladığını bildireceği,
hüküm altına alınmıştır.
Ziraat odaları tarafından Kurumumuza sigortalılık bildirimi yapılmış olmasına rağmen
tescili yapılmayan kişilerin veya hak sahiplerinin talepleri halinde; bu kayıtların Kanunun geçici
107 nci maddesi kapsamında toplu alınan kayıtlar arasında bulunması durumunda tescil işlemleri
yapılacak, Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında toplu alınan kayıtlar arasında
bulunmayanlar hakkında ise Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından bu
kayıtların usulüne uygun ziraat odası üyelik kaydı olduğunun tespiti halinde tescil işlemleri
yapılacaktır.
Örnek 1- 1/11/2010 tarihli ziraat odası kaydı 20/11/2010 tarihinde Kurumumuza
bildirilen sigortalı (A)'nın bu kayda ilişkin tescil işlemi yapılmamıştır. Bu kaydın ayrıca Kanunun
geçici 107 nci maddesi kapsamında toplu alınan kayıtlar arasında da yer aldığı tespit edilmiştir.
Bu durumda sigortalı (A)'nın 20/11/2010 tarihinde intikal eden ziraat odası kaydına istinaden
sigortalılık tescilinin yapılmasına yönelik talebinin olması durumunda 1/11/2010 tarihinden
itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamında tescili yapılarak sigortalılık süreleri ziraat odası kayıtlarına göre düzenlenecektir.
Örnek 2- 15/3/2010 tarihinde ziraat odasına kayıt olan ve 16/11/2012 tarihinde
Kurumumuza bildirimi yapılan sigortalı (B)'nin bu kayda ilişkin tescil işlemi yapılmamıştır. Bu
kaydın ayrıca Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında toplu alınan kayıtlar arasında da yer
aldığı tespit edilmiştir. Bu durumda sigortalı (B)'nin 16/11/2012 tarihinde intikal eden ziraat odası
kaydına istinaden sigortalılık tescilinin yapılmasına yönelik talebinin olması durumunda
16/11/2012 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendi kapsamında tescili yapılarak sigortalılık süreleri ziraat odası kayıtlarına göre
düzenlenecektir.
Örnek 3- 1/8/2009 tarihinde ziraat odasına kayıt olan ve 3/8/2009 tarihinde Kurumumuza
bildirimi yapılan sigortalı (C)'nin Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında toplu alınan
kayıtlar arasında 1/8/2009 tarihinde başlayan ve halen devam eden oda kaydının bulunduğu ancak
3/8/2009 tarihinde Kurumumuza intikal eden kayda istinaden zamanında tescil işleminin
yapılmadığı anlaşılmıştır. Sigortalı (C)'nin 15/7/2025 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalılığı başlatılmıştır.
Sigortalının 25/7/2025 tarihinde "Sigortalılık Muafiyet Belgesi"ni Kuruma intikal ettirmesi
halinde sigortalılığı 15/7/2025 tarihi itibarıyla sona erdirilecektir. Bu sigortalının daha sonra
Kurumumuza intikal eden 1/8/2009 tarihli ziraat odası kaydına istinaden sigortalılık tescilinin
yapılmasına yönelik bir talebinin olması durumunda 1/8/2009 tarihinde tescili başlatılarak
sigortalılık süreleri 15/7/2025 tarihine kadar oluşturulacaktır.
3.2- 65 yaşını dolduranların sigortalılığının sona erdirilmesi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamında kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlar sigortalı sayılmışlardır. 6111
sayılı Kanunla, Kanunun 9 uncu maddesinde 1/10/2008 tarihinden geçerli olmak üzere yapılan
değişiklik ile tarımsal faaliyette bulunanlardan 65 yaşını dolduranların sigortalılıklarının sona
ermesine yönelik düzenlemeler yapılmıştır.
65 yaşını doldurmaları nedeniyle sigortalılıklarının iptal edilmesi için talepte
bulunanlardan, iptalini istedikleri sigortalılık sürelerinde genel sağlık sigortası yardımlarından
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
154
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
yararlanmış olanlar, Kurum tarafından yapılan sağlık giderlerinin kendilerinden tahsil edileceği
hususunda bilgilendirildikten sonra, sigortalılıklarının sona erdirilmesine ilişkin talepleri işleme
alınacaktır.
Sigortalılığının sona erdirilmesine ilişkin talepte bulunanlardan dilekçelerinde
sigortalılıklarının sona erdirilmesini istedikleri tarihte 65 yaşını doldurmayanların sigortalılıkları
sona erdirilmeyecektir. Ancak, 65 yaşını doldurdukları tarihte veya bu tarihten sonraki bir tarihte
sigortalılıklarını sona erdirebileceği hususunda sigortalılar bilgilendirilecektir. Sigortalıların
yeniden talepte bulunmaları halinde bir yıllık müracaat süresinin hesabında ilk dilekçelerinin
Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih esas alınarak yeni dilekçelerinde belirttikleri tarihe göre
sigortalılıkları sona erdirilecektir.
3.2.1- 1/10/2008 tarihinden önce 65 yaşını dolduranlar
Mülga 2926 sayılı Kanun kapsamında 1/10/2008 tarihinden önce tarım sigortalılıkları
başlayanlardan 65 yaşını doldurmaları nedeniyle sigortalılıklarını sona erdirmek için talepte
bulunanlar hakkında 6111 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılacak işlemler;
a) 1/10/2008 tarihinden önce tarım sigortalılığı başlatılan ve 1/10/2008 tarihinden önce 65
yaşını dolduranlardan 65 yaşını doldurması nedeniyle sigortalılıklarını sona erdirmek için
Kanunun yürürlük tarihi olan 25/2/2011 tarihinden itibaren bir yıl içinde yazılı talepte
bulunanların yazılı taleplerinde sigortalılıklarının sona ermesine ilişkin belirttikleri tarih itibariyle
sigortalılıkları sona erdirilecektir. Ancak bu tarih Kanunun yürürlük tarihi olan 1/10/2008 öncesi
olamayacaktır.
Örnek - 15/5/2004 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı başlatılan ve 1/7/2006 tarihinde 65
yaşını dolduran sigortalının 14/1/2012 tarihli yazılı talebi ile 65 yaşını doldurması nedeniyle
sigortalılığının 25/9/2010 tarihinde sona erdirilmesini istemiştir. Adı geçenin sigortalılığı
25/9/2010 tarihinde sona erdirilecektir.
b) 1/10/2008 tarihinden önce tarım sigortalılığı başlatılan ve 1/10/2008- 24/2/2011
tarihleri arasında 65 yaşını dolduranlardan 65 yaşını doldurması nedeniyle sigortalılıklarını sona
erdirmek için 25/2/2011 tarihinden itibaren bir yıl içinde yazılı talepte bulunanların
sigortalılıkları 65 yaşını doldurduğu tarihten önce olmamak şartı ile dilekçelerinde sigortalılığın
sona ermesine ilişkin belirttikleri tarih itibariyle sona erdirilecektir. Ancak bu tarih Kanunun
yürürlük tarihi olan 1/10/2008 öncesi olamayacaktır
Örnek 1- 1/5/2006 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı başlatılan ve 1.10.2008 tarihinde 65
yaşını dolduran sigortalının 10/1/2012 tarihli yazılı talebi ile 65 yaşını doldurması nedeniyle
sigortalılığının 15/6/2011 tarihinde sona erdirilmesini istemiştir. Adı geçenin sigortalılığı
15/6/2011 tarihinde sona erdirilecektir. Bu sigortalının 1/10/2008 tarihinde 65 yaşını doldurması
nedeniyle en fazla 1/10/2008 tarihi itibariyle sigortalılığının sona erdirilmesini isteyebilecektir.
Örnek 2- 15/7/2005 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı başlatılan ve 13/7/2009 tarihinde 65
yaşını dolduran sigortalının 10/1/2012 tarihli yazılı talebi ile 65 yaşını doldurması nedeniyle
sigortalılığının 20/1/2011 tarihinde sona erdirilmesini istemiştir. Adı geçenin sigortalılığı
20/1/2011 tarihinde sona erdirilecektir. Bu sigortalının en fazla 65 yaşını doldurduğu 13/7/2009
tarihi itibariyle sigortalılığının sona erdirilmesini isteyebilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
155
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3.2.2- 25/2/2011 tarihinden önce 65 yaşını dolduranlar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamında bulunmaları nedeniyle 1/10/2008-24/2/2011 tarihleri arasında sigortalılıkları
başlatılanlardan 65 yaşını dolduranların geriye dönük sigortalılıklarının sona erdirilmesi için
25/2/2011 tarihinden itibaren bir yıl içinde Kuruma yazılı talepte bulunmaları halinde, yazılı
taleplerinde sigortalılıklarının sona ermesine ilişkin belirttikleri süreler esas alınarak
sigortalılıkları sona erdirilecektir.
Ancak, 6111 sayılı Kanunun yayım tarihinden itibaren tanınan bir yıllık sürenin dolduğu
25/2/2012 tarihi tatile rastladığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 93 üncü
maddesi “Resmi tatil günleri, süreye dahildir. Sürenin son gününün resmi tatil gününe rastlaması
halinde, süre tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biter.” hükmüne göre 27/2/2012
tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden taleplerin süresi içinde yapılan talep olarak
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Örnek 1- 1/10/2008 tarihinden itibaren sigortalılığı başlatılan, sigortalılığının başlatıldığı
tarihte 65 yaşını dolduran ve tescil tarihi olan 1/10/2008 tarihinden itibaren sigortalılığının sona
erdirilmesine ilişkin yazılı talebi 16/5/2011 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden sigortalının
tescil tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.
Örnek 2- 1/10/2008 tarihinden itibaren sigortalılığı başlatılan ve aynı tarihte de 65 yaşını
dolduran sigortalı, 20/4/2011 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden dilekçesinde 31/12/2009
tarihi itibariyle sigortalılığının sona erdirilmesini istemiştir. Sigortalının, Kanunun öngördüğü bir
yıllık süre içerisinde talepte bulunması ve 65 yaşını doldurması nedeniyle 31/12/2009 tarihinden
itibaren sigortalılığı sona erdirilecektir.
Örnek 3- 1/10/2008 tarihinde sigortalılığı başlatılan, 65 yaşını 3/5/2009 tarihinde
dolduran ve tescil tarihi itibariyle sigortalılığının sona erdirilmesine ilişkin talebi 3/6/2011
tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden sigortalının tescil tarihi itibariyle 65 yaşını
doldurmaması nedeniyle sigortalılığı sona erdirilmeyecektir. Sigortalılığı talebi halinde 65 yaşını
doldurduğu 3/5/2009 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Örnek 4- 2/1/2010 tarihinden itibaren sigortalılığı başlatılan ve 65 yaşını 23/2/2011
tarihinde dolduran sigortalının, 65 yaşını doldurduğu 23/2/2011 tarihinden itibaren sigortalılığının
sona erdirilmesi için 4/7/2011 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden talebine istinaden
sigortalılığı 23/2/2011 tarihinden itibaren sona erdirilecektir.
3.2.3- Bir yıllık geçiş süresinden (25/2/2011-25/2/2012) sonra talepte bulunanlar
1/10/2008 tarihi ile 24/2/2011 tarihleri arasında 65 yaşını doldurmakla birlikte bir yıllık
geçiş süresinden sonra talepte bulunanların sigortalılıkları yazılı talep dilekçelerinin Kurum
kayıtlarına intikal tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Ancak, 6111 sayılı Kanunun yürürlük tarihinin 25/2/2011 olması nedeniyle sigortalı
25/2/2011 tarihi itibariyle sigortalılığını sona erdirmek için de talepte bulunabilecektir. Bu
durumdaki sigortalıların terk tarihleri 25/2/2011 tarihinden önceki bir tarih olamayacağı gibi
25/2/2011 tarihi ile yazılı talep dilekçelerinin Kurum kayıtlarına intikal tarihi arasındaki bir tarih
de olamayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
156
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek- 12/4/2004 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı başlatılan ve 10/7/2010 tarihinde 65
yaşını dolduran sigortalının 10/6/2012 tarihinde Kuruma intikal eden yazılı talebi ile 65 yaşını
doldurmasını gerekçe göstererek sigortalılığının 10/7/2010 tarihinde sona erdirilmesini istemiştir.
Adı geçenin sigortalılığı 10/6/2012 tarihinde sona erdirilecektir. Ancak sigortalı 6111 sayılı
Kanunun yürürlük tarihi olan 25/2/2011 tarihi itibariyle sigortalılığını sona erdirmek için de
talepte bulunabilecektir.
3.2.4- 25/2/2011 tarihinden sonra 65 yaşını dolduranlar
25/2/2011 tarihinden önce tescilleri yapılmış olanlardan bu (25/2/211) tarihten sonra 65
yaşını dolduranların 65 yaşını doldurduğu tarihten sonraki bir tarihte 65 yaşını doldurmalarını
gerekçe göstererek sigortalılıklarını sona erdirmek için yazılı talepte bulunmaları halinde,
sigortalıların öncelikle dilekçelerinde belirttikleri tarih itibariyle şayet dilekçede belirtilen bir
tarih yoksa dilekçelerinin Kurum kayıtlarına intikal tarihi itibariyle, sigortalılıkları sona
erdirilecektir.
Örnek- 12/7/2003 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı başlatılan ve 18/9/2012 tarihinde 65
yaşını dolduran sigortalının, 14/7/2014 tarihli yazılı talebiyle 65 yaşını doldurduğu tarih itibariyle
sigortalılığının sona erdirilmesini talep etmesi halinde, sigortalılığı 18/9/2012 tarihinde sona
erdirilecektir. Sigortalının 1/4/2013 tarihi itibariyle sigortalılığının sona erdirilmesini talep etmesi
halinde, sigortalılığı 1/4//2013 tarihinde sona erdirilecektir. Sigortalının talep dilekçesinde terke
ilişkin tarih belirtilmemiş olması halinde ise yazılı talebinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği
14/7/2014 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.
3.2.5- 25/2/2011 tarihinden sonra talepleri ile tarım sigortalılığı başlatılanlardan 65
yaşını dolduranların sigortalılıklarının sona erdirilmesi
6111 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 25/2/2011 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında bulunanlardan
talepleri ile tarım sigortalılığı başlatılanların 65 yaşını doldurmuş olduklarını gerekçe göstererek
tescillerinin iptali için yazılı talepte bulunmaları halinde, yazılı taleplerinin Kurum kayıtlarına
intikal ettiği tarih itibariyle, sigortalılıkları sona erdirilecektir.
Örnek- Tarımsal faaliyeti nedeniyle ziraat odası kaydına istinaden 1/1/2012 tarihinde
müracaatına istinaden tescili yapılan ve 25/1/2011 tarihinde 65 yaşını doldurmuş olan
sigortalının, 23/4/2012 tarihli talebiyle 65 yaşını doldurduğunu gerekçe göstererek sigortalılığının
sona erdirilmesi için yazılı talepte bulunması halinde, talebinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği
23/4/2012 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.
3.2.6- 25/2/2011 tarihinden sonra re’sen tescili yapılanlardan 65 yaşını dolduranların
sigortalılıklarının sona erdirilmesi
6111 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 25/2/2011 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında bulunanlardan
Kurumca re’sen tescilleri yapılarak sigortalılıkları başlatılanların, tescillerinin tebliğ edildiği
tarihten sonra tescil tarihinde 65 yaşını doldurmuş olduklarını gerekçe göstererek tescillerinin
iptali için yazılı talepte bulunmaları halinde, tescil tarihi itibariyle, sigortalılıkları sona
erdirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
157
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek- Tarımsal faaliyeti nedeniyle 1/7/2011 tarihi itibariyle re’sen tescili yapılarak tarım
sigortalılığı başlatılan ve 1/1/2011 tarihinde 65 yaşını dolduran sigortalının, 14/8/2011 tarihli
yazılı talebiyle 65 yaşını doldurduğunu gerekçe göstererek tescilinin iptali için yazılı talepte
bulunması halinde, tescil tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 65 yaşını doldurmaları gerekçesi
ile sigortalılıkları sona erdirilenlerden daha sonraki bir tarihte sigortalılıklarının yeniden
başlatılması için talepte bulunanların ziraat odası kayıtlarının olması halinde, taleplerinin Kurum
kayıtlarına intikal ettiği tarih itibariyle sigortalılıkları yeniden başlatılacaktır.
3.2.7- Mülga 2926 sayılı Kanun kapsamında tescili yapılan ileri yaştakilerin
sigortalılığının iptali
İleri yaşta olmalarına karşın 1/10/2008 tarihinden önce mülga 2926 sayılı Kanun
kapsamında tescili yapılan sigortalılar hakkında yapılacak işlemler;
1- 15/4/1987 tarihli, 3350 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile değişik mülga 2926 sayılı
Kanunun 2 nci maddesinin son paragrafında yer alan “Ancak, uygulama tarihinde 50 yaşını
dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler istekleri halinde kapsama alınırlar.” Hükmü
doğrultusunda mülga 2926 sayılı Kanun hükümlerine göre 29/5/1984-2/8/2003 tarihleri arasında
Kurumumuza kayıt ve tescili yapılan sigortalılardan, Bakanlar Kurulu Kararı ile uygulamanın
başlatıldığı tarihte 50 yaşını dolduran kadın sigortalılar ile 55 yaşını dolduran erkek sigortalıların
Kurumumuzdaki sigortalılıkları istekleri halinde devam ettirilecek, sigortalı olmak istemeyenlerin
ise sigortalılıkları tescil tarihi itibariyle iptal edilecektir.
Örnek- 1/1/1985 tarihinde uygulama kapsamına giren Aksaray ilinde tarımsal faaliyeti
nedeniyle 1/1/1986 tarihinde tescili yapılan erkek sigortalımız, 23/4/2012 tarihli talebiyle
15/7/1984 tarihinde 55 yaşını doldurduğunu gerekçe göstererek sigortalılığının tescil tarihi
itibariyle iptal edilmesini istemiştir. Sigortalının Aksaray ilinin kapsam tarihinde 55 yaşını
doldurmuş olması nedeniyle sigortalılığı tescil tarihi itibariyle iptal edilecektir.
2- 2/8/2003 tarihli ve 25187 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4956
sayılı Kanunun 48 inci maddesiyle değişik mülga 2926 sayılı Kanunun “Kapsam'' başlıklı 2 nci
maddesinin son paragrafındaki “İlk tescil tarihinde ellisekiz yaşını dolduran kadınlarla, altmış
yaşını dolduran erkekler istekleri halinde kapsama alınırlar.” Hükmü doğrultusunda 2/8/200330/9/2008 tarihleri arasında tarım sigortalılıkları başlayanlardan tescil tarihi itibariyle ellisekiz
yaşını dolduran kadınlarla, altmış yaşını dolduran erkeklerin yazılı talepte bulunması halinde
sigortalılıkları tescil tarihi itibariyle iptal edilecektir.
Örnek- Tarımsal faaliyeti nedeniyle 2/6/2004 tarihinde tescili yapılan kadın sigortalımız,
23/6/2011 tarihli talebiyle 21/8/2003 tarihinde 58 yaşını doldurduğunu gerekçe göstererek
sigortalılığının tescil tarihi itibariyle iptal edilmesini talep etmesi halinde sigortalılığı tescil tarihi
itibariyle iptal edilecektir.
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Yaşlarını doldurmaları nedeniyle
sigortalılıkları durdurulanlardan daha sonraki bir tarihte ziraat odası üye kaydı bulunanların
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
158
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sigortalılıklarının yeniden başlatılması için talepte bulunmaları halinde, sigortalılıkları
taleplerinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih itibariyle yeniden başlatılacaktır.
3.3- Tarım sigortalılarının diğer statülere tabi çalışmaları
Bu bölüme ilişkin yapılacak iş ve işlemler bu Genelgenin dokuzuncu kısmının ikinci
bölümünün “11- Tarım sigortalılarının diğer statülere tabi çalışmaları“ başlıklı bölümünde
açıklanmıştır.
4- Süresi içerisinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendi kapsamında olanların bildirim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi
halinde yapılacak uygulamalar (Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
Kanunun 8 inci maddesinin 3 üncü fıkrasına istinaden, bu Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için Kanunla
kurulu meslek kuruluşlarına kayıt tarihinden itibaren kendi mevzuatına göre kayıt ve tescili yapan
ilgili kurum kuruluş ve birlikler tarafından en geç bir ay içerisinde, terk tarihlerinin ise 9 uncu
maddeye istinaden en geç on gün içinde Kuruma bildirilmesi gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenler hakkında, Kanunun 102 nci
maddesine göre idari para cezası uygulanmaktadır.
Ancak, 6552 sayılı Kanunun 61 inci maddesiyle Kanuna eklenen geçici 57 nci maddeye
istinaden, 8 inci maddenin üçüncü fıkrasında ve 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde
belirtilenler için 9 uncu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen yükümlülükler ile 11 inci
maddenin altıncı fıkrasında belirtilen yükümlülüklerini 11/9/2014 tarihinden itibaren üç ay
içerisinde yerine getirenler (11/12/2014 tarihi dahil) kanuni süresi içerisinde yerine getirilmiş
sayılarak bunlara idari para cezası uygulanmayacaktır. Bu yükümlüler için daha önce uygulanan
idari para cezaları kesinleşip kesinleşmediğine bakılmaksızın terkin edilecek, ancak tahsil edilmiş
tutarlara ret ve iade veya mahsup işlemi yapılmayacaktır.
Örnek 1- Ziraat odasına 1/1/2009 tarihinde üye olan çiftçinin bildirimi oda tarafından
3/10/2014 tarihinde yapılmıştır. Bildirim Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay
içerisinde yapıldığından süresi içerisinde yapılmış olarak kabul edilerek, ilgili ziraat odasına idari
para cezası uygulanmayacaktır.
Örnek 2- Ziraat odasına 14/2/2010 tarihinde üye olan çiftçinin bildirimi 1/1/2011
tarihinde yapıldığından, ilgili odaya idari para cezası uygulanarak bildirilen ceza tahsil edilmiştir.
Bu durumda tahsil edilen cezanın ilgili kuruma iadesi ile ilgili işlem yapılmayacaktır.
Örnek 3- Ziraat odasına 1/1/2009 tarihinde üye olan çiftçinin bildirimi 22/12/2014
tarihinde yapılmıştır. Bildirim Kanunun tanımış olduğu 3 aylık sürenin bitiminden sonra
yapıldığından, süresinde yapılmayan bildirim sebebiyle, 102 nci maddeye göre idari para cezası
uygulanacaktır.
Örnek 4- 1/7/1999-28/2/2011 tarihleri arasında tarım il/ilçe müdürlüğünde tarımsal
faaliyetinden dolayı kaydı bulunan sigortalının terkle ilgili bildirimi 24/3/2011 tarihinde yasal
süresi dışında yapıldığından, Kanunun 102 nci maddesine göre idari para cezası tahakkuk
ettirilmiş, ancak tahsili gerçekleştirilmemiştir. Bu durumda tahsil edilmeyen idari para cezası
terkin edilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
159
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 5- 1/3/2009-31/12/2013 tarihleri arasında ziraat odasında tarımsal faaliyetinden
dolayı kaydı bulunan sigortalının terkle ilgili bildirimi 1/5/2014 tarihinde yapıldığından, ilgili
kurum ve kuruluşa idari para cezası uygulanmış ve uygulanan idari para cezası tahsil edilmiştir.
Bu durumda tahsil edilen idari para cezasının ilgili kurum ve kuruluşa iadesi yapılmayacaktır.
5- 7538 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16 ncı maddesiyle Kanuna eklenen
geçici 107 nci maddesine ilişkin usul ve esaslar (Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı
Genelge)
Kanunun geçici 107 nci maddesinde "Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında faaliyette bulunanların tarımsal faaliyetlerinin
başlaması ve sonlanmasına ilişkin olarak ilgili meslek kuruluşlarınca 8 inci maddesinin üçüncü
fıkrası ve 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen bu maddenin yürürlük tarihinden önceki
sürelere ait bildirim yükümlülüklerinin bu maddenin yürürlük tarihinden önce kanuni süresi
dışında yerine getirilmiş olması veya bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren 6 ay içinde yerine
getirilmesi durumunda idari para cezası uygulanmaz. Bu yükümlülükler için bu maddenin
yürürlük tarihinden önce uygulanan idari para cezaları, kesinleşip kesinleşmediğine
bakılmaksızın terkin edilir, ancak tahsil edilmiş tutarlar red ve iade veya mahsup edilmez.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir." hükmü
yer almaktadır.
Bu madde kapsamında 15/7/2025 tarihine kadar ziraat odaları tarafından oda üyelik
kayıtları Kurumumuza elektronik olarak iletilmiştir.
Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında Kurumumuza iletilen bu kayıtlara istinaden
yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır.
5.1- İdari para cezaları (Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamında tarımsal faaliyette bulunanlar için Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası ve 9
uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen, 15/1/2025 tarihinden önceki sürelere ait bildirim
yükümlülüklerinin yasal süresi dışında yerine getirilmiş olması veya 15/1/2025 tarihinden
itibaren altı ay içerisinde yerine getirilmesi durumunda idari para cezası uygulanmayacaktır. Bu
bildirim yükümlülükleri için daha önce uygulanan idari para cezaları kesinleşip kesinleşmediğine
bakılmaksızın terkin edilecek, ancak tahsil edilmiş tutarlara red ve iade veya mahsup işlemi
yapılmayacaktır.
Örnek- 8/3/2023 tarihinde ziraat odasına kayıt olan (A)'nın bu üyelik kaydına ilişkin
Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereği bildirim yükümlülüğünün ilgili ziraat odasınca
süresi içerisinde yerine getirilmediği ancak Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında
15/7/2025 tarihine kadar üye kayıt bildiriminin Kurumumuza yapıldığı anlaşıldığından bu kayda
istinaden idari para cezası uygulanmayacaktır.
5.2- Sigortalılık başlangıç tarihi (Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge)
Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında toplu alınan kayıtlara istinaden 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı olması gereken kişilerin
sigortalılıkları 15/7/2025 tarihi itibarıyla başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
160
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5.2.1- Muafiyet belgesi alanlar (Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge)
Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında alınan kayıtlara istinaden 15/7/2025 tarihinde
sigortalılıkları başlatılanların bu tarihten önce bu kayıtlara ilişkin "Sigortalılık Muafiyet Belgesi"
ile durumlarını belgelemeleri halinde 15/7/2025 tarihi itibarıyla sigortalılıkları sona erdirilecektir.
Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında alınan kayıtlara istinaden sigortalılığı
15/7/2025 tarihinde başlatılanların, 16/7/2026 tarihine kadar bu kayıtlara ilişkin "Sigortalılık
Muafiyet Belgesi"ni Kuruma intikal ettirmeleri halinde sigortalılıkları 15/7/2025 tarihi itibarıyla
sona erdirilecektir.
15/7/2025 tarihinde diğer kapsamda zorunlu sigortalılığı bulunanların 16/7/2026 tarihine
kadar bu kayıtlara ilişkin "Sigortalılık Muafiyet Belgesi" ile durumlarını belgelemeleri halinde
diğer kapsamdaki zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden gün itibarıyla sigortalılıkları
başlatılmayacaktır.
Aynı gün sona erdirilen kayıtlar için bir günlük hizmet verilmeyecektir.
Örnek 1- Kanunun geçici 107 nci maddesine istinaden sigortalı (A)'nın ziraat odası üyelik
kaydı Kurumumuza 4/6/2025 tarihinde bildirilmiştir. Sigortalı (A) 10/7/2025 tarihinde
"Sigortalılık Muafiyet Belgesini" de Kurumumuza intikal ettirmiştir. Bu durumda sigortalı
(A)'nın 15/7/2025 tarihinde başlatılacak sigortalılığı aynı gün itibarıyla sonlandırılacaktır.
Örnek 2- Kanunun geçici 107 nci maddesine istinaden Kurumumuza ziraat odası üyelik
kaydı bildirimi yapılan sigortalı (B)'nin 15/7/2025 tarihinde sigortalılığı başlatılmıştır.
Sigortalının 10/2/2026 tarihinde "Sigortalılık Muafiyet Belgesi" Kurumumuza intikal ettirilmiştir.
Bu durumda sigortalı (B)'nin sigortalılığı 15/7/2025 tarihi itibarıyla sonlandırılacaktır.
5.2.2- 65 yaşını dolduranlar ((Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge)
Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında alınan kayıtlara istinaden sigortalılıkları
başlatılanların, 15/7/2025 tarihinde 65 yaşını doldurduklarını gerekçe göstererek
sigortalılıklarının iptali için sigortalılık başlangıç tarihinden önce (15/7/2025) veya 16/7/2026
tarihine kadar talepte bulunmaları halinde, 15/7/2025 tarihi itibarıyla sigortalılıkları sona
erdirilecektir.
15/7/2025 tarihinde diğer kapsamda zorunlu sigortalılığı bulunmakla beraber 15/7/2025
tarihinde 65 yaşını doldurduklarını gerekçe göstererek sigortalılıklarının iptali için 16/7/2026
tarihine kadar talepte bulunanların diğer kapsamdaki zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi takip
eden gün itibarıyla sigortalılıkları başlatılmayacaktır.
Aynı gün sona erdirilen kayıtlar için bir günlük hizmet verilmeyecektir.
Örnek 1- Kanunun geçici 107 nci maddesine istinaden sigortalı (C)'nin ziraat odası üyelik
kaydı Kurumumuza 30/5/2025 tarihinde bildirilmiştir. Sigortalı (C) 1/7/2025 tarihinde, 15/7/2025
tarihinde 65 yaşını dolduracağını gerekçe göstererek sigortalılığının iptali için talepte
bulunmuştur. Bu durumda sigortalı (C)'nin 15/7/2025 tarihinde başlatılacak sigortalılığı aynı gün
itibarıyla sonlandırılacaktır.
Örnek 2- Kanunun geçici 107 nci maddesine istinaden Kurumumuza ziraat odası üyelik
kaydı bildirimi yapılan sigortalı (D)'nin 15/7/2025 tarihinde sigortalılığı başlatılmıştır. Sigortalı
24/4/2026 tarihinde, 15/7/2025 tarihinde 65 yaşını doldurmuş olduğunu gerekçe göstererek
sigortalılığının iptali için talepte bulunmuştur. Bu durumda sigortalı (D)'nin sigortalılığı
15/7/2025 tarihi itibarıyla sonlandırılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
161
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5.3- 16/7/2026 tarihinden sonra yapılacak işlemler ((Ek, 2/9/2025 tarihli ve 2025/15
sayılı Genelge)
Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında alınan kayıtlara istinaden 16/7/2026 tarihine
kadar yapılacak iş ve işlemler "5- 7538 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16 ncı maddesiyle
Kanuna eklenen geçici 107 nci maddesine ilişkin usul ve esaslar" başlığı ile alt başlıklarında
açıklanmış olup, bu tarihten sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendi kapsamında bulunan sigortalıların sigortalılık işlemleri "5- 7538 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına
Dair Kanunun 16 ncı maddesiyle Kanuna eklenen geçici 107 nci maddesine ilişkin usul ve
esaslar" başlığı ile alt başlıklarında yer alan açıklamalara göre işlem tesis edilmeyerek bu
genelgenin ilgili bölümlerinde açıklanan hususlar doğrultusunda cari usullere göre
sonuçlandırılacaktır.
ALTINCI BÖLÜM
Geçici 17 nci Madde Uygulaması
Kanunun 30/4/2008 tarihi itibariyle yürürlüğe giren geçici 17 nci maddesi ile söz konusu
tarih itibariyle beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunan 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi
sigortalıların, sigortalılık sürelerinin belirlenmesi, durdurulması, değerlendirilmesi ve yeniden
başlatılmasına ilişkin düzenlemeler getirilmiştir.
Kanunun geçici 17 nci maddesinde;
“Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına
bağımsız çalışanlardan, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre tescilleri yapıldığı halde, bu
maddenin yürürlük tarihi itibarıyla beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu
sürelere ilişkin prim borçlarını, prim borçlarının ödenmesine ilişkin Kurumca çıkarılacak genel
tebliğin yayımı tarihini takip eden aybaşından itibaren 6 ay içerisinde ödememeleri halinde, prim
ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu
itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı
durdurulur. Prim borcuna ilişkin süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu
sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek, Kurum alacakları arasında yer verilmez.
Ancak, sigortalı ya da hak sahipleri daha sonra müracaatları tarihindeki 80 inci
maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak
borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu
süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.
Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası
hükmü uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
30/4/2008 tarihi itibariyle beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunan 1479 ve 2926
sayılı kanunlara tabi sigortalılar hakkında “5510 sayılı Kanun Gereğince Kendi Adına ve
Hesabına Bağımsız Çalışanlardan 5 Yılı Aşan Süreye İlişkin Prim Borcu Bulunanlar İçin
Yapılacak İşlemler Hakkında Tebliğ” 14/1/2009 tarihli ve 27110 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanmıştır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
162
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Uygulamaya 1/2/2009 tarihinden itibaren geçildiğinden 1479 ve 2926 sayılı kanunlara
göre 30/4/2008 tarihi itibariyle beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunan sigortalılar
hakkında 30/4/2008-14/1/2009, 1/2/2009-3/8/2009 tarihleri arasında ve 3/8/2009 tarihinden sonra
yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır.
1- Kapsamdaki sigortalılar
1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre sigortalı olarak tescilleri yapılanlar, sigortalılığı
devam eden, sona eren ve 3/8/2009 tarihine kadar 5458 ve 5510 sayılı kanunlara göre
yapılandırması bozulanlardan 30/4/2008 tarihi itibariyle beş yılı aşan (60 aydan fazla) süreye
ilişkin prim borcu bulunan sigortalılar ve/veya bunların hak sahipleri Kanunun geçici 17 nci
maddesi kapsamında sayılacaktır.
2- Sigortalılık sürelerinin belirlenmesi ve sigortalılığın durdurulması
1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre sigortalı olanlardan, 30/4/2008 tarihi itibariyle beş yılı
aşan süreye ilişkin prim borcu bulunanların, daha sonra 1/5/2008 ile 3/8/2009 tarihleri arasında
varsa ödedikleri primler de dikkate alınarak, primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibariyle
sigortalılık süresi belirlenecek, geçici 17 nci madde kapsamına giren sigortalıların sigortalılıkları
Kurumca bilgisayar ortamında (19) terk kodu ile durdurulacaktır.
Sigortalılığın başlama tarihi ile 3/8/2009 tarihleri arasında hiç prim ödemesi
bulunmayanların sigortalılıkları tescil tarihi itibariyle durdurulacaktır.
Örnek 1- 15/6/1995 tarihinde sigortalılığı başlayan ve devam eden sigortalının 30/4/2008
tarihine kadar 120 ay prim borcunun bulunduğu, 3/8/2009 tarihine kadar kısmi prim ödemelerinin
olduğu ve bu primlerinde 40 ayı karşıladığı anlaşıldığından, kalan borcunun 60 aydan fazla
olması nedeniyle sigortalılığı, ödenen primlerinin karşıladığı ayın sonu itibariyle durdurulacaktır.
Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının tescil tarihi ile 30/4/2008 tarihi arasında 120 ay prim
borcu bulunduğu, 3/8/2009 tarihine kadar kısmi prim ödemelerinin olduğu ve bu primlerin de 80
ayı karşıladığı anlaşıldığında ise kalan borcunun 60 aydan az olması nedeniyle sigortalılığı
kesintisiz devam ettirilecektir.
Örnek 3- 20/3/1997 tarihinde sigortalılığı başlayan ve 30/4/2008 tarihinde beş yıldan
fazla prim borcu bulunan ve 3/8/2009 tarihine kadar herhangi bir ödeme yapmayan sigortalının
sigortalılığı, 3/8/2009 tarihinden sonra sigortalılığının başladığı 20/3/1997 tarihi itibariyle
durdurulacaktır.
Beş yılı aşan prim borçlarını 1/2/2009 ile 3/8/2009 tarihleri arasında prim ödemek için
verilen altı aylık süreyi beklemeksizin Kuruma yazılı olarak başvurarak sigortalılıklarının
durdurulmasını isteyen sigortalı ve hak sahipleri hakkında altı aylık sürenin dolması
beklenmeyecektir.
Örnek 4- 1/8/1997 ile 30/4/2008 tarihleri arasında sigortalı olan ve prim ödemesi
bulunmayan sigortalı 1/5/2009 tarihinde borcunun bir kısmını ödeyerek 5/5/2009 tarihinde
sigortalılığının durdurulması için yazılı başvuruda bulunmuştur. Bu durumda sigortalının
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
163
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sigortalılığı 3/8/2009 tarihi beklenmeksizin ödediği prime karşılık gelen ayın sonu itibariyle
durdurulacaktır.
Örnek 5- Örnek 4’teki sigortalının sigortalılığın durdurulması talebinde bulunduğu tarihe
kadar prim ödemesinin bulunmaması halinde ise sigortalılığı 3/8/2009 tarihi beklenmeksizin
1/8/1997 tarihi itibariyle durdurulacaktır.
Örnek 6- Örnek 4’teki sigortalının 1/8/1997 ile 30/6/2001 tarihleri arasındaki süreye
ilişkin primlerini ödediği, ancak sigortalılığının durdurulması talebinde bulunduğu 5/5/2009
tarihine kadar prim ödemesinin olmaması halinde sigortalılığı bu defa 3/8/2009 tarihi
beklenmeksizin 30/6/2001 tarihi itibariyle durdurulacaktır.
1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi olup 30/4/2008 tarihi itibariyle 60 ay ve altında prim
borcu bulunan sigortalılar geçici 17 nci madde ile getirilen hükümlerden yararlandırılmayacaktır.
Geçici 17 nci madde gereğince beş yılı aşan süreye ilişkin prim borçlarını 3/8/2009
tarihine kadar ödemeyen sigortalıların, sigortalılıklarının durdurulması işlemleri 3/8/2009 tarihi
itibariyle program aracılığıyla, 1/2/2009 tarihinden itibaren altı aylık süreyi beklemeden
sigortalılıklarını durdurma talebinde bulunanların sigortalılıkları ise dilekçelerinin Kurum
kayıtlarına intikal ettiği tarihte prim ödemelerine göre sigortalılık süresi belirlenerek (19) terk
kodu ile yapılmıştır.
3- Sigortalılıkları durdurulanların yeniden sigortalılıklarının başlatılması
Sigortalılıkları 1479 sayılı Kanunun geçici 17 nci maddesi gereğince durdurulanlardan,
1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi çalışmaları 30/4/2008 tarihinden sonra da devam edenlerin
sigortalılıkları 1/5/2008 tarihinden itibaren yeniden başlatılacaktır.
Ancak, 1/2/2009 ile 3/8/2009 tarihleri arasında prim ödenmesi için verilen altı aylık süreyi
beklemeksizin sigortalılıklarının durdurulmasını talep edenlerin;
- Yeniden sigortalılıkları talepte bulundukları tarihten sonra,
- Talepte bulunmayanların ise 3/8/2009 tarihinden sonra,
1/5/2008 tarihi itibariyle başlatılacaktır.
Örnek 1- 18/9/2000 tarihinde sigortalılığı başlayan ve devam eden sigortalı 27/6/2008,
12/8/2008 ve 29/7/2009 tarihlerinde prim borcunun bir kısmını ödemiştir. Sigortalının ödediği
primlerin tam ay olarak karşıladığı 31/12/2002 tarihi itibariyle durdurulacak, ancak Kanun
kapsamındaki çalışması devam ettiğinden 3/8/2009 tarihinden sonra 1/5/2008 tarihi itibariyle
yeniden sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 2- 21/12/1996 tarihinde sigortalılığı başlayan ve halen devam eden sigortalı
15/4/2009 tarihinde borcunun bir kısmını ödemiş 30/4/2009 tarihinde de sigortalılığının
durdurulması talebinde bulunmuştur. Sigortalının ödediği primlerin tam ay olarak karşıladığı
31/10/2000 tarihinde sigortalılığı durdurulacak, ancak Kanun kapsamındaki çalışması devam
ettiğinden 30/4/2009 tarihinden sonra 1/5/2008 tarihi itibariyle yeniden sigortalılığı
başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
164
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5362 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrası gereği sigortalılıkları
devam edenler ile 5174 sayılı Kanuna göre kurulan Ticaret ve Sanayi Odaları veya kanunla
kurulu diğer meslek kuruluşları üye kayıtlarına göre sigortalılıkları devam edenlerin geçici 17 nci
maddeye göre sigortalılıklarının durdurulmasından sonra vergi mükellefiyetinin bulunmaması
halinde 1/5/2008 tarihinde yeniden sigortalılıkları başlatılmayacaktır.
4- Sigortalılık süreleri belirlenenlerin diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi
çalışmalarının bulunması
Sigortalılık süreleri geçici 17 nci maddeye göre belirlenen sigortalıların bu sürelerde diğer
mülga sosyal güvenlik kanunlarına tabi çalışmalarının bulunduğunun anlaşılması halinde
sigortalılık süreleri mülga kanunlar gereğince hizmet tespiti yapılarak yeniden belirlenecektir.
Ancak bu kapsamdaki sigortalıların geçici 17 inci maddeye istinaden durdurulan sigortalılık
sürelerinin yeniden ihya talebinde bulunup ihya tutarının tamamının ödenmesi halinde
durdurulmuş olan sürelerdeki diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamındaki hizmetleri geçersiz
sayılacaktır.
Örnek 1- 10/12/1993 ile 22/4/2009 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna göre,
11/11/2000 ile 17/8/2005 tarihleri arasında ise hizmet akdine tabi çalışmasına bağlı sigortalılığı
bulunan ve 29/4/2009 tarihinde prim borcunun bir kısmını ödemiş olan sigortalı, 30/4/2009
tarihinde sigortalılığının durdurulması talebinde bulunmuştur. Sigortalının 1479 sayılı Kanuna
tabi sigortalılığı 10/12/1993 tarihinden prim ödemesinin karşıladığı 31/12/2002 tarihine kadar
devam ettirilecek ve bu tarih itibariyle de durdurulacaktır. Bu durumda sigortalının 506 sayılı
Kanuna tabi geçen 11/11/2000 ile 31/12/2002 tarihleri arasında hizmet akdine tabi çalışması iptal
edilecek ve 1/1/2003-17/8/2005 tarihleri arasındaki hizmetleri geçerli sayılacaktır. Ancak
sigortalının geçici 17 nci maddeye istinaden durdurulan sigortalılık sürelerini ihya talebinde
bulunması halinde 506 sayılı Kanuna tabi geçen ve geçerli sayılan 1/1/2003-17/8/2005 tarihleri
arasındaki süreler geçersiz sayılacak ve durdurulan sürelerin tamamı ihya kapsamında
değerlendirilecektir.
Örnek 2- Yukarıdaki örnekteki sigortalının ödediği primlerin 30/06/2000 tarihine kadar
geçen süreyi karşılaması halinde sigortalılığı bu tarih itibariyle durdurulacak 11/11/2000 ile
17/8/2005 tarihleri arasında hizmet akdine tabi geçen çalışmaların tamamı geçerli sayılacaktır.
Örnek 3- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılığı
1/5/1998 tarihinde başlayan ve devam eden sigortalının, 21/11/2007 tarihinden itibaren de hizmet
akdine tabi sigortalılığının bulunduğu tespit edilmiştir. Sigortalı 2/2/2009 tarihinde prim
borcunun bir kısmını ödemiştir. 3/8/2009 tarihinde yapılan değerlendirmede ödediği primlerin en
son 31/3/2002 tarihine kadar geçen süreyi karşıladığı tespit edildiğinden, sigortalılığı bu tarih
itibariyle durdurulacak, hizmet akdine tabi çalışmasının devam etmesi nedeniyle, 1/5/2008
tarihinden itibaren yeniden sigortalılığı başlatılmayacaktır.
Örnek 4- 1479 sayılı Kanuna göre 15/12/1995 tarihinde başlayan ve devam eden
sigortalılığı bulunan ve primlerin tam olarak karşıladığı 30/06/2001 tarihinde sigortalılığı
durdurulan sigortalının, 2926 sayılı Kanuna tabi 1/5/2005 tarihinde başlayıp, devam eden ve prim
borcu bulunmayan tarım sigortalılığı 30/4/2008 tarihi itibariyle sona erdirilecek, 1/5/2008 tarihi
itibariyle de 1479 sayılı kanuna tabi yeniden sigortalılığı başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
165
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Mülga, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
(Mülga, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
Sigortalılığı devam edenlerin 1/5/2008 tarihi itibariyle (06 YS ile) yeniden
sigortalılıklarının başlatılabilmesi için; Kanunun 88 inci maddesinin 16 ncı fıkrasında, Kurumun
süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Kanunun 51 inci, 102
nci ve 106 ncı maddeleri hariç diğer maddelerinin uygulanması öngörülmüş olup, anılan
Kanunun 47 nci maddesinde “Amme alacağına karşılık rızaen yapılan ödemeler sırasıyla; ödeme
süresi başlamış henüz vadesi geçmemiş, içinde bulunulan takvim yılı sonunda zaman aşımına
uğrayacak, aynı tarihte zaman aşımına uğrayacak alacaklarda her birine orantılı olarak, vadesi
önce gelen ve teminatsız veya az teminatlı olana mahsup edilir. Ödemenin, alacak aslı ile
fer’ilerinin tamamını karşılamaması halinde mahsup alacağın asıl ve fer’ilerine orantılı olarak
yapılır.” hükmü yer almaktadır.
Bu bağlamda, 1/5/2008 ila 30/9/2008 tarihleri arasında ödenen primler 5458 sayılı
Kanunun 10 uncu maddesi ile değiştirilen 1479 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin üçüncü
fıkrası hükmüne göre, 1/10/2008 tarihinden itibaren rızaen yapılan ödemeler ise 6183 sayılı
Kanunun 47 nci maddesine göre mahsup edilmektedir. Kanunun geçici 17 nci maddesi uyarınca
30/4/2008 tarihi itibariyle 5 yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunan sigortalıların, 3/8/2009
tarihine kadar yaptıkları ödemelere göre (19) terkinin yüklenmesi esnasında, 1/5/2008 tarihinden
itibaren yeniden sigortalılığın başlatılması ile ilgili sisteme yüklenmiş olan herhangi bir kayıt
olmadığı için, prim ödemelerinden öncelikle mahsup edilmesi gereken cari ay primi dikkate
alınmaksızın tamamı en eski prim aslı ile gecikme cezası ve gecikme zammı borcuna mahsup
edilerek sigortalılık süresi belirlenmektedir.
Ancak, 1/5/2008 tarihinden itibaren yeniden sigortalılığın başlatılması esnasında
1/5/2008-3/8/2009 tarihleri arasında yapılan ödemeler ilgili kanunlar gereği öncelikle ödeme
süresi geçmemiş cari ay prim borcuna mahsup edildiğinden ve daha önce geçici 17 nci madde
hükmüne göre belirlenmiş olan hizmet süresi hatalı olduğundan “ÖNCEKİ 19 TERKİ YENİDEN
SİGORTALILIK İÇİN DOĞRU OLMAZ” uyarısı ile yeniden sigortalılık başlatılamamaktadır.
Sigortalılığı devam edenlerin 1/5/2008 tarihi itibarıyla (06 YS ile) yeniden sigortalılıklarının
başlatılabilmesi için, Bu durumda bulunan sigortalılarla ilgili olarak geçici 17 nci madde
kapsamında daha önce belirlenmiş olan (19) terk tarihinin iptal edilip, önceki terk tarihinden
birkaç ay daha geriye gidilerek (19) terk tarihi tespit edildikten sonra 1/5/2008 tarihi itibariyle
yeniden sigortalılıklarının başlatılması gerekmektedir.
Örnek 5- (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Vergi kaydına
istinaden 15/6/1994 tarihinde 7 nci basamaktan kayıt ve tescili yapılan ve 5/7/2008 tarihinde
1.000,00 TL, 8/8/2009 tarihinde 700,00 TL prim ödemesi bulunan sigortalı 30/4/2008 tarihi
itibarıyla 166 ay prim aslı borcu bulunmaktadır.
Kanunun geçici 17 nci maddesinin uygulanması sonucu sigortalının 3/8/2009 tarihine
kadar yaptığı prim ödemelerine göre sigortalılığı 19 terk kodu ile 31/8/1995 tarihi itibarıyla
durdurulmuş, kesintisiz devam eden vergi mükellefiyetine istinaden 1/5/2008 tarihi itibarıyla (06)
kodu ile sigortalılığının yeniden başlatılmak istenilmesi durumunda, 5/7/2008 tarihinde yaptığı
1.000,00 TL’lik ödemeden öncelikle ilgili ayın cari ay primi mahsup edildikten sonra kalanı en
eski prim aslı borcu ile gecikme cezası ve gecikme zammı borcuna mahsup edildiğinden
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
166
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
“ÖNCEKİ 19 TERKİ YENİDEN SİGORTALILIK İÇİN DOĞRU OLMAZ” uyarı mesajı ile
(06) YS yüklenmesine izin verilmemektedir.
Bu durumda, 31/8/1995 (19) terk tarihinin iptal edilerek başlangıçta belirlenmiş olan bu
(19) terk tarihinden geriye gidilerek yeniden 31/12/1994 tarihi itibarıyla tespit edilen (19) terk
tarihinin yüklenmesinden sonra 1/5/2008 tarihinde (06 YS) yüklenebilecektir.
Örnek 6- (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Vergi kaydına
istinaden 15/6/1994 tarihinde 7 nci basamaktan kayıt ve tescili yapılan ve 5/7/2008 tarihinde
1.000,00 TL, 8/8/2009 tarihinde 700,00 TL prim ödemesi bulunan sigortalı 30/4/2008 tarihi
itibarıyla 166 ay prim aslı borcu bulunmaktadır. Sigortalı 3/5/2008 tarihinde 650,00 TL, 5/7/2008
tarihinde 250,00 TL ve 3/8/2008 tarihinde 1.000,00 TL prim ödemesinde bulunmuştur. Bu
durumda sigortalının 1/5/2008 tarihinden sonra başlayan sigortalılığı bulunmadığından, 1/5/2008
tarihinden 3/8/2009 tarihine kadar yapılan prim ödemeleri cari ay primlerine mahsubu
yapılmadan geçmiş dönem prim borçlarına mahsup edilerek ödenen tutarın karşıladığı 30/6/1995
tarihine (19) terk kodu yüklenerek hizmet süresi belirlenecektir.
Örnek 7- (Teselsül, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Vergi kaydına
istinaden 11/5/1994 tarihinden itibaren kayıt ve tescili yapılan sigortalı 31/7/2001 tarihine kadar
tahakkuk eden prim borçlarını yıllık % 3 tecil faizi ile 18 taksitte ödeme talebinde bulunarak
tarafına verilen ödeme planına göre (12 kaynak kodunda) 17 taksitini süresi içerisinde ödemiş,
kalan son taksite ait borcu ise prim borcuna ilave edilerek program aracılığı ile tecil
taksitlendirme uygulamasından faydalanması sağlanmıştır. Sigortalının 30/4/2008 tarihi itibarıyla
5 yıldan fazla prim borcu bulunmakla birlikte 31/7/2009 tarihinde 850,00 TL prim ödemesi
dikkate alınarak 31/10/2001 tarihi itibarıyla sigortalılığı 19 terk kodu ile durdurulmuştur.
Sigortalının vergi mükellefiyeti kesintisiz devam ettiğinden 1/5/2008 tarihi itibarıyla (06) kodu
ile yeniden sigortalılığı başlatılacaktır. Ancak, (06) kodu ile yeniden sigortalılığı başlatılırken
“ÖNCEKİ 19 TERKİ YENİDEN SİGORTALILIK İÇİN DOĞRU OLMAZ” uyarı mesajı ile
(06) yeniden sigortalılığı başlatılamamaktadır.
Bu durumda tecil taksitlendirme borcundan kalan bir taksit veya daha az prim borcuna
ilave edildiğinden ilk tespit edilen (19) terk tarihi iptal edilerek başlangıçta belirlenmiş olan (19)
terk tarihinden geriye gidilip tespit edilen yeni (19) terk tarihinin yüklenmesinden sonra 1/5/2008
tarihine (06 YS) yüklenebilecektir.
5- Durdurulan sigortalılık sürelerinin değerlendirilmesi
Geçici 17 nci madde gereğince 30/4/2008 tarihi itibariyle beş yılı aşan süreye ilişkin prim
borcu bulunanlardan, sigortalılıklarının durdurulmasını talep edenler ile 3/8/2009 tarihine kadar
talepte bulunmayan ve sigortalılıkları Kurumca durdurulanların kendileri ya da hak sahiplerinin
bu tarihten sonra talepte bulunmaları halinde müracaat tarihindeki Kanunun 80 inci maddesinin
ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak borç tutarının
tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödemeleri halinde bu süreler sigortalılık
süresi olarak değerlendirilecektir.
Örnek 1- Vergi mükellefi olan sigortalı 1/12/2001-30/4/2008 tarihleri arasındaki 77 ay
prim borcunu 3/8/2009 tarihine kadar ödememiş 5/8/2009 tarihinde söz konusu süreye ilişkin
borcunu 693,00 TL kazanç beyanı üzerinden ödemek üzere Kuruma müracaat etmiştir.
Sigortalının uzun vade, kısa vade ve genel sağlık sigortası prim oranının % 33,5 olduğu
varsayıldığında sigortalının ödeyeceği tutar aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
167
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Kazanç beyanına göre belirlenen prim tutarı : 693,00 x % 33,5 = 232,16 TL
Günlük kazanç : 232,16 / 30 = 7,74 TL
30/04/2008 tarihi itibariyle toplam borç : 7,74 x 2310 (77 x 30 = 2310 gün) = 17.879,40
TL’dir. Hesaplanan borcun 24/8/2009 tarihinde sigortalıya tebliğ edildiği varsayıldığında borcun
tamamının 24/11/2009 tarihine kadar ödenmesi halinde söz konusu süreler hizmet olarak
değerlendirilecektir.
Örnek 2- Sigortalı tarımsal faaliyetinden dolayı 1/1/2003-30/4/2008 tarihleri arasındaki
64 aylık prim borcunu ödemeyerek 2/2/2009 tarihinde sigortalılığının durdurulması talebinde
bulunmuştur. 20/4/2009 tarihinde söz konusu süreye ilişkin borcunu 666,00 TL kazanç beyanı
üzerinden ödemek üzere Kuruma müracaat etmiştir. Sigortalının uzun vade, kısa vade ve genel
sağlık sigortası prim oranının % 33,5 olduğu varsayıldığında sigortalının ödeyeceği tutar
aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
Kazanç beyanına göre belirlenen prim tutarı : 666,00 x % 33,5 = 223,11 TL
223,11 x 16 / 30 = 118,99 TL
Günlük kazanç : 118,99 / 30 = 3,97 TL
30/4/2008 tarihi itibariyle toplam borç : 3,97 x 1920 (64 x 30 = 1920 gün) = 7.622,40
TL’dir.
Hesaplanan borcun 20/5/2009 tarihinde sigortalıya tebliğ edildiği varsayıldığında borcun
tamamının 20/8/2009 tarihine kadar ödenmesi halinde söz konusu süreler hizmet olarak
değerlendirilecektir.
1479 sayılı Kanunun mülga ek 19 uncu maddesi gereğince 8/5/2008 tarihine kadar
sigortalılıklarının durdurulması için 2007/47 sayılı Genelge ekindeki başvuru dilekçesi ve “1479
ve 2926 Sayılı Kanuna Göre Zorunlu Bağ-Kur Sigortalısı Olanların Sigortalılıklarının
Durdurulması Hakkında Tebligat Belgesi”nden biri ile ek 19 uncu maddenin uygulanması için
talepte bulunup sigortalılıkları durdurulanlardan, tekrar talepte bulunarak durdurulan sigortalılık
sürelerinin değerlendirilmesini isteyenlerin borçlarının hesaplanmasına ilişkin program işletime
açılmış olup, 8/5/2008 tarihine kadar müracaat eden sigortalı veya hak sahiplerinin sigortalının en
son bulunduğu basamağın yazılı başvuru tarihindeki değeri üzerinden hesaplanan borçları
ilgililere tebliğ edilecektir. Tebliğ tarihinden itibaren üç aylık süre içinde tebliğ edilen borcun
tamamının ödenmesi halinde durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.
6- Sigortalılığın durdurulması ve yeniden başlatılmasına ilişkin 3/8/1995 tarihli ve
1995/11 sayılı Genelgesinin uygulanması
Devredilen Bağ-Kur Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 3/8/1995 tarihli ve 1995/11
sayılı Genelge ile 22/3/1985 tarihinden itibaren sigortalılık sürelerinin tespitinde;
a) Gelir vergisi mükellefiyetinin başladığı tarihten önce meslek kuruluşu kaydı veya esnaf
ve sanatkar sicil kaydı olanların, bu sürelerde kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması
olmadığını, meslek kuruluşlarından, esnaf ve sanatkar sicil müdürlüğünden, vergi dairesinden,
belediyeden veya ilgili herhangi bir resmi kuruluştan belgelemeleri halinde, sigortalılıklarının
gelir vergisi mükellefiyetinin başladığı tarihte başlatılacağı, gelir vergisi mükellefiyetinin sona
erdiği tarihten sonra meslek kuruluşu kaydı veya esnaf ve sanatkar sicili kaydı devam edenlerin,
bu sürelerde kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması olmadığını sayılan kuruluşlardan
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
168
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
belgelemeleri halinde, sigortalılıklarının gelir vergisi mükellefiyetinin sona erdiği tarih itibariyle
sona erdirileceği,
b) Şahıs şirket ortaklarından şirketle ilgisi kalmayan ancak, meslek kuruluşu kaydı ile
sigortalılıkları devam edenlerin de bu sürelerde şirket ortaklığından ayrıldıklarını sayılan
kuruluşlardan belgelemeleri halinde, sigortalılıklarının şahıs şirketi ortaklığından dolayı tesis
edilen vergi mükellefiyetlerini sildirdikleri tarih itibariyle sona erdirileceği,
c) Vefat eden sigortalıların hak sahiplerinin, sigortalıların 1 ve 2 nci bentlerde belirtilen
sürelerde kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmadığını sayılan kuruluşlardan belgelemeleri
halinde, bu sigortalıların sigortalılık başlangıç ve bitiş tarihlerinin de yukarıda açıklanan şekilde
tespit edileceği,
d) Bu şekilde zorunlu sigortalılık süreleri yeniden tespit edilen sigortalıların, sigortalılık
süresi olarak değerlendirilmeyen meslek kuruluşu kaydı ile esnaf ve sanatkar sicil kaydının
devam ettiği sürelerdeki prim ödemelerinin, sigortalı veya hak sahiplerinin talepleri halinde,
isteğe bağlı sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği,
e) Gelir vergisinden muaf olan sigortalıların, sigortalılık başlangıç ve bitiş tarihlerinin
tespitinde ise bu kişilerin, vergi daireleri nezdinde mükellefiyet kaydının bulunmasının söz
konusu olmayacağı hususu dikkate alınarak sadece meslek kuruluşu kaydı ile esnaf ve sanatkar
sicili kaydının esas alınmasına yönelik mevcut uygulamaya devam edileceği belirtilmiştir. Buna
göre geçici 17 nci madde uyarınca sigortalılık süresinin tespitinde devredilen Bağ-Kur Genel
Müdürlüğünün 3/8/1995 tarihli ve 1995/11 sayılı Genelgeden yararlanma talebi olmayan veya
3/8/2009 tarihine kadar talepte bulunulmaması nedeniyle sigortalılıkları Kurumca re’sen
durdurulanların kendileri veya hak sahipleri tarafından geçici 17 nci madde uyarınca ihya
talebinde bulunulması halinde ihya süresinin tespitinde de devredilen Bağ-Kur Genel
Müdürlüğünün 3/8/1995 tarihli ve 1995/11 sayılı Genelge hükümleri uygulanmayacaktır.
Sigortalılık süreleri Kanunun geçici 17 nci madde kapsamında olmamaları halinde devredilen
Bağ-Kur Genel Müdürlüğünün 3/8/1995 tarihli ve 1995/11 sayılı Genelge hükümleri
uygulanmaya devam edilecektir.
Örnek 1- 1/1/1993 tarihi itibariyle vergi kaydına istinaden tescili yapılan sigortalının
vergi kaydının 31/8/1999 tarihinde sona erdiği, ancak 12/1/1993 tarihinde başlayıp devam eden
oda ve sicil kaydına istinaden sigortalılığı bulunan sigortalının sigortalılık süresi oda kaydına
istinaden belirlenmiş ve 30/4/2008 tarihi itibariyle 5 yıl ve üzeri prim borcu bulunduğu tespit
edilmiştir. Sigortalının veya hak sahiplerinin Kanunun geçici 17 nci madde uygulamasına göre
sigortalılığı durdurulduktan sonra ihya süresinin tespitinde 3/8/1995 tarihli ve 1995/11 numaralı
Genelge hükümlerinden yararlanmak istese dahi bu talebinin işleme alınmaması gerekmektedir.
Örnek 2- 1/1/1993 tarihi itibariyle vergi kaydına göre tescili yapılan sigortalının
31/8/1999 tarihinde vergi kaydı sona ermesine rağmen oda ve sicil kaydından dolayı sigortalılığı
devam ederken 26/5/2007 tarihinde devredilen Bağ-Kur Genel Müdürlüğünün 3/8/1995 tarihli ve
1995/11 numaralı Genelge hükümlerinden yararlanarak sigortalılık süresi vergi kaydının sona
erdiği 31/8/1999 tarihi itibariyle sonlandırılmıştır. Bu sigortalının 30/4/2008 tarihi itibariyle 5 yılı
aşan prim borcu bulunduğundan Kanunun geçici 17 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre ihya
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
169
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
talebinde bulunması halinde oda ve sicil kayıtları dikkate alınmadan daha önce durdurulan vergi
kayıtları dikkate alınarak ihya işleminin sonuçlandırılması gerekmektedir.
7- Başlangıçta belirlenen ihya borcu ödendikten sonra sigortalı bilgilerinde yapılan
değişiklikler nedeniyle ihya talebi geçersiz duruma düşenler
Kanunun geçici 17 nci maddesi hükmüne göre sigortalılıkları durdurulan 1479 ve 2926
sayılı kanunlara tabi sigortalıların, durdurulan sigortalılık sürelerinin kendilerince veya hak
sahiplerince ihya talebinde bulunularak tebliğ edilen borçlanma tutarlarını tebliğ tarihinden
itibaren üç aylık süre içerisinde tamamını ödeyenlerin durdurulan sigortalılık süreleri geçerli hale
getirilerek ihya borçlanma talepleri geçerli olmaktadır.
Ancak, tespit edilen belgelere istinaden sonradan sigortalılık bilgilerinde yapılan
değişiklikler neticesinde 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi değişen hizmet süreleri nedeniyle
daha önce belirlenen (19) terk tarihleri hatalı olacağı için ihya talepleri geçersiz olacaktır. Bu
durumdaki sigortalıların öncelikle (19) terk tarihlerinin yeniden belirlenerek ilk ihya talebi iptal
edilmeden ikinci bir ek ihya talebi alınarak ek ihya talep tarihindeki beyan tutarı üzerinden
hesaplanan borçlanma tutarının tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödenmesi halinde sonradan
tespit edilen sigortalılık süreleri ihya kapsamında ödenmiş olacağından ihya talebi geçerli
olacaktır. Değişen hizmet süreleri nedeniyle sonradan çıkan ihya fark tutarının tamamının tebliğ
tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödenmemesi halinde durdurulan sigortalılık sürelerine ilişkin
ihya talebi iptal edilecektir.
Örnek- 1/4/2003 tarihinde tarım sigortalısı olarak tescili yapılan sigortalının hiç prim
ödemesi bulunmadığından geçici 17 nci madde uygulamasıyla sigortalılığı tescil tarihi itibarıyla
(19) terk kodu ile durdurulmuştur. Sigortalı 12/11/2009 tarihinde durdurulan sigortalılık
sürelerine ilişkin ihya talebinde bulunarak tebliğ tarihi olan 12/11/2009 tarihinden itibaren üç
aylık sürenin bitim tarihi 12/2/2010 tarihinden önce ihya borçlanma tutarını ödediğinden
durdurulan sigortalılık süreleri geçerli hale getirilmiştir. Ancak, sigortalının sattığı ürün
bedelinden yapılan tevkifata istinaden tescil tarihi 1/5/1994 olarak yeniden belirlendiğinden
başlangıçta hiç ödemesi olmadığından ilk tescil tarihi itibarıyla verilen (19) terk tarihinin tevkifat
ödemeleri de dikkate alınarak (19) terk tarihinin belirlenmesi gerekmektedir. Sigortalının
değişiklikten önceki sigortalılık durumuna göre durdurulan sigortalılık sürelerine ilişkin ihya
borçlanması geçerli olduktan sonra tescil tarihinin 1/5/1994 olarak değişmesi sonucunda
1/5/1994-1/4/2003 tarihleri arasındaki hizmet süreleri için 8/7/2010 tarihinde ikinci bir ek ihya
talebinde bulunmuştur. Bu durumda ilk ihya talebi iptal edilmeden ek ihya talebinde bulunduğu
8/7/2010 tarihinden itibaren üç aylık sürenin bitim tarihinden önce çıkan ek ihya borcunun
tamamının ödenmesi halinde ihya talebi geçerli olacaktır.
8- İhya borçlanma tutarının şahıs hesabına alınması
İhya borçlanma tutarının şahıs hesabına alınmasında örnekte belirtilen açıklamalara göre
işlemler yapılacaktır.
Örnek- 1/1/1992 tarihinde kayıt ve tescili yapılan sigortalının 3/8/2009 tarihine kadar hiç
prim ödemesi bulunmadığından geçici 17 nci madde uygulamasıyla tescil tarihi itibarıyla
sigortalılığı (19) terk kodu ile durdurulmuş ve kesintisiz devam eden sigortalılığının bulunması
nedeniyle 1/5/2008 tarihi itibarıyla (06) kodu ile sigortalılığı yeniden başlatılmıştır. Sigortalının
durdurulan sigortalılık sürelerini ihya etmek için 1/9/2009 tarihinde talepte bulunarak
Kurumumuzca tarafına tebliğ edilen ihya borçlanma tutarını süresi içerisinde ödemesine rağmen
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
170
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ihya borcunu bitirmediği görülmüştür. İhya borcuna istinaden yapılan ödemelerin şahıs hesabına
(9-97-997-997) arşivi ile geçmesi halinde program tarafından ihya borcunu bitirdiği
belirtilmektedir. Ancak, yukarıda belirtilen arşivden farklı bir arşiv ile şahıs hesabına geçen ihya
ödemeleri program tarafından ihya kapsamında yapılan ödeme olarak değerlendirilmediği için
“ihya borcunu bitirmedi” mesajı verilmektedir. Durdurulan hizmet sürelerine ilişkin ödenmesi
gereken ihya tutarlarının Kurumumuz anlaşmalı olan bankalara ödeme yapılırken sigortalı
tarafından tür “10” olarak belirtilerek ödeme yapılması gerekmektedir. Ödemenin ilgili banka
tarafından tür “10” ile tahsil edilmeyip faklı bir tür ile tahsil edilmesi halinde yatırılan tutar şahıs
hesabına farklı bir arşiv ile geçeceğinden ihya talebinin geçerli olabilmesi için ödemenin girecek
çıkacak işlemi yapılarak (9-97-997-997) arşivi ile şahıs hesabına aktarılacaktır.
9- İhya talebinden vazgeçilmesi
Kanunun geçici 17 nci maddesi uygulamasına göre sigortalılığı durdurulan kişilerin
durdurulan sigortalılık sürelerine ilişkin ihya talebinde bulunup Kanunda belirtilen süre içerisinde
ihya tutarının tamamını ödeyerek ihya talebi geçerli olan sigortalıların daha sonradan bu
taleplerinden vazgeçmek istemeleri halinde taleplerinin mümkün olmadığı kendilerine
bildirilecektir.
10- Hizmetlerin bildirilmesi
Primi ödenmeyen süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmediğinden hizmet
birleştirilmesinde bu süreler dikkate alınmayacaktır.
Prim ödemesi olmadığı için sigortalılığı başlangıç tarihi itibariyle durdurulan sigortalıların
hizmet sürelerinin istenmesi halinde, sigortalı hakkında geçici 17 nci maddenin uygulanması
sonucu sigortalılığının, sigortalılık başlangıç tarihi itibariyle durdurulduğu bu nedenle
birleştirilecek hizmet sürelerinin bulunmadığı bildirilecektir.
Sigortalılığı durdurulan sigortalıların primi ödenmiş hizmet süreleri mülga 1479 ve mülga
2926 sayılı kanunlara göre aylık bağlama ve toptan ödeme yapılması işlemlerinde de dikkate
alınacaktır.
Geçici 17 nci madde gereğince sigortalılıkları durdurulduktan sonra Kanunun geçici 2 nci
maddesi ile 5434 sayılı Kanuna göre aylık bağlananlar, durdurulan sürelere ilişkin primlerini
ödeyemeyeceklerdir.
11- Sigortalılardan alınacak belgeler ve diğer işlemler
1/2/2009 ile 3/8/2009 tarihleri arasında altı aylık süreyi beklemeksizin sigortalılık
sürelerini durdurma talebinde bulunanlar sigortalılık durdurma dilekçesi ile sigortalılıkları
durdurulanların bu süreleri yeniden ödemek için talepte bulunmaları halinde dilekçe ile Kuruma
müracaat etmeleri sağlanacaktır.
(Değişik 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Kanunun geçici 17 nci
maddesinin uygulanmasında sigortalılığın, başlangıcı, bitişi, hizmet sürelerinin bildirilmesi, prim
borcunun hesaplanması, ödenmesi, mahsubu ve programlarda tereddüt edilen hususlar hakkında
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığından görüş alınacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
171
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
12- Diğer hususlar
5754 sayılı Kanunla, Kanuna eklenen ve 30/4/2008 tarihi itibari ile yürürlüğe giren geçici
17 nci madde ile kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına
bağımsız çalışanlardan, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre tescilleri yapıldığı halde, 30/4/2008
tarihi itibarıyla beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim
borçlarını, prim borçlarının ödenmesine ilişkin Kurumca çıkarılacak genel tebliğin yayımı tarihini
takip eden aybaşından itibaren 6 ay içerisinde ödememeleri halinde, prim ödemesi bulunan
sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim
ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığının durdurulacağı, prim
borcuna ilişkin sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirilmeyeceği ve bu sürelere ilişkin
Kurum alacakları takip edilmeyerek, Kurum alacakları arasında yer verilmeyeceği,
Ancak, sigortalı ya da hak sahiplerinin daha sonra müracaatları tarihindeki 80 inci
maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak borç
tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler
sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği,
Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrasının
uygulanacağı,
hüküm altına alınmıştır.
Bu hükümler doğrultusunda, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi sigortalıların ek 19 uncu
maddenin uygulanması ile ilgili olarak yayımlanan 14/6/2007 tarihli ve 2007/47 sayılı Genelge
doğrultusunda, 5754 sayılı Kanunun Resmi Gazetede yayımlandığı 8/5/2008 tarihinden bir gün
önce 7/5/2008 tarihi mesai bitimine kadar evrak kayıtlarına intikal ettirdikleri;
Ek 19 uncu madde hükmüne göre sigortalılıklarının durdurulması için 14/6/2007 tarihli ve
2007/47 sayılı Genelge eki (Ek-1) numaralı başvuru dilekçesi ile (Ek-2) ve (Ek-3) numaralı
“1479 ve 2926 Sayılı Kanuna Göre Zorunlu Bağ-Kur Sigortalısı Olanların Sigortalılıklarının
Durdurulması Hakkında Tebligat Belgesi”nden biri ile ek 19 uncu maddenin uygulanması için
talepte bulunup sigortalılıkları durdurulanlardan, tekrar talepte bulunarak durdurulan sigortalılık
sürelerinin yeniden değerlendirilmesini isteyenlerin, 7/5/2008 tarihi mesai bitimine kadar ek 19
uncu madde hükmüne göre sigortalılıklarının durdurulması için 14/6/2007 tarihli ve 2007/47
sayılı Genelge eki (Ek-1) numaralı başvuru dilekçesi veren ancak, (Ek-2) ve (Ek-3) numaralı
tebligat belgesini 7/5/2008 tarihinden sonra ibraz edenlerin, talepleri geçerli sayılacak bunların
işlemleri aynı Genelge doğrultusunda sonuçlandırılacaktır.
Ek 19 uncu maddeye göre sigortalılıklarının durdurulması için talepte bulunan ve bu
taleplerine istinaden sigortalılıkları durdurulan sigortalıların veya hak sahiplerinin; 7/5/2008
tarihinden sonra Kurumumuza başvurarak durdurulan sigortalılık sürelerinin primlerini ödeyerek
yeniden sigortalılık süresi olarak değerlendirilmesini talep edenlere Kanunun geçici 17 nci
maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları doğrultusunda işlem yapılması gerektiğinden Kanunun 80
inci maddesinin yürürlüğe gireceği 1/10/2008 tarihinden sonra talepte bulunmaları konusunda
bilgi verilmesi gerekmektedir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Geçici 63 üncü Madde Uygulaması
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
172
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1- Genel Açıklamalar
4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 23/4/2015 tarihli ve 29335 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve Kanuna geçici 63 üncü madde eklenmiştir.
Geçici 63 üncü maddede; “Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi
adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı halde, bu
maddenin yayımlandığı ayın sonu itibarıyla 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu
bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden
aybaşından itibaren üç ay içerisinde ödememeleri veya ilgili kanunları uyarınca
yapılandırmamaları halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin
tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil
tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak
değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek, Kurum alacakları
arasında yer verilmez. Sigortalılıkları durdurulanlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları bu maddenin yayım
tarihini takip eden aybaşı itibariyle yeniden başlatılır.
Ancak, daha sonra sigortalı ya da hak sahipleri tarafından talep edilmesi halinde
durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamı, talep tarihinde 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre
belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden borç tutarı hesaplanarak ihya edilir. Hesaplanan
borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu
süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Tebliğ edilen borç tutarının bu süre içerisinde
tamamen ödenmemesi halinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu madde
kapsamında ödenmiş olan tutarlar ilgilinin prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması kaydıyla
faizsiz olarak iade edilir. İhya edilerek kazanılan hizmet süreleri borcun ödendiği tarihten
itibaren geçerli sayılır.
Birinci fıkraya göre sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu
kişiler hakkında 1/1/2012 tarihinden bu maddenin yürürlük tarihine kadar durdurulan süreler
için genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaz.
Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası
hükmü uygulanır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.”
hükmü yer almaktadır.
Söz konusu geçici 63 üncü maddeyle, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla
tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı
halde, bu maddenin yayımlandığı ayın sonu itibarıyla on iki ay ve daha fazla süreye ilişkin prim
borcu bulunanların sigortalılıklarının durdurulması ve daha sonra sigortalı ya da hak sahipleri
tarafından talep edilmesi halinde durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamının ihya edilebilmesi
amaçlanmıştır.
2- Kapsamdaki Sigortalılar
30/4/2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunması
kaydıyla;
- Mülga 1479 ve mülga 2926 sayılı Kanunlara göre sigortalı olarak tescilleri yapılanlar,
- Tevkifata istinaden geriye dönük olarak mülga 2926 sayılı Kanun kapsamında tescili
yapılanlar,
- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
173
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
- Değişik yapılandırma kanunlarına göre prim borçlarını yapılandırdıkları halde
(yapılandırma borcunun tamamını ödeyenler hariç) yapılandırması bozulanlar veya
yapılandırılmasının iptali için yazılı talepte bulunanlar,
- Prim borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesi kapsamında taksitlendirenlerden,
taksitlendirmesi bozulanlar veya taksitlendirilmesinin iptali için talepte bulunanlar,
geçici 63 üncü madde kapsamından yararlanabileceklerdir.
3- Sigortalılığın Durdurulması
Bu bölümün 2 nci maddesinde sayılanlardan, 30/4/2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha
fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, 31/7/2015
tarihine kadar ödememeleri veya ilgili kanunları uyarınca yapılandırmamaları yahut 6183 sayılı
Kanunun 48 inci maddesi kapsamında taksitlendirmemeleri halinde, 1/5/2015-31/7/2015 tarihleri
arasında ödenen primler de dikkate alınmak suretiyle, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha
önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, hiç prim ödemesi
bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılıklarının durdurulması
gerekmektedir.
Üç aylık ödeme süresinin sonunda, 30/4/2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha fazla süreye
ilişkin prim borcu bulunanlardan hiç prim ödemesi olmayanların sigortalılığı, tescil tarihi
itibariyle (63) terk koduyla durdurulacaktır.
Üç aylık ödeme süresinin sonunda, 30/4/2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha fazla süreye
ilişkin prim borcu bulunanlardan prim ödemesi olanların sigortalılıkları ise 30/4/2015 tarihi
itibariyle (64) sanal terk koduyla durdurulacak ve prim borçları silinecektir.
Hiç prim ödemesi bulunmaması nedeniyle sigortalılıkları tescil tarihi itibariyle (63) terk
koduyla durdurulan sigortalılar ile prim ödemesi olması nedeniyle 30/4/2015 tarihi itibariyle (64)
sanal terk koduyla sigortalıkları durdurulanlardan, durdurma işleminin yapıldığı tarihte Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılıkları aktif olanların yeniden
sigortalılıkları, 1/5/2015 itibariyle (06) koduyla yeniden başlatılacaktır.
Sigortalılıkları (64) sanal terk koduyla durdurulanların, daha sonra sosyal güvenlik il
müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine değişik gerekçelerle müracaat etmeleri halinde, aşağıda
yer alan açıklama ve örnekler doğrultusunda (64) sanal terk kodu (63) gerçek terk koduna
dönüştürülecektir.
Örnek 1- Vergi mükellefiyet kaydına istinaden 1/2/2008 tarihinde sigortalılığı başlayan
ve mükellefiyeti kesintisiz devam eden, 31/7/2015 tarihine kadar hiç prim ödemesi bulunmayan
sigortalı (A)’nın, 30/4/2015 tarihi itibariyle yapılan borç ayı sorgulamasında 87 ay prim borcunun
bulunduğu tespit edilmiştir. Üç aylık ödeme süresinin sonunda (A)’nın sigortalılığı, tescil tarihi
olan 1/2/2008 tarihi itibariyle (63) terk koduyla durdurulacaktır. Aynı sigortalının, program
aracılığıyla durdurma işleminin yapıldığı tarihte ticari faaliyetinin devam etmesi nedeniyle,
1/5/2015 tarihi itibariyle (06) koduyla yeniden sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 2- Vergi mükellefiyet kaydına istinaden 12/5/2009 tarihinde tescili yapılan ve
mükellefiyet kaydı kesintisiz devam eden sigortalı (B)’nin, değişik tarihlerde prim ödemesi
olmakla birlikte 30/4/2015 tarihi itibariyle 45 ay prim borcunun olduğu belirlenmiştir. Üç aylık
ödeme süresinin sonunda (B)’nın sigortalılığı, 30/4/2015 tarihi itibariyle (64) sanal terk koduyla
durdurulacaktır. Aynı sigortalının, program aracılığıyla durdurma işleminin yapıldığı tarihte ticari
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
174
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
faaliyetinin devam etmesi nedeniyle, 1/5/2015 tarihi itibariyle (06) koduyla yeniden sigortalılığı
başlatılacaktır.
3.1- Üç Aylık Ödeme Süresi Beklenilmeksizin Talebe İstinaden Sigortalılığın
Durdurulması
Bu bölümün 2 nci maddesinde sayılanlardan, 30/4/2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha
fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, 31/7/2015
tarihine kadar ödememeleri veya ilgili kanunları uyarınca yapılandırmamaları yahut
taksitlendirmemeleri halinde, sigortalılıkları üç aylık sürenin sonunda durdurulacaktır.
Ancak, geçici 63 üncü maddede öngörülen üç aylık süreyi beklemeden sigortalılığını
durdurmak isteyenlerin, EK-35’de yer alan başvuru formu ile dosyalarının bulunduğu sosyal
güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat etmeleri halinde, prim ödemesi
bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla,
hiç prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla (63) terk koduyla
sigortalılıkları durdurulacaktır.
Talebine istinaden sigortalılıkları durdurulanların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam ettiğinin tespit edilmesi halinde, 1/5/2015 tarihi
itibariyle (06) koduyla yeniden sigortalılığı başlatılacaktır.
Sigortalılığın durdurulmasından önce, ileride yaşanması muhtemel mağduriyetlerin ve hak
kayıplarının önlenmesi bakımından sigortalıların tescil ve hizmet sürelerinin belirlenmesine
yönelik bilgileri güncellenecek, çakışan hizmet sürelerine ilişkin prim transferiyle ilgili işlemleri
ile varsa diğer işlemleri (tescil, hizmet, beyan, ödeme yükleme, vb) tamamlanacaktır.
Örnek 1- Vergi mükellefiyetine istinaden 20/2/2012 tarihinde sigortalılığı başlayan ve
mükellefiyet kaydı kesintisiz devam eden, 31/7/2015 tarihine kadar hiç prim ödemesi
bulunmayan sigortalı (A)’nın, 30/4/2015 tarihi itibariyle 38 ay prim borcu bulunmaktadır. Geçici
63 üncü maddede öngörülen üç aylık süreyi beklemeden sigortalılığını durdurmak amacıyla EK35’de yer alan başvuru formuyla dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal
güvenlik merkezine 5/5/2015 tarihinde müracaat eden (A)’nın sigortalılığı tescil tarihi itibariyle
(63) terk koduyla durdurulacaktır. Aynı sigortalının, ticari faaliyetinin devam etmesi nedeniyle,
1/5/2015 tarihi itibariyle (06) koduyla yeniden sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 2- Vergi mükellefiyetine istinaden (4/b) kapsamındaki sigortalılığı 1/7/2010
tarihinde başlayan sigortalı (B)’nin ödemeleri aşağıdaki gibidir.
ÖDEME KODU
ÖDEME TARİHİ
ÖDEME TUTARI
1
15/2/2011
2.175,00
1
13/10/2011
2.307,00
30/4/2015 tarihi itibariyle 42 ay prim borcu bulunan ve üç aylık süreyi beklemeden
sigortalılığını durdurmak amacıyla EK-35’de yer alan başvuru formuyla dosyasının bulunduğu
sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine 8/5/2015 tarihinde müracaat eden
(B)’nin sigortalılığı, ödemiş olduğu primlerin karşıladığı tam ayın sonu olan 30/9/2011 tarihi
itibariyle (63) terk koduyla durdurulacaktır. Aynı sigortalının, ticari faaliyetinin devam ettiğinin
tespit edilmesi halinde, 1/5/2015 tarihi itibariyle (06) koduyla yeniden sigortalılığı başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
175
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 3- Şirket ortaklığı kaydına istinaden (4/b) kapsamındaki sigortalılığı 25/7/2011
tarihinde başlayan ve 5/9/2014 tarihinde sona eren sigortalı (C)’nın ödemeleri aşağıdaki gibidir.
ÖDEME KODU
ÖDEME TARİHİ
ÖDEME TUTARI
1
10/12/2012
600,00
1
10/2/2013
300,00
1
5/3/013
250,00
1
19/4/2013
500,00
30/4/2015 tarihi itibariyle 35 ay prim borcu bulunan ve üç aylık süreyi beklemeden
sigortalılığını durdurmak amacıyla EK-35’de yer alan başvuru formuyla dosyasının bulunduğu
sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine 6/5/2015 tarihinde müracaat eden
(C)’nin sigortalılığı, ödemiş olduğu primlerin karşıladığı tam ayın sonu olan 30/11/2011 tarihi
itibariyle (63) terk koduyla durdurulacaktır.
Örnek 4- Tarımsal faaliyetine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığı
1/1/2000 tarihinde başlayan sigortalı (D)’nin terk tarihi ve kodları ile ödemeleri aşağıdaki gibidir.
TERK TARİHİ
TERK KODU
30/4/2000
19
1/5/2008
06
ÖDEME
KODU
ÖDEME
TARİHİ
ÖDEME
TUTARI
ÖDEME
KODU
ÖDEME
TARİHİ
ÖDEME
TUTARI
1
10/6/2008
600,00
1
29/3/2011
656,00
4
1/7/2011
1.030,00
1
7/9/2012
7.933,28
4
28/9/2012
205,00
1
3/12/2012
205,00
1
31/12/2012
205,00
1
31/1/2013
205,00
26
31/10/2013
21,73
26
30/11/2013
22,93
26
31/12/2013
34,88
26
31/1/2014
59,05
26
28/2/2014
53,40
26
31/3/2014
51,09
26
30/4/2014
76,61
26
31/7/2014
74,06
26
20/8/2014
90,78
26
31/8/2014
86,69
26
30/9/2014
74,64
26
31/10/2014
52,49
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
176
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
26
30/11/2014
81,88
26
10/12/2014
83,10
26
31/12/2014
64,31
26
22/1/2015
69,25
26
23/1/2015
92,46
26
31/1/2015
82,64
30/4/2015 tarihi itibariyle 29 ay prim borcu bulunan ve üç aylık süreyi beklemeden
sigortalılığını durdurmak amacıyla EK-35’de yer alan başvuru formuyla dosyasının bulunduğu
sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine 12/5/2015 tarihinde müracaat eden
(D)’nin sigortalılığı, ödemiş olduğu primlerin yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre mahsup
edildikten sonra ödemelerin karşıladığı tam ayın sonu olan 30/4/2013 tarihi itibariyle (63) terk
koduyla durdurulacaktır. Aynı sigortalının, tarımsal faaliyetinin devam etmesi nedeniyle,
1/5/2015 tarihi itibariyle (06) koduyla yeniden sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 5- Tarımsal faaliyetine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığı
1/10/2001 tarihinde başlayan ve hiç prim ödemesi olmaması nedeniyle sigortalılığı tescil tarihi
itibariyle (19) terk koduyla durdurulan (E)’nin sigortalılığı 1/5/2008 tarihi itibariyle yeniden
başlatılmış ve 1/12/2012 tarihinde sona ermiştir. Kanunun geçici 17 nci madde uygulamasına
istinaden tescil tarihi itibariyle (19) terk kodu ile sigortalılığı durdurulan, faaliyetinin devam
etmesi nedeniyle 1/5/2008 tarihi itibariyle (06) kodu ile yeniden sigortalılığın başlatıldığı tarihten
sonra da hiç prim ödemesi bulunmayan ve geçici 63 üncü maddede öngörülen üç aylık süreyi
beklemeden EK-35’de yer alan başvuru formuyla dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il
müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine 7/5/2015 tarihinde müracaat eden (E)’nin sigortalılığı,
yeniden sigortalılığının başlatıldığı 1/5/2008 tarihi itibariyle (63) terk koduyla durdurulacaktır.
Sigortalı (E)’nin, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendi kapsamındaki çalışmasının 1/12/2012 tarihinde sona ermesi nedeniyle yeniden sigortalılığı
başlatılmayacaktır.
3.2- 6552 sayılı Kanun Kapsamındaki Prim Borçlarını Yapılandıranların
Sigortalılıklarının Durdurulması
Bu bölümün 2 nci maddesinde sayılanlardan, 6552 sayılı Kanun kapsamında
yapılandırmaya müracaat ederek prim borçlarını yapılandıranların, EK-35’de yer alan başvuru
formu ile dosyalarının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine
müracaat ederek yapılandırmalarının iptal edilmesini talep etmeleri halinde, yapılandırmaları iptal
edilerek sigortalılıkları prim ödemelerine göre durdurulacaktır. 6552 sayılı Kanun kapsamındaki
yapılandırma borcunun tamamını ödeyerek yapılandırmadan faydalananların talepleri ise dikkate
alınmayacaktır.
Bu durumda olan sigortalıların taleplerine istinaden öncelikle yapılandırma kapsamında
varsa (25) ödeme türünde ödedikleri tutarlar (1) prim ödeme türüne alınacak ve yapılandırmaları
iptal edildikten sonra (6552 yapılandırma taleplerini iptal etme yetkisi bütün il/merkez
müdürlüklerine açılmıştır), 30/4/2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha fazla prim borcu bulunması
halinde, sigortalılıkları prim ödemelerine göre durdurulacak olup, 12 aydan az prim borcu olması
halinde, sigortalının 6552 talebi yeniden onaylanarak (1) prim ödeme türüne alınan ödemeler
tekrar (25) ödeme türüne aktarılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
177
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- Ziraat odası kaydına istinaden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamındaki tarım sigortalılığı 26/9/2009 tarihinde başlayan ve
kesintisiz devam eden (A)’nın ödemeleri aşağıdaki gibidir.
ÖDEME
KODU
ÖDEME
TARİHİ
ÖDEME
TUTARI
ÖDEME
KODU
ÖDEME
TARİHİ
ÖDEME
TUTARI
1
23/2/2010
1.139,00
1
2/3/2010
145,00
1
25/3/2010
145,00
1
24/5/2010
150,00
1
12/7/2010
300,00
1
16/9/2010
300,00
1
30/12/2010
300,00
1
1/3/2011
450,00
1
29/8/2013
1.500,00
1
30/1/2015
2.592,46
1
10/2/2015
331,14
25
10/2/2015
469,81
1
23/3/2015
470,00
Sigortalı (A), 27/1/2015 tarihinde il müdürlüğüne müracaat ederek prim borçlarını 6552
sayılı Kanun kapsamında 18 eşit taksitle yapılandırma talebinde bulunmuş ve taksit tutarları
469,12 TL olarak tespit edilmiştir. Yapılandırma kapsamında sadece bir kez ödeme yapan
sigortalı (A), EK-35’de yer alan başvuru formuyla dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il
müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine 12/5/2015 tarihinde müracaat ederek yapılandırmasının
iptal edilmesini ve sigortalılığının durdurulmasını talep etmiştir. Sigortalı (A)’nın, yapılandırması
iptal edilerek (25) ödeme türünde ödediği tutarı (1) prim ödeme türüne alındıktan sonra
30/4/2015 tarihi itibariyle 11 ay prim borcu bulunması nedeniyle sigortalılığı prim ödemelerine
göre durdurulmayacak ve iptal edilen yapılandırması tekrar onaylanarak (1) prim ödeme türüne
alınan ödeme tekrar (25) ödeme türüne aktarılacaktır.
Örnek 2- 16/7/2005 tarihi itibariyle vergi mükellefiyetine istinaden 1479 sayılı Kanun
kapsamında tescili yapılan sigortalı (B)’nin terk tarihleri ile ödemeleri aşağıdaki gibidir.
TERK TARİHİ
ÖDEME
KODU
ÖDEME
TARİHİ
1
31/3/2011
TERK KODU
21/11/2005
01
22/6/2006
06
ÖDEME
TUTARI
1.252,53
ÖDEME
KODU
ÖDEME
TARİHİ
ÖDEME
TUTARI
1
8/4/2011
315,00
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
178
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
4
30/5/2011
942,43
1
31/5/2011
315,00
1
24/6/2011
315,00
1
29/7/2011
320,00
1
9/9/2011
330,00
4
9/9/2011
942,21
4
31/10/2011
943,00
1
31/10/2011
330,00
1
30/11/2011
330,00
1
28/12/2011
330,00
4
28/12/2011
942,21
1
31/1/2012
350,00
1
29/2/2012
350,00
4
29/2/2012
942,21
1
30/3/2012
350,00
4
30/4/2012
942,21
1
30/4/2012
638,46
1
30/5/2012
345,74
1
28/6/2012
345,74
4
28/6/2012
942,21
1
31/7/2012
366,80
4
31/8/2012
943,00
1
3/9/2012
370,00
1
28/9/2012
363,60
1
1/11/2012
400,00
4
1/11/2012
819,32
4
31/12/2012
942,21
1
31/12/2012
350,00
1
12/3/2013
400,00
4
12/3/2013
130,00
4
12/3/2013
942,21
4
31/5/2013
942,21
1
31/7/2013
942,50
25
30/12/2014
615,60
Sigortalı (B), 17/11/2014 tarihinde il müdürlüğüne müracaat ederek prim borçlarını 6552
sayılı Kanun kapsamında 18 eşit taksitle yapılandırma talebinde bulunmuş ve taksit tutarları
615,60 TL olarak tespit edilmiştir. Yapılandırma kapsamında ilk taksitini 30/12/2014 tarihinde
ödeyen sigortalı (B), EK-35’de yer alan başvuru formuyla dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik
il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine 18/5/2015 tarihinde müracaat ederek
yapılandırmasının iptal edilmesini ve sigortalılığının durdurulmasını talep etmiştir.
Sigortalı (B)’nin, yapılandırma taksiti olarak (25) ödeme türünde ödediği 615,60 TL (1)
prim ödeme türüne alınması ve yapılandırmasının iptal edilmesinden sonra 30/4/2015 tarihi
itibariyle 17 ay prim borcunun bulunduğu tespit edildiğinden, sigortalılığı prim ödemelerine göre
31/12/2013 tarihi itibariyle (63) terk koduyla durdurulacaktır.
Sigortalının ticari faaliyetinin devam etmesi nedeniyle yeniden sigortalılığı 1/5/2015 tarihi
itibariyle (06) koduyla başlatılacaktır.
3.3- Prim borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci madde kapsamında ödemek için
tecil ve taksitlendirme talebi olanların sigortalılıklarının durdurulması
Bu bölümün 2 nci maddesinde sayılanlardan, 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesi
kapsamında prim borçlarını taksitlendiren ve tecil talebi bozulmamış veya bozulmuş olanların,
EK-35’de yer alan başvuru formu ile dosyalarının bulunduğu sosyal güvenlik il
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
179
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat ederek taksitlendirmelerinin bozulmasını talep
etmeleri ve 30/4/2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha fazla prim borcu bulunması şartıyla,
sigortalılıkları prim ödemelerine göre durdurulacaktır.
3.3.1- Sigortalılığın durdurulması için müracaat edilen tarihte 48 inci madde talebi
bozulmamış olanlar
Bu durumda olan sigortalıların 48 inci madde talebi iptal edilerek, ödenen peşinat ile
taksit tutarları prim koduna aktarılacaktır. 48 inci madde talebi ihlal olmadığı için ödenen
tutarlardan irat olarak kaydedilmeyecektir. Prim koduna alınan peşinat ve taksit ödemelerinden
yapılan mahsup işleminden sonra 30/4/2015 tarihi itibarıyla 12 ay ve daha fazla aya ait prim
borcu olanların sigortalılıkları prim ödemelerine göre (63) terk kodu ile durdurulacaktır.
30/4/2015 tarihi itibariyle 12 aydan fazla prim borcu bulunmaması halinde prim koduna alınan 48
inci madde kapsamında ödenen peşinat ve taksitler (22) ve (2) koduna alınarak talebi yeniden
onaylanacaktır.
Örnek 1- (4/b) kapsamındaki sigortalı (A), prim borçlarını 18/8/2014 tarihinde 6183
sayılı Kanunun 48 inci maddesi kapsamında 18 ay taksit seçeneğiyle taksitlendirmiş ve 2015/4
üncü aya kadar olan taksitleri ile cari ay primlerini süresinde ödemiştir. 48 inci madde
taksitlendirmesi devam eden sigortalı (A), EK-35’de yer alan başvuru formuyla dosyasının
bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine 25/5/2015 tarihinde
müracaat ederek taksitlendirmesinin iptal edilmesini ve sigortalılığının durdurulmasını talep
etmiştir. Öncelikle, ihlale girmemiş ve devam eden 48 inci madde talebinin iptal edilerek (22) ve
(2) kodundaki ödemeler (1) prim ödeme koduna alınacaktır. 48 inci madde talebi ihlal olmadığı
için ödenen tutarlar irat olarak kaydedilmeyecektir. Bu işlemden sonra 30/4/2015 tarihi itibariyle
12 aydan fazla prim borcu bulunması halinde (A)’nın sigortalılığı, prim ödemelerinin karşıladığı
ayın sonu itibariyle (63) terk koduyla durdurulacaktır. Aynı sigortalının 48 inci madde
taksitlendirme iptaline ilişkin yapılan işlemler sonucunda 30/4/2015 tarihi itibariyle 12 aydan az
prim borcunun olması halinde, 18/8/2014 tarihli 48 inci madde talebi yeniden onaylanacak ve (1)
prim ödeme koduna alınan ödemeler tekrar (22) ve (2) ödeme koduna alınarak sigortalının 48 inci
madde talebi tekrar geçerli hale getirilecektir.
3.3.2- Sigortalılığın durdurulması için müracaat edilen tarihte 48 inci madde talebi
ihlale girmiş olanlar
48 inci madde taksitlendirmesi ihlale girenler (gerek taksit yönünden gerekse cari prim
yönünden) hakkında öncelikle 48 inci madde talebi iptal edilecek ve aşağıda belirtilen şekilde irat
kaydı yapılacaktır.
- “48. Madde” programında yer alan “Talep Görüntüleme” menüsündeki “İptal Onay”
seçeneğinden talep iptal edilecektir.
- “48. Madde” programında yer alan “Tecil ve Taksitlendirme” menüsündeki “Taksit
Bozma” seçeneği kullanılmak suretiyle irat kaydı yapılacaktır. Sigortalının sadece peşinat
ödemesi var ise, peşinat tutarında tecil faizinin olmaması nedeniyle irat kaydı yapılmayacaktır.
Program, son ödenen (2) kodundaki taksit ödemesinden alınması gereken iradı otomatik olarak
hesaplamakta ve hesaplanan tutarı (27) kodunda prim hesabına kaydetmektedir. (2) kaynak
kodunda kalan ödeme tutarı (1) prim ödeme koduna alınacaktır.
- Bu işlemden sonra tecil kapsamında daha önce ödenen (22) ve (2) kodundaki diğer
ödemeler “Güvence Parasal İşlemler” menüsünden manuel olarak (1) prim ödeme koduna
alınacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
180
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 2- (4/b) kapsamındaki sigortalı (B), prim borçlarını 17/2/2014 tarihinde 6183
sayılı Kanunun 48 inci maddesi kapsamında 18 ay taksit seçeneğiyle taksitlendirmiş ve 2014/3, 4,
5, 6, 7, 8, 9 ve 10 uncu ayda ödenmesi gereken taksitler ile cari ay primlerini zamanında ödemiş
ancak, 2014/11 ve 12 nci ayda ödemesi gereken taksitlerini cari ay primleriyle birlikte ödemediği
için 48 inci madde talebi ihlale girmiştir. Sigortalı (B), Ek-35’de yer alan başvuru formuyla
dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine 13/5/2015
tarihinde müracaat ederek taksitlendirmesinin iptal edilmesini ve sigortalılığının durdurulmasını
talep etmiştir. Sigortalılığın durdurulması için müracaat edilen tarihten önce 48 inci madde
talebinin ihlale girmiş olması nedeniyle, öncelikle 48 inci madde talebi iptal edilecek,
programdaki taksit bozma menüsünden irat kaydı yapıldıktan sonra (22) ve (2) kodundaki
ödemeler (1) prim ödeme koduna alınacaktır. Bu işlemden sonra 30/4/2015 tarihi itibariyle 12
aydan fazla prim borcu bulunması halinde (B)’nin sigortalılığı, prim ödemelerinin karşıladığı tam
ayın sonu itibariyle (63) terk koduyla durdurulacaktır. Aynı sigortalının, 48 inci madde talebinin
iptaline ilişkin yapılan işlemler sonucunda 30/4/2015 tarihi itibariyle 12 aydan az prim borcu
olması halinde, sigortalılığını durdurma talebi reddedilerek prim borcu tahsil edilecektir.
4- (64) sanal terk kodunun (63) gerçek terk koduna dönüştürülmesi
Program tarafından (64) sanal terk koduyla sigortalılığı durdurulanların, bu bölümün 3.1,
3.2 ve 3.3 üncü başlıklarında yer alan açıklama ve örnekler doğrultusunda gerçek terk tarihi
belirlenecek ve (64) sanal terk kodu kaldırılarak (63) gerçek terk kodu işlenecektir.
5- Durdurulan Sigortalılığın Yeniden Başlatılması
Kanunun geçici 63 üncü maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinde; “Sigortalılıkları
durdurulanlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları bu maddenin yayım tarihini takip eden aybaşı itibariyle
yeniden başlatılır.” hükmü yer almaktadır. Sigortalılıkları geçici 63 üncü madde gereğince
durdurulanlardan, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya
devam edenlerin sigortalılıkları, 1/5/2015 itibariyle (06) koduyla yeniden başlatılacaktır.
6- (4/b) Kapsamındaki Sigortalılık Süreleri Durdurulanların Diğer Statülerdeki
Sigortalılıklarının Geçerliliği
Kanunun geçici 63 üncü maddesiyle 30/4/2015 tarihi itibarıyla 12 ay ve üzerinde prim
borcu olanların sigortalılıkları, en son primi ödenmiş ay itibarıyla, prim ödenmemiş ise tescil
tarihi itibarıyla durdurulmuş olup, bu sürelerin sigortalıların veya hak sahiplerinin talebi halinde
sonradan ihya edilmesi mümkün bulunmaktadır.
1/3/2011 tarihi öncesinde çakışan hizmet süresi içinde (4/a) kapsamında hizmet
sürelerinin geçersiz, (4/b) kapsamındaki hizmet sürelerinin geçerli olması halinde, öncelikle
çakışan hizmet süresi içinde (4/a) kapsamında ödenen tutarlar (Mülga, 19/6/2020 tarihli ve
2020/21 sayılı Genelge) 20/10/2014 tarihli ve 2014/28 sayılı Genelge doğrultusunda (4/b)
kapsamındaki prim borçlarına aktarılacak, ardından 30/4/2015 tarihi itibarıyla (4/b) kapsamındaki
prim borçlarının 12 ay veya üzerinde olması halinde geçici 63 üncü maddeye istinaden durdurma
işlemi yapılacaktır.
(4/b) kapsamında sigortalı olması gerektiği halde kendilerine ait veya ortak oldukları
işyerlerinden yersiz olarak (4/a) kapsamında sigortalı gösterildiği için bu sigortalılıkları iptal
edilenlerin de (4/a) kapsamındaki süreler için yapılan ödemeleri geçerli olan (4/b) kapsamındaki
sigortalılığına aktarıldıktan sonra geçici 63 üncü maddeye göre sigortalılık süreleri
değerlendirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
181
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- 17/5/2005 tarihinde başlayan vergi mükellefiyet kaydına istinaden 1479 sayılı
Kanun kapsamındaki sigortalılığı 17/5/2005 tarihinde başlatılan ve sigortalılığı kesintisiz devam
eden (A) sigortalısının 20/3/2007 ila 15/4/2010 tarihleri arasında (4/a) kapsamında sigortalı
olduğu, bu sürelerde (4/a) kapsamındaki primlerin ödenmiş olmasına rağmen (4/b) kapsamındaki
primlerin ödenmemiş olduğu varsayıldığında, (4/b) kapsamındaki sigortalılık statüsünün geçerli
olması nedeniyle çakışan süre içinde (4/a) kapsamında ödenen primleri (4/b) kapsamındaki prim
borçlarına aktarılacak, ardından 30/4/2015 tarihi itibarıyla 12 ay ve üzerinde prim borcunun
bulunması halinde geçici 63 üncü maddeye istinaden durdurma işlemi yapılacaktır.
Çakışan hizmet süresi içinde, (4/a) kapsamındaki sigortalılığın geçersiz, (4/b)
kapsamındaki sigortalılığın geçerli olduğu ve (4/a) kapsamında bildirilen hizmet sürelerine ilişkin
primlerin ödenmemiş olması durumunda da yine (4/b) kapsamındaki sigortalılık statüsünün
geçerli olması ve sonradan ihya edilmesi mümkün olduğu nazara alınarak, (4/a) kapsamındaki
geçersiz olan sigortalılık statüsü iptal edilecek, primlerin ödenmemiş olması nedeniyle herhangi
bir aktarım yapılmayacak ve sonradan talep edilmesi halinde (4/b) kapsamındaki sigortalılık
statüsü ihya edilecektir.
Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının (4/a) kapsamındaki hizmetlerine ilişkin primlerinin
ödenmemiş olduğu varsayıldığında, (4/a) kapsamındaki sigortalı hizmetlerinin iptali yapılarak,
(4/b) kapsamındaki sigortalılık statüsü geçici 63 üncü maddeye istinaden durdurulacak, ancak
sigortalı veya hak sahiplerinin talebi halinde (4/b) kapsamında durdurulmuş sürelere ilişkin
hizmet sürelerinin sonradan ihya edilmesi mümkün olabilecektir.
Örnek 3- Vergi mükellefiyet kaydına istinaden (4/b) kapsamında sigortalı olan (C)’nin
(4/b) kapsamındaki 1/5/2007 ila 30/4/2015 tarihleri arasındaki primlerinin ödenmemiş olması
nedeniyle sigortalılığının 1/5/2007 tarihi itibarıyla geçici 63 üncü maddeye istinaden
durdurulduğu ve vergi mükellefiyet kaydının devam etmesi nedeniyle 1/5/2015 tarihi itibarıyla
sigortalılığının yeniden başlatıldığı, ancak 20/12/2015 tarihinde sigortalının müracaatı üzerine
yapılan incelemede 15/3/2010 ila 30/4/2012 tarihleri arasında 4/a kapsamında sigortalı olduğu ve
primlerinin ödendiğinin anlaşıldığı varsayıldığında,
- 15/3/2010 ila 28/2/2011 tarihleri arasında (4/b) kapsamındaki hizmetler geçerli
olduğundan bu süreler zarfında 4/a kapsamındaki hizmetlerin iptali yapılarak, ödenen primler 4/b
kapsamındaki sigortalılık statüsünden kaynaklanan prim borçlarına aktarılacak,
- 1/3/2011 ila 30/4/2012 tarihleri arasında (4/a) kapsamındaki sigortalılık geçerli
olduğundan, prim transferi yapılmayarak, (4/b) kapsamındaki sigortalılık 28/2/2011 tarihi
itibarıyla sonlandırılıp 1/5/2015 tarihi itibarıyla yeniden başlatılacaktır. Ardından 30/4/2015 tarihi
itibarıyla 12 ay ve üzerinde prim borcunun bulunması nedeniyle (4/b) kapsamındaki sigortalılık
en son prim ödenmiş ayın sonu itibarıyla durdurulacaktır.
Örnek 4- 8/4/2013 tarihinde Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında tarım sigortalılığına
müracaat eden sigortalı (N) hakkında yapılan inceleme sonucunda 4/a, 4/b, 4/c kapsamında
kaydının olmadığı tespit edilmiş ve ek 5 inci madde kapsamında tescil işlemi yapılmıştır.
Sigortalı prim borçlarını düzenli olarak ödemiş ancak 11/8/2015 tarihinde yapılan kontrol
sonucunda 9/4/2013 tarihinde vergi mükellefiyet kaydına istinaden 4/b kapsamında sigortalı
olmasını gerektiren tescil kayıt işleminden dolayı ek 5 tarım tescil sigortalılığı 8/4/2013 tarihi
itibarıyla sonlandırılmıştır. (4/b) kapsamındaki sigortalılık statüsünün geçerli olması nedeniyle
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
182
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
çakışan süre içinde ek 5 kapsamında ödenen tutarlar 4/b kapsamındaki prim borçlarına
aktarılacak, ardından 30/4/2015 tarihi itibarıyla 12 ay ve üzerinde prim borcunun bulunması
halinde geçici 63 üncü maddeye istinaden durdurma işlemi yapılacaktır.
Örnek 5- 1/5/2009-5/9/2013 tarihleri arasında (4/a) kapsamında, 6/9/2013 tarihinden
itibaren (4/b) kapsamında sigortalı olan (H)’nin, en son prim ödediği tarih esas alınarak
31/12/2013 tarihinde (4/b) sigortalılığı durdurulmuş, 1/5/2015 tarihinde yeniden başlatılmıştır.
Yapılan incelemede 1/5/2009-5/9/2013 tarihleri arasında kendi işyerinden (4/a) kapsamında
bildirim yapıldığı anlaşılmıştır. Bu durum hizmet çakışması olmadığından sigortalının 1/5/2009
tarihi itibarıyla (4/b) tescili yapılacak, (4/a) kapsamında ödenen primler (4/b)’ye aktarılacaktır.
Aynı sürelerde hem 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (1), (2) ve (3)
numaralı alt bentleri kapsamında, hem de (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalılıkları
bulunan kişilerin;
- 28/2/2011 ve öncesi tarihlerde önce başlayan sigortalılıkları
- 1/3/2011 ve sonrasında (1), (2) ve (3) numaralı alt bentler kapsamındaki sigortalılıkları,
geçerli sayılacaktır.
Bu bakımdan aynı süreler içinde hem (1) (2) ve (3) numaralı alt bentler kapsamında, hem
de (4) numaralı alt bent kapsamında sigortalılık süreleri bulunan kişilerce geçersiz olan
sigortalılık statüsünden ödenen primler geçerli olan sigortalılık statüsüne aktarılacak, ardından
30/4/2015 tarihi itibarıyla (4/b) kapsamındaki prim borçlarının 12 ay veya üzerinde olması
halinde geçici 63 üncü maddeye istinaden durdurma işlemi yapılacaktır.
Bu maddede açıklanan hususların yayımlandığı tarihten önceki genelge, genel yazı ve
talimatlar doğrultusunda prim aktarma ve Kanunun 53 üncü maddesine göre tespit edilen
sigortalılık süreleri ile ilgili yapılan işlemler geçerli kabul edilecek geriye dönük yeni bir işlem
yapılmayacaktır.
7- Durdurulan Sigortalılık Sürelerinin İhya Edilmesi
30/4/2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunması
nedeniyle sigortalılıkları durdurulanların, daha sonra kendileri ya da hak sahipleri tarafından, EK36’da yer alan başvuru formuyla dosyalarının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal
güvenlik merkezine müracaat ederek ihya talebinde bulunmaları halinde, durdurulan sigortalılık
sürelerinin tamamı için talep tarihinde 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime
esas kazanç tutarı üzerinden ihya borcu hesaplanacaktır. İhya edilecek süreler belirlenirken,
geçici 63 üncü madde kapsamında durdurulan sürelerle birlikte önceki kanunlara göre durdurulan
sürelerin tamamı dikkate alınacaktır. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin
(1), (2) ve (3) numaralı alt bentleri ile (4) numaralı alt bendi kapsamında durdurulan sigortalılık
sürelerin bulunması halinde, sigortalı ya da hak sahiplerinin talep ettiği kapsamdaki sigortalılık
sürelerinin tamamı ihya edilecektir.
Hesaplanan ihya borç tutarının tamamı borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde
ödendiği takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamında olanlar hariç olmak üzere diğer alt bentlerine göre sigortalı sayılanlar için;
İhya tutarı = Durdurulan Gün x Beyan Edilen Prime Esas Günlük Kazanç x % 34,5 formülüyle,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamındaki sigortalılar ile köy muhtarları için ise;
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
183
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
İhya tutarı = Durdurulan Gün x Beyan Edilen Prime Esas Günlük Kazanç x 4,5 x
23/30 formülüyle,
hesaplanacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
kapsamındaki sigortalıların 2016 yılındaki ihya tutarı 23 gün üzerinden hesaplanacak olup, “23”
ibaresi prime esas günlük kazancın otuz katını geçmemek üzere takip eden her yıl için bir puan
artırılacaktır.
Tebliğ edilen borç tutarının üç ay içerisinde tamamen ödenmemesi halinde bu süreler
sigortalılık süresi olarak değerlendirilmeyecek, bu madde kapsamında eksik ödenmiş olan tutarlar
ilgilinin prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması kaydıyla faizsiz olarak iade edilecektir.
Eksik ya da süresi dışında yapılan ödeme nedeniyle ihya talebi geçersiz hale gelen
sigortalı ya da hak sahipleri yeniden ihya talebinde bulunabileceklerdir.
Örnek 1- Vergi mükellefiyet kaydına istinaden 1/5/2008 tarihinde sigortalılığı başlayan
ve 31/7/2015 tarihine kadar hiç prim ödemesi bulunmayan sigortalı (A)’nın, 30/4/2015 tarihi
itibariyle yapılan borç ayı sorgulamasında 84 ay prim borcunun bulunduğu tespit edilmiş ve
sigortalılığı tescil tarihi olan 1/5/2008 tarihi itibariyle (63) terk koduyla durdurulmuştur. Daha
sonra sigortalı (A), EK-36’da yer alan başvuru formuyla dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il
müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine 17/9/2015 tarihinde müracaat ederek durdurulan
sürelerinin ihya edilmesini talep etmiştir. Sigortalının ihya talebinde bulunduğu 17/9/2015
tarihinde geçerli olan asgari ücret üzerinden prime esas günlük kazanç tutarı olarak 42,45 TL
beyan edilmiştir. 30/4/2015 tarihi itibariyle durdurulan sigortalılık süresinin 2520 gün olduğu
anlaşılmıştır.
İhya tutarı = Durdurulan Gün x Beyan Edilen Prime Esas Günlük Kazanç x 4,5
İhya tutarı = 2520 x 42,45 x 4,5
İhya Tutarı= 36.906,03 TL
Hesaplanan 36.906,03 TL tutarındaki ihya borcu 17/9/2015 tarihinde sigortalıya tebliğ
edilmiş ve sigortalı kendisine tebliğ edilen ihya borçlanma tutarının tamamını 15/12/2015
tarihinde ödemiş olduğundan, durdurulan süreler hizmet olarak değerlendirilecektir.
Örnek 2- 1/3/2000 tarihinde başlayan ve kesintisiz devam eden vergi mükellefiyet kaydı
nedeniyle 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığı 1/3/2000 tarihinde başlatılan (B)’nin,
30/4/2008 tarihi itibariyle yapılan borç ayı sorgulamasında 60 aydan fazla prim borcunun
bulunduğu tespit edilmiş ve hiç prim ödemesi bulunmayan sigortalının tescil tarihi olan 1/3/2000
itibariyle (19) terk koduyla sigortalılığı durdurulmuştur. Vergi kaydının devam etmesi nedeniyle
1479 sayılı Kanun kapsamındaki yeniden sigortalılığı 1/5/2008 tarihi itibariyle başlatılmıştır.
1/5/2008 tarihinden sonraki sigortalılık sürelerinde değişik tarihlerde prim ödemesi bulunan
sigortalının 30/4/2015 tarihi itibariyle yapılan borç ayı sorgulamasında 49 ay prim borcunun
bulunduğu tespit edilmiştir. Sigortalının prim ödemelerinin karşıladığı tam ayın sonu olan
31/3/2011 tarihi itibariyle (63) terk koduyla ikinci kez durdurulmuştur. Vergi kaydının devam
etmesi nedeniyle, yeniden sigortalılığı 1/5/2015 tarihi itibariyle (06) koduyla başlatılmıştır. Daha
sonra sigortalı (B), EK-36’da yer alan başvuru formuyla dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il
müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine 21/10/2015 tarihinde müracaat ederek durdurulan
sürelerinin ihya edilmesini talep etmiştir Sigortalı (B)’nin (19) terk koduyla 2940 gün, (63) terk
koduyla 1470 gün olmak üzere toplam 4410 gün durdurulan sigortalılık süresinin olduğu
anlaşılmıştır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
184
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
İhya tutarı = Durdurulan Gün x Beyan Edilen Prime Esas Günlük Kazanç x 4,5
İhya tutarı = 4410 x 42,45 x % 34,5
İhya Tutarı= 64.585,55 TL
Hesaplanan 64.585,55 TL ihya borç tutarı 21/10/2015 tarihinde sigortalıya tebliğ edilmiş
ve sigortalı kendisine tebliğ edilen borçlanma tutarının tamamını 11/1/2016 tarihinde ödemiş
olduğundan, durdurulan süreler hizmet olarak değerlendirilecektir.
Örnek 3- Ziraat odası kaydına istinaden, Kanunun 4 maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında 1/3/2009 tarihinde sigortalılığı başlayan ve 31/7/2015
tarihine kadar hiç prim ödemesi bulunmayan sigortalı (C)’nin, 30/4/2015 tarihi itibariyle yapılan
borç ayı sorgulamasında 74 ay prim borcunun bulunduğu tespit edilmiş ve sigortalılığı 1/3/2009
tescil tarihi itibariyle (63) terk koduyla durdurulmuştur. Daha sonra sigortalı (C), EK-36’da yer
alan başvuru formuyla dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik
merkezine 24/9/2015 tarihinde müracaat ederek durdurulan sürelerinin ihya edilmesini talep
etmiştir. Sigortalının ihya talebinde bulunduğu 24/9/2015 tarihinde geçerli olan asgari ücret
üzerinden prime esas günlük kazanç tutarı olarak 42,45 TL beyan edilmiştir. 30/4/2015 tarihi
itibariyle durdurulan sigortalılık süresinin 2.220 gün olduğu anlaşılmıştır.
İhya Tutarı=Durdurulan Gün x Beyan Edilen Prime Esas Günlük Kazanç x % 34,5 x 22/30
İhya tutarı = 2.220 x 42,45 x 4,5 x 22/30
İhya Tutarı= 23.842,46 TL
Hesaplanan 23.842,46 TL tutarındaki ihya borcunun 24/9/2015 tarihinde tebliğ edilmiş ve
sigortalı kendisine tebliğ edilen borçlanma tutarının tamamını 21/11//2015 tarihinde ödemiş
olduğundan, durdurulan süreler hizmet olarak değerlendirilecektir.
8- Sigortalılığın Durdurulması ve Yeniden Başlatılmasında Devredilen Bağ-Kur
Genel Müdürlüğü Tarafından Yayımlanan 3/8/1995 tarihli ve 1995/11 sayılı Genelge
Hükümlerinin Uygulanıp Uygulanmayacağı
Bu bölümün 2 nci maddesinde sayılanlardan, 30/4/2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha
fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, 31/7/2015
tarihine kadar ödememeleri veya ilgili kanunları uyarınca yapılandırmamaları ya da 6183 sayılı
Kanunun 48 inci maddesi kapsamında taksitlendirmemeleri halinde, 1/5/2015-31/7/2015 tarihleri
arasında ödenen primler de dikkate alınmak suretiyle, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha
önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, hiç prim ödemesi
bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılıklarının durdurulması
gerekmektedir.
Mülga 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılık süresinin tespitinde 3/8/1995 tarihli ve
1995/11 sayılı Genelgeden yararlanma talebi olmayanların sigortalılıkları 30/4/2015 tarihi
itibariyle 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunması halinde geçici 63 üncü madde
uyarınca durdurulacaktır. Durdurulan sürelerin ihya edilerek değerlendirilmesinin usul ve esasları
geçici 63 üncü maddede yer aldığından, sigortalılık süresinin durdurulmasından sonra sigortalı ya
da hak sahiplerinin 1995/11 sayılı Genelge hükümlerinden yararlanma talepleri dikkate
alınmayacak ve ihya süresinin tespitinde 1995/11 sayılı Genelge hükümleri uygulanmayacaktır.
Örnek 1- 1/5/1994-25/5/2004 tarihleri arasında meslek kuruluşu kaydı, 20/5/199824/2/2002 tarihleri arasındaki vergi mükellefiyet kaydı bulunan (A)’nın, mülga 1479 sayılı Kanun
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
185
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
kapsamındaki sigortalılığı 1/5/1994-25/5/2004 olarak tespit edilmiştir. Değişik tarihlerde prim
ödemesi bulunan (A)’nın 30/4/2015 tarihi itibariyle 12 aydan fazla prim borcu bulunması
nedeniyle sigortalılığı 31/3/2000 tarihi itibariyle (63) terk koduyla durdurulmuştur. Sigortalılığı
durdurulduktan sonra 17/11/2015 tarihinde 1995/11 numaralı Genelge hükümlerinden yararlanma
talebinde bulunan (A)’nın bu talebi işleme alınmayacaktır.
Örnek 2- Yukarıdaki örnekte yer alan sigortalının sigortalılık süresinin durdurulmasından
önce 1995/11 numaralı Genelge hükümlerinden yararlanma talebinde bulunduğu varsayıldığında,
mülga 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığı vergi mükellefiyet kaydına istinaden
20/5/1998-24/2/2002 olarak tespit edilecektir. Prim ödemesi bulunmadığı varsayıldığında (A)’nın
sigortalılığı tescil tarihi olan 20/5/1998 itibariyle (63) terk koduyla durdurulacaktır. Daha sonra
sigortalı (A), EK-36’da yer alan başvuru formuyla dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il
müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat ederek durdurulan sürelerinin ihya edilmesini
talep ettiğinde, oda ve sicil kayıtları dikkate alınmadan sadece vergi kayıtlarına istinaden
belirlenen ve geçici 63 üncü madde kapsamında durdurulan süreler dikkate alınarak ihya işlemi
sonuçlandırılacaktır.
9- Tebliğ Edilen İhya Borcu Ödendikten Sonra Sigortalı Bilgilerinde Yapılan
Değişiklikler Nedeniyle İhya Talebi Geçersiz Olanlar
30/4/2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunması
nedeniyle sigortalılıkları durdurulanların, daha sonra kendileri ya da hak sahipleri tarafından, EK36’da yer alan başvuru formuyla dosyalarının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal
güvenlik merkezine müracaat ederek ihya talebinde bulunulması halinde, durdurulan sigortalılık
sürelerinin tamamı için talep tarihinde 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime
esas kazanç tutarı üzerinden borç tutarı hesaplanacaktır. Hesaplanan borç tutarının tamamı,
borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödendiği takdirde, bu süreler sigortalılık süresi
olarak değerlendirilecektir.
Ancak, tebliğ edilen ihya borcu ödendikten sonra sigortalılık bilgilerinde sonradan bir
değişiklik olması halinde, ihya edilmesi gereken sigortalılık süresi ve buna bağlı olarak ihya borç
tutarı farklılık gösterebilecektir.
Bu durumdaki sigortalıların öncelikle sigortalılık süreleri yeniden belirlenerek, ilk ihya
talebi iptal edilmeden ek ihya talebi alınacak ve ek ihya talep tarihindeki beyan tutarı üzerinden
hesaplanan ihya fark tutarının, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödenmesi halinde ihya
talebi geçerli sayılacaktır.
Diğer taraftan tebliğ edilen ihya borcunu ödedikten sonra sigortalılık bilgilerinde yapılan
değişiklik sonucunda durdurulan sigortalılık sürelerinde azalma olması halinde, ihya talebi iptal
edilerek, değişen ihya süreleri ve ilk beyanındaki prime esas kazanç tutarı dikkate alınmak
suretiyle yeniden ihya borcu hesaplanacaktır. Yeniden yapılan hesaplama neticesinde tespit
edilen ihya borç tutarı daha önce tebliğ edilen borç tutarından daha az olacağından, fazla olan
kısım ihya kodundan prim koduna alınacaktır.
10- İhya Talebinden Vazgeçilmesi
Kanunun geçici 63 üncü maddesi uygulamasına göre sigortalılığı durdurulanların
durdurulan sigortalılık sürelerine ilişkin ihya talebinde bulunup Kanunda belirtilen süre içerisinde
ihya tutarının tamamını ödeyerek ihyası geçerli olan sigortalıların daha sonradan bu taleplerinden
vazgeçmek istemeleri halinde taleplerinin mümkün olmadığı kendilerine bildirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
186
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
11- Hizmetlerin Bildirilmesi
Bu bölümün 2 nci maddesinde sayılanlardan, 30/4/2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha
fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, 31/7/2015
tarihine kadar ödememeleri veya ilgili kanunları uyarınca yapılandırmamaları ya da 6183 sayılı
Kanunun 48 inci maddesi kapsamında taksitlendirmemeleri halinde, 1/5/2015-31/7/2015 tarihleri
arasında ödenen primler de dikkate alınmak suretiyle, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha
önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, hiç prim ödemesi
bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılıklarının durdurulması
gerekmektedir.
Primi ödenmeyen süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmediğinden durdurulan
sigortalılık süreleri hizmet birleştirilmesinde dikkate alınmayacaktır.
Kanunun geçici 63 üncü maddesi kapsamında sigortalılık süreleri tescil tarihi itibariyle
durdurulanların hizmet sürelerinin istenmesi halinde, sigortalılık başlangıç tarihi itibariyle
sigortalılığın durdurulduğu ve bu nedenle de birleştirilecek hizmet sürelerinin bulunmadığı
bildirilecektir.
Kanunun geçici 63 üncü maddesi kapsamında sigortalılık süreleri durdurulanların,
durdurulan süreler haricindeki primi ödenmiş hizmet süreleri bildirilecek hizmetler kapsamında
değerlendirilecek ve mülga 1479 ile 2926 sayılı Kanunlara göre aylık bağlama ve toptan ödeme
işlemlerinde de dikkate alınacaktır.
12- Diğer Hususlar
12.1- Ödeme planlarının ilgililere tebliği
Durdurulan sigortalılık sürelerinin ihya edilmesine ilişkin başvurulara istinaden hazırlanan
ödeme planı, sigortalı ya da hak sahibine imza karşılığı elden verilecek ya da başvuru formunda
beyan edilen adres dikkate alınmak suretiyle 7201 sayılı Kanuna göre ilgiliye tebliğ edilecektir.
Ödeme planları oluşturulduktan sonra ödenecek tutarlar banka ekranlarına
yansıtılacağından, ödeme planları tebliğ edilememiş borçluların her ne kadar ödeme planları
taraflarına ulaşmamış olsa bile banka kanalıyla ödeme yapmaları mümkün olacaktır.
12.2- Sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin
genel sağlık sigortalılığı
Kanunun geçici 63 üncü maddesi kapsamında sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların
bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, 1/1/2012 tarihinden 30/4/2015 tarihine kadar durdurulan
süreler için Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık
sigortalısı olarak tescilleri yapılmayacaktır.
12.3- İhya edilen hizmet sürelerinin geçerlilik tarihi
Kanunun geçici 63 üncü maddesi kapsamında ihya edilen hizmet süreleri borcun ödendiği
tarihten itibaren geçerli sayılacaktır.
12.4- Sigortalılardan alınacak belgeler
Kanunun geçici 63 üncü maddesinde öngörülen üç aylık süreyi beklemeden sigortalılığını
durdurmak isteyenlerin, Ek-35’de yer alan başvuru formu ile dosyalarının bulunduğu sosyal
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
187
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat etmeleri, bu sürelerin yeniden
değerlendirilmesi için ihya talebinde bulunanların ise EK-36’da yer alan başvuru formu ile
dosyalarının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine müracaat
etmeleri sağlanacaktır. Ayrıca, Kurumca elektronik ortamda temin edilemeyen sigortalılığa esas
güncel belgeler sigortalı ya da hak sahiplerinden gerekli görülmesi halinde istenecektir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
KANUNUN 4 ÜNCÜ MADDESİNİN BİRİNCİ
FIKRASININ (c) BENDİNE TABİ OLAN SİGORTALILAR
BİRİNCİ BÖLÜM
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci
Fıkrasının (c) Bendine Tabi Çalışan Sigortalılar
1- Genel açıklama
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan ilk
defa 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle kamu idarelerinin kadro ve pozisyonlarında çalışmaya
başlayanlar, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
sayılmışlardır.
Kanunun, 5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçici 4 üncü maddesi
uyarınca, Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, Kanunun yürürlüğe
girdiği tarih itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına
alınanlar ile Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak
çalışmış olup, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden
çalışmaya başlayanlar ve bunların dul ve yetimleri hakkında Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun ile mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri uygulanacaktır.
Ayrıca, Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi bir göreve giren
ancak, aylığından tam kesenek kesilmeden bu görevinden ayrılan ve Kanunun yürürlük tarihinden
sonra yeniden bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında göreve
başlayan sigortalılar hakkında da 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacaktır.
Örnek 1- 27/9/1995 tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi göreve başlayan ve Kanunun
yürürlük tarihi olan 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren de bu kapsamdaki görevine devam eden
sigortalı hakkında Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde 5434 sayılı Kanunun mülga
hükümleri uygulanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
188
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 2- 15/4/2006-14/7/2007 tarihleri arasında 5434 sayılı Kanuna tabi görev yaptıktan
sonra istifaen görevinden ayrılan, 1/3/2008-30/8/2010 tarihleri arasında Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışan, 12/10/2010 tarihinde
ise tekrar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında bir göreve
başlayan sigortalı hakkında Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde 5434 sayılı Kanunun
mülga hükümleri uygulanacaktır.
Örnek 3- 23/2/2007 tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi göreve başlayan adına emeklilik
keseneği ve kurum karşılığı kesilmeden 26/2/2007 tarihinde görevinden ayrılan, Kanunun
yürürlüğünden sonra 28/10/2010 tarihinde tekrar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında bir göreve başlayan sigortalı hakkında Kanunda aksine hüküm bulunmayan
hallerde 5434 sayılı Kanunun mülga hükümleri uygulanacaktır.
Örnek 4- 10/10/2008 tarihinde memur olarak göreve başlayan, 18/10/2008 tarihinde
istifaen görevinden ayrılan ve 19/9/2010 tarihinde polis memuru olarak tekrar göreve başlayan
sigortalı hakkında Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde 5434 sayılı Kanunun mülga
hükümleri uygulanacaktır.
Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunmayan ve
Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında çalışmaya başlayanlar hakkında ise 5434 sayılı Kanun ile 2829 sayılı Kanun
hükümleri değil, Kanun hükümleri uygulanacaktır.
Örnek 5- Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunmayan
ve 15/10/2010 tarihinde ilk defa memur olarak göreve başlayan sigortalı hakkında Kanun
hükümleri uygulanacaktır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Örnek 6- Muvazzaf askerlik hizmetini
1990 yılında yedek subay olarak yaptıktan sonra 506 sayılı Kanuna tabi çalışan ve 2009 yılında
birleştirilmiş hizmet süreleri üzerinden tarafına 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında yaşlılık aylığı bağlanan sigortalı, 18/9/2014 tarihinde memur olarak göreve
atanmıştır. Buna göre, 2008 yılı Ekim ayı başından önce yedek subay olarak görev yapmış olan
sigortalı hakkında Kanunda aksine bir hüküm bulunmayan hallerde 5434 sayılı Kanunun mülga
hükümleri uygulanacaktır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Örnek 7- 2006-2007 öğrenim yılında
Harp Okulunda öğrenime başlayan, öğrenimini tamamlamadan 2009 yılında Harp Okulu ile
ilişiği kesilen ilgili, 15/5/2015 tarihinde Kültür Bakanlığı emrinde memur olarak göreve
başlamıştır. İlgili Harp Okulunu tamamlamadan ayrıldığından 15/5/2015 tarihinden sonra
başlayan memuriyet hizmeti nedeniyle hakkında 5434 sayılı Kanunun mülga hükümlerinin
uygulanmasına imkan bulunmamakta olup, 5510 sayılı Kanun hükümleri uygulanacaktır.
Kanunun kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin hükümleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara bu kapsamda oldukları sürece uygulanmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
189
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigortalı
sayılanlar
Kamu idarelerinde, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre hizmet
akdine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışanlar ile Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak
çalışmaları nedeniyle ilgili mevzuatında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar, Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendine göre sigortalı sayılmışlardır.
Buna göre, 2008 yılı Ekim ayı başından sonra kamu idarelerinde ilk defa çalışmaya
başlayacak olanlardan,
- 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile kadro
ihdası yapılmış olan kamu kurum ve kuruluşlarında daimi kadrolara atananlar,
- 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile kadro
ihdası olmamasına rağmen kanunlarında bulunan özel hükümler uyarınca 5434 sayılı Kanunla
ilgilendirilmeleri gerekenler,
- 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli olarak göreve
başlayanlar,
- Kadro karşılığı sözleşmeli personel çalıştıran kamu kurum ve kuruluşlarının
kanunlarında belirtilen kadro ve unvanlarda çalışanlar,
sigortalı sayılacaklardır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Ayrıca, 5434 sayılı Kanunda veya
kendi personel kanunlarında belirtilen sürelerde talep etmeleri halinde Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklarına hükmedilenlerden,
yazılı talepte bulunmamalarına rağmen emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarının/primlerinin
süresi içerisinde Kurumumuz hesabına yatırıldığı anlaşılanlar yazılı talepleri aranmaksızın
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
2.1- 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar
2008 yılı Ekim ayı başından sonra kamu idarelerinde ilk defa, 657 sayılı Kanunun 86 ncı
maddesi gereğince memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya
görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine açıktan
vekil olarak atananlar sigortalı sayılacaklardır.
2.2- Kuruluş ve personel kanunları veya diğer kanunlar gereğince seçimle veya
atama yoluyla kamu idarelerinde göreve gelenler
Kuruluş veya personel kanunları ve diğer kanunlar ile süresi kanunlarla belirlenen
görevlere seçilme veya atama yoluyla gelenlerin, bu görevleri sebebiyle kendilerine ilgili
kanunlarında Devlet memurları gibi emeklilik hakkı verilmiş olanlardan hizmet akdi ile çalışması
öngörülmemiş olanlar sigortalı sayılacaklardır.
Örnek- Personeli için kadro ihdası yapılmadığı gibi herhangi bir hizmet akdine de tabi
olmayan 3/4/2008 tarihli ve 5752 sayılı Kanunun 1 inci maddesi uyarınca 5434 sayılı Kanunla
ilgilendirilmiş olan Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulu
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
190
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
başkan ve üyeleri Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
sayılacaklardır.
2.3- Başbakan, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar İle Türkiye Büyük Millet
Meclisi Üyeleri (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
2008 yılı Ekim ayı başından sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğine seçilenler
seçildikleri, (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Cumhurbaşkanı Yardımcıları ile
açıktan bakan olarak atananlar atandıkları tarihten itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır. Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434
sayılı Kanuna tabi hizmeti olanların ise sigortalılıkları seçildikleri veya atandıkları tarihi takip
eden aybaşından itibaren başlatılacaktır.
Malullük, yaşlılık ve emekli aylığı almakta iken 2008 yılı Ekim ayı başından sonra
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğine seçilen veya açıktan bakan atananlardan isteyenler
emekli aylıkları kesilmek suretiyle aylıklarının kesildiği tarihten itibaren sigortalı sayılacaklardır.
Başbakan ve bakanlar hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri gibi işlem
yapılacaktır.
2.4- Bakan Yardımcıları
8/6/2011 tarihli ve 27958 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 643 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 3 üncü maddesi uyarınca görev süresi Hükümetin görev süresi ile sınırlı olmak
üzere bakan yardımcılığı kadroları ihdas edilmiş olup, bakan yardımcısı olarak atananlar
atandıkları tarihten itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
sigortalı sayılacaklardır. Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti
olanların ise sigortalılıkları atandıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılacaktır.
2.5- Belediye Başkanları ile İl Encümeninin seçimle gelen üyeleri
2008 yılı Ekim ayından önce belediye başkanlığına veya il encümeninin seçimle gelen
üyeliğine seçilenlerden 5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi olanların iştirakçilikleri, 2008 yılı Ekim
ayından itibaren 4 ncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında devam edecektir.
Örnek 1- 15/10/2001-4/11/2003 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunan
ve 28/3/2004 tarihinde belediye başkanı seçilen sigortalının talebi üzerine 15/4/2004 tarihinden
itibaren iştirakçiliği sağlanmıştır. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte iştirakçi olan sigortalının
iştirakçiliği 15/10/2008 tarihinden itibaren 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında devam edecektir.
- 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunanlar ile 506, 1479, 2925 ve 2926 sayılı kanun
hükümlerine tabi çalışmakta iken belediye başkanlığına veya il encümeninin seçimle gelen
üyeliğine seçilenlerden, sigortalılıklarını 506, 1479, 2925 ve 2926 sayılı kanunlar kapsamında
devam ettirenler 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve
(b) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır. 2008 yılı Ekim ayı başından sonra 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamındaki sigortalılığını sona erdirenlerin sigortalılıklarının
sona erdiği tarihten itibaren, sigortalılıklarını sona erdirmeyenlerin ise taleplerinin Kurum
kayıtlarına geçtiği tarihten itibaren (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
191
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2008 yılı Ekim ayı başından önce 506, 1479, 2925 ve 2926 sayılı kanun hükümlerine tabi
çalışması sona erenlerden 5434 sayılı Kanuna göre ilgilendirme talebinde bulunmayanlar 2008
yılı Ekim ayı başından itibaren sigortalı sayılacaklardır.
Bunlardan, 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunanlar hakkında bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanacaktır.
Örnek 2- 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken görevinden 14/5/2001 tarihinde ayrılan
ve 5/7/2002 tarihinden itibaren 1479 sayılı Kanuna tabi çalışan sigortalı, 27/3/2004 tarihinde
belediye başkanı seçilmiştir. Bu tarihten itibaren 1479 sayılı Kanunla ilgilendirilmesini gereken
mesleki faaliyetine son vermeyen sigortalının belediye başkanlığına seçildiği tarihten itibaren
1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam etmiştir. Sigortalının 1/10/2008 tarihinden sonra da
sigortalılığı 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında devam edecektir.
Örnek 3- Örnek 2’de belirtilen sigortalının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığı, 8/12/2008 tarihinde vergi mükellefiyetini gerektiren mesleki
faaliyetine son vermesi nedeniyle sona ermiştir. Bu sigortalının (c) bendi kapsamındaki
sigortalılığı 15/12/2008 tarihinden itibaren başlatılacaktır.
Örnek 4- Örnek 2’de belirtilen sigortalının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığına son vermeyerek 5/1/2009 tarihinde talepte bulunması halinde 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılığı sona erdirilecek 15/1/2009 tarihi
itibariyle (c) bendine tabi sigortalılığı başlatılacaktır.
- 2008 yılı Ekim ayı başından önce malullük, yaşlılık ve emekli aylığı bağlananlar ile bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bağlanacak olanlardan belediye başkanlığına veya il
encümeninin seçimle gelen üyeliğine seçilenler, 2008 yılı Ekim ayından sonra 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olmak istemeleri durumunda, emekli aylıkları
kesilmek suretiyle dilekçelerinin Kurum kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden aybaşından itibaren
sigortalı sayılacaklardır. Bunlardan, daha önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunanlar
hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümleri
uygulanacaktır.
Örnek 5- 1479 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken, 27/3/2004 tarihinde
belediye başkanı seçilen ve 18/11/2008 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı olmak isteyen sigortalı, yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren
sigortalı sayılacaktır.
Örnek 6- 5434 sayılı Kanuna tabi emekli aylığı almakta iken 27/3/2004 tarihinde
belediye başkanı seçilen ve 30/12/2008 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı olmak için Kuruma müracaat eden sigortalı, emekli aylığının
kesileceği ayı takip eden 15/1/2009 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır.
- Kanunun yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim ayından sonra belediye başkanlığına veya il
encümeninin seçimle gelen üyeliğine seçilenlerden, sigortalılık hali bulunmayanlar ile Kanunun 4
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
192
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında sigortalı olanlar, isteklerine
bakılmaksızın seçildikleri tarihten itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
Ancak, 65 yaşını tamamladıktan sonra belediye başkanlığına veya il encümeninin seçimle
gelen üyeliğine seçilenler, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
sigortalı olma talebinde bulunsalar dahi sigortalı sayılmayacaklardır. Bu görevlere seçildikten
sonra 65 yaşını tamamlanmış olanların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamındaki sigortalılığı, Kanunun 9 ncu maddesinin (c) bendi uyarınca 65 yaşını tamamladığı
tarihi takip eden aybaşından itibaren sona erecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Emekli aylığı almakta iken belediye
başkanlığına seçilen ve istekleri üzerine ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi uyarınca sigortalı sayılan ancak görevlerinin sona erdiği tarihte son sigortalılık
statüsüne göre tarafına aylık bağlanamayan sigortalılara daha önce tarafına aylık bağlanan statüye
göre, 4/1-c kapsamında geçen süreleri de dikkate alınmak suretiyle aylık bağlanacağından,
bunların istekleri üzerine kurulan 4/1-c kapsamındaki sigortalılıklarından vazgeçmelerine imkân
bulunmamaktadır.
2.6- Belediye Başkan Yardımcıları
Belediye meclis üyeleri arasından görevlendirilen ve herhangi bir sigortalılığı bulunmayan
belediye başkan yardımcıları, Kuruma müracaat ederek Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi uyarınca sigortalı sayılmalarını istemeleri halinde seçildikleri tarihten,
belediye başkan yardımcılığı görevinden önce zorunlu sigortalılığı bulunması halinde ise bu
sigortalılığının sona erdirildiği tarihten itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi uyarınca sigortalı sayılacaklardır.
Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan emekli aylığı almakta iken belediye başkan
yardımcısı olarak görevlendirilenlerin ise Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
uyarınca sigortalı sayılmayacaklardır.
Örnek 1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca sigortalı iken
29/3/2009 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimlerinde belediye meclis üyesi seçilen ve
5/4/2009 tarihinde belediye başkanınca başkan yardımcı olarak görevlendirilen sigortalı,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigortalı olmayı talep etmesi
halinde (b) bendi kapsamında sigortalılığı devam ettiğinden sigortalılığı başlatılmayacaktır.
Ancak, sigortalı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki
sigortalılığını sona erdirmesi halinde sigortalılığının sona erdiği tarihten itibaren 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 2- 17/5/2007 tarihinde devlet memuru olarak göreve başlayan ve seçimler
nedeniyle görevinden istifa ederek 29/3/2009 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimlerinde
belediye meclis üyesi seçilen ve 19/8/2010 tarihinde belediye başkanınca başkan yardımcı olarak
görevlendirilen sigortalı, 21/8/2010 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi uyarınca sigortalı olmayı talep etmiştir. Buna göre, sigortalı Kanunun geçici 4 üncü
maddesi uyarınca talep tarihini takip eden aybaşı olan 15/9/2010 tarihinden itibaren Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigortalı sayılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
193
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.7- Sendikalar ve konfederasyonlar ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim
kurullarına seçilenlerden aylıksız izne ayrılanlar
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu gereğince sendika veya
konfederasyonların ilk genel kuruluna kadar sevk ve idare edecek yönetim kurulu üyeleri, genel
kurulda yönetim kuruluna seçilenler ile sendika şube yönetim kurulu üyeliğine seçilenlerden,
seçildikleri tarihten itibaren otuz gün içerisinde aylıksız izne ayrılan yöneticileri Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
Bu görevlerinden ayrılanlardan otuz gün içinde görevlerine başlamak için yazılı
başvuruda bulunmayanlar görevlerinden çekilmiş sayılarak sigortalılıkları sona erdirilecektir.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu sendikaları ve konfederasyonları ile
sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenlerden aylıksız izne ayrılanlar
hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümleri
uygulanacaktır.
2.8- Askeri öğrenciler
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra harp okulları, fakülte ve yüksek okullarda Türk
Silahlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askeri öğrenci olanlar ile
astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine tabi
tutulan adaylar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
sayılacaklardır. Bunlardan okullarını bitirdikten sonra görevlerine başlamadan ayrılanların, bu
okullarda geçen öğrencilik süreleri sigortalılık süresinden sayılmayacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ancak, 31/7/2016 tarih ve 29787 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Harp Okulları
kapatılarak Milli Savunma Bakanlığına bağlı Milli Savunma Üniversitesi (Kara, Hava ve Deniz
Harp Okulları ve Astsubay Meslek Yüksekokulları) ile İçişleri Bakanlığına bağlı olarak Jandarma
ve Sahil Güvenlik Akademileri kurulmuş olup, 6/1/2017 tarihi ve 29940 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 680 sayılı KHK ile yapılan değişiklik uyarınca da, 6/1/2017 tarihinden itibaren söz
konusu okullarda öğrenim gören öğrenciler hazırlık sınıfı da dahil Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ayrıca, yine 669 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname uyarınca Gülhane Askeri Tıp Akademisi kapatılarak Sağlık Bilimleri
Üniversitesine devredilmiş olup, bu üniversitede öğrenim görenler askeri öğrenci olma vasfını
kaybettiklerinden 31/7/2016 tarihinden sonra bu okullarda öğrenim görenler Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır.
Örnek 1- 17/9/2009 tarihinde Kara Harp Okuluna giren ve 30/9/2013 tarihinde mezun
olan kişi, 17/9/2009 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında sigortalı olacaktır. Ancak mezun olduktan sonra herhangi bir nedenle subay nasb
edilmemesi durumunda Kara Harp Okulunda geçen eğitim süresi sigortalılık süresinden
sayılmayacaktır.
Örnek 2- 5/9/2009 tarihinde hukuk fakültesine öğrenci olarak giren, 14/9/2010 tarihinde
Türk Silahlı Kuvvetleri hesabına okumaya başlayan ve 30/9/2013 tarihinde mezun olarak bu tarih
itibariyle subay nasbedilen sigortalının askeri öğrenci olduğu 14/9/2010 tarihi ile mezun olduğu
30/9/2013 tarihi arasındaki süre sigortalılık süresinden sayılacaktır. Okula kayıt yaptırdığı
5/9/2009 tarihi ile askeri öğrenci olduğu 13/9/2010 tarihleri arasındaki sivil öğrencilikte geçen
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
194
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
süresi Kanunun 46 ncı maddesi uyarınca borçlandırılması halinde sigortalılık süresinden
sayılacaktır.
2.9- Polis Akademisi öğrencileri ile Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan
öğrenciler
2008 yılı Ekim ayı başından sonra Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda,
Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel
Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır. Bunlardan okullarını bitirdikten sonra
görevlerine başlamadan ayrılanların bu okullarda geçen öğrencilik süreleri sigortalılık süresinden
sayılmayacaktır.
Örnek 1- 14/12/199l tarihinde doğan, 6/9/2009 tarihinde Polis Akademisine kayıt
yaptıran, 20/6/2013 tarihinde mezun olan ve aynı tarihten itibaren komiser yardımcısı olarak
göreve atanan sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki
sigortalılığı 18 yaşını tamamladığı 14/12/2009 tarihinden itibaren başlayacaktır.
Örnek 2- 8/9/2007 tarihinde Polis Akademisine kayıt yaptıran, 18/6/2011 tarihinde
mezun olan ve komiser yardımcısı olarak göreve atanan sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalılığı 1/10/2008 tarihinden itibaren başlayacaktır.
Polis Akademisine kayıt yaptırdığı 8/9/2007 tarihi ile Kanunun yürürlüğe girdiği 1/10/2008
tarihleri arasında öğrencilikte geçen süresi borçlanma kapsamında olup, Kanunun 46 ncı maddesi
uyarınca borçlandırılması halinde sigortalılık süresinden sayılacaktır.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) 4652 sayılı Polis Yükseköğretim
Kanununda 4/4/2015 tarih ve 29316 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “6638 sayılı Polis Vazife
ve Salahiyet Kanunu, Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile yapılan değişiklikle Polis Akademisi Başkanlığı
Güvenlik Bilimleri Fakültesi, Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Müdürlüğüne dönüştürüldüğünden,
Polis Akademisi Başkanlığına bağlı Polis Amirleri Eğitim Merkezi Müdürlüğünde öğrenim gören
öğrenciler öğrenime başladıkları tarihten itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır. Bunlardan okullarını bitirdikten sonra görevlerine
başlamadan ayrılanların bu okullarda geçen öğrencilik süreleri sigortalılık süresinden
sayılmayacaktır.
2.10- Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde polislik eğitimine tabi tutulan adaylar (Ek,
28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
2/8/2013 tarihli ve 28726 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6495 sayılı “Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 39 uncu maddesi ile
Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendinde yapılan değişiklik uyarınca polis
nasbedilmek üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde polislik eğitimine tabi tutulan adaylar
6495 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 2/8/2013 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigortalı sayılacak olup, bunlardan Polis Meslek
Eğitim Merkezlerindeki eğitimlerini tamamlamadan ayrılanlar ile eğitimlerini tamamlamalarına
rağmen görevlerine başlamadan ayrılanların Eğitim Merkezlerinde geçen eğitim süreleri
sigortalılıklarından sayılmayacaktır.”
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
195
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.11- Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına ait sağlık kurum ve kuruluşlarında
görev yapan tabip ve uzman tabiplerin 65 yaşından sonra geçen çalışmaları (Ek, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
694 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname” nin 85 inci maddesi ile 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununa
eklenen ve 1/2/2018 tarih ve 7078 sayılı Kanunun 81 inci maddesi ile de aynen kabul edilen ek
17 nci madde uyarınca, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına ait sağlık kurum ve kuruluşlarında
görev yapan tabip ve uzman tabipler ile 24/11/2004 tarihli ve 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu
hükümlerine göre istihdam edilen aile hekimleri, her yıl ilgili Bakanlıkça uygun görülmek
şartıyla yetmişiki yaşına kadar çalışabileceklerdir.
Buna göre, Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği 25/8/2017 tarihinde Sağlık
Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına ait sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan tabip ve uzman
tabipler ile 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında görev
yapmakta iken 24/11/2004 tarihli ve 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu hükümlerine göre aile
hekimi olarak görev yapan ve her yıl Bakanlıkça çalışmaları uygun görülenlerden,
- Kararnamenin yürürlüğe girdiği 25/8/2017 tarihinden sonra 65 yaşını doldurmadan önce,
bu görevlere açıktan atama yoluyla atananlar,
- Kararnamenin yürürlüğe girdiği 25/8/2017 tarihinden önce 65 yaşını doldurmuş veya bu
tarihten sonra dolduracak olanlardan açıktan atama yoluyla atananlar,
- 65 yaşını doldurmuş olan ancak görevi ile ilişiği kesilmeyip çalışmaya devam edenler,
3359 sayılı Kanunun ek 17 nci maddesi uyarınca 72 yaşına kadar çalışabilecekler ve
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
sayılacaklardır.
2.12- Öğretim üyelerinin çalışmaları (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
18/6/2017 tarihli ve 7033 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile 2547 sayılı Kanunun 30
uncu maddesine eklenen fıkra uyarınca yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvurmuş olup,
sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrolarında bulunanlardan yükseköğretim kurumlarınca
belirlenen bölüm ve programlarda görevlerinde kalmalarında fayda görülenler, yükseköğretim
kurumunun teklifi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile emeklilik yaş hadlerini doldurdukları
tarihten itibaren, yetmiş beş yaşını geçmemek üzere emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya
kadar birer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek, bunların sigortalılık veya
iştirakçilik ilişkisi önceki kadro unvanları esas alınmak suretiyle devam ettirilecektir.
Ancak bu hükmün uygulamasında Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü ile
5/12/2017 tarihinde Yükseköğretim Kurulunun resmi internet sitesinde yayınlanarak yürürlüğe
giren Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş Yükseköğretim Kurumlarında Emeklilik Yaş
Haddini Doldurmuş Öğretim Üyelerinin Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve
Esaslar dikkate alınarak işlem yapılacaktır.
Buna göre,
-Yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyelerinin, sözleşmeli olarak
çalıştırılmak için müracaatlarını, yaş haddini doldurmadan en az üç ay önce kadrosunun
bulunduğu bölüm başkanlığına, dekanlığına veya enstitü/yüksekokul/konservatuvar müdürlüğüne
yapmaları ve sözleşmeli olarak çalışmaları,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
196
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
-2547 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine eklenen fıkra hükmünün yürürlüğe girdiği
1/7/2017 tarihi ile Yükseköğretim Kurumlarında Emeklilik Yaş Haddini Doldurmuş Öğretim
Üyelerinin Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esasların yürürlüğe girdiği
5/12/2017 tarihi arasında yaş haddinden dolayı emekli olan öğretim üyelerinin, 5/12/2017
tarihinden itibaren üç ay içinde emekli oldukları yükseköğretim kurumlarına müracaat ederek
sözleşmeli olarak çalışmaları,
halinde 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
sigortalı sayılacaklardır.
2.13- Emekli aylığı almakta iken belirli görevlere seçilen ve atananlar (Ek, 19/6/2020
tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
Kurumumuz Yönetim Kurulunun 16/5/2019 tarih ve 2019/105 sayılı Kararı uyarınca
emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta iken genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler,
döner sermayeler, fonlar, belediyeler, tarafından kurulan birlik ve işletmeler, bütçeden yardım
alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları,
kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve
sermayesinin P'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon
veya görevlerde;
-5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin 4 üncü fıkrası hükmüne göre aylıkları
kesilmeksizin çalışmaya başlayanlardan 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacağı belirtilenler,
-5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin 4 üncü fıkrasında sayılmamakla birlikte kendi
kurum veya personel kanunlarında ya da Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde aylıkları
kesilmeksizin çalışabileceği hükme bağlananlar,
16/5/2019 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
Ayrıca, 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin 4 üncü fıkrası hükmüne göre aylıkları
kesilmeksizin çalışmaya başlayanlardan kendi kurum veya personel kanunlarında ya da
Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde istekleri halinde emekli aylıkları kesilmek suretiyle sigortalı
olabileceklerine dair hüküm bulunanların örneğin milletvekilleri, belediye başkanları, Radyo
Televizyon Üst Kurulu Üyeleri, Kamu Denetçiliği Kurumu baş denetçi ve denetçileri gibi
sigortalıların istekleri halinde emekli aylıkları kesilmek suretiyle 5510 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalılıkları devam ettirilecektir.
Emekli aylıkları kesilmeksizin sigortalı sayılacak olanlar mevcut emeklilik statülerine
bağlı olarak genel sağlık sigortasından yararlanmaya devam edeceklerinden, bunlardan ayrıca
genel sağlık sigortası primi kesilmeyecektir.
Örnek - 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
yaşlılık aylığı alan ve 14/4/2019 tarihinde il encümen üyeliğine seçilen sigortalı talebine
bakılmaksızın Yönetim Kurulunun karar tarihi olan 16/5/2019 tarihinden itibaren almakta olduğu
aylık kesilmeksizin 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında sigortalı sayılacaktır.
Mevcut uygulamalarda esas alınarak bu kapsamdakilerden görevi herhangi bir nedenle
sona erenlerin bu görevleri sırasında geçen sigortalılık süreleri (prim ödeme süreleri) hakkında
ise;
- İlk defa 2008 yılı Ekim ayı başından sonra 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) kapsamında
çalışmaya başlayanlar hakkında, aynı Kanunun 30 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi
hükümlerinin uygulanması,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
197
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
- 2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanun kapsamında hizmetleri
bulunanlardan;
a) 5434 sayılı Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümleri
uyarınca 4/1-(c) kapsamında emekli aylığı bağlanmış olanlara, 5434 sayılı Kanunun mülga 100
üncü maddesi hükümlerinin uygulanması,
b) 4/1-(c) kapsamı dışındaki statülerden aylık bağlanmış olanlar hakkında mülga 2829
sayılı Kanunun 5 inci maddesi hükümlerinin uygulanması,
gerekmektedir.
3- Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca sigortalı sayılanlar
Kanunun geçici 4 üncü maddesi ile 5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi iken;
- 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamına alınanlar,
- 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup Kanunun yürürlük tarihinden
sonra 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar,
- Kamu idarelerinde hizmet akdi ile veya sözleşmeli olarak çalışanlardan, ilgili kanunları
gereği 5434 sayılı Kanun ile ilgilendirilenler ile bunlardan ilgi devamı kurmuş olanlar, aynı
statüde çalışmaya devam ettikleri sürece,
- 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin son fıkrası, ek 71, ek 76 ve geçici 192 nci
maddeleri uyarınca ilgi devamı sağlanmış olanlardan ilgileri devam ettirilenler ile 5434 sayılı
Kanunun 12 nci maddesinin son fıkrası, ek 71, ek 76 ve geçici 192 nci maddelerine göre ilgi
devamı şartlarını taşıyanlardan Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilgi devamı kurmak isteyenler,
- 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi uyarınca, özelleştirme programına alınan
kuruluşlarda çalışan personelden kamu kurum ve kuruluşlarına atanacak olanlardan 5434 sayılı
Kanun kapsamında ve kadro ihdası yapılmış bir kuruma atananlar,
- 5434 sayılı Kanuna tabi bir görevde bulunmakta iken, özelleştirme programına alınan
kuruluşların 5434 sayılı Kanunun emeklilik hakkı tanınan kadro ve pozisyonlarına atananlarla, bu
kuruluşların özelleştirilmeleri sonucu sermayelerindeki kamu payı % 50’nin altına düşenler ile
bunlardan anonim şirkete dönüştürülüp dönüştürülmediğine bakılmaksızın satılan veya
devredilenlerde 5434 sayılı Kanuna tabi olarak çalışan personelden isteyenler,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklar
ve haklarında Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümleri
uygulanacaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
Sigortalılığın Başlangıcı ve Kuruma Bildirilmesi
1- Sigortalılığın başlangıcı (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanların,
- Kamu idarelerinde göreve başladıkları,
- Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda Türk Silahlı Kuvvetleri, 31/7/2016
tarihinden sonra ise Milli Savunma Bakanlığı hesabına okuyanlar ile Polis Akademisi ile fakülte
ve yüksek okullarda Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyanların öğrenime başladıkları,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
198
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
- Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına okuyanların öğrenime başladıkları,
- Fakülte ve yüksekokullarda kendi hesabına okumakta iken Türk Silahlı Kuvvetleri,
31/7/2016 tarihinden sonra Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı hesabına okuyanlar veya Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya
başlayanların, bu Kurumlar hesabına okumaya başladıkları,
- Astsubay meslek yüksek okulları ile astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik
eğitimine tabi tutulan adayların öğrenime başladıkları,
tarihten itibaren sigortalılıkları başlatılır.
2- Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun
hükümleri uygulanacak sigortalıların hizmet başlangıcı
Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun hükümleri
uygulanacak sigortalıların sigortalılık başlangıçları kamu idaresinde göreve başladıkları tarih
olmakla birlikte, aybaşından sonra göreve girenlerden göreve başladıkları tarih ile o ayın sonuna
kadar ödenen kıst aylıklarından kesenek alınmadığından, hizmetleri tam aylık ödenerek tam
kesenek kesildiği tarihten itibaren başlayacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Haklarında 5434 sayılı Kanun
hükümleri uygulananlardan kıst aylık alanların göreve başladıkları tarihte adlarına emeklilik
keseneği ve kurum karşılığı yatırılmadığından, bu tarihin sigortalılık başlangıç tarihi olarak
değerlendirilmesi mümkün olmamakla birlikte, bu kapsamda görev yapanlar için Kanunun geçici
4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında 2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanuna
tabi çalışmış olanlar hakkında 5434 sayılı Kanunun mülga hükümlerinin uygulanacağına dair
hüküm bulunduğundan, kesenek kesilmeden kıst aylık alınarak geçen çalışma süreleri sadece
ilgililerin haklarında uygulanacak kanun hükümlerinin tespitinde ve yapılacak doğum borçlanma
işlemlerinde tescil olarak değerlendirilecektir.
Kamu idarelerinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
görev yapan sigortalılar için aybaşı 15/10/1987 tarihine kadar her ayın 1 inci günü iken, bu
tarihten sonra her ayın 15 inci günü olarak değiştirilmiştir.
Ancak, aylıklarını her ayın 1 inde alan Kurumlarda görev yapan sigortalılar için aybaşı
ayın 1’i, aylıklarını her ayın 15’inde alan sigortalılar için ise ayın 15’i olarak alınacaktır.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 1- 18/6/1985 tarihinde
memur olarak göreve başlayan ve 5434 sayılı Kanun uyarınca Kurumumuzla ilgilendirilen
sigortalının hizmet başlangıç tarihi aylığından tam kesenek kesilmeye başlandığı aybaşı olan
1/7/1985 tarihidir.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 2- 20/6/2000 tarihinde
memur olarak göreve başlayan ve 5434 sayılı Kanun uyarınca Kurumumuzla ilgilendirilen
sigortalının, hizmet başlangıç tarihi, aylığından tam kesenek kesilmeye başlandığı aybaşı olan
15/7/2000 tarihi olacaktır.
3- Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesi ve verilme süreleri
Kamu idareleri ilk defa veya tekrar çalıştırmaya başlattıkları sigortalıları sigortalılık
başlangıç tarihinden itibaren onbeş gün içinde “Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi” (EK-17) ile esigorta yoluyla Kuruma bildirmekle yükümlü kılınmıştır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
199
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi iken, 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanların daha önce 5434 sayılı Kanuna göre
tescili yapılmış olduğundan, bu sigortalılar için Kurumlarınca sigortalı işe giriş bildirgesi
verilmeyecektir.
Sigortalı işe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi halinde ilgili kamu idaresine 102 nci
madde gereğince idari para cezası uygulanmayacaktır.
Örnek 1- T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünde 22/1/2009 tarihinde
mühendis olarak göreve başlayan sigortalının işe giriş bildirgesi ile sigortalılığının başladığı
22/1/2009 tarihinden itibaren en geç 5/2/2009 tarihine kadar sigortalı e-sigorta yoluyla Kuruma
bildiriminin yapılması gerekmektedir.
Örnek 2- 29/12/1990 tarihinde doğan, 15/9/2008 tarihinde Hava Harp Okulunda
öğrenime başlayan öğrencinin sigortalılığı 18 yaşını tamamlayacağı 29/12/2008 tarihinden
itibaren başlayacağından, sigortalı işe giriş bildirgesinin 29/l2/2008 tarihinden itibaren en geç
12/1/2009 tarihine kadar e-sigorta yoluyla Kuruma verilmesi gerekmektedir.
Örnek 3- Hukuk fakültesinde kendi hesabına okumakta iken 19/1/2009 tarihinde Emniyet
Genel Müdürlüğü hesabına okumaya başlayan sigortalının işe giriş bildirgesi ile sigortalılığının
başladığı 19/01/2009 tarihinden itibaren en geç 2/2/2009 tarihine kadar e-sigorta yoluyla Kuruma
bildiriminin yapılması gerekmektedir.
Örnek 4- Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde 5434 sayılı Kanuna tabi olarak
çalışmakta iken 17/8/2005 tarihinde istifaen görevinden ayrılan, 9/2/2009 tarihinde aynı Kurumda
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olarak göreve
başlayan sigortalı, 9/2/2009 tarihinden itibaren en geç 23/2/2009 tarihine kadar sigortalı işe giriş
bildirgesinin e-sigorta yoluyla Kuruma bildirilmesi gerekmektedir.
Örnek 5- Karayolları Genel Müdürlüğünde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında görev yapmakta iken, 26/1/2009 tarihinde Toplu Konut İdaresi
Başkanlığında bir göreve naklen atanan sigortalı, atandığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca
26/l/2009 tarihinden itibaren en geç 9/2/2009 tarihine kadar sigortalı işe giriş bildirgesinin esigorta yoluyla Kuruma bildiriminin yapılması gerekmektedir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sigortalılığın Sona Ermesi Ve Kuruma Bildirilmesi
1- Sigortalılığının sona ermesi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanların
sigortalılıkları,
(1) Ölüm veya aylık bağlanmasını gerektiren hallerde, görev aylıklarının kesildiği tarihi takip
eden aybaşından,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
200
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 2) 5434 sayılı Kanunun 40 ıncı
maddesinde belirtilen veya kurumların kendi personel mevzuatına göre belirlenen yaş hadleri ile
sıhhi izin sürelerinin doldurulması halinde ise bu süre ve hadlerin doldurulduğu tarihleri takip
eden aybaşından,
(3) Diğer hallerde ise görevden ayrıldıkları tarihten
itibaren sona erer.
(4) a) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında
çalışmakla birlikte 5434 sayılı Kanunun ek 76 ve geçici 192 nci maddelerine göre ilgileri devam
edenler hakkında,
b) 5434 sayılı Kanunun ek 71 inci maddesi uyarınca ilgileri devam edenler hakkında,(1),
(2) ve (3) üncü maddelerin ilgili hükümleri uygulanır.
c) 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca isteğe bağlı iştirakçilikleri devam
edenlerin, (1), (2) ve (3) üncü maddenin ilgili hükümleri ile birlikte toplu ya da fasılalı olarak toplam
altı aydan fazla süre emeklilik kesenekleri ile kurum karşılıklarını süresinde ödemeyenlerin son kez
emeklilik kesenek ve kurum karşılıklarını yatırmadıkları ayı takip eden ay başından itibaren,
d) 5434 sayılı Kanunun ek 76 ncı maddesi uyarınca çalışmaksızın istekleri üzerine ilgileri
devam edenlerin (1), (2) ve (3) üncü maddenin ilgili hükümleri ile birlikte talepleri üzerine
dilekçelerinin Kurum kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden ay başından itibaren,
(5) Emekli aylığı almakta iken belediye başkanlığına seçilen ve Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigortalı sayılanların istekleri üzerine emekli aylıkları kesilmek
suretiyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca kurulan ilgileri, yine
istekleri üzerine ilgilerinin kurulduğu tarihten itibaren,
sigortalılıkları sona erer.
2- Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun
hükümleri uygulanacak sigortalıların hizmetlerinin sona ermesi
5434 sayılı Kanunun mülga hükümleri uyarınca, her ne sebep ve suretle olursa olsun
(istek, yaş haddi, sicilen re’sen, malülen emekliye sevk, ölüm, istifa, çekilme v.b.) sigortalıların
görevlerinin sona ermesi halinde sigortalılıkları bu tarih itibarıyla sona ermekte ise de
aybaşlarından sonra görevden ayrılanların görevden ayrıldıkları aya ait kesenekleri tam
kesildiğinden, görevden ayrıldıkları tarihi takip eden ayın sonuna kadar olan sürelerin tamamının
fiili hizmet süresinin hesabında dikkate alınması gerekmektedir.
Örnek 1- 12/4/1985 tarihinde memur olarak göreve başlayan ve 5434 sayılı Kanun
uyarınca Kurumumuzla ilgilendirilen sigortalı, 16/8/1989 tarihinde istifaen görevinden
ayrılmıştır. Bu durumda, ilgilinin sigortalılığı 14/9/1989 tarihinde sona erecek, fiili hizmet süresi
ise 1/5/1985-14/9/1989 tarihleri arasında 4 yıl 4 ay 14 gün olacaktır.
Örnek 2- 12/5/1997 tarihinde memur olarak göreve başlayan ve 5434 sayılı Kanun
uyarınca Kurumumuzla ilgilendirilen sigortalı, 28/4/2010 tarihinde istifaen görevinden
ayrılmıştır. Bu durumda ilgilinin sigortalılığı 14/5/2010 tarihinde sona erecek, fiili hizmet süresi
ise 15/5/1997-14/5/2010 tarihleri arasında 13 yıl olacaktır.
2.1- Zamanaşımına uğrayan hizmet sürelerinin değerlendirilmesi
5434 sayılı Kanunun mülga 117 nci maddesi uyarınca kesenekleri zamanaşımına
uğrayarak hizmetleri tasfiye olanların bu hizmetleri, Kanunun geçici 4 üncü maddesinin onaltıncı
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
201
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
fıkrası gereğince 2008 yılı Ekim ayı başından geçerli olmak üzere Kanuna göre birleştirilecek
hizmet olarak dikkate alınacaktır.
Hizmet bildirimi yapılırken ilgilinin görevinden ayrıldığı tarihten itibaren 5 yıl geçmiş ise
bu hizmetlerin 2008 yılı Ekim ayı başından geçerli olacağı hizmet bildirim yazılarında mutlaka
belirtilecektir.
2.2- Kesenek veya toptan ödeme yapılan hizmetlerin ihya edilmesi ve borçlanması
Kanunun yürürlüğü girdiği tarihten önce iştirakçi olup, 2008 yılı Ekim ayı başından sonra
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) kapsamında sigortalılığı bulunmayanlardan;
a) Re’sen, sicilen, malulen veya yaş haddinden emekliye sevk edilenlerden hizmet
sürelerinin aylık bağlanmasına yetmemesi nedeniyle tarafına toptan ödeme yapılmak suretiyle
hizmetleri tasfiye olanların,
b) Kesenek iadesi yapılmak suretiyle hizmetleri tasfiye olanların,
c) İstifa etmek suretiyle görevinden ayrılanların,
d) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenlerden ölenlerin dul ve yetimlerinin,
borçlandırılacak veya ihya edilecek hizmetleri ile birlikte Kanuna göre aylığa hak
kazanmaları ve 5434 sayılı Kanuna (mülga hükümleri dahil) göre aylık bağlanması şartlarını
taşımaları halinde borçlanma ve ihya işlemleri yapılacaktır.
Kesenekleri iade edilmek veya toptan ödeme yapılmak suretiyle hizmetleri tasfiye olanlar
ile borçlanma yapanların bu hizmetleri ihya ve borçlanma için gerekli paranın yatırıldığı tarihten
itibaren geçerli hizmet olarak dikkate alınacaktır.
İlgililer hakkında yapılan ihya işlemlerinde ihya ve borçlanma tutarının hesaplanması
mülga 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılacaktır.
Örnek 1- 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken 10/2/2004 tarihinde vefat eden ve söz
konusu tarih itibariyle 5 yıl 2 ay hizmeti bulunan iştirakçinin iki çocuğuna yetim aylığı
bağlanmış, eşine ise hizmetinin aylık bağlamaya yetmemesi nedeniyle toptan ödeme yapılmıştır.
Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca eşinin yazılı müracaat etmesi halinde toptan ödeme
yapılan hizmetinin ihya işlemi yapılacaktır.
Örnek 2- 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken adi malül olarak emekliye sevk edilen
ancak hizmetinin yetmemesi nedeniyle tarafına toptan ödeme yapılmış olan kişi 3 ay sigortalı
çalıştıktan sonra açıkta iken 10/10/2003 tarihinde vefat etmiştir. Son kez sigortalı olarak çalışan
ancak açıkta iken ölmesi nedeniyle hak sahiplerine 2829 sayılı Kanun uyarınca 506 sayılı Kanuna
göre aylık bağlanması gerektiğinden ihya işlemi yapılamayacaktır.
Örnek 3- 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken vefat eden ve vefat ettiği tarihte 3 yıl
10 ay hizmeti bulunan iştirakçinin hizmet süresinin dul ve yetimlerine aylık bağlanmasına
yetmemesi nedeniyle eşe, çocuğa ve anneye toptan ödeme yapılmıştır. Eşinin askerlikte geçen 1
yıl 6 ay süresinin borçlandırılarak tarafına aylık bağlanmasını istemesi halinde, askerlik süresi
mülga 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre borçlandırılacak tahakkuk eden borç tutarı ile 3 yıl 10
ay hizmetinin ihyası için yatırması gereken paranın tamamı aylık bağlanma talebinde bulunan
eşten tahsil edilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
202
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
İhya işlemlerinin yapılabilmesi için aylık bağlanması talebi yeterli olacağından ayrıca
ihya talep dilekçesi istenmeyecektir. Ancak, borçlanma işlemlerinin yapılabilmesi için borçlanma
talep dilekçesi istenecektir.
3- Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin verilmesi
Sigortalılığın sona ermesine ilişkin bildirimler, “Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi” (EK18) ile sigortalılığın sona ermesini takip eden on gün içinde e-sigorta yoluyla Kuruma yapılır. Yer
değiştirme suretiyle bir kurumdan diğer bir kuruma nakledilenler hakkında sigortalı işten ayrılış
bildirgesi ile gerekli bildirimlerin ilgili kurumca yapılması gerekmektedir.
Kamu idarelerinin yurtdışında çalıştırdıkları personel için de sigortalı işten ayrılış
bildirgelerini yasal süreleri içerisinde Kuruma vermeleri gerekmektedir.
Örnek 1- Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Ankara İl Müdürlüğünde Mühendis olarak görev
yapan sigortalı, 26/1/2009 tarihinde istifaen görevinden ayrılmıştır. Sigortalının işten ayrılışının,
sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile görevinden ayrıldığı tarihi takip eden günden itibaren en geç
5/2/2009 tarihine kadar Kurumunca e-sigorta yoluyla Kuruma bildirilmesi gerekmektedir.
Örnek 2- T.C. Devlet Demiryolları 1. Bölge Müdürlüğünde çalışmakta iken 2/12/2009
tarihinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Ankara İl Müdürlüğüne naklen tayin edilen sigortalının,
işten ayrılış bildirgesinin T.C. Devlet Demiryolları 1. Bölge Müdürlüğünce görevinden ayrıldığı
günü takip eden günden başlamak üzere en geç 12/12/2009 tarihine kadar e-sigorta yoluyla
Kuruma verilmesi gerekmektedir.
Örnek 3- Milli Eğitim Bakanlığında 30/8/2004 tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi
öğretmen olarak göreve başlayan ve 29/12/2008 tarihinde görevde iken vefat eden sigortalının
işten ayrılış bildirgesinin görev aylığının kesildiği tarihi takip eden aybaşı olan 15/1/2009
tarihinden itibaren 24/1/2009 tarihine kadar verilmesi gerekmekte ise de söz konusu tarihin resmi
tatil olması nedeniyle belgenin 26/1/2009 tarihine kadar Kuruma verilmesi gerekmektedir.
Kanunun ek 1 inci maddesi gereğince, 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine
tabi sigortalılar için 1/8/2009 tarihinden itibaren düzenlenen işe giriş ve sigortalı işten ayrılış
bildirgesine ÇSGB iş kolu alanı ilave edilmiş olup, bu alanın kamu idareleri tarafından
doldurulması gerekmektedir. İşe giriş ve işten çıkış bildirgelerinin geç verilmesinden dolayı kamu
idarelerine idari para cezası uygulanmayacaktır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sözleşmeli Erbaş ve Erler
1- Sözleşmeli erbaş ve erlerin sigortalılıkları ve prime esas kazançları
6191 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca sözleşmeli er adayları, ön sözleşme
yapılarak askerî eğitime alınacaktır. Askerî eğitimi başarı ile tamamlayanlarla, dört yıldan fazla
olmamak kaydıyla en az üç yıllık sözleşme yapılacaktır. Müteakip sözleşmeler, bir yıldan az üç
yıldan fazla olmamak şartıyla azami yirmidokuz yaşın bitirildiği yılın Aralık ayı sonuna kadar
uzatılabilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
203
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca sözleşmeli er adayları ile sözleşmeli
erbaş ve erler, ön sözleşme yapılması ile birlikte Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır. Bunların prime esas kazançlarının hesabında;
sözleşmeli er adayı, sözleşmeli er ve sözleşmeli onbaşı olarak istihdam edilenler tahsil ve
dereceleri itibarıyla gösterge, ek gösterge, taban ve kıdem aylığı ile 926 sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanununun ek 17 nci maddesinin (A) bendinde yer alan cetvelde uzman
onbaşılar için, sözleşmeli çavuş olarak istihdam edilenler ise tahsil ve dereceleri itibarıyla aynı
cetvelde uzman çavuşlar için belirlenen oranlar üzerinden ödenen hizmet tazminatı esas
alınacaktır.
2- Sözleşmeli erbaş ve erlerin fiili hizmet süresi zamları ile itibari hizmet süreleri
6191 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin onbirinci fıkrası ile Kanunun 40 ıncı
maddesinin ikinci fıkrasındaki tablonun (13) numaralı bendinde yer alan “ve uzman erbaşlar”
ibaresi, “uzman erbaşlar ve sözleşmeli erbaş ve erler” şeklinde, 49 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendinde yer alan “ve uzman erbaşlardan” ibaresi “uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş
ve erlerden” şeklinde değiştirildiğinden, sözleşmeli er ve erbaşlar Kanunun 40 ıncı maddesinin
ikinci fıkrasının 13 numaralı bendi uyarınca fiili hizmet süresi zammı ile Kanunun 49 uncu
maddesi uyarınca itibari hizmet süresinden yararlandırılacaklardır.
3- Sözleşmeli erbaş ve erlerden sözleşmesi sona erenlerin genel sağlık sigortalılıkları
6191 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, sözleşmeli erbaş ve
erlerden kendi kusurları olmaksızın idare tarafından sözleşmeleri yenilenmeyenler ile sözleşme
süresi içinde vefat, bir yıl içerisinde 6 ncı maddede belirtilen süreden daha fazla hava değişimi
süresini geçirme, bulunduğu kadronun kaldırılması, istihdam edildiği kadronun sağlık niteliğini
kaybetmesi nedenleriyle sözleşmeleri sona erenlerin sözleşmeli erbaş ve er olarak hizmet ettikleri
süre kadar,
Sözleşme süresi sonunda kendi istekleriyle sözleşmelerini yenilemeyenler ile istihdam
edildiği kuvvetinin değiştirilmesi yahut sınıfının kaldırılması sebebiyle kendi istekleri üzerine
sözleşmesi feshedilenlerin sözleşmeli erbaş ve er olarak hizmet ettikleri sürenin yarısı kadar,
süreyle genel sağlık sigortalılıkları devam edecektir.
Bu şekilde genel sağlık sigortalısı sayılmaya devam edilenlerin sigortalı hissesi dâhil
genel sağlık sigortası primleri, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katı üzerinden, Milli
Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı tarafından ödenecektir.
Genel sağlık sigortası priminin ödenmeye devam edildiği süre içinde Kanunun 4 üncü
maddesinde belirtilen sigortalılık hâllerinden biri kapsamında sigortalı olmayı gerektiren bir işte
çalışanların bu çalışmaları sebebiyle adlarına genel sağlık sigortası primi ödenmesi halinde ayrıca
genel sağlık sigortası primi ödenmeyecektir.
4- Diğer hükümler
6191 sayılı Kanunun 10 uncu maddenin ikinci fıkrası ile 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı
Kanunun ek 77 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine “uzman erbaşlar” ibaresinden sonra
gelmek üzere “, sözleşmeli erbaş ve erler” ibaresi eklenmiş ve bu maddenin (b) bendinde yer alan
“Uzman erbaşların” ibaresi “Uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve erlerin” olarak değiştirilmiş
olması nedeniyle, söz konusu ek 77 nci madde kapsamında vazife malulü olan sözleşmeli erbaş
ve erler de madde ile tanınan haklardan yararlandırılacaklardır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
204
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
BEŞİNCİ BÖLÜM
Yüksek Askeri Şûra Kararları İle İlişiği Kesilen Sigortalılar
1- Yararlanacaklar ve başvuru
12 Mart 1971 tarihinden 6191 sayılı Kanunun yayımı tarihine kadar, yargı denetimine
kapalı idari işlemler nedeniyle veya Yüksek Askeri Şura kararları ile Türk Silahlı Kuvvetlerinden
ilişiği kesilenlerin kendileri veya vefatları hâlinde hak sahipleri, Kanunun 10 uncu maddesi ile
926 sayılı Kanuna eklenen geçici 32 nci madde hükmü uyarınca ilişiklerinin kesildiği tarihten
Kanunun yayınlandığı 22/3/2011 tarihine kadar geçen sürelerinin fiili hizmet süresine
eklenebilmesi için 22/3/2011 tarihinden itibaren 60 gün içinde Milli Savunma Bakanlığına
başvuracaklardır. Milli Savunma Bakanı başvurunun kabulüne veya reddine en geç 6 ay içinde
karar verecektir.
Başvurusu kabul edilenlerin Kanunda öngörülen sosyal güvenlik haklarından
yararlandırılmak üzere ilgili komutanlıklarca sigortalılara ilişkin belgeler (Değişik, 11/12/2014
tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına
gönderilecektir.
Sigortalıların doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumu Merkez veya Taşra teşkilatına
başvurmaları halinde gerekli incelemenin yapılabilmesi için talepler başvuruyu kabul eden birim
tarafından Milli Savunma Bakanlığına gönderilecektir.
2- Sosyal güvenlik kurumlarına tabi geçen hizmetlerin tespiti
İlgili komutanlıkça ilgililerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesildiği tarihten
Kanunun yürürlüğe girdiği 22/3/2011 tarihine kadar geçen sürede sigortalılık sürelerinin tespiti
için Genelge ekinde yer alan sigortalılık sürelerinin tespitine ilişkin 926 sayılı Kanunun geçici 32
nci maddesi uyarınca hizmet olarak alınması istenilen sürelere ilişkin formu (EK-19) eksiksiz
doldurarak varsa diğer belgelerle birlikte (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı
Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına gönderecektir.
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve
2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve
Hizmet Daire Başkanlığı söz konusu bilgi ve belgeler uyarınca gerekli araştırmaları yaparak,
ilgililerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesildiği tarihten Kanunun yürürlüğe girdiği
22/3/2011 tarihine kadar geçen sürede sosyal güvenlik statülerine tabi geçen hizmet süreleri, 506
sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde sayılan Banka Sandıkları ve sosyal güvenlik sözleşmesi
olan ülkelerde geçen hizmet sürelerini tespit ederek ilgili komutanlığa bildirecektir.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Bu Genelgenin üçüncü kısmının
“Ortak Hususlar” başlıklı dördüncü bölümünün “9- Haklarında Kanunun geçici 4, geçici 44,
geçici 51, geçici 56 ve 926 sayılı Kanunun geçici 32 nci maddesi uygulanan (4/b) kapsamındaki
sigortalılarla ilgili yapılacak işlemler” alt başlığı ile yapılan düzenleme uyarınca, daha önce 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı bulunan ve hakkında 926
sayılı Kanunun geçici 32 nci maddesi hükümleri uygulanacak sigortalılardan prim borcu
bulunması nedeniyle sigortalılık süresi bildirilmesine karşın hizmet bildirimi yapılmayanların
Kurumumuza tekrar müracaat etmeleri veya durumun Kurumumuzca tespit edilmesi halinde ilgili
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
205
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
SGİM/SGM ile gerekli yazışmalar yapılacak ve sigortalının hizmet süresi tekrar hesaplanarak
ilgili komutanlığa bildirilecektir.
3- Hizmet olarak değerlendirilecek sürelere ait emeklilik keseneği ve kurum karşılığı
tutarlarının hesabı
İlgililerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesildiği tarihten Kanunun yürürlüğe
girdiği 22/3/2011 tarihi arasındaki dönem içinde uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak sigorta
primi ödenmemiş veya emekli keseneği yatırılmamış olan sürelerine ilişkin kesenek ve kurum
karşılıkları ile fiili hizmet süresi zammı ve itibari hizmet süresine ait kurum karşılıkları ile genel
sağlık sigortası primleri ilgili kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil
Güvenlik Komutanlığınca hesaplanarak, tahakkuk tarihini takip eden ayın primlerinin
ödenmesine ilişkin sürenin sonuna kadar hesaplamayı yapan ilgili komutanlıkça defaten
ödenecektir.
3.1- Uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmeden geçen sürelere ait hizmetlerin
tespiti ile emekli keseneği ve kurum karşılıklarının hesabı
İlgili komutanlıkça sigortalının prim ödemeksizin geçen sürelerine ilişkin kesenek ve
kurum karşılıkları tutarı hesaplanırken; ilgililerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin
kesildiği tarihten itibaren intibakları yapılarak uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmeden
geçen sürelerine ait emekli keseneği ve kurum karşılıkları o tarihteki statüsüne göre aynı neşetli
emsali subay veya astsubayın sınıf, rütbe ve kıdemi ile derece, kademe ve varsa ek gösterge
tutarları dikkate alınmak suretiyle, Milli Savunma Bakanlığına başvuruda bulundukları tarihteki
katsayı ve emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait diğer unsurlar dikkate alınacaktır.
Sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenen sürelerde ay içerisinde 30 günden
eksik kalan süreler için hesaplanacak emeklilik keseneği ve kurum karşılıkları tutarları o ayın
emekli keseneği ve kurum karşılığı tutarı üzerinden orantı yapılmak suretiyle ilgili kuvvet
komutanlığınca hesap edilecektir.
Hesaplanan bu tutarlar tahakkuk tarihini takip eden ayın primlerinin ödenmesine ilişkin
sürenin sonuna kadar ilgili komutanlıkça defaten ödenecektir.
Örnek - 30/8/2003 tarihinde teğmen olarak nasbedilen 30/9/2004 tarihinde Yüksek
Askeri Şura kararı uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilen, 10/12/2004 tarihinde 506
sayılı Kanun uyarınca uzun vadeli sigortalı kollarına prim ödemeye başlayan, Türk Silahlı
Kuvvetlerinden ilişiğinin kesildiği tarihten 22/3/2011 tarihine kadar geçen süresinin hizmet
olarak kabul edilmesi istemiyle Milli Savunma Bakanlığına başvurduğu 19/4/2011 tarihinde
sigortalılığı devam eden ilgilinin 10/12/2004-19/04/2011 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi
prim ödediği tespit edildiğinden, bu süresi hesaplanacak fiili hizmet süresi zammı ile birlikte
5434 sayılı Kanuna tabi hizmet kabul edilecektir. Buna göre, sigortalının Türk Silahlı
Kuvvetlerinden ilişiğinin kesildiği 30/9/2004 tarihini takip eden aybaşı olan 15/10/2004
tarihinden, uzun vadeli sigorta kollarına prim ödemeye başladığı 10/12/2004 tarihine kadar geçen
1 ay 25 günlük süresinin emeklilik keseneği ve kurum karşılığı tutarının 1 aylık (30 günlük)
tutarı, o tarihteki statüsüne göre aynı neşetli emsali subayın sınıf, rütbe ve kıdemi ile derece,
kademe ve varsa ek gösterge tutarları ile Milli Savunma Bakanlığına başvuruda bulunduğu
19/4/2011 tarihindeki katsayı ve emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait diğer unsurlar
dikkate alınmak suretiyle, kalan 25 günlük tutarı ise bir aylık emekli keseneği ve kurum karşılığı
tutarının 30’a bölünmesi sonucu bulunacak tutarın gün sayısı ile çarpımı sonucunda bulunacaktır.
Ayrıca, sigortalı Yüksek Askeri Şura kararı gereğince Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin
kesildiği 30/9/2004 tarihinden 6191 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 22/3/2011 tarihine kadar
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
206
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
geçen sürede fiili hizmet süresi zammından yararlandırılarak bu sürelere karşılık verilmesi
gereken fiili hizmet süresi zammı para karşılıkları ilgili Komutanlıklarca Kuruma gönderilecektir.
3.2- Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilen sigortalıların ilişiklerinin kesildiği
tarih ile 22/3/2011 tarihi arasında yararlandırılacakları fiili hizmet süresi zammı ile itibari
hizmet süresi
İlgililerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesildiği tarihten Kanunun yürürlüğe
girdiği 22/3/2011 tarihi arasındaki süresi Türk Silahlı Kuvvetlerinde geçmiş kabul edileceğinden,
bu süre içerisinde uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenip ödenmediğine bakılmaksızın 5434
sayılı Kanunun mülga 32 nci maddesi ile Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca fiili hizmet süresi
zammı ve 5434 sayılı Kanunun mülga 36 ncı ve mülga 37 nci maddeleri ile Kanunun 49 uncu
maddesi hükümleri dikkate alınarak itibari hizmet süresi verilecektir.
Sigortalılardan, Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesildiği tarihten Kanunun
yürürlüğe girdiği 22/3/2011 tarihine kadar geçen süreleri için fiili hizmet süresi zammından veya
itibari hizmet süresinden birinci fıkrada belirtilen kanun maddeleri uyarınca yararlandırılmış
olanlar, yararlandırıldıkları süre ile 6191 sayılı Kanun uyarınca yararlandırılacakları süre
arasındaki fark kadar fiili hizmet süresi zammından veya itibari hizmet süresinden
yararlandırılacaklardır.
Bu sürelerin tamamına yada ikinci fıkra uyarınca hesaplanan ve eksik kalan sürelere ait
fiili hizmet süresi zammı kesenek ve karşılıkları ile itibari hizmet süresine ait karşılıklar, birinci
fıkrada belirtilen kanun maddeleri uyarınca, ilgililerin Milli Savunma Bakanlığına başvuruda
bulundukları tarihteki katsayı ve emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait diğer unsurlar
dikkate alınarak hesaplanan tutar, tahakkuk tarihini takip eden ayın primlerinin ödenmesine
ilişkin sürenin sonuna kadar ilgili Komutanlıkça defaten ödenecektir.
3.3– Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilen sigortalıların genel sağlık sigortası
primleri
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan askeri ve sivil personel 15/10/2010 tarihinden
itibaren genel sağlık sigortası kapsamına alındığından, 6191 sayılı Kanun kapsamına giren
sigortalıların emeklilik keseneği ve kurum karşılıkları hesaplanırken 15/10/2010 tarihinden
itibaren emekli keseneğine esas aylık tutarı üzerinden hesaplanacak oranındaki genel sağlık
sigortası primleri bu bölümün “3.1- Uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmeden geçen sürelere
ait hizmetlerin tespiti ile emekli keseneği ve kurum karşılıklarının hesabı” ve “3.2- Türk Silahlı
Kuvvetlerinden ilişikleri kesilen sigortalıların ilişiklerinin kesildiği tarih ile 22/3/2011 tarihi
arasında yararlandırılacakları fiili hizmet süresi zammı ile itibari hizmet süresi” başlıklı alt
bölümlerinde belirtilen ödeme süresi içerisinde ilgili Komutanlıkça defaten ödenecektir.
3.4- Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilen sigortalılardan araştırmacı
kadrosuna atananlar
İlgililerin 6191 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 22/3/2011 tarihi ile araştırmacı olarak
atandıkları kamu kurum ve kuruluşunda göreve başladıkları tarihe kadar geçen sürelerine ait
kesenek ve kurum karşılıkları, fiili hizmet süresi zammı ve itibari hizmet süresine ait kurum
karşılıkları ile genel sağlık sigortası primleri ilgili Kuvvet Komutanlığınca hesaplanarak ilgili
kamu kurum ve kuruluşuna bildirilecek ve kurum söz konusu sürelere ait primleri defaten
Kurumuz hesabına yatıracaktır.
Ataması yapılan personelin atandığı kamu kurum ve kuruluşunda göreve başladığı tarihten
sonra Türk Silahlı Kuvvetlerine ait bir kadroda görev yaptıklarının kabulü mümkün
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
207
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
olamayacağından, bu tarihten sonra araştırmacı unvanı ile geçen hizmetlerine karşılık fiili hizmet
süresi zammı ile itibari hizmet süresinden yararlandırılmalarına imkan bulunmamaktadır.
4- Emeklilik keseneği ve kurum karşılık tutarlarının kuruma gönderilmesi
Sigortalılar adına ilgili Komutanlıkça yatırılacak olan emekli keseneği ve kurum
karşılıkları, fiili hizmet süresi zammı kesenek ve karşılıkları, itibari hizmet süresine ait karşılıklar
ile genel sağlık sigortası primleri her bir sigortalı için ödeme kalemleri ayrı ayrı belirtilmek
suretiyle Kurumumuz hesabına yatırılarak, alınacak banka dekontu bir üst yazı ekinde, hizmet
belgesi, intibak seyrine göre yatırılacak kesenek ve karşılık tutarları, genel sağlık sigortası
primleri ve fiili hizmet süresi zammı ile itibari hizmet süresine ilişkin paraların hesaplanmasını
gösterir listelerle birlikte Kurumumuza gönderilecektir.
5- Toptan ödemenin ihyası
5.1- Aynı neşetli emsali subay veya astsubaylardan tamamı emekli olanlar
Statüsüne göre aynı neşetli emsali subay (general olanlar hariç) veya astsubayın (subay
olanlar hariç) tamamı emekli olanların kendilerine, bunlardan vefat etmiş olanların hak
sahiplerine, statüsüne göre aynı neşetli en son emekli olan emsali subay (general olanlar hariç)
veya astsubayın (subay olanlar hariç) emekli olduğu tarihteki sınıf, rütbe ve kıdemi üzerinden,
Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılmış
olan toptan ödeme tutarları, toptan ödemelerini aldıkları tarihte bıraktıkları derece, kademe ve ek
gösterge tutarları dikkate alınmak suretiyle Milli Savunma Bakanlığına başvuruda bulundukları
tarihteki katsayı ve emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait diğer unsurlar üzerinden ve
faizsiz hesaplanarak, kendileri veya hak sahiplerine ödenecek emekli ikramiyesinden mahsup
edilmek üzere (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına gönderilecektir. Emekli
ikramiyesinin ihya tutarını karşılamaması halinde eksik kalan tutar kırksekiz eşit taksit halinde
aylıklarından tahsil edilecektir.
Örnek 1- 1/9/1973 tarihinde astsubay nasbedilerek göreve başlayan, 27/12/1981 tarihinde
Yüksek Askeri Şura kararı gereğince görevine son verilen ve 1/9/1973 ve 27/12/1981 tarihleri
arasında 8 yıl 4 ay fiili hizmet, 2 yıl 1 ay da fiili hizmet süresi zammı olmak üzere toplam 10 yıl 5
ay hizmeti üzerinden toptan ödeme yapılmak suretiyle hizmetleri tasfiye edilen ilgili, Türk Silahlı
Kuvvetlerinden ilişiğinin kesildikleri tarihten 22/3/2011 tarihine kadar geçen süresinin hizmet
olarak kabul edilmesi istemiyle 19/4/2011 tarihinde Milli Savunma Bakanlığına müracaatta
bulunmuştur. Toptan ödeme yapılmak suretiyle tasfiye olan 10 yıl 5 ay hizmetinin ihya tutarı
aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.
Hizmet süresi
: 10 yıl 5 ay (11 yıl-Tama iblağa edilmiş hali)
Derece kademesi
: 6/1
Der/kad. Göstergesi : 760
Ek gösterge
: 1150
Katsayı
: 0,061954 (19/4/2011 tarihi itibarıyla)
Taban aylığı
: 826,56
Kıdem aylığı
: 12,39
Öz.hiz.tazminatı
: 235,43
EKEA = ((Der.kad.göstr.+ek gösterge) x katsayı)+Taban aylık+Kıdem aylık+ÖHT
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
208
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
= ((760+1150)x0,061954)+826,56+12,39+235,43 = 1.192,71 TL
Toptan Ödeme Miktarı
= EKEA x Hizmet yılı x 2
= 1192,71 x 11 x 2 = 26.239,6 TL
Örnek 2- 1/9/1989 tarihinde subay nasbedilerek göreve başlayan, 30/9/2002 tarihinde
yüzbaşı rütbesinde iken Yüksek Askeri Şura kararı gereğince görevine son verilen ve 1/9/198930/9/2002 tarihleri arasında 13 yıl 1 ay fiili hizmet, 3 yıl 3 ay 8 gün fiili hizmet süresi zammı, 18
yaşını doldurduktan sonra Harp Okulunda geçen 3 yıl 7 ay öğrencilik süresi de dahil olmak üzere
toplam 19 yıl 11 ay 8 gün hizmeti üzerinden toptan ödeme yapılmak suretiyle hizmetleri tasfiye
edilen ilgili, Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesildiği tarihten 22/3/2011 tarihine kadar
geçen süresinin hizmet olarak kabul edilmesi istemiyle 22/4/2011 tarihinde Milli Savunma
Bakanlığına müracaatta bulunmuştur. Toptan ödeme yapılmak suretiyle tasfiye olan 19 yıl 11 ay
8 gün hizmetinin ihya tutarı aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.
Hizmet süresi
: 19 yıl 11 ay 8 gün (20 yıl-Tama iblağa edilmiş hali)
Derece kademesi
: 3/3
Der/kad. Göstergesi : 1110
Ek gösterge
: 2200
Katsayı
: 0,061954 (22/4/2011 tarihi itibarıyla)
Taban aylığı
: 826,56
Kıdem aylığı
: 16,11 (Kıdem aylığı 13 yıl)
Öz.hiz.tazminatı
: 411,99 TL
EKEA = ((1110 + 2200) x 0,061954) + 826,56 + 16,11+ 411,99 = 1.459,73 TL
Toptan Ödeme Miktarı = 1.459,73 x 20 x 2 = 58389,11 TL
6191 sayılı Kanun kapsamında girenlerden 5434 sayılı Kanunun 102 nci maddesi veya
2829 sayılı Kanunun 5 inci maddesi uyarınca ihya hakkı bulunanların talepleri halinde hizmet
ihyaları 5434 ve 2829 sayılı Kanunlarda belirtilen usul ve esaslara göre yapılacaktır.
5.2- Aynı neşetli emsali subay veya astsubaylardan tamamı emekli olmayanlar
Statüsüne göre aynı neşetli emsali subay veya astsubaylardan tamamı emekli
olmayanlardan emeklilik talebinde bulunanların ihya tutarları bu bölümün “5.1- Aynı neşetli
emsali subay veya astsubaylardan tamamı emekli olanlar” başlıklı alt bölümünde belirtilen
esaslara göre hesaplanacak olup, emekli ikramiyesinin ihya tutarını karşılamaması hâlinde eksik
kalan tutar kırksekiz eşit taksit halinde aylıklarından tahsil edilecektir.
Ancak bunlardan, emekli olmak için gerekli süreleri tamamlamalarına rağmen emeklilik
talebinde bulunmayanlar ile araştırmacı kadrolarına atananlardan; Genelge ekinde yer alan
formda (EK-19) ihya talebinde bulunanlar ihya tutarlarını bu bölümün “5.1- Aynı neşetli emsali
subay veya astsubaylardan tamamı emekli olanlar” başlıklı alt bölümünde belirtilen esaslara göre
ödeyeceklerdir. Bunlardan daha sonra ihya talebinde bulunmaları halinde ihya talebinde
bulundukları tarihteki katsayı ve emeklilik keseneğine esas aylığa ait diğer unsurlar dikkate
alınarak hesaplanan ihya tutarı, tebliğ edildiği tarihten itibaren kırksekiz eşit taksit halinde
kendileri tarafından Kuruma yatırılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
209
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5.3- İhya edilen hizmetler ile birlikte emekliliğe hak kazanamayanlar ile araştırmacı
kadrosuna atanacaklar
Statüsüne göre aynı neşetli emsali subay veya astsubaylardan emekli olmayanlardan ihya
talebinde bulunanların “5.1- Aynı neşetli emsali subay veya astsubaylardan tamamı emekli
olanlar” başlıklı alt bölümünde belirtilen esaslara göre hesaplanacak, ihya tutarının kendilerine
tebliğ edildiği tarihten itibaren kırksekiz eşit taksit halinde Kurumumuzun Ziraat Bankasında
bulunan hesabına yatırılarak alınacak banka dekontu devir işlemleri tamamlanıncaya kadar
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet
Daire Başkanlığına dilekçe ekinde gönderilecektir.
Bunlardan, kamu kurum ve kuruluşlarına araştırmacı olarak atananların 22/3/2011 tarihi
ile göreve başlama tarihleri arasındaki süreye ilişkin kesenek ve kurum karşılıkları, genel sağlık
sigortası primleri ile fiili hizmet süresi zammı ve itibari hizmet süresine ait kurum karşılık
tutarları ilgili komutanlıklarca hesaplanarak göreve başladıkları kamu kurum ve kuruluşlarına
bildirilecek, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca da ödenecek tutarın Kurumlarına bildirildiği
tarihi takip eden ayın primlerinin ödenmesine ilişkin sürenin sonuna kadar defaten
Kurumumuzun hesabına yatırılarak, alınacak banka dekontu her bir sigortalı için hesaba ilişkin
dökümanla birlikte ödeme kalemleri ayrı ayrı belirtilmek suretiyle bir üst yazı ekinde Ankara
Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Sıhhiye Sosyal Güvenlik Merkezine gönderilecektir.
ALTINCI BÖLÜM
Sözleşmeli Personel Pozisyonlarında Çalışanların
Memur Kadrolarına Atanmalarına İlişkin Düzenlemeler
1- 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası ile 4924 sayılı Kanun uyarınca
sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışanların memur kadrolarına atanmalarına ilişkin
düzenlemeler
4/6/2011 tarihli ve 27954 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanan Devlet
Memurları Kanununun 4 üncü Maddesinin (B) Fıkrası ile 4924 sayılı Eleman Temininde Güçlük
Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca sözleşmeli personel
pozisyonlarında çalışanların memur kadrolarına atanması amacıyla Devlet Memurları Kanununda
Değişiklik Yapılmasına Dair 632 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenlemelere
ilişkin yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır.
2- 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası ile 4924 sayılı Kanun uyarınca
sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışanların memur kadrolarına atanmaları
632 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin birinci maddesi ile 657 sayılı Kanuna eklenen
geçici 37 nci madde uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatı ile bunlara
bağlı döner sermayeli kuruluşlarda vizelenmiş veya kadro ihdas edilmiş sözleşmeli personel
pozisyonlarında bu maddenin yürürlüğe girdiği 4/6/2011 tarihinde çalışmakta olan ve 657 sayılı
Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları taşıyanlardan Kararnamenin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde yazılı olarak başvuranlar, Maliye Bakanlığı ve Devlet
Personel Başkanlığınca müştereken belirlenen memur kadrolarına, bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren altmış gün içinde Kurumlarınca atanacaklardır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
210
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası veya 4924 sayılı Kanun uyarınca
çalışmakta iken bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce askerlik, doğum, milletvekili ve
mahalli idareler genel ve ara seçimleri ile ücretsiz izin nedenleriyle görevlerinden ayrılanlardan
ilgili mevzuata göre yeniden hizmete alınma şartlarını kaybetmemiş olanlar hakkında da bu
madde hükümleri uygulanacak, bunlar için söz konusu maddede belirtilen süreler yeniden
hizmete alındıkları tarihten itibaren başlatılacaktır.
Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B)
fıkrası ve 4924 sayılı Kanun uyarınca çalışmakta iken 24/11/2004 tarihli ve 5258 sayılı Aile
Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanun hükümlerine göre aile hekimliği uygulamasında
görev alanlar da bu görevlerinden ayrılmalarına gerek kalmaksızın bu madde hükmünden
yararlanacaklardır.
Ancak, ayın veya haftanın bazı günleri yada günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı
çalışanlar ile yükseköğretim kurumlarının araştırma-geliştirme projelerinde proje süreleriyle
sınırlı olarak çalışanlar bu maddeden yararlanmayacaklardır.
3- Sigortalılar hakkında uygulanacak hükümler ile tescilleri
3.1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki
sigortalılığın sona ermesi ve bildirimi
657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası ile 4924 sayılı Kanun uyarınca
sözleşmeli personel olarak Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olan
sigortalılardan sadece 632 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca memur kadrosuna
atananların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olan sigortalılığı
atamalarının yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılacağından, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılıkları, aylıklarını her ayın 15 ile 14’ü
arasında alanlar için 14’ü itibariyle, aylıklarını her ayın 1’i ile 30’u arasında alanlar için ise ayın
30’u (ayın son gününün 31 olması halinde 31’i) itibariyle sona erdirilecektir.
Kamu kurumlarında 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendi kapsamında çalışan
sözleşmeli personel için 4447 sayılı Kanunun 46 ncı maddesi gereğince işsizlik sigortası primi
kesilmediğinden (aylık prim ve hizmet belgesinde hizmetleri 13 numaralı belge türü ile
bildirilenler) bu sigortalıların işten ayrılış bildirgeleri Kanunun 9 uncu maddesi gereğince
yukarıda belirtilen tarihlerden itibaren üç ay içinde yine e-sigorta yoluyla Kuruma yapılacaktır.
İşten ayrılış nedeni olarak “21- Statü değişikliği” işaretlenecektir. Sigortalı işten ayrılış
bildirgesinin belirtilen sürelerde verilmemesi halinde Kanunun 102 nci maddesinin birinci
fıkrasının (g) bendi gereğince idari para cezası uygulanacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında olan sözleşmeli
personelin aylık prim ve hizmet belgesi ile bildirilecek hizmetleri hakkında da işten ayrılış
bildirgesindeki çıkış tarihi esas alınarak işlem yapılacaktır.
Örnek- 28/8/2006 tarihinde 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası
kapsamında çalışmaya başlayan ve işsizlik sigortası primi kesilmeyen Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olan ilgilinin 29/6/2011 tarihli talebi
üzerine 4/7/2011 tarihi itibariyle programcı kadrosuna ataması yapılmıştır. Bu sigortalının
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılığı 15/7/2011 tarihinde
başlatılacağından, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi
sigortalılığı 14/7/2011 tarihinde sona erdirilecek ve sigortalı işten ayrılış bildirgesi e-sigorta
yoluyla 14/10/2011 tarihine kadar Kuruma verilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
211
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3.2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki
sigortalılığın başlangıcı ve bildirimi
657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası veya 4924 sayılı Kanun uyarınca
sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışması bulunanlardan memur kadrolarına atananlar,
atandıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır. Bunlar, Kanunun 8 inci maddesi uyarınca 15 gün
içinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında “Sigortalı İşe Giriş
Bildirgesi” ile e-sigorta yoluyla Kuruma bildirilecektir.
Bunlardan, daha önce 5434 sayılı Kanuna tabi çalışması bulunanlar hakkında bu Kanunun
geçici 4 üncü maddesi uyarınca 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacaktır.
Örnek 1- 12/10/2008 tarihinde 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası
uyarınca sözleşmeli sağlık personeli olarak Denizli Devlet Hastanesinde çalışmaya başlayan ve
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olan ilgilinin
14/6/2011 tarihli başvurusu üzerine Kurumunca 20/6/2011 tarihinde memur kadrosuna ataması
yapılmıştır. Bu kişi atamasının yapıldığı 20/6/2011 tarihini takip eden aybaşı olan 15/7/2011
tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
sayılacak ve 29/7/2011 tarihine kadar sigortalı işe giriş bildirgesi e-sigorta yoluyla Kuruma
verilecek olup, sigortalı hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılacaktır.
Örnek 2- 15/4/2005-14/6/2007 tarihleri arasında memur olarak 5434 sayılı Kanuna tabi
görev yaptıktan sonra 1/11/2008 tarihinden itibaren 657 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin (B)
bendi kapsamında sözleşmeli öğretmen olarak göreve başlayan sigortalının, 18/6/2011 tarihli
dilekçesi üzerine, 27/6/2011 tarihinde memur kadrosuna ataması yapılmıştır. Sigortalının, memur
kadrosuna atamasının yapıldığı 27/6/2011 tarihini takip eden aybaşı olan 15/7/2011 tarihinden
itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalılığı
başlayacak ve 29/7/2011 tarihine kadar sigortalı işe giriş bildirgesi e-sigorta yoluyla Kuruma
verilecektir. Sigortalının Kanunun yürürlüğe girdiği 2008 Ekim ayı başından önce 5434 sayılı
Kanuna tabi hizmeti bulunduğundan, 15/7/2011 tarihinden itibaren hakkında Kanunun geçici 4
üncü maddesi hükmü uyarınca mülga hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunun hükümleri
uygulanacaktır.
3.3-Memur kadrolarına ataması yapılanların genel sağlık sigortalılıkları, tescil ve
aktivasyon işlemleri (Mülga, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
3.4- Memur kadrolarına atananların hizmet sürelerinin değerlendirilmesi (Teselsül,
28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
Kararnamenin birinci maddesi ile 657 sayılı Kanuna eklenen geçici 37 nci madde
uyarınca 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına veya 4924 sayılı Kanuna tabi
çalışmakta iken memur kadrolarına atananların, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B)
fıkrası veya 4924 sayılı Kanun kapsamında sözleşmeli personel olarak geçirdikleri hizmet
süreleri, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış
hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilecektir.
Örnek 1- 20/11/1999-20/3/2001 tarihleri arasında yedek subaylık hizmeti bulunan,
18/8/2006 tarihinde 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca sözleşmeli
öğretmen olarak göreve başlayan ve 8/6/2011 tarihli başvurusu üzerine 20/6/2011 tarihinde
memur kadrosuna ataması yapılan sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
212
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
bendi kapsamında sigortalılığı 15/7/2011 tarihinde başlatılmıştır. Hakkında 5434 sayılı Kanun
hükümleri uygulanacak olan sigortalının, sigortalılığının başlatıldığı 15/7/2011 tarihi itibariyle
kazanılmış hak aylığı, 4 yıllık Eğitim Fakültesi mezunu olması nedeniyle 9 uncu derecenin 1 inci
kademesi başlangıç alınmak ve 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında
sözleşmeli öğretmen olarak Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi geçen
4 yıl 10 ay 27 gün, yedek subay olarak 5434 sayılı Kanuna tabi geçen 1 yıl 4 ay süresi (bu
süresine karşılık verilen 3 ay fiili hizmet süresi zammı hariç olmak üzere) değerlendirilmek
suretiyle 7 nci derecenin 1 nci kademesi olarak tespit edilecek ve Eğitim ve Öğretim Hizmetleri
Sınıfında 7 nci derecede bulunanlar için tahsis edilen ek gösterge rakamı uygulanacaktır.
Örnek 2- 9/2/2005 – 18/5/2006 tarihleri arasında 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin
(C) fıkrası kapsamında geçici personel olarak Malatya Devlet Hastanesinde mesleği ile ilgili
olmayan görevde çalışmakta iken, 12/4/2007 tarihinde 4924 sayılı Kanun kapsamında sözleşmeli
sağlık memuru olarak göreve başlayan ve 15/6/2011 tarihli dilekçesi üzerine 21/6/2011 tarihinde
memur kadrosuna ataması yapılan sigortalının, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında sigortalılığı 15/7/2011 tarihinde başlatılacaktır. Sigortalının 15/7/2011 tarihi
itibariyle kazanılmış hak aylığı, 2 yıllık yüksek okul mezunu olması nedeniyle 10 uncu derecenin
2 nci kademesi başlangıç alınmak ve 4924 sayılı Kanun kapsamında geçen 4 yıl 3 ay 3 gün
sözleşmeli süresi değerlendirilmek suretiyle 9 uncu derecenin 3 üncü kademesi olarak tespit
edilecek olup, 9/2/2005–18/5/2006 tarihleri arasında 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (C)
fıkrası kapsamında geçen süresi mesleği ile ilgili olmadığından kazanılmış hak aylığının
tespitinde değerlendirilmesi mümkün olmayacaktır.
Örnek 3- 19/8/2000–18/6/2003 tarihleri arasında özel bir okulda öğretmen olarak
çalıştıktan sonra, 13/8/2006 tarihinde Sivas Milli Eğitim Müdürlüğü’nde 657 sayılı Kanunun 4
üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca öğretmen olarak göreve başlayan ve 12/6/2011 tarihli
dilekçesi üzerine 24/6/2011 tarihinde kadrolu öğretmen olarak ataması yapılan sigortalının,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalılığı 15/7/2011
tarihinde başlayacaktır. 19/8/2000–18/6/2003 tarihleri arasında özel okulda öğretmen olarak
geçen süresinin 2/3’ü, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca öğretmen
olarak göreve başladığı 13/8/2006 tarihinden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında sigortalılığının başladığı 15/7/2011 tarihine kadar olan süresinin ise tamamı
kazanılmış hak aylığının tespitinde dikkate alınacaktır.
4- Sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışanların 6495 sayılı Kanun uyarınca
memur kadrolarına atanmaları (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
2/8/2013 tarihli ve 28726 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6495 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi ile 657 sayılı Kanuna eklenen geçici 41 inci madde uyarınca memur
kadrolarına atanacaklar hakkında yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır.
657 sayılı Kanuna eklenen geçici 41 inci madde uyarınca;
Kamu kurum ve kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatı ile bunlara bağlı döner sermayeli
kuruluşlarda, ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı
çalışanlar ile yükseköğretim kurumlarının araştırma-geliştirme projelerinde proje süreleriyle
sınırlı olarak çalışanlar hariç olmak üzere;
a) 25/6/2013 tarihi itibarıyla;
1) 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası,
2) 11/8/1983 tarihli ve 2876 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
Kanununun 97 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
213
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3) 9/11/1983 tarihli ve 2945 sayılı Milli Güvenlik Kurulu ve Milli Güvenlik Kurulu Genel
Sekreterliği Kanununun 17 nci maddesi,
4) 2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun ek 3 üncü maddesi,
5) 10/10/1984 tarihli ve 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 35 inci maddesi,
6) 7/11/1985 tarihli ve 3238 sayılı Kanunun 8 inci maddesi,
7) 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun 30 uncu maddesi,
8) 9/12/1994 tarihli ve 4059 sayılı Hazine Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunun 7 nci maddesinin (e) fıkrası,
9) 10/7/2003 tarihli ve 4924 sayılı Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde
Sözleşmeli Sağlık Personeli Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun,
10) 23/7/2003 tarihli ve 4954 sayılı Türkiye Adalet Akademisi Kanununun 24 üncü
maddesi,
11) 6/11/2003 tarihli ve 5000 sayılı Türk Patent Enstitüsü Kuruluş ve Görevleri Hakkında
Kanunun 26 ncı maddesi,
12) 5/5/2005 tarihli ve 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun 29 uncu maddesinin sekizinci fıkrası,
13) 10/11/2005 tarihli ve 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanunun 25 inci maddesi,
14) 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununun 28 inci
maddesinin üçüncü fıkrası,
15) 17/2/2010 tarihli ve 5952 sayılı Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığının Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile 13 üncü
maddesi,
16) 24/3/2010 tarihli ve 5978 sayılı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrası,
17) 28/12/2010 tarihli ve 6093 sayılı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Kuruluş
ve Görevleri Hakkında Kanunun 7 nci maddesi,
18) 17/2/2011 tarihli ve 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası,
19) 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi
Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin dördüncü fıkrası,
20) 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 6 ncı maddesi,
21) 27/10/1989 tarihli ve 388 sayılı Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi
Teşkilatının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 6 ncı maddesi,
22) 3/6/2011 tarihli ve 642 sayılı Doğu Anadolu Projesi, Doğu Karadeniz Projesi ve
Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlıklarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası,
23) 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 36/A maddesi,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
214
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
24) 24/11/2011 tarihli ve 656 sayılı Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 16 ncı maddesinin yedinci
fıkrası,
uyarınca vizelenmiş veya ihdas edilmiş sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışmakta
olan ve 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları taşıyanlardan, 2/8/2013
tarihinden itibaren, yukarıda belirtilen birinci ve dokuzuncu bentler kapsamına girenler otuz gün,
diğer alt bentler kapsamına girenler ise altmış gün içinde yazılı olarak başvurmaları hâlinde
pozisyonlarının vizeli olduğu teşkilat ve birimde, 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kurumlar bakımından bu Kanun Hükmünde Kararnameye
ekli cetvellerde yer alan bulunduğu pozisyon unvanıyla aynı unvanlı memur kadrolarına, diğer
kurumlar bakımından bu kurumların kadro cetvellerinde yer alan aynı unvanlı memur
kadrolarına; pozisyon unvanlarıyla aynı unvanlı memur kadrosu olmaması hâlinde ise ilgisine
göre l90 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetveller veya kurumların kadro cetvellerinde
yer alan kadro unvanlarıyla sınırlı olmak üzere Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel
Başkanlığınca müştereken belirlenen memur kadrolarına,
b) İl özel idaresi, belediye ve bağlı kuruluşları ile mahalli idare birliklerinde 3/7/2005
tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde
25/6/2013 tarihi itibarıyla çalışmakta olan ve 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen
genel şartları taşıyanlardan, 2/8/2013 tarihinden itibaren otuz gün içinde yazılı olarak
başvuranlar, sözleşmeli personel olarak çalıştırılmalarına esas alınan memur kadrolarına,
c) Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumunda 11/11/1983 tarihli ve 2954 sayılı Kanunun
50 nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi ile geçici 12 nci maddesi çerçevesinde 25/6/2013
tarihi itibarıyla sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışmakta olan ve Türkiye RadyoTelevizyon Kurumunda Memur Statüsünde İstihdam Edilen Personel Yönetmeliğinin 37 nci
maddesinde belirtilen genel şartları taşıyanlardan, 2/8/2013 tarihinden itibaren otuz gün içinde
yazılı olarak başvuranlar, bulunduğu pozisyon unvanıyla aynı unvanlı memur kadrolarına,
bulunduğu pozisyon unvanıyla aynı unvanlı memur kadrosu olmaması hâlinde Kurumda halen
var olan kadro unvanlarıyla sınırlı olmak kaydıyla Genel Müdürlükçe belirlenecek memur
kadrolarına,
2/8/2013 tarihinden itibaren doksan gün içinde kurumlarınca atanacaklardır.
5- Sigortalılar hakkında uygulanacak hükümler ile tescilleri (Ek, 28/2/2014 tarihli ve
2014/5 sayılı Genelge)
5.1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki
sigortalılığın sona ermesi
657 sayılı Kanunun geçici 41 inci maddesi uyarınca memur kadrolarına atanacak
sözleşmeli personelin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olan
sigortalılığı, atamalarının yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılacağından, kamu
işyerlerinde çalışan 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılardan, aylıklarını
her ayın 15 inde alanlar için memur kadrosuna atandıkları tarihi takip eden ayın 14’ü itibariyle,
aylıklarını her ayın 1’inde alanlar için ise memur kadrosuna atandıkları tarihi takip eden ayın
30’u (ayın son gününün 31 olması halinde 31’i) itibariyle sona erdirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
215
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5.2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki
sigortalılığın başlangıcı ve bildirimi
657 sayılı Kanunun geçici 41 inci maddesi uyarınca memur kadrolarına atanacak
sözleşmeli personel, atandıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
Bunların, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılıkları,
aylıklarını her ayın 15 inde alanlar için memur kadrosuna atandıkları tarihi takip eden aybaşı
(ayın 15’i), aylıklarını her ayın 1’inde alanlar için ise memur kadrosuna atandıkları tarihi takip
eden aybaşı (ayın 1’i) itibariyle başlatılacaktır. Bunlar, 5510 sayılı Kanunun 8 inci maddesi
uyarınca göreve başladıkları tarihten itibaren 15 gün içinde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında “Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi” ile e-sigorta yoluyla Kuruma bildirilecektir.
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı
Kanuna tabi çalışması bulunanlar hakkında Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacaktır.
5.3- Memur kadrolarına atananların hizmet sürelerinin değerlendirilmesi
657 sayılı Kanunun geçici 41 inci maddesi uyarınca memur kadrolarına atananlar hakkında bu
bölümün “3.3-Memur kadrolarına atananların hizmet sürelerinin değerlendirilmesi” alt başlığında
belirtilen açıklamalara göre işlem yapılacaktır.
BEŞİNCİ KISIM
YABANCI UYRUKLULARIN SİGORTALILIĞI
BİRİNCİ BÖLÜM
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) Bendi
Kapsamında Çalışan Yabancı Uyrukluların Sigortalılığı
1- Yabancı uyruklu sigortalılar (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince, yabancı uyruklu
kişilerden hizmet akdi ile çalışanlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine
tabi olarak sigortalı sayılmışlar, Kanunun 6 ncı maddesinin (e) bendinde ise yabancı bir ülkede
kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye bir iş için
gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler sigortalı
sayılmazken 6552 sayılı Kanunla 11/9/2014 tarihinden itibaren ülkemize üç ayı geçmemek üzere
bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler sigortalı
sayılmamıştır.
Kanunun 6 ncı maddesinin (e) bendi ile ayrıca Türkiye’de kendi adına ve hesabına
bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi
olanların sigortalı sayılmayacakları öngörülmüştür.
Ülkemizin diğer ülkelerle imzaladığı ikili ya da çok taraflı sosyal güvenlik
sözleşmelerinde de iki ülke vatandaşlarının karşılıklı olarak diğer ülkede geçici görevli ya da
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
216
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
geçici görevli olmaksızın çalışmaları halinde hangi ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına tabi
olacaklarına ilişkin hükümler bulunmaktadır.
2- Çalışma izin belgeleri (Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun gereğince, Türkiye’nin taraf
olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde (EK-20) aksi öngörülmedikçe, yabancıların
Türkiye’de bir işveren yanında veya kendi nam ve hesabına çalışmaya başlamadan önce izin
almaları gerekmektedir. Yabancı uyruklulara çalışma izinleri (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve
2019/9 sayılı Genelge) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel
Müdürlüğü tarafından verilmekte ancak, Başbakanlık, Milli Savunma Bakanlığı, Sağlık
Bakanlığı, (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ticaret Bakanlığı Serbest
Bölgeler Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü ve Yüksek Öğretim Kurulunca da
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğüne bilgi verilmek koşuluyla ilgili kanunlarda
belirtilen işlerde çalışacak kişilere çalışma izni verilebilmektedir.
4817 sayılı Kanunun 12 nci maddesine göre, Türkiye dışında ikamet eden yabancıların,
çalışma izni başvurularını bulundukları ülkelerdeki Türkiye Cumhuriyeti temsilciliklerine
yapacakları, temsilciliklerin bu başvuruları doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına
ileteceği, Bakanlığın ilgili mercilerin görüşlerini alarak durumu uygun görülen yabancılara
çalışma izni vereceği, Türkiye dışında ikamet eden yabancıların çalışma izinleri çalışma vizesi ve
ikamet izninin alınması halinde geçerlilik kazandığı, çalışma izin belgesini alan yabancıların, bu
belgeyi aldıkları tarihten itibaren en geç doksan gün içinde ülkeye giriş vizesi talebinde
bulunmaları, ülkeye giriş yaptıkları tarihten itibaren en geç otuz gün içinde İçişleri Bakanlığına
ikamet tezkeresi almak için başvurmaları zorunlu olduğu, Türkiye’de geçerli ikamet izni olan
yabancılar veya bunların işverenleri başvurularını Bakanlığa yurt içinden de yapabileceği,
çalışma başvurusunun usulüne uygun olarak yapılması halinde, belgelerin tam ve eksiksiz olması
kaydıyla Bakanlık tarafından en geç otuz gün içinde sonuçlandırılacağı hüküm altına alınmıştır.
5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanunun 3 üncü
maddesinde ise çalışmak amacıyla Türkiye’ye gelen yabancıların geldikleri tarihten itibaren bir
ay içinde ve her halde çalışmaya başlamadan evvel ikamet tezkeresi almış olmaları
gerekmektedir.
İkamet izni için Türkiye’ye geliş tarihinden itibaren bir ay içinde başvurulması
gerekmekte ise de uygulamada çalışma izni alındıktan sonra ikamet izni almak için
başvurulduğundan çalışma izni alındıktan sonra İl Emniyet Müdürlükleri yabancılar şubelerince
15 gün içinde ikamet izni alınabilmektedir.
11/4/2013 tarihli ve 28615 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 11/4/2014 tarihinde
yürürlüğe (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) giren olan 6458 sayılı
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunun 27 nci maddesi ile geçerli çalışma izni ve 4817
sayılı Kanunun 10 uncu maddesine istinaden verilen çalışma izni muafiyet belgesi ikamet izni
sayılacak olup 11/4/2014 tarihten itibaren Ülkemize çalışmak için gelen yabancılardan çalışma
izni alanlardan ayrıca ikamet tezkeresi istenmeyecektir.
2.1- Geçici koruma sağlanan yabancıların çalışma izinleri (Ek, 1/9/2016 tarihli ve
2016/20 sayılı Genelge)
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 91 inci maddesi gereğince
Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak
amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara geçici koruma
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
217
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sağlanabilmekte olup bu kişilerin Ülkemize kabulü, Ülkemizde kalışı, hak ve yükümlülükleri ile
çıkışları vb gibi durumlar (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Cumhurbaşkanı
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmektedir.
Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik 15/1/2016
tarihli ve 29594 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliğin; 4 üncü
maddesi ile geçici koruma sağlanan yabancılar çalışma izni olmaksızın ülkemizde çalışamayacağı
ve çalıştırılamayacağı, çalışma izni olmayan yabancılar ve bunları çalıştıranlar hakkında 4817
sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 5 inci maddesinde geçici koruma sağlanan yabancıların
geçici koruma kayıt tarihinden altı ay sonra çalışma izni almak için (Değişik, 24/4/2019 tarihli
ve 2019/9 sayılı Genelge) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı başvurabileceği,
mevsimlik tarım veya hayvancılık işlerinde çalışacak yabancıların çalışma izni muafiyeti
kapsamında olduğu, muafiyet başvurularının geçici koruma sağlanan il valiliğine yapılacağı
hüküm altına alınmıştır.
Kanunun 4 üncü maddesine göre hizmet akdine tabi bir veya birden fazla işveren
tarafından çalıştırılanlar sigortalı sayılmakta olup yabancılardan ülkemizde bir işveren yanında
çalışanlar hakkında da aynı hükümler uygulandığından geçici koruma kimlik belgesi bulunanlar
hakkında da diğer yabancı uyruklularda olduğu gibi çalışma izni alınması gerekmektedir.
Örnek- Kurumun kontrol ve denetimle görevli memurlarınca yapılan incelemelerde 6458
sayılı Kanun kapsamında geçici koruma kimlik belgesi olup çalışma izin belgesi olmadığı tespit
edilen Suriye uyruklu kişinin 17/6/2014 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında çalıştırıldığı anlaşılmıştır. Yabancı uyruklu kişinin söz konusu
tarih itibariyle sigortalılığı sağlanacak, çalışma izni bulunmaması nedeniyle Çalışma Genel
Müdürlüğüne bilgi verilecektir.
Geçici koruma kimlik belgesi olan yabancıların mevsimlik tarım veya hayvancılık
işlerinde çalışmak üzere valiliklere başvurarak çalışma izin muafiyeti almaları halinde Kanunun
ek 5 inci maddesi kapsamında süreksiz tarım ve orman işlerinde çalışabileceklerdir.
2.2- Yabancı uyruklu çalışanların işe başlama tarihinin tespiti (Teselsül, 1/9/2016
tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
Yabancı uyruklu kişilerden çalışma izin belgelerini alanların belgeyi teslim aldıkları
tarihten itibaren en geç 30 gün içinde çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi almak için İl Emniyet
Müdürlüklerine başvuruda bulunmaları zorunlu olduğundan, İl Emniyet Müdürlüklerince de
ikamet izni 15 günlük süre içinde verildiğinden (1 ay içinde teslim alınmayan ikamet tezkereleri
başlangıç tarihi ile iptal edilmektedir); işverenlerin,
- Çalışma izin belgesindeki izin başlangıç tarihinden itibaren 45 gün içinde,
- Çalışma izin belgesinin işverene tebliğ tarihi ile çalışma izin tarihinin farklı olması
halinde çalışma izin belgesinin işverene tebliğ tarihinden itibaren 45 günlük süre içinde,
sigortalı işe giriş bildirgesinin düzenlenerek Kuruma vermeleri halinde bildirge yasal
sürede verilmiş sayılacaktır.
45 günlük sürenin hesaplanmasında çalışma izin belgesi verilmesi gereken 30 günlük
sürenin son gününün resmi tatile gelmesi halinde ikamet izni için 15 günlük müracaat süresi
resmi tatilin sona erdiği tarihten itibaren başlatılacaktır.
İşverenlerin işe giriş bildirgesini 45 günlük süre içerisinde vermeleri halinde işe giriş
tarihinin çalışma izin tarihi ile aynı tarih olması şartı aranmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
218
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesi gereken 45 günlük süre içinde sigortalının işe
başlamadığının işveren tarafından her zaman düzenlenebilir nitelikte olmayan belgelerle
(sigortalının yurtdışında bulunması, hastanede yatması, tutuklanması, işin belirlenen tarihte
başlamaması, vb.) Kuruma bildirilmesi halinde işverenin talebi değerlendirilerek sonucuna göre
işlem yapılacaktır.
Örnek 1- 22/8/2013-22/8/2014 tarihleri arasında ülkemizde çalışacak sigortalının çalışma
izin belgesi 16/9/2013 tarihinde işverene tebliğ edilmiş, işverence 17/9/2013 tarihinde il emniyet
müdürlüğüne ikamet izni talebinde bulunulmuş olup iznin 23/10/2013 tarihinde teslim edildiği
anlaşılmıştır. Çalışma izin belgesindeki izin başlangıç tarihi ile belgenin işverene tebliğ edildiği
tarih aynı olmadığından, 30 günlük süre çalışma izin belgesinin işverene tebliğ edildiği 16/9/2013
tarihinden itibaren başlatılacaktır. 16/9/2013 tarihinde başlatılan 30 günlük sürenin son günü
15/10/2013 tarihidir. Ancak, bu tarihinde resmi tatil (kurban bayramı) olması nedeniyle 15
günlük süre 21/10/2013 tarihinden itibaren başlatılacak 4/11/2013 tarihinde sona erecektir.
İşverenin 31/10/2013 tarihinde sigortalıyı işe başlattığı varsayıldığında 4/11/2013 tarihi mesai
süresi bitimine kadar kağıt ortamında, sigortalının yabancı uyruk numarası bulunması halinde ise
e-sigorta yoluyla 23:59’a kadar işe giriş bildirgesini vermesi halinde bildirge yasal sürede
verilmiş sayılacaktır.
İşverenlerce 45 günlük sürenin bittiği tarihten sonra sigortalı işe giriş bildirgesinin
verilmesi halinde Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt
bendi kapsamında idari para cezası uygulanacaktır.
İşyeri bildirgesinin işe giriş bildirgesinin verilmesi gereken 45 günlük süre içinde Kuruma
verilmesi halinde işyeri bildirgesi, aylık prim ve hizmet belgesi verilmesi süresinin geçmiş olması
halinde ise aylık prim ve hizmet belgesinin kağıt ortamında düzenlenerek Kuruma verilmesi
durumunda bu belgelerin geç verilmesi nedeniyle de idari para cezası uygulanmayacaktır.
Yabancı uyruklu sigortalı çalıştıran işyerinin Kanun kapsamına yeni alınan işyeri olması
halinde işyeri tescili için işe giriş bildirgesi verilmesi gereken 45 günlük süre esas alınarak işlem
yapılacak, işe giriş bildirgesinde ise yeni işyerleri için 45 günlük süre ve bir aylık süre birlikte
değerlendirilerek idari para cezası uygulanıp uygulanmayacağına karar verilecektir.
Örnek 2- 17/5/2013 tarihinden itibaren çalışma izni başlatılan ve buna ilişkin izin
belgesini 27/5/2013 tarihinde alan işveren, yabancı uyruklu kişinin oturma izni için Emniyet
makamlarına 29/5/2013 tarihinde başvurmuştur. 9/7/2013 tarihinde sigortalı çalıştırmaya
başlayacağını beyan ederek buna ilişkin işyeri bildirgesi ile sigortalı işe giriş bildirgesini
11/7/2013 tarihinde Kuruma vermiştir. Çalışma izin belgesi işverence 27/5/2013 tarihinde
alındığından 30 günlük süre 27/5/2013 tarihinden itibaren başlatılacak, 25/6/2013 tarihinde sona
erecektir. 15 günlük süre de 26/6/2013 tarihinde başlatılacak 10/7/2013 tarihinde sona erecektir.
Bu durumda 45 günlük sürenin son günü 10/7/2013 tarihi olduğundan işe giriş bildirgesi ve işyeri
bildirgesinin geç verilmesi nedeniyle idari para cezası uygulanacaktır. 2013 yılı Temmuz ayı
aylık prim ve hizmet belgesi 23/8/2013 tarihinde Kuruma verileceğinden aylık prim ve hizmet
belgesi herhangi bir işlem yapılmayacaktır.
Örnek 3- Örnek 2’deki işyerinin yeni işyeri olması halinde işe giriş bildirgesinin bir aylık
süre içinde Kuruma verilmesi süresi bulunduğundan işe giriş bildirgesinin geç verilmesi
nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
219
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Bu Genelgenin yayımı tarihinden önce yabancı uyruklu sigortalı çalıştıran işverenlerin
müracaatları halinde bu Genelge hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır.
6458 sayılı Kanun 11/4/2014 tarihinde yürürlüğe (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32
sayılı Genelge) girmiş olup bu tarihten sonra 4817 sayılı Kanuna göre çalışma izni aynı zamanda
ikamet izni olarak da değerlendirilecektir. Bu nedenle, işverenlerin;
- Çalışma izin belgesindeki izin başlangıç tarihinden itibaren 30 gün içinde,
- Çalışma izin belgesinin işverene gönderildiği tarih/tebliğ tarihi ile çalışma izin tarihinin
farklı olması halinde çalışma izin belgesinin işverene gönderildiği tarihten/tebliğ tarihinden
itibaren 30 günlük süre içinde,
sigortalı işe giriş bildirgesi düzenleyerek Kuruma vermeleri halinde bildirge yasal sürede
verilmiş sayılacaktır. İşyeri bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgesi hakkında da aynı şekilde
işlem yapılacaktır.
Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından, çalışma izin belgeleri ile diğer bakanlıklar veya
kurumlar tarafından verilen ve Çalışma Genel Müdürlüğüne gönderilen izin belgelerinin birer
örneği ilgili SGİM/SGM’lere intikal ettirilecek, çalışma izinleri ilgili mevzuat çerçevesinde
yabancının mesleği ve ödenecek ücret, işyeri, çalışacağı adres gibi kriterler değerlendirilerek
verildiğinden ve verilen çalışma izni kısmi süreli ise bu durum da belgede belirtildiğinden,
bunların izin belgesinde belirtilen işyeri ve işveren tarafından yine belgede belirtilen ücret
tutarından az olmamak üzere kısmi süreli çalışma olup olmadığı hususu da göz önünde
bulundurularak Kurumumuza bildirimlerinin yapılması sağlanacaktır.
Bakanlıkça çalışma izinlerinin uzatılması işlemleri yapılırken yabancının sosyal güvenlik
ile ilgili yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediği kontrol edildiğinden, izin belgesinde
kayıtlı prime esas kazanca göre sigortalıların çalışmalarını noksansız olarak bildirmeleri
hususunda işverenlerin, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
bağımsız çalışanların ise primlerini noksansız olarak ödemeleri konusunda uyarılmaları
gerekmektedir.
Yabancıların çalışma izinlerinin takibi “Kayıtdışı İsdihdamla Mücadele Daire Başkanlığı
Uygulamaları” programı içinde yer alan “Diğer Kurumlar-Yabancı Çalışan Sorgu” menüsü
aracılığıyla yapılacaktır.
İşverenler tarafından 4817 sayılı Kanun gereğince çalışma izni alınmadan çalıştırılarak
Kuruma bildirimi yapılan sigortalılar ile kontrol ve denetim elemanlarınca çalışma izni olmadan
çalıştırıldığı tespit edilen yabancı uyruklu kişilerin Kurumumuzca tescili yapılacaktır. Daha sonra
sigortalının geçici görevli olarak gelip gelmediği ile çalışma izninden muaf olup olmadığı hususu
araştırılarak sonucunun Kurumumuza bildirilmesi için tescili yapan SGİM/SGM’lerce Çalışma
Genel Müdürlüğüne, bunlardan yabancı kimlik numarası bulunmayanlar ise yabancı kimlik
numarası alınmak üzere ayrıca nüfus idarelerine bildirilecektir.
3- Ülkemizdeki işverenler tarafından çalışma izni alınarak çalıştırılan yabancılar
506 sayılı Kanunun mülga 3 üncü maddesinin (II/A) bendi gereğince 6/8/2003 tarihinden
önce bir işveren emrinde çalışan ve Türk uyruklu olmayan kimseler hakkında kısa vadeli sigorta
kolları, yazılı istekte bulunmaları halinde ise haklarında istek tarihinden sonraki ay başından
itibaren malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları uygulanmıştır.
4958 sayılı Kanunla 6/8/2003 tarihinden itibaren söz konusu madde değiştirilerek yabancı
uyruklu sigortalılar isteklerine bakılmaksızın tüm sigorta kollarına tabi tutulmuşlar, 1/10/2008
tarihinden itibaren de Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi ile yine isteklerine
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
220
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
bakılmaksızın 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tüm sigorta kollarına tabi
olarak çalışmalarına imkan sağlanmıştır.
2547 ve 2914 sayılı kanunlar gereğince ülkemizde sosyal güvenlik sözleşmesi
imzalanmamış ülkelerden gelerek çalışan yabancı uyruklu öğretim elemanları, 31/10/1983 tarihli
ve 16207 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Uyruklu
Öğretim Elemanı Çalıştırılması Esaslarına ilişkin 83/7148 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 12
nci maddesi gereğince 28/3/2006 tarihine kadar 506 sayılı Kanunun hastalık sigortası
hükümlerine tabi tutulmuşlardır. 28/3/2006 tarihli ve 26122 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
2006/11518 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile söz konusu madde değiştirilerek bu tarihten sonra
bu kimseler tüm sigorta kollarına tabi tutulmuşlardır. 2008 yılı Ekim ayından itibaren de
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmalarına
imkan sağlanarak uygulama devam ettirilmiştir.
2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe
Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun
gereğince ülkemize çalışmaya gelen Türk soylu yabancıların 2008 yılı Ekim ayından önceki ve
sonraki sigortalılıkları hakkında yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılacaktır.
İkili ya da çok taraflı sosyal güvenlik sözleşmelerindeki hükümler gereğince, Türk soylu
yabancılar dahil 2008 yılı Ekim ayı başından önceki ve sonraki sürelerde geldiği ülkelerde
sigortalı olmayıp çalışma izni almak suretiyle ülkemizde çalışanlar hakkında;
- Ülkemizle ikili sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerden Birleşik Krallık ve
İsviçre vatandaşları hariç sosyal güvenlik sözleşmesinin yürürlük tarihinden, sözleşmenin
yürürlük tarihinden sonra çalışmaya başlayanlar hakkında ise çalışmaya başladıkları tarihten
itibaren tüm sigorta kolları uygulanacaktır.
- Daimi ikameti Birleşik Krallık olup Türkiye’de istihdam edilen Birleşik Krallık
vatandaşları ile İsviçre vatandaşları birimlerimize bir talepte bulunmadıkları sürece, haklarında
uzun vadeli sigorta kolları uygulanmayacaktır.
- İngiltere ve İsviçre vatandaşlarından sonradan Türk vatandaşı olanlar da vatandaşlığa
geçtikleri tarihten itibaren Ülkemiz sosyal güvenlik mevzuatına tabi olacaklardır.
- Ülkemize gelerek üniversitelerde çalıştırılan yabancı uyruklu öğretim elemanları
hakkında yukarıda belirtilen maddelerdeki hususlara göre işlem yapılacaktır.
4- Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkede kurulu bir kuruluş tarafından o
kuruluş adına geçici olarak çalışmaya gönderilenler (Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5
sayılı Genelge) (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
6552 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin (e) bendi değiştirilmiştir. Söz
konusu düzenleme ile Kanunun yürürlüğe girdiği 11/9/2014 tarihinden itibaren sosyal güvenlik
sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde sigortalığı bulunup ülkemize üç ayı geçememek üzere
çalışmaya gelenler sigortalı sayılmayacaklardır. Ülkesinde emekli aylığı alıp ülkemize çalışmaya
gelenler hakkında da aynı şekilde işlem yapılacaktır.
Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkede sigortalı ya da emekli olup ülkemize üç
aydan fazla süreyle çalışmaya gelen sigortalılar çalışmaya başladıkları üçüncü ayın son gününü
takip eden günden itibaren sigortalı sayılacaklardır.
6552 sayılı Kanun 11/9/2014 tarihinde yürürlüğe girdiğinden bu tarihten önce ülkemizde
çalışan yabancı uyruklu sigortalılar hakkında üç aylık süre 11/9/2014 tarihinden itibaren
başlatılacaktır. Ülkesinde sigortalı olanlar ile emekli aylığı alan sigortalıların işverenleri bu kişiler
için uzun vade, kısa vade ve genel sağlık sigortası primi ödeyeceklerdir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
221
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- Bakanlıkça 15/10/2014-15/10/2015 tarihleri arasında çalışma izni verilen ve
geldiği ülkede sosyal güvenliğinin sağlandığını belgeleyen Çin Halk Cumhuriyeti vatandaşı için
işverenince üç aylık sürenin dolduğu 15/1/2015 tarihinde sigortalı işe giriş bildirgesi Kuruma
verilecek, 16/1/2015 tarihinde sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 2- Bakanlıkça 1/7/2014-1/7/2015 tarihleri arasında çalışma izni verilen ve geldiği
ülkede sosyal güvenliğinin sağlandığını belgeleyen Amerika Birleşik Devletleri vatandaşı için
işverenince üç aylık sürenin dolduğu 11/12/2014 tarihinde sigortalı işe giriş bildirgesi Kuruma
verilecek ve 12/12/2014 tarihinde sigortalılığı başlatılacak, işyerinin yeni işyeri olması halinde ise
12/12/2014 işe başlama tarihli işe giriş bildirgesi 12/1/2015 tarihine kadar verilebilecektir.
4.1- 11/9/2014 tarihinden önce sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkede
kurulu bir kuruluş tarafından o kuruluş adına geçici olarak çalışmaya gönderilenler (Ek,
11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
SSİY’nin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde 2/3/2011 tarihinden geçerli
olmak üzere yapılan değişiklikle “bir iş için” ibaresinden sonra gelmek üzere “en fazla üç ay
süreyle” ibaresi eklenmiş, 21/8/2013 tarihinde yapılan değişiklikle de söz konusu hüküm
yürürlükten kaldırılmıştır.
SSİY’de yapılan değişiklik ile 2/3/2011-20/8/2013 tarihleri arasında sosyal güvenlik
sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde sigortalı ya da emekli olup, ülkemize üç aydan fazla bir süre
ile çalışmak için geçici görevli olarak yabancı ülkede kurulu şirket tarafından gönderilenler
çalışmaya başladıkları tarihin üçüncü ayın sonundan itibaren sigortalı sayılacaklardır. 21/8/2013
tarihinden sonra sigortalı sayılmayanların işverenlerinden bu tarihten sonra aylık prim ve hizmet
belgesi alınmayacak, 20/8/2013 tarihi itibariyle işverence düzenlenecek işten ayrılış bildirgeleri
nedeniyle idari para cezası uygulanmayacak, işten ayrılış bildirgelerinin e-sigorta yoluyla
verilmesi istenmeyecek, kağıt ortamında verilmesi yeterli sayılacaktır.
21/8/2013 ile 6552 sayılı Kanun ile Kanunun 6 ncı maddesinin (e) bendinde yapılan
değişikliğin yürürlüğe girdiği 11/9/2014 tarihi arasında sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış
ülkelerde sigortalı ya da emekli olup ülkemize geçici görevle çalışmaya gelenler sigortalı
sayılmayacaklardır. İşverenlerin bu sürelere ait yersiz ödemiş oldukları primler talepleri halinde
başkaca prim borcu olmaması halinde iade edilecektir.
Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde sosyal güvenlik sistemine tabi
çalıştığını ya da kendi çalışmalarından dolayı aylık aldığının belgelendirilmesinde bu belgenin
yabancı uyruklunun kendi ülkesinin sosyal güvenlik kurumundan alınmış olması ve Ülkemizde
bulunan temsilciliğinden (elçilik, konsolosluk, ataşelik vb.) onaylanmış olması gerekmektedir.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 6735 sayılı Uluslararası İşgücü
Kanununun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereği, bu Kanun kapsamında yer alan yabancıların
çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışmaları veya çalıştırılmaları yasak olduğundan, bunların
sigortalılık ve hizmet kayıtlarına ilişkin iş ve işlemlerde çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti
bulunmadığı tespit edilenler ile söz konusu izinleri olmakla birlikte Kurumumuza bildirilmiş olan
hizmetleri iptal edilenlerin durumları Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne bildirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
222
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5- Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülkede kurulu bir kuruluş tarafından o
kuruluş adına geçici olarak çalışmaya gönderilenler
Sosyal güvenlik sözleşmelerinde temel kural, çalışılan ülkenin sosyal güvenlik
mevzuatına tabi olmaktır. Ancak, işverenleri tarafından geçici bir süre ile diğer akit ülkeye
gönderilenler, uluslararası nakliyat işinde çalışanlar, elçilik, konsolosluk, misyon ve benzeri
yerlerde çalışan ve gönderen ülkenin sivil ve askeri personelleri, akit taraflardan birinin bayrağını
taşıyan gemilerde veya akit ülkenin limanlarında çalışanlar çalıştıkları ülkenin sosyal güvenlik
mevzuatına tabi olmayacaklardır.
Ülkemiz ile taraf ülkeler arasında imzalanan ikili ya da çok taraflı sosyal güvenlik
sözleşmelerinde yer alan hükümler uyarınca, yabancı ülke mevzuatına tabi kişilerin akit ülkede
kurulu kuruluş tarafından belirli bir işin icrası amacıyla geçici olarak Ülkemize gönderilmesi
halinde, sigortalının kendi ülkesinde çalışıyormuş gibi iş merkezinin bulunduğu ülkenin
mevzuatına tabi tutulması kuralı getirilerek mükerrer sigortalılık önlenmiştir.
Geldiği ülkenin sosyal güvenlik kurumu tarafından, kendi ülkesinin mevzuat hükümlerine
göre sosyal güvenliklerinin sağlandığına ilişkin sözleşmelerle belirlenmiş formülerleri
Kurumumuza ibraz eden kişiler, ilgili ülke ile aramızda imzalanmış olan sosyal güvenlik
sözleşmesinde öngörülen süre ve bu süreye ilave edilecek süre kadar sigortalı sayılmayacaklardır.
Geldikleri ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına tabi olarak kendi çalışmalarından dolayı aylık
alanlar dahil geçici görevli olarak Ülkemizde çalışanlar sigortasız sayıldıkları sürelerin bittiği
tarihten itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
olacaklardır.
Ancak, ilk görevlendirme süreleri dolduktan sonra işin uzaması durumunda geçici görevin
uzatılması talebinin sigortalı veya işverence sözleşmeli ülkenin sigorta kurumuna iletilmesi ve bu
kurumun talep etmesi halinde, bu talep Kurumumuzca sözleşmeler kapsamında değerlendirilerek
geçici görevinin uzatılması talebi uygun bulunan kişiler sözleşmede öngörülen uzatma süresince
de Ülkemiz mevzuatından muaf tutulmaya devam edilecektir.
Ülkemiz ile yabancı ülkeler arasında imzalanan sosyal güvenlik sözleşmelerinde
geldikleri ülkede sosyal sigortaya tabi olduklarını belgeleyenlerin Ülkemizde ne kadar süre ile
sigortalı olmayacakları ekteki tabloda (EK-21) belirtilen süreler dikkate alınarak belirlenecektir.
Örnek 1- Fransa’da sigortalı olarak çalışırken 14/4/2008-14/4/2011 tarihleri arasında
Türkiye’ye geçici görevli olarak gönderilen Fransız uyruklu kişi, 14/4/2011 tarihinden itibaren 3
yıl daha uzatma talebinde bulunmuş ve talebi uygun görülmüştür. Ülkemiz ile Fransa arasında
sosyal güvenlik sözleşmesine göre uzatma süresi de dahil altı yıl süreyle geçici görevli olarak
çalışma hakkı bulunduğundan bu kişi 14/4/2014 tarihine kadar Kanun kapsamında sigortalı
sayılmayacaktır.
Örnek 2- Avusturya’da sigortalı olarak çalışırken, 1/1/2011-1/1/2013 tarihleri arasında
Türkiye’ye geçici görevli olarak gönderilen Avusturya uyruklu kişi 1/1/2013 tarihinden itibaren 7
yıl daha uzatma talebinde bulunmuş ve talebi uygun görülmüştür. Ülkemiz ile Avusturya arasında
sosyal güvenlik sözleşmesine göre uzatma süresinde herhangi bir kısıtlama bulunmadığından bu
kişi uzatılan sürede de Kanun kapsamında sigortalı sayılmayacaktır.
Örnek 3- Lüksemburg’da sigortalı olarak çalışırken 15/3/2011-15/3/2012 tarihleri
arasında Türkiye’ye geçici görevli olarak gönderilen Lüksemburg uyruklu kişinin 15/3/2012
tarihinden itibaren 1 yıllık uzatma talebi uygun bulunmuştur. Ülkemiz ile Lüksemburg arasında
imzalanan sosyal güvenlik sözleşmesine göre geldiği ülkenin mevzuatına tabi kalma süresi 12 +
12 = 24 ay ile sınırlandırıldığından bu kişi 15/3/2013 tarihine kadar uzatılan sürede de Kanun
kapsamında sigortalı sayılmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
223
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
6- Elçiliklerde çalışan sigortalılar
Devletler hukuku ve Viyana Sözleşmeleri hükümlerine göre elçilik, konsolosluk, misyon
ve benzeri yerlerde çalışanların diplomatik masuniyetlerinin olması nedeniyle bu işyerlerinde
çalışanların bildirimleri Kurumumuza yapılmadığı sürece Ülkemiz mevzuatı bu işyerlerine
uygulanamamaktadır. Ancak, bu işyerlerinde çalıştırılanlardan gönderen devlette veya üçüncü bir
devlette sigortalılıklarını belgeleyemeyenler ile Türkiye’de ikamet etmekte iken buralarda
çalıştırılan Türk vatandaşlarından ilgili işverenler tarafından Kurumumuza bildirimleri yapılanlar
Ülkemiz mevzuatına tabi tutulmuşlardır.
Söz konusu hükümler gereğince elçilik, konsolosluk, misyon ve benzeri yerlerde
çalışanlardan gönderen devlette veya üçüncü bir devlette sigortalılıklarını belgeleyemeyenlerin
sigortalılıkları 2008 yılı Ekim ayı başına kadar 506 sayılı Kanunun mülga 86 ncı maddesine göre
topluluk sigortası yoluyla sağlanmıştır. Kanunun yürürlüğe girdiği 1/10/2008 tarihinden itibaren
de bu işyerlerinde çalışanlar 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamına
alınmışlardır.
Mülga sosyal güvenlik kanunları ile Kanunun geçici 2 nci maddesine göre yaşlılık aylığı
bağlananlardan elçilik, konsolosluk, misyon ve benzeri yerlerde çalışmaya devam edenlerden
sosyal güvenlik destek primi kesilecektir.
7- İzin almak sureti ile vatandaşlıktan çıkanlar
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 27 nci maddesinde, bu Kanun gereğince Türk
vatandaşlığını kaybeden kişilerin, kayıp tarihinden itibaren yabancı muamelesine tabi tutulacağı,
28 inci maddesinde ise doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk
vatandaşlığını kaybedenler ve kendileri ile birlikte işlem gören çocuklarının; millî güvenliğe ve
kamu düzenine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla askerlik hizmetini yapma yükümlülüğü,
seçme ve seçilme, kamu görevlerine girme ve muafen araç veya ev eşyası ithal etme hakları
dışında, sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı kalmak ve bu hakların kullanımında
ilgili kanunlardaki hükümlere tabi olmak şartıyla Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen
yararlanmaya devam edecekleri öngörülmüştür.
Türk vatandaşlığını kaybeden kişilerden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine tabi sigortalı olanların Kuruma bildirimleri kağıt ortamında yapılacak olup, “Mavi
Kart”lı olanlar ile vukuatlı nüfus kayıt örneğinde 5901 sayılı Kanunun 27 nci ve 28 inci
maddesine tabi (5901 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan 403 sayılı Kanunun 29 uncu
maddesine tabi) olduğuna ilişkin şerh düşülenler, sosyal güvenlik bakımından Türk
vatandaşlarına tanınan haklara tabi olduklarından bunlardan ayrıca çalışma belgesi
istenmeyecektir.
8- Yabancı uyruklu olup Kanunun ek 5 ve ek 6 ncı maddesine tabi sigortalılar
Yabancı uyrukluların Kanunun ek 5 inci ve ek 6 ncı maddelerine tabi müracaatlarında
ayrıca çalışma belgesi istenmesi gerekmekte olup, 5901 sayılı Kanunun 28 inci maddesine tabi
olanlardan çalışma izin belgesi istenmesine gerek bulunmamaktadır.
9- Mülteciler (Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)
5/9/1961 tarihli ve 10898 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 359 sayılı “Cenevre’de 28
Temmuz 1951 Tarihinde İmzalanmış Olan Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşmenin
Onaylanması Hakkında Kanun” ile ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
224
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
siyasi düşüncelerinden dolayı zulme uğrayacağından haklı sebeplerle korktuğu için vatandaşı
olduğu ülkenin dışında bulunan ve bu ülkenin korumasından yararlanamayan ya da söz konusu
korku nedeniyle yararlanmak istemeyen yabancıya veya bu tür olaylar sonucu önceden yaşadığı
ikamet ülkesinin dışında bulunan, oraya dönemeyen veya söz konusu korku nedeniyle dönmek
istemeyen vatansız kişiye mülteci denilmekte olup 359 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinde taraf
devletlerin, ülkelerinde yasal olarak ikamet eden mültecilere, vatandaşlarına sağladıkları
muamelenin aynısını uygulayacakları, 27 nci maddesi ile taraf devletlerin ülkelerinde bulunan ve
geçerli bir seyahat belgesine sahip olmayan her mülteciye kimlik kartı çıkartılacağı hüküm altına
alınmıştır.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 6458 sayılı Kanunun 83 üncü
maddesi gereği, Göç İdaresi Genel Müdürlüğünce yabancı kimlik numarası içeren kimlik
belgeleri, mülteci statüsünde bulunanlara üç yıl, ikincil koruma statüsü verilenlere ise bir yıl
süreli olarak düzenlemektedir.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunun 89 uncu maddesinde mülteci
veya ikincil koruma statüsü sahibi, statü almasından itibaren bağımlı veya bağımsız olarak
çalışabileceği, yabancıların çalışamayacağı iş ve mesleklere ilişkin diğer mevzuatta yer alan
hükümler saklı olacağı, mülteci veya ikincil koruma statüsü sahibi kişiye verilecek kimlik
belgesinin, çalışma izni yerine de geçeceği bu durumun kimlik belgesine yazılacağı hüküm altına
alınmıştır.
Buna göre, 5/9/1961 tarihinden itibaren 359 sayılı Kanuna göre mülteci olanlar ile 6458
sayılı Kanunda sayılan ikincil koruma statüsünde bulunan kişiler hakkında Kanun hükümleri
Türk vatandaşlarına uygulandığı gibi uygulanacaktır. Kurumun denetim ve kontrolle görevli
memurlarınca yapılan denetimlerde bu durumdaki sigortalıların çalışma izin belgesi olup
olmadığına bakılmayacaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (b) Bendi
Kapsamında Çalışan Yabancı Uyrukluların Sigortalılığı
1- Yabancı ülkede sigortalı sayılanlar
Ülkemiz ile arasında sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde sigortalı sayılanlardan,
ülkemizde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışacak olanlar hakkında, sosyal güvenlik
sözleşmeleri, idari anlaşmalar ve protokollerde mevzuata tabi olmaya ilişkin düzenlemelerde
belirlenen esaslara göre işlem yapılacaktır.
Sosyal güvenlik sözleşmelerinde hangi ülke mevzuatına tabi olunacağına ilişkin
düzenleme bulunmayan veya ülkemiz ile arasında sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış
ülkelerde ikamet edip o ülkelerde sigortalı sayılanların bu sigortalılıklarından dolayı Türkiye’de
kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmaya başlamaları halinde Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılıkları başlatılmayacaktır.
Örnek- Ülkemiz ile arasında sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan Çin Halk
Cumhuriyetinde ikamet eden ve şirket ortaklığından dolayı bu ülkede sigortalılığı bulunan
sigortalının, Türkiye’de de şirket ortağı olması durumunda ikamet ettiği ülkedeki
sigortalılığından dolayı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalılığı başlatılmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
225
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Türkiye’de ikamet eden ve kendi adına ve hesabına çalışması bulunanlar sosyal güvenlik
sözleşmelerindeki hükümler saklı kalmak kaydıyla yabancı ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi
olup olmadıklarına bakılmaksızın Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
2- Yabancı ülke mevzuatına göre aylık alanlar
Ülkemiz ile arasında sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerden aylık alanlardan
ülkemizde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışacak olanlar hakkında, sosyal güvenlik
sözleşmeleri, idari anlaşmalar ve protokollerde mevzuata tabi olmaya ilişkin yapılmış
düzenlemelerde belirlenen esaslara göre işlem yapılacaktır.
Sosyal güvenlik sözleşmelerinde hangi ülke mevzuatına tabi olunacağına ilişkin
düzenleme bulunmayan veya ülkemiz ile arasında sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış
ülkelerden aylık alanlar Türkiye’de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmaya başlamaları
halinde 1/10/2008 tarihinden sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında sigortalı sayılacaktır.
Örnek- Ülkemiz ile arasında sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan Avustralya’dan
yaşlılık aylığı almakta olan ve Türkiye’de ikamet eden kişinin 25/7/2009 tarihinde Türkiye’de
başlayan basit usulde vergi mükellefiyetine istinaden (4/b) kapsamında sigortalılığı aynı tarih
itibariyle başlatılacaktır.
Ülkemizle arasında sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde sigortalı sayılanlar, akit
ülkede sigortalı olduklarını gösterir mutabakatı sağlanmış belgeyi, sosyal güvenlik sözleşmesi
imzalanmamış ülkelerde sigortalı sayılanlar ise o ülkede belge vermeye yetkili kuruluşlardan
alacakları sigortalı olduklarını gösterir belgeyi kendi adına ve hesabına bağımsız olarak
çalıştıkları yerdeki yetkili SGİM/SGM’ye vereceklerdir.
3- Sosyal güvenlik destek primine tabi olma
1/10/2008 tarihinden önce yabancı bir ülkedeki çalışmalarından dolayı yaşlılık veya
malullük aylığı almakta olanların Türkiye’de mülga 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı
olmayı gerektirecek faaliyetlerde bulunduklarında sosyal güvenlik destek primine tabi
tescillerinin yapılması, 1/10/2008 tarihinden itibaren ise bahsi geçen sigortalıların Türkiye’de
kendi adına ve hesabına bağımsız faaliyetlerde bulunmaları halinde sosyal güvenlik destek
primine tabi olmadan ikili sosyal güvenlik sözleşmelerinde yer alan hükümler saklı kalmak
kaydıyla uzun vade sigorta kollarına tabi olarak prim ödemeleri gerekmektedir.
Örnek 1- 1/5/2000 tarihinden itibaren Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden yaşlılık
aylığı alan kişinin, Türkiye’de 20/4/2004 tarihinden itibaren şirket ortağı olması nedeniyle aynı
tarih itibariyle sosyal güvenlik destek primine tabi tutulacak ve 30/9/2008 tarihi itibariyle bu
kesinti sona erdirilip şirket ortaklığının devam etmesi halinde 1/10/2008 tarihi itibariyle Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 2- 15/4/1998 tarihinden itibaren Kanada’dan malullük aylığı alan kişinin,
Türkiye’de 10/3/2009 tarihinde gerçek usulde vergi mükellefiyeti başlaması nedeniyle sosyal
güvenlik destek primine tabi olmadan 10/3/2009 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
226
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3201 sayılı Kanuna göre borçlanma yaparak Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında aylık bağlananlardan (b) bendi kapsamında çalışması bulunan
sigortalılar 1/10/2008 tarihinden itibaren (b) bendi kapsamında sosyal güvenlik destek primine
tabi olarak çalışamazlar. Ancak bu sigortalıların 5997 sayılı Kanun ile değişik 3201 sayılı
Kanunun 6 ncı maddesinin (B) fıkrasında yapılan düzenlemeyle 19/6/2010 tarihinden itibaren
sosyal güvenlik destek primi kapsamında tescillerinin yapılması gerekmektedir.
Bu nedenle 3201 sayılı Kanuna göre borçlandıkları süreler dikkate alınarak Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında yaşlılık aylığı bağlananlardan (b)
bendine tabi çalışması bulunanların 1/10/2008 tarihinden itibaren 19/6/2010 tarihine kadar (b)
bendi kapsamında tescil işlemlerinin yapılması ve 19/6/2010 tarihinden itibaren ise sosyal
güvenlik destek primi kapsamında sigortalı sayılmaları gerekmektedir.
Örnek 3- Yurtdışındaki çalışmalarından dolayı 1/3/2009 tarihinde 3201 sayılı Kanuna
göre 4/a kapsamında borçlanma talebinde bulunarak yaşlılık aylığı bağlanan sigortalının
15/8/2009 tarihinde vergi kaydına istinaden (b) bendi kapsamında çalışması başlamıştır.
Sigortalının 15/8/2009 tarihinde (b) bendi kapsamında sigortalılığı başlatılarak 18/6/2010
tarihinde sona erdirilecek, 19/6/2009 tarihinden itibaren de sosyal güvenlik destek primi
kapsamında tescili yapılacaktır.
4- Sosyal güvenlik sözleşmesi olan veya olmayan ülke vatandaşlarından ülkemizde
çalışma izni alarak çalışanların (4/b) kapsamındaki sigortalılıkları (Değişik, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Türkiye’de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışması bulunan sözleşmeli veya
sözleşmesiz ülke vatandaşı olan yabancı uyruklu kişiler, Türkiye’de ikamet ettikleri sürece
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır.
Bunların vatandaşı bulunduğu ülkede sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmaları ya da
buralardan emekli aylığı alıyor olmaları sigortalılık durumlarını etkilemeyecektir.
Örnek- Türkiye’de ikamet eden ve ülkemiz ile arasında sosyal güvenlik sözleşmesi
bulunmayan Uruguay vatandaşı olan (A)’nın Türkiye’de de 1/2/2014 tarihinde şirket ortağı ve
yönetim kurulu üyesi olması durumunda, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında 1/2/2014 tarihi itibarıyla sigortalılığı başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
227
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ALTINCI KISIM
GELİR VEYA AYLIK ALMAKTA İKEN ÇALIŞMAYA BAŞLAYANLAR
(Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
1- Kanuna tabi ilk defa çalışmaya başlayıp bu Kanuna göre gelir/aylık bağlandıktan
sonra yeniden çalışmaya başlayan sigortalılar
1.1- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra yeniden çalışmaya başlayanlar
Kanunun 30 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince 2008 yılı Ekim ayı başından sonra
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olarak ilk defa
çalışmaya başlayıp daha sonra yaşlılık aylığı bağlananlardan;
(a) ve (c) bentlerine göre veya yabancı bir ülke mevzuatına tabi çalışanların yaşlılık
aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesildiğinden çalıştıkları
süre zarfında 80 inci maddeye göre belirlenen prime esas kazançları üzerinden 81 inci madde
gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasına ait prim alınacaktır.
(b) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların aylıklarının kesilmesi için yazılı istekte
bulunmaları gerekmekte olup aylığın kesilmesi için yazılı istekte bulunmayanlar (b) bendi
kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır.
Yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlamaları nedeniyle yaşlılık aylığı
kesilenlerin ülkemizde sigortalılıklarının bulunmaması sebebiyle herhangi bir prim
alınmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
228
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1.2- Malullük aylığı bağlandıktan sonra yeniden çalışmaya başlayanlar
Kanunun 27 nci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince malullük aylığı almakta iken
Kanuna göre veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların malullük
aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesildiğinden çalıştıkları
süre zarfında 80 inci maddeye göre belirlenen prime esas kazançları üzerinden 81 inci madde
gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasına ait prim alınacaktır.
Yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlamaları nedeniyle malullük aylığı
kesilenlerin ülkemizde sigortalılıklarının bulunmaması sebebiyle herhangi bir prim
alınmayacaktır.
Malullük aylığı almakla birlikte Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (e)
ve (g) bentleri kapsamında çalışan sigortalılar hakkında kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin
hükümler uygulanacaktır.
2- Kanunun geçici 2 nci maddesine göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında aylık bağlandıktan sonra yeniden çalışmaya başlayanlar
2.1- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar
506 sayılı Kanun ile Kanunun geçici 2 nci maddesine göre 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra yeniden çalışmaya başlayanlar
hakkında geçici 14 üncü madde hükümleri uygulanmakta olup bu durumdakilerden aylıkları
kesilenler tüm sigorta kollarına tabi olacaklar, aylıklarının kesilmemesi yönünde talepte bulunan
ya da sigortalı işe giriş bildirgesinde sosyal güvenlik destek primine tabi olmayı tercih eden
sigortalılar % 30 oranına kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin prim oranı ilave edilerek sosyal
güvenlik destek primi ödeyeceklerdir.
Ancak, yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendine tabi olarak kamu idarelerinde çalışmaya başlayanlar hakkında bu kısmın “7.2- Kendi
çalışmasından dolayı gelir/aylık bağlandıktan sonra kamu idarelerinde çalışmaya başlayanlar”
başlıklı alt bölümünde belirtilen esaslar doğrultusunda işlem yapılacak ve bunlar tüm sigorta
kollarına tabi çalışacaklardır.
Yaşlılık aylığı almakta iken Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş
üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerden
almakta oldukları aylıkları kesilmeksizin çalışanlar hakkında, Kanunun 5 inci maddenin birinci
fıkrasının (g) bendi gereğince 1/10/2008 tarihinden itibaren yurt dışında çalıştıkları sürede
işverenleri tarafından Kurumumuza kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi
ödenecektir.
Ayrıca, 2008 yılı Ekim ayı başından önce 506 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi gereğince
topluluk sigortasına prim ödemeleri nedeniyle yaşlılık aylığı bağlanan avukat ve noterlerden
mesleklerini yapmaya devam edenlerin almakta oldukları aylıklarının % 15’i oranında sosyal
güvenlik destek primi kesilmekte iken 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren avukat ve noterler
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayıldıklarından, bu
sigortalılar hakkında bu kısmın “2.2- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar” başlıklı alt
bölümü doğrultusunda işlem yapılacaktır.
2008 yılı Ekim ayından önce 506 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken serbest
avukat olarak çalışmalarını sürdürenlerin aynı zamanda hizmet akdine tabi olarak bir işverenin
yanında çalışmaları halinde sosyal güvenlik destek primi bu çalışmalarından dolayı aldıkları
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
229
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ücretten kesilecek bunların almakta oldukları yaşlılık aylığından ayrıca sosyal güvenlik destek
primi kesilmeyecektir. 2008 yılı Ekim ayından itibaren avukatlık mesleği Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamına alındığından 1/10/2008 tarihinden itibaren
önce başlayan sigortalılık, 1/3/2011 tarihinden itibaren ise (a) bendi kapsamındaki sigortalılık
esas alınarak işlem yapılacaktır.
3201 sayılı Kanuna göre yurtdışında geçen sigortalılık sürelerini borçlanmak suretiyle
yaşlılık aylığı bağlananların çalışmaya başlamaları halinde aylıkları kesilmekte iken 3201 sayılı
Kanunun 6 ncı maddesinde 5997 sayılı Kanunla 19/6/2010 tarihinden geçerli olmak üzere yapılan
değişiklikle yurtdışında geçen sigortalılık sürelerini borçlanmak suretiyle aylık bağlananların
ülkemizde çalışmaya başlamaları halinde Kanunun sosyal güvenlik destek primine ilişkin
hükümleri uygulanacaktır.
2.2- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar
506 sayılı Kanun ile Kanunun geçici 2 nci maddesine göre Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra (b) bendine tabi
çalışmaya başlayanların yaşlılık aylığından 1/10/2008-31/12/2008 süresinde % 12, 2009 yılı için
% 13, 2010 yılı için % 14, 2011 ve takip eden yıllarda % 15 oranında sosyal güvenlik destek
primi kesilecektir.
6663 sayılı Kanunla Kanunun geçici 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
yürürlükten kaldırıldığından 29/2/2016 tarihinden itibaren 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamındaki sigortalıların yaşlılık aylığından sosyal güvenlik destek primi kesintisi
yapılmayacaktır.
Yaşlılık aylığı almakta iken 1/3/2016 tarihi ya da daha sonraki bir tarihte Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı bulunanlar sigortalı
sayılmayacak, yaşlılık aylığının durdurulmasını talep etmeleri halinde (b) bendi kapsamında
zorunlu sigortalı olacaklardır.
Geçici 2 nci maddeye göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında yaşlılık aylığı bağlananların 4 üncü madde birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendine tabi sigortalı olmaları halinde 1/10/2008 tarihinden itibaren sigortalı
sayılmazlar, bu kişilerin yaşlılık aylığı kesilmeyecektir.
2108 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi gereğince Kanun kapsamında gelir ve aylık alanlar
sigortalı sayılmadıklarından bu durumdaki sigortalıların yaşlılık aylığından 2008 yılı Ekim
ayından önce ya da sonraki sürelerde sosyal güvenlik destek primi kesilmeyecektir.
2.3- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar
Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar hakkında, bu kısmın “7.2- Kendi
çalışmasından dolayı aylık bağlandıktan sonra kamu idarelerinde çalışmaya başlayanlar” başlıklı
alt bölümünde yapılan açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
230
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.4- Malullük aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar
506 sayılı Kanuna göre malullük aylığı almakta olanlar ile Kanunun geçici 2 nci
maddesine göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında malullük
aylığı bağlandıktan sonra yeniden (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların aylıkları
kesileceğinden çalıştıkları süre zarfında Kanunun 80 inci maddesine göre belirlenen prime esas
kazançları üzerinden anılan Kanunun 81 inci maddesi gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta
kolları ile genel sağlık sigortasına ait primleri alınacaktır.
Malullük aylığı alanlardan, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında çalışmaya başlayanların malullük aylıkları kesilmez ancak, bunlardan Kanunun
geçici 14 üncü maddesine göre 1/10/2008-31/12/2008 süresinde % 12, 2009 yılı için % 13, 2010
yılı için % 14, 2011 ve takip eden yıllarda % 15 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilir.
6663 sayılı Kanunla Kanunun geçici 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi yürürlükten
kaldırıldığından 29/2/2016 tarihinden itibaren 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır.
Geçici 2 nci maddeye göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında malullük aylığı bağlananların 4 üncü madde birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendine tabi sigortalı olmaları halinde 1/10/2008 tarihinden itibaren sigortalı
sayılmayacak ve bu kişilerin malullük aylığı kesilmeyecektir.
2008 yılı Ekim ayından önce 506 sayılı Kanuna göre malullük aylığı bağlananların
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışmaları halinde malullük aylığı
kesilmemekte olup bunlar hakkında 506 sayılı Kanunun mülga 3 üncü maddesinin (II/C) bendi ve
Kanunun geçici 14 üncü maddesi hükümleri uygulanır. 2008 yılı Ekim ayı başından sonra geçici
2 nci madde kapsamında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olanların
malullük aylığı kesilecektir. Aylığı kesilenler hakkında 80 inci maddesine göre belirlenen prime
esas kazançları üzerinden anılan Kanunun 81 inci maddesi gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta
kolları ile genel sağlık sigortasına ait primleri alınacaktır.
3- Kanunun geçici 2 nci maddesine göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra yeniden çalışmaya
başlayanlar
3.1- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar
Kanunun geçici 2 nci maddesine göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında çalışmaya başlayanlar hakkında geçici 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
gereğince % 30 oranına kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin prim oranı ilave edilerek sosyal
güvenlik destek primi alınacaktır.
Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine tabi olarak kamu idarelerinde çalışmaya başlayanlar hakkında ise bu kısmın “7.2- Kendi
çalışmasından dolayı aylık bağlandıktan sonra kamu idarelerinde çalışmaya başlayanlar” başlıklı
alt bölümünde belirtilen esaslar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3.2- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar
Kanunun geçici 2 nci maddesine göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra yeniden 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
231
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(b) bendine tabi çalışmaya başlayanlardan aylığının kesilmesi talebinde bulunanların yaşlılık
aylığı kesilecek, bunlar (b) bendi kapsamında prim ödemeye devam edeceklerdir. Yaşlılık
aylığını kestirmek istemeyenlerin yaşlılık aylığından 1/10/2008-31/12/2008 süresinde % 12, 2009
yılı için % 13, 2010 yılı için % 14, 2011 yılından 29/2/2016 tarihine kadar % 15 oranında sosyal
güvenlik destek primi kesilecektir.
6663 sayılı Kanunla Kanunun geçici 14 üncü maddesinde yapılan düzenleme ile 1/3/2016
tarihinden itibaren sigortalıların tercihleri halinde yaşlılık aylığı kesilerek (b) bendi kapsamında
prim ödeyecekler, yaşlılık aylığının kesilmesini istemeyenler (b) bendi kapsamında sigortalı
sayılmayacaklardır.
2108 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi gereğince Kanun kapsamında gelir ve aylık alanlar
sigortalı sayılmadıklarından bu durumdaki sigortalıların yaşlılık aylığından 2008 yılı Ekim
ayından önce ya da sonraki sürelerde sosyal güvenlik destek primi kesilmeyecektir.
3.3- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar
Kanunun geçici 2 nci maddesine göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra yeniden 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi çalışmaya başlayanlar 2008
yılı Ekim ayı ile 29/2/2016 tarihleri arasında sigortalı sayılmazlar. 1/3/2016 tarihinden itibaren
tercihleri halinde yaşlılık aylığı kesilerek (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında prim
ödeyeceklerdir. Yaşlılık aylığının kesilmesini istemeyenler 1/3/2016 tarihinden itibaren de
sigortalı sayılmayacaklardır.
3.4- Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar
Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar hakkında, bu kısmın “7.2- Kendi
çalışmasından dolayı aylık bağlandıktan sonra kamu idarelerinde çalışmaya başlayanlar” başlıklı
alt bölümünde yapılan açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3.5- Malullük aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar
Kanunun geçici 2 nci maddesine göre Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında malullük aylığı bağlananlardan;
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmaya başlayanların
malullük aylığı kesilmeyecek, çalıştıkları süre zarfında geçici 14 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendi gereğince % 30 oranına kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin prim oranı ilave edilerek
sosyal güvenlik destek primi alınacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi çalışmaya başlayanların
malullük aylığı kesilecek, uzun vade, kısa vade ve genel sağlık sigortası kapsamında sigortalı
olacaklar, (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi olanlar hakkında da aynı şekilde işlem
yapılacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışmaya başlayanların
malullük aylığı kesilecek, uzun vade, kısa vade ve genel sağlık sigortası kapsamında sigortalı
olacaklardır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
232
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
4- Kanunun geçici 4 üncü madde hükümlerine göre emekli aylığı alanlardan
Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında yeniden çalışmaya başlayanlar
4.1- Geçici 4 üncü madde hükümlerine göre emekli aylığı bağlandıktan sonra
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya
başlayanlar
Kanunun geçici 4 üncü maddesi gereğince 2008 yılı Ekim ayından önce iştirakçi olanlar
için 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanmakta olup bu şekilde aylık bağlananların Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmaları halinde 506 sayılı Kanunun mülga
3 üncü maddesinin (II/C) bendi ve Kanunun geçici 14 üncü maddesi hükümlerine göre % 30
oranına kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin prim oranı ilave edilerek sosyal güvenlik destek primi
alınacaktır.
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre emekli aylığı bağlananlardan 5335 sayılı Kanunun
30 uncu maddesi kapsamında sayılan işyerlerinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında çalışanlar hakkında bu kısmın “7.2- Kendi çalışmasından dolayı aylık
bağlandıktan sonra kamu idarelerinde çalışmaya başlayanlar” başlıklı alt bölümünde belirtilen
esaslar doğrultusunda işlem yapılacak, 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamı dışında
sayılan işyerlerinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
çalışanlardan sosyal güvenlik destek primi alınacaktır.
4.2- Geçici 4 üncü madde hükümlerine göre emekli aylığı bağlandıktan sonra
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya
başlayanlar
Emekli aylığı alanlardan, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında çalışmaya başlayanlar, yasama organı üyeliğinden dolayı emekli aylığı
bağlananlardan yasama organı üyeliği devam edenler ile yasama organı üyeliği sona erenlerden
Kanunun 4 maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi hariç diğer bentleri
kapsamında çalışanlar, emekli aylığı 2008 yılı Ekim ayı başından sonra bağlanan ve bu tarihten
sonra serbest avukatlık ve noterlik yapmaya başlayanların almakta oldukları aylıklarından 2008
yılı Ekim ayı başından, 2008 yılı Ekim ayı başından önce emekli olup bu tarihten önce veya sonra
serbest avukatlık ve noterlik yapmaya başlayanların ise 1/2/2012 tarihinden itibaren aylıklarından
sosyal güvenlik destek primi kesilecektir. Sosyal güvenlik destek primi 1/10/2008-31/12/2008
süresinde % 12, 2009 yılı için % 13, 2010 yılı için % 14, 2011 ve takip eden yıllarda % 15 olarak
uygulanacaktır. 6663 sayılı Kanunla Kanunun geçici 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi yürürlükten kaldırıldığından 29/2/2016 tarihinden itibaren 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalıların emekli aylıklarından sosyal güvenlik destek primi
kesintisi yapılmayacaktır.
4.3- Geçici 4 üncü madde hükümlerine göre emekli aylığı bağlandıktan sonra
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya
başlayanlar
Emeklilik aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar hakkında, bu kısmın “7.2- Kendi
çalışmasından dolayı aylık bağlandıktan sonra kamu idarelerinde çalışmaya başlayanlar” başlıklı
alt bölümünde yapılan açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
233
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5- Kanunun geçici 2 nci maddesi kapsamında 2925 sayılı Kanuna göre aylık
bağlananlardan Kanun kapsamında yeniden çalışmaya başlayanlar
5.1- Kanunun geçici 2 nci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine göre olarak yeniden
çalışmaya başlayanlar
Kanunun geçici 2 nci maddesine göre 2925 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı alanların
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının;
(a) bendi kapsamında çalışmaya başlamaları halinde aylıkları kesilmez. Bunlardan (a)
bendi kapsamında çalışanlar hakkında sosyal güvenlik destek primi hükümleri uygulanır.
(b) bendine tabi çalışmaya başlamaları halinde yaşlılık aylığından 1/10/2008-31/12/2008
süresinde % 12, 2009 yılı için % 13, 2010 yılı için % 14, 2011 ve takip eden yıllarda % 15
oranında sosyal güvenlik destek primi kesilecektir. 6663 sayılı Kanunla Kanunun geçici 14 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi yürürlükten kaldırıldığından 29/2/2016 tarihinden itibaren
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların yaşlılık aylığından
sosyal güvenlik destek primi kesintisi yapılmayacak, bunlar (b) bendi kapsamında sigortalı
sayılmayacaktır.
(c) bendine tabi çalışmaya başlayanlar hakkında bu kısmın “7.2- Kendi çalışmasından
dolayı aylık bağlandıktan sonra kamu idarelerinde çalışmaya başlayanlar” başlıklı alt bölümünde
yapılan açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
5.2- Kanunun geçici 2 nci maddesine göre malullük aylığı bağlandıktan sonra
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olarak yeniden
çalışmaya başlayanlar
Kanunun geçici 2 nci maddesine göre 2925 sayılı Kanuna göre malullük aylığı alanların
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının;
(a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların malullük aylığı kesilir. Çalıştıkları süre
zarfında Kanunun 80 inci maddesine göre belirlenen prime esas kazançları üzerinden anılan
Kanunun 81 inci maddesi gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasına
ait primleri alınacaktır.
(b) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların malullük aylıkları kesilmez ancak,
bunlardan Kanunun geçici 14 üncü maddesi gereğince 1/10/2008-31/12/2008 süresinde % 12,
2009 yılı için % 13, 2010 yılı için % 14, 2011 yılından 29/2/2016 tarihine kadar % 15 oranında
sosyal güvenlik destek primi kesilir. 6663 sayılı Kanunla Kanunun geçici 14 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi yürürlükten kaldırıldığından, 1/3/2016 tarihinden itibaren 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılar için sosyal güvenlik destek primi
uygulaması kaldırıldığından bu tarihten sonra aylıktan sosyal güvenlik destek primi kesintisi
yapılmaz. Bu tarihten sonra (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır.
(c) bendine tabi çalışmaya başlayanlar hakkında bu kısmın “7.2- Kendi çalışmasından
dolayı aylık bağlandıktan sonra kamu idarelerinde çalışmaya başlayanlar” başlıklı alt bölümünde
yapılan açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
234
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
6- Harp malulleri, vazife malulleri ve malullük aylığı alanlar
6.1- Harp malulü ve vazife malulü aylığı alıp Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar
Harp malullüğü ile 3713 ve 2330 sayılı kanunlara göre vazife malullüğü aylığı alanlardan,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak
çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmeksizin ve haklarında hakkında sosyal güvenlik destek
primi uygulanmaksızın Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında iş
kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri, uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı
istemeleri halinde ise bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren
uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanacak, bunlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi
alınmayacaktır.
Örnek 1- Polis memuru iken malul olması nedeniyle tarafına 3713 sayılı Kanuna göre
aylık bağlanan, 12/1/2011 tarihinde basit usulde vergi mükellefiyeti başlayan ve vergi
mükellefiyetine istinaden 15/1/2011 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında tescilinin yapılması için talepte bulunan sigortalının 12/1/2011 tarihinden
itibaren tescili yapılacaktır. Sigortalının tescilinin yapıldığı tarihten itibaren 3713 sayılı Kanuna
göre almakta olduğu aylıkları kesilmediğinden, sigortalılığının başladığı tarih itibarıyla hakkında
iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanacak, talebi halinde ise uzun vadeli
sigorta kollarına prim ödeyebilecektir.
Örnek 2- 5434 sayılı Kanunun 45 inci maddesine göre 1/11/2008 tarihinden itibaren
vazife malullüğü aylığı alan sigortalının 15/3/2011 tarihinde gerçek usulde vergi mükellefiyeti
başlamıştır. Sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalı olarak çalışmaya başladığı 15/3/2011 tarihi itibariyle Kanunun 5 inci maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi hükmü gereğince hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası, isteği
halinde ise ayrıca uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanacaktır.
6.2- Harp malullüğü, 2330 ve 3713 sayılı Kanunlar kapsamında vazife malullüğü
aylığı alıp Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaya
başlayanlar
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi hükmü gereğince 3713 sayılı
Kanuna göre aylık bağlanmış olan maluller ile bu Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle
vazife malullüğü aylığı alan er ve erbaşların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında sigortalı olmaları halinde aylıkları kesilmemekle birlikte haklarında uzun
vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanacaktır.
Diğer taraftan, Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendinde 6495 sayılı Kanun ile yapılan
değişikliğin yürürlük tarihi olan 1/8/2013 tarihine kadar harp malulleri ile 2330 sayılı Kanuna
göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı olmaları halinde aylıkları kesildiğinden haklarında uzun vadeli
sigorta kolları hükümleri uygulanacak, buna karşılık 1/8/2013 tarihinden sonra harp malulleri ile
2330 sayılı Kanun hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerin Kanunun 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaları halinde aylıkları kesilmeksizin
haklarında uzun vadeli sigorta kolları uygulanmaya devam edilecektir.”
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
235
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
6.3- Adi malullük aylığı alıp Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b)
ve (c) bentleri kapsamında çalışanlar
Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında 5434 sayılı Kanunun 44 üncü maddesi
gereğince malullük aylığı alıp Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi
çalışanlar hakkında Kanunun geçici 14 üncü maddesi gereğince, Kanunla yürürlükten kaldırılan
ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edildiğinden, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında çalışanlar için sosyal güvenlik destek primi ve iş kazası ve meslek hastalığı
primi alınacaktır.
Adi malullük aylığı alıp Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi
çalışanlar hakkında 1479 sayılı Kanunun mülga geçici 20 nci maddesi gereğince sosyal güvenlik
destek primine ilişkin hükümler 29/2/2016 tarihine kadar uygulanacak ve bu tarihten sonra
aylıklardan yapılan sosyal güvenlik destek primi kesintisi kaldırılacaktır.
Bunların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışmaları
halinde 5434 sayılı Kanunun mülga 99 uncu maddesi hükümleri uygulanacaktır.
6.4- Belge Türü Değişiklik Talepleri (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
506 sayılı Kanunun mülga 3 üncü maddesinin (II/C) fıkrası ile kanunla kurulu sosyal
güvenlik kurumlarından görev malullüğü aylığı alan sigortalılardan 63 üncü madde gereği sosyal
güvenlik destek primi kesileceği, bunlardan Kuruma yazılı talepte bulunanlar hakkında talep
tarihini takip eden aybaşından itibaren ise ilave olarak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi
alınacağı hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda olanların bildirimleri, (02) veya (02 ile birlikte
18) belge türleri ile yapılmaktadır.
2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe giren Kanunun 5 inci maddesinin (c)
bendinde; harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna
veya 2330 sayılı Kanun hükümleri veya 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi
uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış
malullerden, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında
sigortalı olarak çalışmaya başlayanların aylıklarının kesilmeyeceği, aylıkları kesilmeksizin 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları,
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar hakkında ise iş kazası
ve meslek hastalığı sigortası hükümlerinin uygulanacağı, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası
hükümleri uygulananların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde, bu
isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli
sigorta kollarının da uygulanacağı, bu fıkra kapsamına girenlerden ayrıca genel sağlık sigortası
primi alınmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamda olanların; Harp Malulleri ile 3713 ve 2330 Sayılı Kanunlara Göre Vazife
Malullüğü Aylığı Alanlardan Kısa Vade Sigorta Kollarına Tabi Olanlar (23) veya Harp Malulleri
ile 3713 ve 2330 Sayılı Kanunlara Göre Vazife Malullüğü Aylığı Alanlardan Kısa ve Uzun Vade
Sigorta Kollarına Tabi Olanlar (24) belge türlerinde bildirim yapılması gerekmektedir.
Yine Kanunun geçici 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının;
-(c) bendinde, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya
2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre veya
5434 sayılı Kanunun 56 ve mülga 64 üncü maddelerine göre vazife malullüğü aylığı almakta
iken; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla çalışmaya devam edenler ile sonradan bu
Kanuna tabi çalışmaya başlayacaklar için sosyal güvenlik destek primi uygulanmaksızın bu
Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendi hükümlerinin uygulanacağı,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
236
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
-(d) bendinde ise 5434 sayılı Kanuna göre vazife malullüğü aylığı almakta iken bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında çalışmaya devam edenler hakkında, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren
bir ay içinde yazılı talepleri doğrultusunda bu Kanunun iş kazası ve meslek hastalığı sigortası
hükümleri ve uzun vadeli sigorta kolları veya sosyal güvenlik destek primine ait hükümlerin
uygulanacağı, bunlardan uzun vadeli sigorta primi ödeyenlerin belirtilen süre içinde yazılı talepte
bulunmamaları halinde ayrıca iş kazası meslek hastalığı hükümlerinin uygulanacağı, sosyal
güvenlik destek primi kesilmeyeceği, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi olup,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre vazife
malûllüğü aylığı bağlananlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında çalışmaya başlayanlar hakkında da yazılı talepleri doğrultusunda işlem yapılacağı, bu
bent kapsamında olanlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmayacağı,
öngörülmüştür.
Gerek 506 sayılı Kanunun mülga 3 üncü maddesinin (II/C) fıkrası gerek 5510 sayılı
Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendi ve geçici 14 üncü maddesi kapsamında aylık bağlanıp
tekrar hizmet akdine tabi olarak çalışmaya başlayanlardan hizmetleri Tüm Sigorta Kollarına Tabi
Çalışanlar (01) belge türünden bildirilmiş olanların, bu bildirimleri malullük, yaşlılık ve ölüm
sigorta kollarına tabi olma yönünde irade beyanı olarak kabul edilebileceğinden bu kişilerin
talepleri halinde;
- 1/10/2008 tarihinden önce (01) belge türü ile bildirilen sürelerinin Görev Malullüğü
Aylığı Alıp Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarına Tabi Çalışanlar (18) ve Sosyal Güvenlik
Destek Primine Tabi Çalışanlar (02) belge türüne,
- 1/10/2008 tarihinden sonra (01) belge türü ile bildirilen sürelerinin ise Harp Malulleri ile
3713 ve 2330 Sayılı Kanunlara Göre Vazife Malullüğü Aylığı Alanlardan Kısa ve Uzun Vade
Sigorta Kollarına Tabi Olanlar (24) numaralı belge türüne
çevrilecektir.
Örnek 1- Sigortalı (M), 15/4/1996 tarihinde 5434 sayılı Kanunun 45 inci maddesi
kapsamında aylık bağlandığı ve 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sigortalı
çalışmasının bulunmadığı, 1/10/2008 tarihi öncesi 8/6/2006-1/11/2007 aralığında (01), 1/10/2008
tarihi sonrasında, 2010/01 inci ay ile 2018/03 üncü ay arası Sosyal Güvenlik Destek Primine Tabi
Çalışanlar (02) belge türünden hizmet bildirildiği ve sigortalılığın devam ettiği anlaşılmıştır.
Sigortalı (M), 9/3/2018 tarihindeki dilekçesinde hem bu tarihten önceki sehven (01) belge türü
ile bildirilen hizmetlerinin (02) ve (18) belge türüne çevrilmesi hemde bu tarihten sonra uzun
vadeli sigorta kollarına tabi olmayı talep etmiştir. Bu durumda sigortalı (M)'nin,
- 8/6/2006-1/11/2007 tarihleri arasındaki (01) belge türünden bildirilmiş hizmetlerin; (02)
ve (18) belge türüne
- Ekim 2008 tarihinden dilekçe tarihine kadar (9/3/2018), (02) belge türünden bildirilen
hizmetlerin değiştirilmemesi, dilekçe tarihini takip eden aybaşından itibarende (24) belge
türünden hizmetleri bildirilecektir.
Örnek 2- Sigortalı (K), 15/7/2001 tarihinde 3713 sayılı Kanun kapsamında aylık almaya
başlamıştır. Sigortalı adına; 1/1/1995-31/12/1997 tarihleri arası (01), 1/1/2003-31/12/2008
tarihleri arası (01), 1/1/2010-31/12/2011 tarihleri arası (02), 1/1/2013-31/12/2017 tarihleri arası
(01) belge türüyle hizmet bildiriminde bulunulmuştur. Sigortalı (K), 1/3/2019 tarihinde yapmış
olduğu taleple 3713 sayılı Kanun kapsamında aylık almaya başladığı tarihten sonra adına
bildirilen tüm hizmetlerin uzun vade sigorta kollarında geçerli kabul edilerek değiştirilmesini
talep etmektedir. Bu durumda; 15/7/2001 tarihinden önce geçen hizmetlere hiçbir şekilde
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
237
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
müdahale edilmeyecek, 1/1/2003-31/12/2008 tarihleri arası (01) belge türünden bildirilen
hizmetler; (02) ve (18) belge türüne, 1/1/2013-31/12/2017 tarihleri arası (01) belge türünden
bildirilen hizmetler; (24) belge türüne dönüştürülecektir. 1/1/2010-31/12/2011 arası (02) belge
türünden bildirilen hizmetlerde (23) belge türüne dönüştürülecektir.
7- Ortak hükümler
7.1- Sürekli iş göremezlik geliri bağlananlardan çalışmaya devam edenler
Sürekli iş göremezlik geliri alanlar bu gelirleri kesilmeksizin Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışabilecekleri gibi
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (e) ve (g) bentleri kapsamına sigortalı
olmaları halinde de haklarında kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin hükümler uygulanacaktır.
7.2- Kendi çalışmasından dolayı aylık bağlandıktan sonra kamu idarelerinde
çalışmaya başlayanlar
5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile emeklilik veya yaşlılık aylığı alanların aylıkları
kesilmeksizin, genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar,
belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler,
sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer
kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı
ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin % 50’sinden fazlası kamuya ait olan
diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamayacağı ve görev
yapamayacağı hüküm altına alınmış olup, 1/1/2005 tarihinden sonra kamu kuruluşlarında
çalışmaya başlayan sigortalılar aylıklarını kestirmeden çalışmaya devam edemeyeceklerdir. Bu
nedenle, bunlardan uzun ve kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi alınacak ve
bunlar kamu idarelerinde yapmış oldukları çalışmalarından ötürü sosyal güvenlik destek primine
tabi tutulmayacaklardır.
Ancak, 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde yer alan istisna uyarınca
Cumhurbaşkanlığına seçilenler, dışarıdan Bakanlar Kurulu üyeliğine atananlar, yasama organı
üyeliğine seçilenler, mahalli idareler seçimleri sonucuna göre görev alanlar, sadece toplantı veya
huzur ücreti ya da hakkı ödenen görevleri yürütenler ile yönetim ve denetim kurulu üyeliği ücreti
karşılığında görevlendirilenler, yaş haddini aşmamış olmaları kaydıyla her derece ve türdeki
örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ders ücreti karşılığı ders görevi verilenler (üniversitelerde
ders ücreti karşılığı ders görevi verilenler hakkında yaş haddini aşmamış olmaları kaydı
aranmaz.), vakıf üniversitelerinde görev alanlar, özel kanunlarında emeklilik veya yaşlılık aylığı
kesilmeksizin çalıştırılma veya görev yapma hakkı verilenlerden Cumhurbaşkanı tarafından
atananlar, Başbakan tarafından atananlar, Bakanlar Kurulu Kararı veya müşterek kararname ile
atanan veya görevlendirilenler, (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 27/7/1967
tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun ek 36 ncı maddesi kapsamında
istihdam edilen ihtiyat pilotlar ile Millî Savunma Bakanlığı ve bağlı birimlerinde personel ve
askeri öğrenci temin faaliyetine yönelik hizmetlerin yürütülmesi için görevlendirilen emekli
subay ve astsubaylar, 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununun 74 üncü maddesine göre
görevlendirilen güvenlik korucuları ve Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler
sonucunda görev verilenler ile 2547 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin (a) fıkrası uyarınca
yasama organı üyeliğinin bitiminden sonra öğretim üyesi olarak atanmış olanların aylıkları
kesilmeksizin kamu idarelerinde görev alabileceklerdir. Bunlar hakkında ilgili kanunlar ve sosyal
güvenlik destek primine ilişkin hükümlerin uygulanmasına devam edilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
238
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
7.3- Emekli ve yaşlılık aylıklarından yapılan (4/b) sosyal güvenlik destek primi
kesintisinin kaldırılması
Yaşlılık veya emekli aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı bendi hariç çalışmaya devam edenlerin (Ticari veya serbest
meslek kazancı sebebiyle gelir vergisi mükellefi olan veya vergiden muaf olmakla birlikte Esnaf
ve Sanatkarlar Siciline kayıtlı bulunanlar ile anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan
ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve
donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları) aylıklarından kesilen sosyal güvenlik destek primi, 6663
sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile Kanunun 30 uncu maddesinde yapılan düzenleme gereğince
maddenin yürürlük tarihini takip eden ödeme dönemi başından itibaren kaldırılmıştır.
Buna göre, (4/a), (4/b) ve (4/c) kapsamında yaşlılık veya emekli aylığı alanlardan, (4/b)
kapsamında çalışması bulması nedeniyle aylıklarından sosyal güvenlik destek primi kesintisi
yapılanların 29/2/2016 tarihi itibarıyla (14) terk koduyla sosyal güvenlik destek primi
kapsamındaki sigortalılıkları sonlandırılmıştır. (14) terk kodu yalnızca 29/2/2016 tarihinde sosyal
güvenlik destek primi nedeniyle yapılacak sonlandırma işlemleri için kullanılmıştır.
Örnek 1- (4/a) kapsamında 1/7/2005 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanan sigortalı
(A)’nın 21/8/2007 tarihinde başlayan ve kesintisiz devam eden vergi mükellefiyetine istinaden
(4/b) kapsamında çalışması bulunmaktadır. Sigortalı (A)’nın (4/b) kapsamındaki çalışmasından
dolayı 21/8/2007 tarihi itibariyle sosyal güvenlik destek primi kesintisi yapılmak üzere başlatılan
sosyal güvenlik destek primi kapsamındaki sigortalılığı 29/2/2016 tarihi itibariyle (14) terk kodu
ile sonlandırılacaktır.
Örnek 2- Örnek 1’deki aynı sigortalının 21/8/2007 tarihinde başlayıp kesintisiz devam
eden vergi mükellefiyetinin bulunduğu Kurumumuzca 5/4/2016 tarihinde tespit edilmiştir. Bu
durumda sosyal güvenlik destek primi kesintisi yapılmak üzere, (4/b) kapsamında sosyal güvenlik
destek primi tescil kaydı bulunmayan sigortalı (A)’nın 21/8/2007 tarihi itibariyle sigortalılığı
başlatılarak, 29/2/2016 tarihi itibariyle (14) terk kodu ile sonlandırılacaktır.
Örnek 3- (4/c) kapsamında 1/4/2008 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanan sigortalı
(B)’nin 25/9/2008-31/5/2010 tarihleri arasında vergi mükellefiyetinin bulunduğu 20/4/2016
tarihinde Kurumumuzca tespit edilmiştir. Aylıklarından kesinti yapılmak üzere (4/b) kapsamında
sosyal güvenlik destek primi tescil kaydı bulunmayan sigortalı (B)’nin 25/9/2008 tarihi itibariyle
başlatılarak, vergi mükellefiyetinin sona erdiği 31/5/2010 tarihi itibariyle (01) terk kodu ile
sigortalılığı sonlandırılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
239
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
YEDİNCİ KISIM
İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILIK
Kanunun isteğe bağlı sigortalılığa ilişkin hükümleri 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe
girmiş olup, bu tarihten önce 506, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi olanlar ile ilk defa
1/10/2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigortalı olacaklar hakkında Kanun hükümleri
uygulanacaktır.
BİRİNCİ BÖLÜM
İsteğe Bağlı Sigortalılık Şartları ve Sigortalı Sayılanlar
1- İsteğe bağlı sigortalılık şartları
1.1- Türkiye’de ikamet etmek
1/10/2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigortalı olabilmek için Türkiye’de ikamet etme
şartı aranacaktır. (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kimlik Paylaşım
Sistemindeki adres ikamet adresi olarak esas alınacaktır.
Ancak, Kanunun 5 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında Ülkemiz ile
uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt
dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri ile uluslararası sosyal güvenlik
sözleşmelerinden dolayı yurtdışından da ülkemizde isteğe bağlı sigortaya devam etme hakkı
olanlar için Türkiye’de ikamet şartı aranmayacaktır.
(Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Türkiye’de ikamet etmekte iken
sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde bulunan Türk vatandaşlarından, isteğe bağlı
sigortalı olmak için talepte bulunanların yurt dışına çıkmadan önce Türkiye’de ikamet ettiklerini
Kuruma açık olan Kimlik Paylaşım Sisteminden (KPS) tespit edilmesi, KPS’den tespit edilen
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
240
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ikamet tarihlerinde tereddüt oluşması halinde ise Türkiye ikamet tarihinin belgelendirilmesi
halinde, sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkede bulunsalar (Ek, 19/6/2020 tarihli ve
2020/21 sayılı Genelge) veya daha sonradan ikametini taşısalar bile isteğe bağlı sigortalı
olabileceklerdir.
Ülkemiz ile diğer ülkeler arasında imzalanan ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri
Anayasanın 90 ıncı maddesine göre milletlerarası antlaşma niteliğinde olduğundan milletlerarası
antlaşmalarla ülkemiz kanunlarının aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek
uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınmaktadır.
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Ülkemizle imzalanmış ikili sosyal
güvenlik sözleşmelerine göre Fransa, İngiltere, İsveç ve İsviçre’de bulunanlar ile bu ülkelerde
sigortalı olanlardan Türkiye’de ikamet etme şartı aranmaksızın isteğe bağlı sigortalı olma
şartlarını yerine getirenlerin ülkemizde isteğe bağlı sigortaya prim ödemeleri mümkündür.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Örnek- 30/12/2012 tarihine kadar
Türkiye’de ikamet eden (A), 1/3/2012 tarihinde sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkeye
gitmiş ve 28/3/2014 tarihinde Kanunun 50 inci maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olmak için
talepte bulunmuştur.(A)’nın aranılan diğer şartları da taşıması halinde 29/3/2014 tarihi itibariyle
isteğe bağlı sigortalı olabilecektir.
1.2- 18 yaşını doldurmuş olmak
İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için Kuruma müracaat tarihinde 18 yaşın doldurulmuş
olması gerekmektedir.
18 yaşın tespiti isteğe bağlı sigortalılık müracaat tarihinden doğum tarihinin çıkartılması
suretiyle belirlenir.
Örnek- 1/2/1991 tarihinde doğan sigortalı, Kurum kayıtlarına 1/2/2009 tarihinde intikal
eden dilekçesi ile isteğe bağlı sigortalı olmak için başvurmuştur. Bu sigortalının isteğe bağlı
sigortalılık müracaat tarihindeki yaşı 1/2/2009-1/2/1991 = 18 yaş olduğundan isteğe bağlı
sigortalı olabilecektir.
1.3- Zorunlu sigortalı olmamak veya Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında ay içinde 30 günden az çalışmak
İsteğe bağlı sigortaya müracaat edenlerin, sigortalılıklarının başlayacağı tarihte Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 inci
maddesine tabi sandıklarda sigortalı olarak çalışmamaları gerekmektedir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak
çalışanlardan ay içinde 30 günden az çalışan ya da tam gün çalışmaması nedeniyle ay içindeki
gün sayısı 30 günden az olan sigortalılar isteğe bağlı sigortaya prim ödeyerek noksan sürelerini
30 güne tamamlayabilirler.
1.4- Kendi sigortalılıkları nedeniyle aylık almamak
506, 1479, 2925, 2926, 5434 ve 5510 sayılı Kanunlar gereğince malullük, yaşlılık aylığı
almayanlar, sürekli iş göremezlik geliri alanlar ile ölen sigortalıdan dolayı ölüm geliri/aylığı alanlar
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
241
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ile başka ülke mevzuatına göre sigortalı olmayan veya aylık bağlanmamış olanlar, diğer koşulları
taşımaları halinde isteğe bağlı sigortalı olabilirler.
1.5- Kuruma yazılı olarak başvurmak
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) İlk defa isteğe bağlı sigortalı olmak
isteyenlerin e-devlet üzerinden veya “İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi” ile Kuruma
başvurmaları gerekmektedir. Tekrar isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin ise talep dilekçesi ile
müracaatları yeterli olacaktır. SSİY’nin 124 üncü maddesi gereğince adi posta veya Kuruma
doğrudan yapılan başvuru ve bildirimlerde, başvuru veya bildirimin Kurumun gelen evrak
kayıtlarına intikal tarihi; taahhütlü, iadeli taahhütlü, acele posta servisi, PTT Alo Post veya PTT
Kargo ile yapılan başvuru ve bildirimlerde ise başvuru veya bildirimin postaya veya kargoya
verildiği tarih; başvuru veya bildirim tarihi olarak kabul edilecektir.
5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi uyarınca isteğe bağlı iştirakçilik başvuruları,
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet
Daire Başkanlığına yapılacaktır.
Kanunun 5 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında Ülkemiz ile sosyal
güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde
çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri bu kapsamdaki sigortalılıkları devam ettiği sürece
isteğe bağlı sigortalı olabileceklerinden, bu sigortalıların takibinin doğru bir şekilde
yapılabilmesini teminen sigortalı dosyaları önceden olduğu gibi sosyal güvenlik sözleşmesi
imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenin işyeri sicil dosyasının işlem gördüğü
SGİM/SGM’de bulunacaktır.
Türkiye’de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde
bulunan Türk vatandaşları isteğe bağlı sigortaya müracaatlarını (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve
2020/21 sayılı Genelge) e-devlet uygulaması üzerinden veya “İsteğe Bağlı Sigorta Giriş
Bildirgesi” ile yapacaklardır.
Ceza infaz kurumları ile tutukevlerinde bulunanlardan isteğe bağlı sigortalı olmak
isteyenlerin talepleri mahkemece tayin edilecek vasileri tarafından yapılacaktır.
İlk defa isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenler için sicil dosyası açılarak bu dosyalara,
tekrar isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin talep dilekçeleri ise önceden açılmış olan sicil
dosyalarında muhafaza edilecektir. Ay içerisinde 30 günden az çalışan ya da tam gün çalışmayan
sigortalılardan isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin ay içerisinde zorunlu sigortalı olacağı gün
sayısını beyan etmeleri zorunludur. Ancak, ay içindeki zorunlu çalışma gün sayısının değişmesi
halinde (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) yeniden beyan alınmayacak,
Kuruma bildirilen gün sayısı dikkate alınarak 30 güne tamamlanacak şekilde işlem yapılacaktır.
İsteğe bağlı sigortalı olmak için talepte bulunan yabancı uyruklulardan Türkiye’de
yerleşik olma halinin belgelendirilmesi istenir.
İmzasız talep dilekçeleri ile “İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi” dışındaki talepler kabul
edilmeyecektir. Ancak, imzasız bildirimler ile 1/10/2008 tarihinden önce kullanılan “Bağ-Kur
İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi” ve 506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesi gereğince
kullanılan “İsteğe Bağlı Başvuru Belgesi” ile müracaat edilmesi halinde bu bildirimlerin isteğe
bağlı sigorta giriş bildirgesi ile değiştirilmesi ve varsa diğer eksikliklerin giderilmesi sağlanır.
İsteğe bağlı sigortalı olmak için talepte bulunanlardan diğer SGİM/SGM’lerde isteğe bağlı
sigorta dosyası olduğu tespit edilenlerin tescil işlemleri geciktirilmeden sonuçlandırılacak
bilahare bu dosyaları istenerek birleştirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
242
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) 1/10/2008 tarihinden sonra
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında zorunlu sigortalılıkları sona
erenlerden isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunmadan prim ödemeye devam edenlerin daha
sonra isteğe bağlı sigortalı olmak için talepte bulunmaları halinde, zorunlu sigortalılıklarının sona
erdiği tarihi izleyen günden itibaren isteğe bağlı sigortalı sayılacaktır.
2- 2008 yılı Ekim ayı başından sonra isteğe bağlı sigortalı sayılanlar
Kanuna göre isteğe bağlı sigortalı olmaya ilişkin şartları taşıyanlardan;
- Kanuna tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmayan veya sigortalı
olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışan yada tam gün çalışmayanlar,
- Kendi sigortalılıkları nedeniyle bu Kanuna göre veya başka ülke mevzuatına göre
sigortalı olmayanlar veya aylık bağlanmamış olanlar,
- Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı
Genelge) hükümleri kapsamında Fransa, İngiltere, İsveç ve İsviçre’de ikamet edenler ya da
çalışanlar,
- İsteğe bağlı sigortalı olmak için talepte bulunanlardan Türkiye’de ikamet etmekte iken
sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde bulunan, (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21
sayılı Genelge) çalışan veya ikametini sonradan sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış
ülkeye taşıyan Türk vatandaşları,
- 193 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen
işleri yapan kadın sigortalılar,
- Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının;
(a) bendine tabi olarak ceza infaz kurumları ile tutukevlerinin tesis atölye ve benzeri
ünitelerinde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular ile cezaevinde bulunup 5 inci maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılmayanlar,
(b) bendine tabi aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler,meslek
liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında zorunlu staja tabi tutulan öğrenciler,
(e) bendine tabi İŞKUR tarafından düzenlenen meslek edindirme ve geliştirme kurslarına
katılan kursiyerler,
(g) bendine tabi Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen
işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri,
- Kanunun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince kamu idarelerinde çalışmakta
iken iş sözleşmesi askıda kalanlar,
- İşsizlik ödeneği almakta olanlar, iş sözleşmesi sona ermemiş olmakla beraber grev,
ücretsiz izin ve işçinin mevsim ya da kampanya sonu bıraktığı işine yeni mevsim ya da
kampanyada devam edecek olması nedeniyle iş sözleşmesi askıda kalanlar,
- 2008 yılı Ekim ayı başından sonra 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca isteğe
bağlı iştirakçilik şartlarını taşımayanlar,
- Harp malulleri, 3713 ve 2330 sayılı kanunlara göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış
maluller,
talep etmeleri halinde isteğe bağlı sigortalı olabilirler.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
243
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3- 2008 yılı Ekim ayı başından önce sigortalı olanlar
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; 506 sayılı Kanunun mülga 85 inci, 1479 sayılı
Kanunun mülga 79 uncu, 2926 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı, maddesine göre isteğe bağlı
sigortalı olarak prim ödeyenler yazılı talep alınmaksızın ve Türkiye’de ikamet şartı aranmaksızın
isteğe bağlı sigortaya devam ederler.
5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi gereğince isteğe bağlı iştirakçi olarak
sigortalılıkları devam edenler ile isteğe bağlı iştirakçi olma şartlarını taşıyanlar talepte
bulunmaları halinde, Kanun hükümlerine göre de isteğe bağlı sigortalı olabileceklerdir.
2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları devam edenler aynı zamanda isteğe bağlı sigortalı
olamazlar.
4- 1/10/2008 tarihinden sonra zorunlu sigortalı olarak tescili yapılan sigortalıların
primlerinin değerlendirme işlemleri (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında ilk defa 1/10/2008
tarihinden sonra zorunlu sigortalı olarak tescilleri yapılan (Mülga, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20
sayılı Genelge) … ve daha sonraki bir tarihte zorunlu sigortalılıkları sona erenlerin isteğe bağlı
sigortalılık talebinde bulunmadan prim ödemeye devam etmeleri halinde primlerinin karşıladığı
süre ile sınırlı kalmak kaydıyla ödemiş oldukları sürelerin (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge) kendileri veya hak sahiplerinin talep etmeleri durumunda “isteğe bağlı sigortalılık
süresi” olarak değerlendirilmesi işlemlerine devam edilecektir.
Buna göre, kendilerine veya hak sahiplerine aylık bağlananlar ile prim iadesi alanlar hariç
olmak üzere yeniden değerlendirme talebinde bulunanların 1/10/2008 tarihinden sonra yatırmış
oldukları primler karşılığı süre ile sınırlı kalmak kaydıyla “isteğe bağlı sigortalılık süresi” olarak
değerlendirilecektir.
Yapılan değerlendirme neticesinde sigortalılığı sona erdirilenlerin, isteğe bağlı sigortalı
olmak istemeleri halinde yazılı talepte bulunma şartı aranacaktır.
Ayrıca, Kanunun 4 üncü maddesinin (b) bendi kapsamında tescilleri yapılan (Mülga,
1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)… ancak 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı
olmadıkları daha sonraki bir tarihte tespit edilmesi nedeniyle sigortalılıklarının tescil tarihi
itibariyle iptal edilmesi gerekenlerden;
- Prim ödemelerinin iadesini talep edenlerin sigortalılıklarının tescil tarihi itibariyle iptal
edilerek ödenen primler iade edilecek,
- Ödenen primlerin “isteğe bağlı sigortalılık süresi” olarak değerlendirilmesini talep
edenlerin giriş bildirgelerinin iptal edilmeden tescil tarihi itibariyle terk (01) kodu ile
sigortalılıklarının sona erdirilmesi ile tescil tarihinden sonra primi ödenen ayın başı itibariyle (05)
kodu ile sigortalılığın başlatılması ve primlerin karşıladığı süre ile sınırlı kalmak şartıyla “isteğe
bağlı sigortalılık süresi” olarak değerlendirilecektir.
Yapılan değerlendirme neticesinde sigortalılığı sona erdirilenlerin, isteğe bağlı sigortalı
olmak istemeleri halinde yazılı talepte bulunma şartı aranacaktır.”
Bu değişiklikten önce sigortalılıkları iptal edilerek prim iadesi alanlar hakkında yeni bir
işlem yapılmayacaktır.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendinin 4 numaralı alt bendi kapsamındaki sigortalılığı bu Genelgenin “3Tarımsal faaliyette bulunanların sigortalılığının sona ermesi ve bildirimi” başlığı altında yer alan
açıklamalara göre sona ermesi gerektiği halde sonlandırılmadan prim ödemeye devam edenler ile
yersiz tescil yapıldığı sonradan tespit edilip tescil tarihi itibariyle sigortalılıkları iptal edilenlerden
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
244
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
primlerini ödemeye devam edenlerin, Kanunun 50 nci maddesi kapsamında isteğe bağlı sigortalı
olmak için yazılı talepte bulunmaları halinde, isteğe bağlı sigortalılıkları yersiz ödemenin
başladığı tarih itibariyle başlatılacaktır. Ödenen primler isteğe bağlı sigortalılık kapsamındaki
Bağ-Numarasına aktarılacaktır.
5- 1/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak tescili
yapılan sigortalıların primlerinin değerlendirme işlemleri (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21
sayılı Genelge)
Kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmalarından dolayı ilgili kurum ve kuruluşların
bildirdiği kayıtlara göre 1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesi kapsamında sayılmaları
nedeniyle kayıt ve tescilleri yapılanlardan daha sonra ilgili kurum ve kuruluşlarca bu kayıtlarının
(teyit edilmeyen) bulunmadığı tespit edilenlerin 1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesi
kapsamındaki sigortalılıkları tescil tarihi itibariyle (04) kodu ile iptal edilen ancak iptal edilen
sürelere ait prim ödemesinde bulunanların talepte bulunmaları halinde isteğe bağlı sigortalılık
kapsamında değerlendirilerek ödemelerinin bulunduğu aylarla sınırlı kalmak kaydıyla bu
sürelerde sigortalı sayılarak hizmet oluşturulması gerekmektedir.
Örnek 1- 1/1/1984 ile 31/12/1984 tarihleri arasında vergi mükellefiyetinden dolayı 1479
sayılı Kanun kapsamında kayıt ve tescili bulunan sigortalının hizmet birleştirme esnasında vergi
dairesi ile yapılan yazışmada bu kayıtlarının ticari amaçlı olmadığının belirtilmesi üzerine 1479
sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığının iptal edilmesi gerekir ancak sigortalının bu sürelerde
1984 yılı Mart, Mayıs, Ağustos ve Kasım aylarında aylık prim ödemesinde bulunduğunu ve bu
sürelere hizmet verilmesini talep etmesi durumunda, aynı bağ numarası ile 1/1/1984 tarihinde
başlatılan tescilinin tescil tarihi itibariyle (01) terk, ödemelerinden dolayı 1/3/1984 (05
değerlendirme), 31/03/1984 (01), 1/5/1984 (05), 31/5/1984 (01) 1/8/1984 (05), 31/8/1984 (01) ve
1/11/1984 (05), 30/11/1984 (01) olarak bilgisayarda giriş çıkışlarının düzenlenerek hizmetler
oluşturulacaktır.
Örnek 2- Anonim şirketindeki ortaklığından dolayı 1479 sayılı Kanun kapsamında
24/4/2004 tarihi itibariyle kayıt ve tescili yapılan sigortalının şirket ortaklığının 31/12/2007
tarihinde sona erdiğine dair kuruma intikal ettirdiği belgede anonim şirketinin kurucu ortağı
olmadığının belirtilmesi üzerine 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılmadığından
yapılan tescilin 24/4/2004 tarihi itibariyle (04) terk kodu ile iptal edilmesi gerekir ancak ilgilinin
şirket ortağı olduğu sürede 2004 yılında 5 adet 2005 yılında 8 adet 2006 yılında 12 adet aylık
prim ödemelerinde bulunduğunu bu ödemelerinden dolayı hizmet verilmesini talep etmesi
durumunda, ilgilinin 1/1/1984 tarihinde başlatılan tescili aynı tarih itibariyle (1/1/1984-01)
yapılmasına müteakip (ödemelerinin bulunduğu aylarla sınırla kalmak kaydıyla) ödemelerinin
olduğu aylara isteğe bağlı sigortalılık değerlendirme süresi olarak hizmet oluşturulacaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
İsteğe Bağlı Sigortalılığın Başlangıcı ve Sona Ermesi
1. İsteğe bağlı sigortalılığın başlangıcı
İsteğe bağlı sigortalılık, isteğe bağlı sigortalı giriş bildirgesinin veya tekrar isteğe bağlı
sigortalı olmak isteyenlerin talep dilekçesinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden
günden itibaren başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
245
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Söz konusu belgelerin adi posta ile
gönderilmesi veya Kuruma doğrudan verilmesi halinde isteğe bağlı sigortalılık, bildirge veya
dilekçenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden günden, taahhütlü, iadeli taahhütlü,
acele posta servisi, PTT Alo Post veya PTT Kargo ile gönderilmesi halinde ise postaya veya
kargoya verildiği tarihi takip eden günden itibaren başlatılacaktır.
Örnek 1- Sigortalı isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesini 25/12/2008 tarihinde adi posta ile
Kuruma göndermiş, söz konusu belge 29/12/2008 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Bu
sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 30/12/2008 tarihinde başlatılacaktır.
Örnek 2- Sigortalı isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesini 1/2/2009 tarihinde Kuruma elden
vermiştir. Bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 2/2/2009 tarihinde başlatılacaktır.
Örnek 3- Sigortalı isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesini 15/11/2009 tarihinde iadeli
taahhütlü olarak Kuruma göndermiş, söz konusu belge 18/11/2009 tarihinde Kurum kayıtlarına
intikal etmiştir. Bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 16/11/2008 tarihinde başlatılacaktır.
Ay içerisinde 30 günden az çalışan veya Kanunun 80 inci maddesi uyarınca prim ödeme
gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanuna göre belirlenen günlük normal
çalışma saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların, aynı ay içerisinde isteğe bağlı
sigortalı olmak için talepte bulunmaları halinde, zorunlu sigortalı çalışmalarına ait prim ödeme
gün sayıları ayın başından başlanarak mal edilecek, isteğe bağlı sigortaya prim ödediği süreler
otuz günü geçmemek üzere ekleneceğinden bunların isteğe bağlı sigortalılığı zorunlu
sigortalılıklarına ait son günü takip eden günden başlatılır.
Ancak, ay içinde 30 günden az çalışanlar hariç, zorunlu sigortalılıkları devam ederken
isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunan sigortalıların bu talepleri kabul edilmeyecektir.
Örnek 1- Hizmet akdine tabi olarak ay içinde 12 gün çalışan sigortalı bu çalışmasını da
beyan ederek isteğe bağlı sigortalı olmak için isteğe bağlı giriş bildirgesi ile 7/5/2009 tarihinde
Kuruma müracaatta bulunmuştur. Bu sigortalının ay içindeki 12 günlük çalışması o ayın 1 ila
12’si (12’si dahil) arasında geçmiş kabul edilecek, isteğe bağlı sigortalılığı 13/5/2009 tarihinde
başlatılacak ve sigortalıdan 18 gün isteğe bağlı sigorta primi alınacaktır.
Örnek 2- Ay içerisinde 12 gün zorunlu olarak çalışacağını beyan eden ve geri kalan
günlerini isteğe bağlı sigortaya prim ödeyerek tamamlamak amacıyla 25/5/2009 tarihinde talepte
bulunan örnek 4’deki sigortalının, isteğe bağlı sigortalılığı zorunlu sigortalılığın bittiği günü takip
eden 13/5/2009 tarihinde başlatılacaktır.
İsteğe bağlı sigortalı olarak prim ödenen tarihler arasında başlayıp biten zorunlu
sigortalılık sürelerinin bulunduğu tespit edilen sigortalıların, zorunlu sigortalılık süreleri ile
çakışan isteğe bağlı sigortalılık süreleri iptal edilecektir. Sigortalının talebi halinde, iptal edilen
isteğe bağlı sigortalılık süresine ait primleri iade veya doğacak borçlarına mahsup edilecektir.
Örnek - 11/7/2007 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödeyen
sigortalının 16/11/2009 ile 22/3/2010 tarihleri arasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
246
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
fıkrasının (b) bendi kapsamında zorunlu sigortalılık sürelerinin bulunduğu tespit edilmiştir.
Sigortalının sadece zorunlu sigortalılık süreleri ile çakışan 16/11/2009 ile 22/3/2010 tarihleri
arasındaki isteğe bağlı sigortalılık süreleri iptal edilecek, zorunlu sigortalılığın sona erdiği
22/3/2010 tarihini takip eden 23/3/2010 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalılığı devam
ettirilecektir.
2- İsteğe bağlı sigortalılığın sona ermesi
2.1- Yazılı talepte bulunmak
İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirmek için Kuruma yazılı talepte bulunanların
sigortalılıkları;
a) Talepte bulunulan ayın primi ödenmemişse, talep tarihinden önceki primi ödenmiş ayın
sonu,
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) b) Talepte bulunulan ayın primi
ödenmişse dilekçenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih, istemesi halinde ise bulunduğu ay
sonu itibariyle,
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) c) Talepte bulunulan ayın primini kısmi
ödeyenlerin, ödediği primi karşıladığı gün itibariyle,
sona erdirilecektir.
Ayrıca, isteğe bağlı sigortalığın sona erdiği tarihten sonra ödenen primler sigortalının
talebi halinde iade edilecektir.
Örnek 1- İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirmek için 17/11/2009 tarihinde talepte
bulunan sigortalı, en son 2009 yılı Eylül ayı primini ödemiştir. Bu sigortalının isteğe bağlı
sigortalılığı 30/9/2009 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Örnek 2- 12/8/2010 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığını sona erdirmek için talepte
bulunan ve talep tarihinin içinde bulunduğu 2010 yılı Ağustos ayı primi dahil hiç prim borcu
bulunmayan sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı (01-işi bırakma) kodu ile 12/8/2010 tarihi
itibariyle sona erdirilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 3- 28/2/2016 tarihi itibariyle
borcu olmayan ve 15/3/2016 tarihinde 125 TL prim ödeyen sigortalı, 23/3/2016 tarihinde primini
karşıladığı gün itibariyle sigortalılığını sonlandırmak için talepte bulunmuştur. Bu sigortalının
ödemiş olduğu tutar yedi günlük süreyi karşıladığından 7/3/2016 tarihi itibariyle isteğe bağlı
sigortalılığı sonlandırılacaktır.
2.1.1- Prim ödemesi olmayan sigortalılar
İsteğe bağlı sigortalılığın başladığı tarihten itibaren prim ödemesi bulunmayanların yazılı
olarak sigortalılıklarını sona erdirme talebinde bulunmaları halinde, isteğe bağlı sigortalılıkları
başlangıç tarihi itibariyle sona erdirilecektir. Sigortalılığın başlangıç tarihi itibariyle sona
erdirilmesinde (01) kodu kullanılacak ve isteğe bağlı sigortalılığı bu şekilde sona erenler yeniden
isteğe bağlı sigortalı olmak istemeleri halinde talep dilekçesi ile müracaat edeceklerdir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
247
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek- 7/6/2010 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığı başlayan, 19/11/2010 tarihinde isteğe
bağlı sigortalılığını durdurmak için yazılı talepte bulunan ve sigortalılık süresi içinde prim
ödemesi olmayan sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 7/6/2010 tarihi itibariyle (01) kodu ile sona
erdirilecektir.
Ancak, bu durumdaki sigortalılardan 1/1/2012 tarihinden sonra isteğe bağlı sigortaya
müracaat edenlerden bakmakla yükümlü olmayan ve prim ödememesi nedeniyle tescil tarihi
itibariyle isteğe bağlı sigortalılıkları sona erenlerin isteğe bağlı sigortaya müracaat ettikleri tarih
itibariyle 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında sigortalı sayılmaları
gerekmektedir. Bunların genel sağlık sigortası resen tescili (g-2) kapsamında yapılacak, gelir testi
sonucuna göre gerekli değişiklikler yapılacaktır.
2.1.2- Prim borcu bulunan sigortalılar
Yazılı talep tarihi itibariyle sigortalılık süresi içerisinde bir veya birden çok aya ait prim
borcu bulunanların sigortalılıkları yazılı talep tarihinden önce en son primi ödenmiş ayın sonu
itibariyle sona erdirilecek, ödenmediği tespit edilen primler 12 aylık sorgulama süresi dikkate
alınarak gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte tahsil edilecektir.
Örnek 1- 16/12/2009 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığı başlayan ve 19/7/2010 tarihinde
isteğe bağlı sigortalılığını durdurmak için talepte bulunan sigortalı, en son 2010 yılı Haziran ayı
primini ödemiş, 12 aylık sorgulama süresi içinde bulunan 2010 Ocak ve Nisan aylarına ait
primlerini ödememiştir. Bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 30/6/2010 tarihi itibariyle sona
erdirilecek, 2010 Ocak ve Nisan aylarına ait primlerinin 12 aylık sorgulama süresi içinde ve
15/8/2010 tarihinde gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte tahsil edildiği varsayıldığında,
sigortalılık süreleri 16/12/2009-30/6/2010 (01) olacaktır.
Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının 2010 Ocak ve Nisan aylarına ait primlerini 12 aylık
sorgulama süresi içinde ödenmemesi halinde, bu defa isteğe bağlı sigortalılığı 30/6/2010 tarihinde
sona erdirilecek, sigortalılık süresi;
16/12/2009 - 31/12/2009 (01)
(05) 1/2/2010 - 31/03/2010 (01)
(05) 1/5/2010 - 30/06/2010 (01)
olacaktır.
Örnek 3- İsteğe bağlı sigortalı iken 17/10/2011 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığını
durdurmak için talepte bulunan sigortalı, en son 2011 yılı Ağustos ayı primini ödemiş, 2008 yılı
Kasım, 2009 yılı Mayıs ve 2011 yılı Nisan aylarına ait primlerini ödememiştir. Bu sigortalının
isteğe bağlı sigortalılığı 31/8/2011 tarihi itibariyle sona erdirilecek, 2008 yılı Kasım, 2009 yılı
Mayıs aylarına ait primlerin 12 aylık ödeme süresi geçtiğinden bu sürelere ait primler tahsil
edilmeyecek 12 aylık sorgulama süresi içerisindeki 2011 yılı Nisan ayı priminin 30/3/2012
tarihine kadar gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte tahsil edilmesi halinde sigortalılık
süreleri;
.…/…/…... - 31/10/2008 (01)
(05) 1/12/2008 - 30/4/2009 (01)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
248
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(05) 1/6/2009 - 31/8/2011 (01)
olarak dikkate alınacaktır.
2.1.3- 12 aylık sorgulama süresi beklenmeksizin hizmet sürelerinin tespiti
Yazılı talep tarihi itibariyle sigortalılık süresi içerisinde bir veya birden çok aya ait prim
borcu bulunan ve talep tarihinde veya daha sonraki bir tarihte “12 Aylık Sorgulama Süresine
Göre İsteğe Bağlı Sigortalılık Süresi Tespiti” dilekçesi ile (EK-23) 12 aylık sorgulama süresi
içindeki prim borcunu ödemek istemediğini beyan eden sigortalıdan prim borcu tahsil
edilmeyecek, isteğe bağlı sigortalılık süreleri primi ödenen sürelere göre tespit edilecektir. 12
aylık sorgulama süresi beklemeksizin hizmet tespiti isteyen sigortalılardan “12 Aylık Sorgulama
Süresine Göre İsteğe Bağlı Sigortalılık Süresi Tespiti” dilekçesi alınmadan işlem
yapılmayacaktır.
Örnek 1- 14/3/2009 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığı başlayan ve 16/6/2011 tarihinde
isteğe bağlı sigortalılığını durdurmak için talepte bulunan sigortalı, en son 2011 yılı Haziran ayı
primini ödemiş 2009 yılı Mayıs ayı ile 2010 yılı Eylül, Kasım ve Aralık aylarını ödememiştir.
Sigortalı talep tarihi itibariyle “12 Aylık Sorgulama Süresine Göre İsteğe Bağlı Sigortalılık Süresi
Tespiti” dilekçesi ile prim borçlarını ödemek istemediğini yazılı olarak beyan etmiştir. Bu
durumda, 2009 yılı Mayıs ayı için 12 aylık ödeme süresi geçtiği, 2010 yılı Eylül, Kasım ve Aralık
ayları 12 aylık sorgulama süresi içinde olmakla birlikte ödemeyeceğini beyan ettiği için
sigortalılık süreleri;
14/3/2009 - 30/4/2009 (01)
(05) 1/6/2009 - 31/8/2010 (01)
(05) 1/10/2010 - 31/10/2010 (01)
(05) 1/1/2011 - 16/6/2011 (01)
olacaktır.
Örnek 2- İsteğe bağlı sigortalı iken 25/5/2010 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığını
durdurmak için talepte bulunan sigortalı, en son 2009 yılı Aralık ayı primini ödemiş, 2009 yılı
Temmuz, Eylül ve Ekim aylarına ait primlerini ödememiş, 15/6/2010 tarihinde de 12 aylık
sorgulama süresi içinde olan prim borçlarını ödemeyeceğini “12 Aylık Sorgulama Süresine Göre
İsteğe Bağlı Sigortalılık Süresi Tespiti” dilekçesi yazılı olarak beyan etmiştir. Bu durumda, 12
aylık sorgulama süresi içinde olan 2009 yılı Temmuz, Eylül ve Ekim aylarına ait primler tahsil
edilmeyecek, isteğe bağlı sigortalılık 31/12/2009 tarihi itibariyle sona erdirilecek sigortalılık
süreleri ise;
.…/…./.…. - 30/6/2009 (01)
(05) 1/8/2009 - 31/8/2009 (01)
(05) 1/11/2009 - 31/12/2009 (01)
olacaktır.
2.2- Aylık talebinde bulunmak
İsteğe bağlı sigortalılardan aylık talebinde bulunanların sigortalılıkları, aylığa veya toptan
ödemeye hak kazanmış olmak ve talepte bulunduğu ay dahil prim ve prime ilişkin her türlü
borcunun ödenmiş olması şartıyla aylık talep tarihi itibariyle sona erdirilecektir. Aylık talep tarihi
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
249
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
itibariyle prim borcu bulunan veya bulunmayan sigortalılar hakkında aşağıdaki şekilde işlem
yapılacaktır.
2.2.1- Aylık talep tarihi itibariyle prim borcu bulunmayan sigortalılar
Aylık talep tarihi itibariyle prim borcu bulunmayan isteğe bağlı sigortalıların
sigortalılıkları, aylık talep tarihi itibariyle sona erdirilecektir. Sigortalılığın bu şekilde sona ermesi
halinde bağlanacak aylığın türüne göre (07) yaşlılık aylığı talebi, (12) malullük aylığı talebi, (15)
ölüm aylığı talebi kodlarından biri ile çıkış verilecektir.
Örnek- 16/8/2012 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunan ve talep tarihinin içinde
bulunduğu Ağustos ayı primi dahil prim borcu bulunmayan sigortalının aylığa hak kazandığının
tespiti halinde isteğe bağlı sigortalılığı 16/8/2012 tarihi itibariyle (07) kodu ile sona erdirilecektir.
2.2.2- Aylık talep tarihi itibariyle prim borcu bulunan sigortalılar
Aylık talep tarihi itibariyle isteğe bağlı sigortaya ilişkin prim borcu bulunan sigortalıların,
primi ödenmiş süreler ile aylığa hak kazanmaları durumunda, aylık talep tarihinde ya da daha
sonraki bir tarihte prim ödenen sürelere göre isteğe bağlı sigortalılık sürelerinin tespitini
istemeleri durumunda Genelgenin bu bölümünün “2.1.3- 12 aylık sorgulama süresi
beklenmeksizin hizmet sürelerinin tespiti” başlıklı alt bölümünde belirtildiği şekilde işlem
yapılacaktır.
2.2.2.1- Aylık talep tarihi itibariyle prim borcu bulunup 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendine göre aylık bağlanacak olan sigortalılar
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendine göre aylık bağlanacak sigortalıların aylık talep tarihi itibariyle prim ve
prime ilişkin borcu bulunmaması gerekmekte olup, prim borcu olan sigortalıların aylık talep
tarihinden sonra yazılı talepte bulunmaları halinde isteğe bağlı sigortalılıkları primi ödenmiş son
gün itibariyle sonlandırılacak, yazılı talepte bulunmaması halinde ise prim borcunun ödeneceği
tarihe kadar isteğe bağlı sigortalılıkları devam ettirilecektir.
Örnek 1- 1/11/1985 tarihinde sigortalılığı başlayan ve 19/10/2010 tarihinde tahsis
talebinde bulunan sigortalı, 2010 yılı Ağustos ayı primini ödemiş, 12 aylık sorgulama süresi
içindeki 2010 Nisan ve Haziran aylarına ait primlerini ödememiştir. (Değişik, 24/4/2019 tarihli
ve 2019/9 sayılı Genelge) Sigortalı söz konusu prim borçlarını ödemeyeceğini yazılı olarak
beyan etmiştir. Bu durumda isteğe bağlı sigortalılık 31/8/2010 tarihi itibariyle sona erdirilecek,
12 aylık süre beklenmeden ödenen sürelere göre isteğe bağlı sigortalılık süreleri;
1/11/1985 - 31/3/2010 (01)
(05) 1/5/2010 - 30/5/2010 (01)
(05) 1/7/2010 - 31/8/2010 (01)
olacaktır. (Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
250
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- 28/11/2018 tarihinde
aylık bağlanması için talepte bulunan ve 2018 yılı Şubat ile Mart aylarına ait prim borçlarını
ödemeyen ve söz konusu borçlarını ödemeyeceğine dair yazılı talebi olmayan sigortalı (C)’nin,
aylık talep tarihinden önceki prim borçları ile birlikte 31/1/2019 tarihine kadar olan prim
borçlarını 31/1/2019 tarihinde ödediği tespit edilmiştir. Sigortalı (C)’nin isteğe bağlı sigortalılığı,
31/1/2019 tarihine kadar devam ettirilecektir.
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
2.2.2.2- Aylık talep tarihi itibariyle prim borcu bulunup Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre aylık bağlanacak olan sigortalılar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre isteğe bağlı sigortalı olup,
2829 sayılı Kanunun mülga 8 inci maddesi gereğince Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında aylık bağlanacak isteğe bağlı sigortalıların aylık talep tarihinde
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında prim ve prime ilişkin
borcunun bulunması halinde tahsis talebi, borçlarını ödediği tarih itibariyle geçerli sayılmaktadır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine göre isteğe bağlı sigortalı (5 inci maddenin (g) fıkrası, 51 inci
maddenin üçüncü fıkrası) olup, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında aylık
bağlanacak isteğe bağlı sigortalıların aylık talep tarihinde prim ve prime ilişkin borcu
bulunanların aylık talep tarihinden sonra yazılı talepte bulunmaları halinde, isteğe bağlı
sigortalılıkları primi ödenmiş son gün itibariyle sonlandırılacak, yazılı talepte bulunmaması
halinde ise, prim borcunu ödediği tarihe kadar isteğe bağlı sigortalılıkları devam ettirilecektir.
(Mülga paragraf, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaları bulunan ve en son isteğe bağlı
sigortaya devam eden sigortalı 20/5/2018 tarihinde tahsis talebinde bulunmuştur. Sigortalı, 12
aylık sorgulama süresi içinde bulunan 2017 yılı Haziran, Eylül ve Kasım ayından sonra primlerini
ödememiş olup, aylık talep tarihinde ya da sonraki bir tarihte ödenmeyen aylara ait prim borcunu
ödemeyeceğine ilişkin yazılı talepte bulunduğundan, primi ödenmiş son gün itibariyle
belirlenecek sigortalılık süresi;
.…/…./.…. - 31/05/2017 (01)
(05) 1/7/2017 - 31/8/2017 (01)
(05) 1/10/2017-31/10/2017 (01)
olacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- 10/7/2018 tarihinde aylık
bağlanması için talepte bulunan ve 2018 yılı Nisan ile Mayıs aylarına ait prim borçlarını
ödemeyen ve söz konusu borçlarını ödemeyeceğine dair yazılı talebi olmayan sigortalı (L)’nin,
aylık talep tarihinden önceki prim borçları ile birlikte 30/11/2018 tarihine kadar olan prim
borçlarını 30/11/2018 tarihinde ödediği tespit edilmiştir. Sigortalı (L)’nin isteğe bağlı
sigortalılığı, 30/11/2018 tarihine kadar devam ettirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
251
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.2.2.3 -İsteğe bağlı sigortalılık hizmet süresi tespiti talebinden vazgeçme (Değişik,
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Aylık talebinde bulunan sigortalılardan prim ödemeyeceğini yazılı olarak beyan eden
isteğe bağlı sigortalılardan yapılan hizmet tespiti sonucunda aylığa hak kazanamadığı
belirlenenlerin, prim ödemeyeceğine ilişkin vermiş oldukları talepleri geçersiz sayılarak isteğe
bağlı sigortalılıkları devam ettirilecektir.
Örnek - İsteğe bağlı sigortalılığı devam ederken 29/5/2010 tarihinde aylık talebinde
bulunan sigortalının 2010 yılı Nisan ve Mayıs ayı primlerini ödemediği anlaşılmış sigortalının
3/8/2010 tarihinde isteğe bağlı sigortalılık sürelerinin tespitine ilişkin yazılı beyanına istinaden
sigortalılık süreleri belirlenmiş ancak, yapılan incelemede aylık bağlamaya ilişkin gün sayısının
30 gün eksik olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda sigortalının beyanı geçersiz sayılarak isteğe
bağlı sigortalılığı devam ettirilecektir.
2.2.2.4- Aylık talebinde bulunup yaş ve sigortalılık süresi şartlarından birini yerine
getirmemiş isteğe bağlı sigortalılar
İsteğe bağlı sigortaya devam etmekte iken aylık talebinde bulunan ve talep tarihi itibariyle
yaşlılık aylığı için belirlenen prim ödeme gün sayısı hariç yaş ve sigortalılık süresi şartlarından
birini yerine getirememiş olan sigortalının aylık talep tarihinden itibaren bir ay içinde bu şartları
yerine getirmesi halinde şartın yerine getirildiği tarihe kadar isteğe bağlı sigortalılık devam
ettirilecektir.
Örnek- İsteğe bağlı sigortaya devam etmekte iken 15/12/2011 tarihinde yaşlılık aylığı
bağlanması için aylık talebinde bulunan sigortalı (E), talep tarihi itibariyle prim ödeme gün
sayısını doldurmuş olmakla birlikte sigortalık süresi şartını 13/1/2012 tarihinde yerine
getireceğinden isteğe bağlı sigortalılığı söz konusu tarihe kadar devam ettirilecektir.
2.3- İkameti yurt dışına taşımak (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
Türkiye’de ikamet etmekte iken ikametini uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi
imzalanan ülkelere (Fransa, İngiltere, İsveç ve İsviçre hariç) taşıyanların isteğe bağlı sigortalılığı
ikametin yurt dışına taşındığı tarihten itibaren sona erecektir. Ancak isteğe bağlı sigortalılık,
Türkiye’de ikamet etmekte iken ikametini uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış
ülkelere taşıyanların isteğe bağlı sigortalılıkları sigortalının aksine bir talebi olmadığı sürece
devam ettirilecektir.
Sigortalıların ikametlerinin yurt dışına taşıdıklarının tespiti, kimlik paylaşım sistemi
üzerinden yapılır.
Örnek 1- Türkiye’de ikamet etmekte iken 12/1/2020 tarihinden itibaren isteğe bağlı
sigortalı olan kişi, ikametini 28/12/2020 tarihinde sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan
Almanya’ya taşıdığından bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 28/12/2020 tarihinde sona
erdirilecektir.
Örnek 2- Örnek 1 deki sigortalı, ikametini 28/12/2020 tarihinde Fransa, İngiltere, İsveç
ve İsviçre ülkelerinden birine taşıması durumunda ise sigortalının herhangi bir sonlandırma talebi
bulunmaması durumunda isteğe bağlı sigortalılığı sona erdirilmeyecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
252
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 3- Türkiye’de ikamet etmekte iken 15/3/2013 tarihinden itibaren isteğe bağlı
sigortalı olan (A), 19/12/2020 tarihinde sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan Meksika’ya
gittiği, 14/5/2021 tarihinde ikametini sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan Meksika’ya
taşımıştır. Sigortalı (A) nin ikametini yurtdışına taşıdığı 14/5/2021 tarihinde isteğe bağlı
sigortalılığı sigortalının aksine bir talebi olmadığı sürece devam ettirilecektir.
Örnek 4- Türkiye’de ikamet etmekte iken 15/3/2020 tarihinden itibaren isteğe bağlı
sigortalı olan (B), 25/12/2020 tarihinde sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan İtalya’ya gittiği,
5/3/2021 tarihinde ikametini İtalya’ya taşımıştır. Sigortalı (B) nin ikametini yurtdışına taşıdığı
tarih olan 5/3/2021 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığının sonlandırılması gerekmektedir. Bu
sigortalının ikametini 6/9/2021 tarihinde ülkemize taşıması durumunda isteğe bağlı sigortalı
olması için tekrardan başvuru şartı aranacaktır.
2.4- Zorunlu sigortalılığa tabi olma
İsteğe bağlı sigortalılık, sigortalının Kanunun 51 inci maddesinin ikinci ve üçüncü
fıkraları hükmü saklı kalmak kaydıyla Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) veya
(c) bentleri kapsamına tabi çalışmaya başladığı tarihten bir gün önce sona erdirilir.
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki bankalar, sigorta ve reasürans
şirketleri, ticaret odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri birliklerde
çalışmaya başlayanların isteğe bağlı sigortalılıkları da çalışmaya başladığı tarihten bir gün önce
sona erdirilecektir.
Ancak, isteğe bağlı sigortalılığın sona erdirilmesinde, Kanunun 5 inci maddenin birinci
fıkrasının (a), (b) ve (e) bentlerine tabi çalışmalar zorunlu sigortalılık olarak
değerlendirilmeyecektir.
Örnek- İsteğe bağlı sigortalılığı devam ederken, 5/11/2009 tarihinden itibaren Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya başlayan sigortalının isteğe
bağlı sigortalılığı 4/11/2009 tarihinden itibaren sona erdirilecektir.
2.5- Sigortalının ölümü
Ölen sigortalının prim borcu bulunmaması halinde isteğe bağlı sigortalılık ölüm tarihi
itibariyle sona erdirilir.
Örnek- 1/1/2005 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olan sigortalı, 2011 yılı Haziran
ayına ait primini ödedikten sonra 23/6/2011 tarihinde ölmüştür. Öldüğü ay primi dahil prim borcu
bulunmayan bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 23/6/2011 tarihinde sona erdirilecektir.
Ölen sigortalının prim borcunun bulunması durumunda borcun hak sahiplerince Kanunun
52 nci maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla 12 ay içerisinde gecikme cezası ve gecikme
zammıyla birlikte ödenmesi halinde isteğe bağlı sigortalılık ölüm tarihi itibariyle sona
erdirilecektir.
Örnek- 1/7/2001 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olan sigortalı 12/3/2010
tarihinde ölmüştür. Bu sigortalının 2010 yılı Ocak, Şubat ve öldüğü ay olan Mart ayına ait prim
borcu bulunmaktadır. Buna göre, 2010 yılı Ocak ayı priminin 2010 yılı Aralık ayı sonuna, 2010
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
253
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
yılı Şubat ayı priminin 2011 yılı Ocak ayı sonuna, 2010 yılı Mart ayı priminin ise 2011 yılı Şubat
ayı sonuna kadar veya tamamının 2010 yılı Aralık ayı sonuna kadar gecikme cezası ve gecikme
zammıyla birlikte hak sahiplerince ödenmesi halinde isteğe bağlı sigortalılık, sigortalının öldüğü
12/3/2010 tarihinden itibaren sona erdirilecektir.
Ölüm tarihi itibariyle prim borcu bulunan sigortalının prim borcunun hak sahiplerince 12
ay içerisinde ödenmemesi veya hak sahiplerinin söz konusu borç tutarını ödemeyeceklerini beyan
etmeleri halinde, 12 ay1ık süre beklenmeksizin primi ödenmiş ayın sonu itibariyle isteğe bağlı
sigortalılığı sona erdirilir.
Örnek- 1/4/2002 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olan sigortalı, 5/4/2011 tarihinde
ölmüştür. Bu sigortalının 2011 yılı Ocak, Şubat, Mart ve öldüğü ay olan Nisan ayına ait prim
borcu bulunmaktadır. Hak sahipleri söz konusu aylara ait prim borcu ile gecikme zammı ve
gecikme cezasını ödemeyeceklerini beyan etmişlerdir. Bu durumda isteğe bağlı sigortalılık 12
ay1ık sorgulama süresi beklenmeden en son primi ödenmiş 2010 yılı Aralık ayı sonu itibariyle
sona erdirilecektir.
Mahkemece gaipliğine karar verilen isteğe bağlı sigortalı hakkında, sigortalının ölümüne
ilişkin hükümler doğrultusunda işlem yapılacaktır.
2.6- Yurtdışındaki çalışmanın sona ermesi
Kanunun 5 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında sigortalı olanlardan aynı
zamanda isteğe bağlı sigortaya devam edenlerin yurtdışındaki çalışmalarının sona ermesi halinde
isteğe bağlı sigortalılıkları da aynı tarih itibariyle sona erdirilecektir. Bunlardan isteğe bağlı
sigortalı olmak isteyenlerin yeniden talepte bulunmaları gerekmektedir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İsteğe Bağlı Sigortalılığın Zorunlu Sigortalılıkla Çakışması
1- İsteğe bağlı sigortalılığın başladığı tarihteki çakışmalar
Ay içerisinde 30 günden az çalışan veya 80 inci madde uyarınca prim ödeme gün sayısı,
ay içindeki toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanuna göre belirlenen günlük normal çalışma
saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan gün sayısı 30 günden az olması nedeniyle kalan günlerini
isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek tamamlamak isteyen sigortalılar hariç olmak üzere isteğe bağlı
sigortaya devam etmek için yazılı başvuruda bulunanlardan yapılacak sorgulama sonucunda,
Kanuna göre zorunlu sigortalı olduğu tespit edilenlerin isteğe bağlı sigortalılık talepleri
reddedilecektir. Ancak, isteğe bağlı sigortalılığın başladığı tarihte Kanunun 4 üncü maddesi
kapsamında zorunlu çalışması olduğu sonradan tespit edilenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları
zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren başlatılacaktır.
Örnek 1- 28/8/2010 tarihinde isteğe bağlı sigortalı olmak için Kuruma başvuran sigortalı,
yapılan incelemede isteğe bağlı sigortalılığın başlayacağı 29/8/2010 tarihinde zorunlu sigortalı
olduğu anlaşıldığından isteğe bağlı sigortalılık talebi reddedilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
254
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 2- İsteğe bağlı sigortalılığın başlangıç tarihinde zorunlu sigortalılığının devam
ettiği tespit edilemeyen sigortalının 15/1/2010 tarihi itibariyle isteğe bağlı sigortalılığı
başlatılmıştır. Daha sonra yapılan incelemede Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine tabi sigortalılığının 4/3/2010 tarihine kadar devam ettiği tespit edildiğinden sigortalının
isteğe bağlı sigortalılığı zorunlu sigortalılığının sona erdiği tarihi takip eden gün olan 5/3/2010
tarihi itibariyle başlatılacaktır.
2- İsteğe bağlı sigortalılığın devam ettiği tarihteki çakışmalar
İsteğe bağlı sigortalılığı devam ederken 4 üncü maddeye göre sigortalı olmayı
gerektirecek çalışması bulunduğu tespit edilenlerin zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı
sigortalılık süreleri iptal edilerek zorunlu sigortalılığın başladığı tarihten bir gün önce sona
erdirilecektir. Sigortalının talebi halinde iptal edilen isteğe bağlı sigortalılık süresine ait primleri
iade veya doğacak borçlarına mahsup edilecektir.
Bu sigortalılardan zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihten itibaren 12 ay içerisinde prim
ödemesi olanların isteğe bağlı sigortalılıkları, zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihten bir gün
sonra başlatılacaktır. 12 ay içerisinde prim ödememesi nedeniyle isteğe bağlı sigortalılıkları
başlatılmayanların yeniden isteğe bağlı sigortalı olmak için yazılı talepte bulunmaları
gerekecektir.
Örnek 1- İsteğe bağlı sigortalılığı 23/1/2009 tarihinde başlayan sigortalı, 13/3/200924/8/2009 tarihleri arasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi
çalışmış aynı zamanda isteğe bağlı sigortaya ilişkin primlerini de ödemeye devam etmiştir.
Sigortalının zorunlu sigortalılığı ile çakışan 13/3/2009- 24/8/2009 tarihleri arasındaki isteğe bağlı
sigorta hizmetleri iptal edilecek, isteğe bağlı sigortalılık süresi,
23/1/2009 - 12/3/2009 (01)
(05) 25/8/2009 - …./…./…..
olacaktır.
Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalı isteğe bağlı sigorta primlerini zorunlu sigortalılığın sona
erdiği tarihten sonra 15/3/2010 tarihinde ödemiş olduğu varsayıldığında isteğe bağlı sigortalılık
başlangıç tarihi zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden 25/8/2009 tarihi olacaktır.
Örnek 3- Örnek 1’deki sigortalının zorunlu sigortalılığının sona erdiği 24/8/2009
tarihinden itibaren 12 aylık sürede prim ödemediği varsayıldığında isteğe bağlı sigortalılığı
12/3/2009 tarihinde sona erdirilecek, zorunlu sigortalılık sona erdikten sonra yeniden
başlatılmayacaktır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
1/10/2008 Tarihinden Önce İsteğe Bağlı Sigortalı Olanlar Hakkında Yapılacak İşlemler
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
255
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1- 506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesi gereğince isteğe bağlı sigortaya devam
edenler
1.1- 1/10/2008 öncesi isteğe bağlı sigortalılığın devamı
506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesine tabi olarak prim ödeyen sigortalıların isteğe
bağlı sigortalılıkları, 1/10/2008 tarihinden sonra yeni bir yazılı talep ve Türkiye’de ikamet şartı
aranmaksızın Kanunla getirilen isteğe bağlı sigortalılık hükümlerine göre devam ettirilir.
506 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalı olanlardan, 1/10/2008 tarihinden önce
sigortalılığı sona erenlerin, 1/10/2008 tarihinden sonra yeniden isteğe bağlı sigortalı olmak
istemeleri halinde, bunlardan “İsteğe Bağlı Sigortalılık Giriş Bildirgesi” alınır.
506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesi gereğince 2008 yılı Temmuz, Ağustos ve
Eylül ayı primini ödemeyen sigortalılar ile bu tarihten önce ödenebilir nitelikte olan (üç ay ard
arda prim ödememe kapsamına girmeyen) isteğe bağlı sigorta primleri için 1/10/2008 tarihi
itibariyle üç ay ard arda prim ödememe şartı ile 12 aylık sorgulama süresi şartı aranmaz.
Örnek- 506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesi gereğince isteğe bağlı sigortalılığı
1/1/2001 tarihinde başlayan sigortalı, 2007 yılı Nisan ve Mayıs aylarına ait primlerle 2008 yılı
Ekim ayına ait primini ödememiştir. Bu sigortalı, 2007 yılı primlerini isteğe bağlı sigortalılığı
devam ettiği sürede istediği zaman, 2008 yılı Ekim ayı primini 2009 yılı Eylül ayına kadar
ödeyebilecektir.
506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olanların
1/10/2008 öncesi sigortalılık sürelerinin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalılık süresi olarak sayılması ve bu süreye ilişkin prim borçlarını 1/10/2008
tarihinden sonra da ödeme imkanı bulunduğundan, borcun 1/10/2008 tarihinden sonra ödenmesi
halinde de bu süreler 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık süresi
olarak değerlendirilir.
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
1.2- 1/10/2008 öncesi isteğe bağlı sigortalılığı bulunanlardan 1080 gün şartını yerine
getirmeyenler
1/5/2003-30/9/2008 tarihleri arasında 506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesine göre
isteğe bağlı sigortaya müracaat edip 1080 gün şartını yerine getirmediği halde sigortalılığı devam
ettirilen ya da toptan ödeme yapıldıktan sonra bu hizmetini ihya etmeyip isteğe bağlı sigortalılığı
devam ettirilen sigortalılardan primleri iade edilmeyenlerin, 1080 gün şartını yerine getirip
getirmediğine bakılmaksızın sigortalılıkları devam ettirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
256
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2- 1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncu ve 2926 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı
maddeleri gereğince isteğe bağlı sigortaya devam edenler
2.1- 1/10/2008 öncesi isteğe bağlı sigortalılığın devamı
1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncu ve 2926 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı maddelerine
tabi isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödeyenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları, 1/10/2008
tarihinden sonra yeni bir yazılı talep ve Türkiye’de ikamet şartı aranmaksızın Kanunla getirilen
isteğe bağlı sigortalılık hükümlerine göre devam ettirilecektir.
Bu sigortalılardan, 1/10/2008 tarihinden önce düzensiz prim ödemesi nedeniyle
sigortalılığı sona erenler dahil isteğe bağlı sigortalılıkları sona erenlerin, 1/10/2008 tarihinden
sonra yeniden isteğe bağlı sigortalı olmak istemeleri halinde bunlardan “İsteğe Bağlı Sigortalılık
Giriş Bildirgesi” alınacak, ancak, daha önce Bağ-Kur sicil numarası bulunanlar için bildirgeye
bilgisayar ortamında yeniden numara verilmeyecektir.
2.2- 1/10/2008 öncesi 1479 sayılı Kanuna göre ödenen primlerin değerlendirilmesi
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalılıkları sona erenlerin isteğe bağlı
sigortalılık talebinde bulunmadan prim ödemeye devam etmeleri halinde primlerinin karşıladığı
süre ile sınırlı kalmak kaydıyla sigortalılık süresi olarak değerlendirilmesi işlemlerine 1/10/2008
tarihinden sonra da devam edilecektir.
Bu değişiklikten önce 30/9/2008 tarihi itibariyle değerlendirme işlemleri sona erdirilen
sigortalılardan kendilerine veya hak sahiplerine aylık bağlananlar ile taraflarına prim iadesi
yapılanlar hariç olmak üzere yeniden değerlendirme talebinde bulunanların 1/10/2008 tarihinden
sonra yatırmış oldukları primler karşıladığı süre ile sınırlı kalmak kaydıyla sigortalılık süresi
olarak değerlendirilir.
Yapılan değerlendirme neticesinde sigortalılığı sona erdirilenlerin, isteğe bağlı sigortalı
olmak istemeleri halinde yazılı talepte bulunma şartı aranacaktır.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) İsteğe bağlı sigortalılık ay içerisinde
sona ermiş olsa bile primler 30 gün üzerinden tahsil edildiğinden, ay içerisinde isteğe bağlı
sigortalılığın sonlandırılması için talepte bulunmuş ve primlerini de 30 gün üzerinden ödemiş
olanların isteğe bağlı sigortalılıkları, sonradan talepte bulunmaları ve zorunlu sigortalılıkla
çakışmaması halinde, ay içerisinde yapılan terk işlemi iptal edilerek bulunduğu ayın sonu
itibariyle sigortalılık sonlandırılacaktır.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Örnek 1- Sigortalı (A)’nın, 13/11/1989
tarihinde başlayan isteğe bağlı sigortalılığı talebine istinaden 17/03/1994 tarihinde sonlandırılmış
ve sigortalılıktan doğan borcunu 18/08/1994 tarihinde ödemiştir. Daha sonra sigortalı (A), isteğe
bağlı sigortalılığının 31/03/1994 tarihi itibariyle sonlandırılması için talepte bulunmuştur.
Sigortalının, 17/03/1994-31/3/1994 tarihleri arasında hizmet çakışması olmaması halinde, terk
tarihi 31/3/1994 olarak işleme alınacaktır.
2.3- 1/10/2008 öncesi yurtdışında bulunanlardan isteğe bağlı sigortalı olanların
durumu
1479 sayılı Kanunun mülga ek 3 üncü maddesi kapsamında yurt dışında bulunan
vatandaşların herhangi bir işte çalışmayan eşlerinden isteğe bağlı sigortaya devam edenlerden,
sigortalılıklarının sona ermesi için talepte bulunanların veya düzensiz prim ödemeleri nedeniyle
sigortalılıkları sona erenlerin, 1/10/2008 tarihinden sonra yurtdışında ikamet ettikleri sürece
taleple veya prim ödemek suretiyle yeniden isteğe bağlı sigortalılıklarının başlatılması mümkün
olmayacaktır. Bu durumdaki sigortalılardan, yeniden isteğe bağlı sigortalılık talebinde
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
257
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
bulunanlardan Türkiye’de ikamet şartı aranır. Türkiye’de ikamet ederek sigortalılıklarını
başlatanların sigortalılık işlemleri ikametinin bağlı bulunduğu SGİM/SGM’lerce yürütülür.
2.4- Kurum kodu kapsamında yapılacak değerlendirme işlemleri
1/10/2008 tarihinden önce 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre isteğe bağlı sigortalılığı
bulunanların süresinde ödemiş oldukları ancak, hizmet birleştirme sonucunda basamak intibakı
nedeniyle yeni basamak farkından doğan prim ve gecikme zammı tutarının Kurumca belirlenen
sürede ödenmesi halinde “Kurum Kodu” kapsamında değerlendirme işlemi uygulaması isteğe
bağlı sigortalıların 1/10/2008 öncesi hizmetleri ile sınırlı olmak kaydıyla devam ettirilecektir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Diğer İsteğe Bağlı Sigortalılar
1- Ay içinde 30 günden az çalışanlardan isteğe bağlı sigortalı olanlar
Kanunun 50 nci maddesi ile ay içinde 30 günden az çalışan veya tam gün çalışmayanlar
isteğe bağlı sigortaya müracaat etmeleri halinde kalan sürelerini isteğe bağlı sigortaya prim
ödeyerek 30 güne tamamlayabilmektedirler. 6111 sayılı Kanunla, Kanunun 51 inci maddesinin
üçüncü ve beşinci fıkralarında yapılan değişiklikle ay içinde 30 günden az çalışan veya tam gün
çalışmayan sigortalıların isteğe bağlı sigortalılık statüleri 25/2/2011 tarihinden itibaren 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılacaktır.
Bu durumda ay içinde 30 günden az çalışmaları nedeniyle isteğe bağlı sigortalı
sayılanların 1/10/2008-24/2/2011 tarihleri arasındaki sigortalılıkları Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, 25/2/2011 tarihi ve sonrasındaki sigortalılıkları ise
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık süresi
sayılacaktır.
1/10/2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigortaya müracaat etmiş olup, halen 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında prim ödeyenler ile 25/2/2011 tarihinden
itibaren müracaat edenlerin bu tarihten sonraki işlemleri “sgkintra (4/a) Tescil ve Hizmet
İşlemleri” programı ile takip edilmekte olup bu programa giriş yapılırken “30 günden az prim
ödeyen” ve “ay içinde tahakkuk ettirilecek isteğe bağlı sigorta gün sayısı” girilerek hizmet
oluşturulacaktır.
1/10/2008-24/2/2011 tarihleri arasında müracaat eden sigortalıların isteğe bağlı sigortaya
giriş bildirgelerinin bir fotokopisi (4/a) sigorta sicil dosyalarında muhafaza edilecek, 1/10/200824/2/2011 tarihleri arasında ay içinde 30 günden az çalışan veya tam gün çalışmayanlardan kalan
süreleri Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında prim ödemek
suretiyle 30 güne tamamlayanların ödemiş oldukları prim karşılığı hizmet süreleri (4/b) Tescil
Programına her ay (01-terk), (05-isteğe bağlı sigortalılık) kodları ile SGİM/SGM’lerce manuel
olarak aktarılacaktır.
4447 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinde yapılan düzenleme ile ay içindeki çalışması 30
günün altında olanlar ile 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlardan ay
içindeki çalışmasını 30 güne tamamlayanlardan isteyenlerden ayrıca işsizlik sigortası primi de
alınmaktadır. Söz konusu hüküm gereğince 25/2/2011 tarihinden itibaren 4857 sayılı Kanuna
göre kısmi süreli çalışıp ayrıca isteğe bağlı sigortaya müracaat edenlerden % 32, bunlardan
işsizlik sigortası ödemek isteyenlerden ise ayrıca sigortalı ve işveren hissesi dahil % 3 oranında
işsizlik sigortası primi olmak üzere toplam % 35 oranında prim alınacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
258
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Kanunun 51 inci maddesinin
üçüncü fıkrasında ay içinde 30 günden az çalışan veya 80 inci madde uyarınca prim ödeme gün
sayısı, ay içindeki toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanuna göre belirlenen günlük normal
çalışma saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların isteğe bağlı sigortalı olabilmelerine
imkan sağlandığından, kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlar yanında ay içinde 30 günden az
çalışması olan diğer sigortalılarda isteğe bağlı sigortalı olabileceklerdir. İsteğe bağlı sigortaya
yapılacak müracaatlarda aylık prim ve hizmet belgesindeki eksik gün nedeni 06 (Kısmi istihdam),
07 (Puantaj kayıtları), 17 (Ev hizmetlerinde 30 günden az çalışma) dikkate alınacaktır. Eksik gün
nedeni 12 (Birden fazla) ve 13 (Diğer) olanların çalışmalarının kısmi istihdam, puantaj kayıtları
veya ev hizmetlerinde 30 günden az çalışma olması halinde bu sürelerde isteğe bağlı sigorta primi
ödenebilecektir.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Bu sigortalıların zorunlu sigortalılık
süresinin isteğe bağlı sigortaya beyan ettiği gün sayısından az olması durumunda, eksik ödemiş
oldukları aylara ilişkin hizmet, prim farkını ödemeleri halinde dikkate alınacaktır. Zorunlu
çalışmalarının beyan ettikleri gün sayısından fazla olması halinde ise fazla ödenen tutarlar prim
borçlarına mahsup edilebileceği gibi talepleri halinde sigortalılara iade edilecektir. Sigortalının
gün sayısının değişmesi halinde “(4/a) Tescil, Hizmet ve Tahsilat” programından ünitelerce isteğe
bağlı sigorta gün sayıları düzeltilecektir.
Örnek- Aylık prim ve hizmet belgesinde her ay 20 gün çalışan ve eksik gün nedeni 06
(Kısmi istihdam) olan sigortalı, 25/5/2011 tarihinde ay içinde 30 günün altında olan süresini
isteğe bağlı sigortalı olarak tamamlamak için müracaat etmiştir. Bu durumda sigortalının isteğe
bağlı sigortalılığı (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 26/5/2011 tarihi
itibariyle başlatılacaktır.
2- 1/10/2008 tarihinden önce sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelere
çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında Ülkemiz ile sosyal
güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde
çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri bu kapsamdaki sigortalılıkları devam ettiği sürece
isteğe bağlı sigortalı olabileceklerinden, bunların sigortalılıklarının takibinin doğru bir şekilde
yapılabilmesi için isteğe bağlı sigortalılık işlemlerinin işyeri sicil dosyasının işlem gördüğü
SGİM/SGM’ce yürütülmesi gerekmektedir.
Bu nedenle, sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelere çalıştırılmak üzere
götürülen Türk işçilerinden isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenler, isteğe bağlı sigorta giriş
bildirgesi ve sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkeye Türk işverenlerce çalıştırılmak
üzere götürüldüklerine ilişkin belge ile kendileri ya da işverenleri tarafından işyerinin bağlı
bulunduğu SGİM/SGM’ye müracaat yapılacak, bunların isteğe bağlı sigortalılıkları yurtdışında
çalışmaya başladıkları tarihten itibaren başlatılıp yurtdışındaki çalışmalarının bittiği tarihten
itibaren de sona erdirilecektir. Bunlardan, % 20 oranında isteğe bağlı sigorta primi tahsil
edilecektir.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 6552 sayılı Kanunun 50 nci maddesi
ile değiştirilen Kanunun 82 nci maddesi ile yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere
götürülen Türk işçileri için çalıştıran işverenler için prime esas kazancın üst sınırı 1/10/2014
tarihinden itibaren asgari ücretin 3 katı olarak belirlenmiş olup, işverenler sigortalıların kısa vade
ve genel sağlık sigortası primlerini bu tutar üzerinden ödeyeceklerdir. Ancak, isteğe bağlı sigorta
primleri sigortalıların kendileri tarafından ödendiğinden asgari ücretle 6,5 katı arasında beyan
ettikleri tutar üzerinden isteğe bağlı sigorta primi ödemeye devam edeceklerdir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
259
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1/10/2008 tarihinden önce yurtdışına işverenlerce çalıştırılmak üzere götürülen ve 506
sayılı Kanunun mülga 86 ncı maddesi gereğince sadece malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına
tabi topluluk sigortasına devam eden sigortalılardan, Kanunun geçici 6 ncı maddesinin sekizinci
fıkrası gereğince 2/10/2008 tarihinden itibaren üç ay içinde (1/1/2009 tarihi dahil) isteğe bağlı
sigortalı olmak için müracaat edenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları, 1/10/2008 tarihi itibariyle üç
aylık süre geçirildikten sonra müracaat edenlerin ise müracaat tarihini takip eden günden itibaren
başlatılacaktır.
1/10/2008 tarihinden önce topluluk sigortası yoluyla adlarına malullük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları primi ödenen ve bu tarihten sonra Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g)
bendi kapsamında ilk defa sigortalı olan ve Türkiye’ye dönüş yapmadan aynı işverenin Ülkemizle
arasında ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan başka bir ülkedeki işyerinde çalışmaya
başlayanlardan, yazılı olarak müracaatta bulunmadan isteğe bağlı sigortaya prim ödeyenlerin
isteğe bağlı sigortalılığı hakkında aşağıdaki şekilde işlem yapılacaktır.
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında bulunanlardan yazılı
müracaatta bulunmadan;
- 1/10/2008 tarihinden önce topluluk sigortası yoluyla adlarına malullük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları primi ödenenlerden 1/10/2008 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigorta primi
ödeyenlerin,
- Aynı işverenin sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan başka bir ülkedeki işyerinde
çalışmaya devam etmesi nedeniyle isteğe bağlı sigortaya ara vermeden prim ödeyenlerin,
- 1/10/2008 tarihinden sonra ilk defa yurt dışında çalışmaya başlayıp, isteğe bağlı
sigortaya prim ödeyenlerin,
isteğe bağlı sigortalılıkları işverenler tarafından Kuruma bildirilen listelerden isteğe bağlı
sigortalılık başlangıcının tespiti yapılmak suretiyle re’sen “İsteğe Bağlı Sigortalı İşe Giriş
Bildirgesi” doldurulacaktır.
3- Gelir vergisinden muaf kadın sigortalılar
Kanunun geçici 16 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında 1/10/2008 tarihinden geçerli olmak
üzere yapılan düzenlemeyle 193 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı
bendi ile evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç
olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları
evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, kırpıntı deriden
üretilen mamuller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas,
fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı
gibi ürünleri işyeri açmaksızın, (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 7162 sayılı
Kanunla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin (6) numaralı alt bendinde
yapılan değişiklikle de 30/1/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere veya yıl içinde
gerçekleştirilen satış tutarı, ilgili yıl için geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarından fazla
olmamak üzere, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satanlardan bu ürünleri, pazar
takibi suretiyle satılması ile ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar
vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır
ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satanlardan herhangi bir
işverene tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yaptıklarını vergi dairelerinden
alacakları yazılar ile tespit ettiren kadın isteğe bağlı sigortalılar, primlerini Kanunun 82 nci
maddesine göre belirlenen ve 2008 yılında prime esas günlük kazanç alt sınırının 15 katından
başlamak ve her yıl birer puan artırmak suretiyle ödeyebileceklerdir. Bu oran 2023 ve sonraki
yıllarda 30 olarak sabit kalacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
260
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Bu düzenleme ile 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlara göre sigortalı/iştirakçi
olarak 1/10/2008 tarihinden önce ya da sonra kayıt ve tescili yapılan kadın sigortalılar istemeleri
durumunda vergiden muaf işleri 1/10/2008 tarihinden önce veya sonra yaptıkları
araştırılmayacak, 193 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde
belirtilen vergiden muaf işleri yaptıklarını ilgili vergi dairelerinden alacakları yazılarla
belgelemeleri halinde, isteğe bağlı sigortalılıkları talep tarihini takip eden günden itibaren
başlatılacaktır. Ancak, bu yazılardan sigortalının vergiden muaf işleri yaptıklarının tespit
edilememesi halinde talepler doğrudan Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarına
intikal ettirilerek sigortalının vergiden muaf iş yapıp yapmadığı düzenlenecek rapora göre de
belirlenebilecektir.
1/10/2008 tarihi öncesi tescili olmadığı veya 1/10/2008 tarihi öncesi tescili olmakla
birlikte vergiden muaf işleri 1/10/2008 tarihinden önce yapmadıkları için geçici 16 ncı madde
uygulaması talepleri reddedilerek isteğe bağlı sigorta primleri 30 gün karşılığı tahsil edilen
sigortalıların ilk müracaat tarihi itibariyle haklarında geçici 16 ncı madde uygulaması yönünde
talepte bulunmaları halinde tescil tarihi itibariyle geçici 16 ncı madde hükümleri uygulanacaktır.
Ancak, Kanunun yürürlük tarihinin 1/10/2008 olması nedeniyle isteğe bağlı sigorta tescilleri bu
tarih öncesine götürülmeyecektir.
1/10/2008 tarihi öncesi tescili olmadığı veya 1/10/2008 tarihi öncesi tescili olmakla
birlikte vergiden muaf işleri 1/10/2008 tarihinden önce yapmadıkları için geçici 16 ncı madde
uygulamasından yararlanamayacaklarının tespit edilmesi nedeniyle isteğe bağlı sigortalılık
talebinden vazgeçenlerden, 6111 sayılı Kanunla yapılan değişiklik uyarınca sigortalılık şartlarını
kazananların sigortalılıkları ise yeniden sigortalılık talebinde bulunmaları halinde talepte
bulundukları tarihi takip eden günden başlatılacaktır.
Geçici 16 ncı madde uygulaması işlemleri (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı
Genelge) “GÜVENCE” programından “TESCİL İŞLEMLERİ” menüsü içinde yer alan
“Vergiden Muaf İsteğe Bağlı Sigortalı” alanı seçilerek yapılacaktır.
Yapılan işlem sonucunda çıkacak fazla prim ödemesi sigortalının talebi halinde iade veya
sigortalılık süresi içerisinde doğacak borçlara mahsup edilecektir.
Örnek 1- 13/3/2011 tarihinde isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunan ve aynı tarih
itibariyle vergiden muaf işleri yaptığını belgeleyen kadın isteğe bağlı sigortalı tescil tarihi
itibariyle geçici 16 ncı madde hükümlerinden yararlandırılacaktır.
Örnek 2- 15/4/2011 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığı başlayan ancak 12/5/2011 tarihinde
vergiden muaf işleri yaptığını belgeleyerek madde hükmünden yararlanmak için talepte bulunan
kadın isteğe bağlı sigortalı 13/5/2011 tarihi itibariyle geçici 16 ncı madde hükümlerinden
yararlandırılacaktır.
Örnek 3- 3/7/2009 tarihinde vergiden muaf iş yaptığını belgeleyerek isteğe bağlı
sigortalılık talebinde bulunan ancak, 1/10/2008 tarihinden önce tescili olmadığı gerekçesi ile
geçici 16 ncı madde hükümlerinden yararlanma talebi reddedilerek isteğe bağlı sigorta primleri
30 gün karşılığı tahsil edilen sigortalının yeniden talebi halinde hakkında “Vergiden Muaf İsteğe
Bağlı Sigortalı” alanı seçilerek 3/7/2009 olan tescil tarihi itibariyle geçici 16 ncı madde
hükümleri uygulanacaktır.
Örnek 4- 13/7/2010 tarihinde vergiden muaf iş yaptığını belgeleyerek isteğe bağlı
sigortalılık talebinde bulunan ancak, 1/10/2008 tarihinden önce tescili olmadığı gerekçesi ile
geçici 16 ncı madde hükümlerinden yararlanma talebi reddedilmesi nedeniyle sigortalılık
talebinden vazgeçen ve isteğe bağlı sigortalılığı tescil tarihi itibariyle sona erdirilen sigortalının
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
261
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3/5/2011 tarihinde yeniden talepte bulunması halinde, isteğe bağlı sigortalılığı 4/5/2011
tarihinden itibaren başlatılarak geçici 16 ncı madde hükümlerinden yararlandırılacaktır.
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Kanunun geçici 16 ncı maddesine göre
primlerini ödemek için gelir vergisinden muaf olduğuna dair alınan “Esnaf Vergi Muafiyet
Belgesinde” geçerlilik tarihinin belirtilmiş olması halinde, bu sigortalılar belgede kayıtlı
geçerlilik tarihinin yazıldığı ayın sonuna kadar ilgili yıl için belirlenmiş gün sayısı üzerinden
primlerini ödeyecek, geçerlilik süresinin sona erdiği ayı izleyen aybaşından itibaren primlerini 30
gün üzerinden ödemeye devam edeceklerdir.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 27/7/2012 tarihli ve 28366 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 283 Seri Numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğinin “2.4. Esnaf vergi
muafiyet belgesi” başlıklı maddesine göre esnaf vergi muafiyeti belgesi düzenlendiği tarihten
itibaren üç yıl için geçerli olup, bu sürenin sonunda vergi dairelerine başvurularak yeni belge
alınması halinde muaflığın devam edeceği açıklanmıştır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Buna göre, “GÜVENCE”
programından “TESCİL İŞLEMLERİ” başlığı altında yer alan “MUAF EV KADINI” menüsüne
girilerek, sigortalının muafiyet başlangıç ve bitiş tarihinin kullanıcı tarafından girilmesi halinde,
ilgili yıl için belirlenmiş gün sayısı üzerinden primlerin tahakkuk edilmesi sağlanmıştır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Bu sebeple, Kanunun yürürlüğe girdiği
1/10/2008 tarihinden itibaren alınan “Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi’nde kadın isteğe bağlı
sigortalının muafiyet geçerlilik süresi belirtilmiş ise, muafiyet başlangıç ve bitiş tarihleri sisteme
giriş yapılarak işlemleri sonuçlandırılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 1- Sigortalılığı 17/11/2010
tarihinde başlatılan kadın sigortalının, bağlı bulunduğu vergi dairesinden 19/11/2010 tarihinde
almış olduğu muafiyet belgesinde muafiyet kapsamına girdiği tarihin 19/11/2010, çıkış tarihinin
ise 19/11/2013 olduğu görülmüştür. Bu durumda “GÜVENCE” programından “TESCİL
İŞLEMLERİ” başlığı altında yer alan “MUAF EV KADINI” menüsüne sigortalının muafiyet
başlangıç tarihinin 20/11/2010, bitiş tarihinin ise 19/11/2013 olarak girilmesi gerekmektedir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 27/7/2012 tarihli tebliğde; alınan
“Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi” nin üç yıl geçerli olabileceği belirtilmiş olup, 27/7/2012 tarihi
(dahil) itibariyle süresiz muafiyet belgesi verilemeyeceğinden, bu tarih itibariyle kadın isteğe
bağlı sigortalılar tarafından ilgili vergi dairesinden alınan muafiyet belgelerinde geçerlilik tarihi
belirtilmeyenlerin, geçerlilik süresinin üç yılla sınırlandırılarak işlem yapılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 2- Sigortalılığı 13/11/2016
tarihinde başlatılan kadın sigortalının, bağlı bulunduğu vergi dairesinden 13/11/2016 tarihinde
almış olduğu muafiyet belgesini 15/11/2016 tarihinde Kuruma intikal ettirmiş, ancak almış
olduğu muafiyet belgesinde muafiyetin bitiş tarihi belirtilmemiştir. Bu durumda “GÜVENCE”
programından “TESCİL İŞLEMLERİ” başlığı altında yer alan “MUAF EV KADINI” menüsüne
sigortalının muafiyet başlangıç tarihinin 16/11/2016, bitiş tarihinin ise 13/11/2019 olarak
girilmesi gerekmektedir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
262
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 27/7/2012 tarihinden önce, ilgili vergi
dairesi tarafından düzenlenen “Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi”nde geçerlilik süresi
belirtilmeyenlerden veya vergi dairelerinden alacakları yazılardan vergiden muaf işleri
yaptıklarının tespit edilememesi nedeniyle Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca
vergiden muaf işi yaptığı belirlenenlerden primlerini ilgili yıl için belirlenmiş gün sayısı
üzerinden ödemeye devam eden isteğe bağlı kadın sigortalılar için “GÜVENCE” programından
“TESCİL İŞLEMLERİ” başlığı altında yer alan “MUAF EV KADINI” menüsüne sadece
sigortalının muafiyet başlangıç tarihi girilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 3- Sigortalılığı 12/11/2010
tarihinde başlatılan kadın sigortalının, bağlı bulunduğu vergi dairesinden 17/11/2010 tarihinde
almış olduğu muafiyet belgesini 3/1/2011 tarihinde Kuruma intikal ettirmiş, ancak almış olduğu
muafiyet belgesinde muafiyetin bitiş tarihi belirtilmemiştir. Bu durumda “MUAF EV KADINI”
menüsünde yer alan muafiyet başlangıç tarihi alanına 4/1/2011 tarihi girilecek, bitiş tarihi boş
bırakılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 4- Sigortalılığı 12/5/2012
tarihinde başlatılan kadın sigortalının, bağlı bulunduğu vergi dairesinden 17/6/2012 tarihinde
almış olduğu muafiyet belgesini 3/8/2012 tarihinde Kuruma intikal ettirmiş, ancak almış olduğu
muafiyet belgesinde muafiyetin bitiş tarihi belirtilmemiştir. Bu durumda sigortalı muafiyet
belgesini 27/7/2012 tarihli tebliğden önce aldığından “GÜVENCE” programından “TESCİL
İŞLEMLERİ” başlığı altında yer alan “MUAF EV KADINI” menüsünde yer alan muafiyet
başlangıç tarihi alınanına 4/8/2012 tarihi girilecek, bitiş tarihi boş bırakılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 5- Sigortalılığı 18/11/2010
tarihinde başlatılan kadın sigortalının, vergi dairesinden almış olduğu yazıdan vergiden muaf işi
yaptığının tespit edilememesi üzerine yapılan denetim sonucu 13/1/2011 tarihinde vergiden muaf
iş yaptığı tespit edilmiştir. Bu durumda “MUAF EV KADINI” menüsünde yer alan muafiyet
başlangıç tarihi alanına 14/1/2011 tarihi girilecek, bitiş tarihi boş bırakılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 283 Seri Numaralı Gelir Vergisi Genel
Tebliğinin “2.4. Esnaf vergi muafiyet belgesi” başlıklı maddesinde esnaf vergi muafiyeti
belgesinin düzenlendiği tarihten itibaren üç yıl için geçerli olacağı belirtildiğinden, bu tarihten
sonra geçici 16 ncı madde kapsamında isteğe bağlı sigortalı olmak için talepte bulunanlar
hakkında denetmenler tarafından düzenlenen raporda muafiyet kapsamına giren kadın
sigortalıların başlangıç tarihi belirtilip bitiş tarihi belirtilmemiş olanlar içinde 3 yıllık süre dikkate
alınacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 6- Sigortalılığı 12/11/2013
tarihinde başlatılan kadın sigortalının, vergi dairesinden almış olduğu yazıdan vergiden muaf işi
yaptığının tespit edilememesi üzerine yapılan denetim sonucu 3/1/2014 tarihinde vergiden muaf
işi yaptığı tespit edilmiştir. Bu durumda “MUAF EV KADINI” menüsüne sigortalı muafiyet
başlangıç tarihi 4/1/2014, bitiş tarihinin ise 4/1/2017 olarak girişi yapılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Ayrıca, muafiyet kapsamı içerisinde
primlerini ödemeye devam eden isteğe bağlı kadın sigortalının zorunlu sigortalı çalışmaya
başlaması halinde, isteğe bağlı sigortalılıklarının nasıl değerlendirileceğine ilişkin bu Genelgenin
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
263
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
yedinci kısım ikinci bölüm "2.4- Zorunlu sigortalılığa tabi olma", üçüncü bölüm “2- İsteğe bağlı
sigortalılığın devam ettiği tarihteki çakışmalar” başlıklı maddelerine göre değerlendirilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 7- İsteğe bağlı kadın sigortalı
(D) muafiyet kapsamında primlerini 21/3/2014 tarihi itibariyle ödemeye devam ederken,
1/5/2015- 31/10/2015 tarihleri arasında Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında her ay için 30 gün
üzerinden sigortalı çalışması bildirilmesinden dolayı 30/4/2015 tarihi itibariyle isteğe bağlı
sigortalılığı sonlandırılmış ve 1/11/2015 tarihli yeni talebine istinaden 2/11/2015 tarihi itibariyle
isteğe bağlı sigortalılığı başlatılmıştır. “MUAF EV KADINI” menüsüne sigortalının muafiyet
başlangıç tarihi 21/3/2014, bitiş tarihi de 21/3/2017 olarak girilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 8- İsteğe bağlı kadın sigortalı
(S) muafiyet kapsamında 1/4/2015 tarihinden itibaren primlerini ödemeye başlamış, 1/6/201631/7/2018 tarihleri arasında Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında her ay için 30 gün üzerinden
sigortalı çalışmasının bildirildiğinden 31/5/2016 tarihi itibariyle isteğe bağlı sigortalılığı
sonlandırılmıştır. Bu sigortalının muafiyet başlangıç tarihi ile 4/1-(a) kapsamındaki çalışmasının
son bulduğu tarih aralığı 3 yıldan fazla olması sebebiyle, “MUAF EV KADINI” menüsüne
sigortalının muafiyet başlangıç tarihi 1/4/2015, bitiş tarihide 31/5/2016 tarihi olarak girilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 9- Sigortalılığı 24/2/2011
tarihinde başlatılan kadın sigortalının, vergi dairesinden almış olduğu yazıdan vergiden muaf işi
yaptığının tespit edilememesi üzerine, 15/9/2011 tarihinde denetime sevk edildiği, 21/9/2012
tarihinde vergiden muaf işi yaptığının tespit edildiği, 27/9/2012 tarihli denetim raporun da ise
vergiden muaf işin başlangıç ve bitiş tarihinin belirtilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda “MUAF
EV KADINI” menüsünde yer alan muafiyet başlangıç tarihi alanına, tespitin yapıldığı 21/9/2012
tarihi girilecek, bitiş tarihi ise 21/9/2015 olarak girişi yapılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Gelir vergisinden muaf kadınların
yapmış olduğu faaliyetle ilgili olarak talepleri ile birlikte defterdarlıktan, vergi dairesi
başkanlıklarından veya bağlı bulundukları vergi dairesinden muafiyetle ilgili bilgilendirme
amaçlı almış oldukları belgeler (özelge, yoklama fişi) muafiyet kapsamında değerlendirilecektir.
ALTINCI BÖLÜM
İsteğe Bağlı Sigortalılık Sürelerinin Değerlendirilmesi
1- 1/10/2008 tarihinden önce geçen hizmetlerin değerlendirilmesi
1/10/2008 tarihinden önce;
- 506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesine tabi isteğe bağlı sigorta primi ödenmiş
süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi,
- 1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncu maddesine tabi isteğe bağlı sigorta primi ödenmiş
süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi,
- 2926 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı maddesine tabi isteğe bağlı sigorta primi ödenmiş
süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi,
- 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci ve geçici 218 inci maddelerine göre isteğe bağlı
iştirakçiliği sağlananlar ile 1/10/2008 tarihinden sonra mülga 12 nci madde gereğince isteğe bağlı
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
264
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
iştirakçiliği sağlanacakların prim ödenmiş süreleri Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi,
kapsamında hizmet olarak değerlendirilir.
2- 1/10/2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigortalılık statüsü
Kanunun 51 inci maddesi gereğince 1/10/2008 tarihinden itibaren ilk defa isteğe bağlı
sigortalı olanlar ile 506, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi isteğe bağlı sigorta primi ödeyen
sigortalıların 1/10/2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigorta primi ödenmiş süreleri malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulamasında Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak kabul
edilecektir.
6111 sayılı Kanunla, Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yapılan
değişiklikle Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce
yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinden isteğe bağlı sigorta
primi ödemek isteyenler 1/10/2008 tarihinden, 51 inci maddede yapılan düzenleme ile ay içinde
30 günden az çalışıp kalan sürelerini isteğe bağlı sigortalı olarak tamamlamak isteyenlerin
25/2/2011 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalılık statüleri, Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılacaktır.
3- Kamu idarelerinde çalışıp iş sözleşmesi askıda olanların isteğe bağlı sigortalılığı
6111 sayılı Kanunun 42 nci maddesiyle Kanunun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrasına
“Ancak, kamu idaresine ait işyerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda olduğu
sürede 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışmaları ya da isteğe bağlı
sigortalı olmaları halinde bu sigortalılar için belirtilen şekilde çalıştıkları veya isteğe bağlı
sigortalı olarak prim ödedikleri sürelerle sınırlı olarak ilgili kamu idaresinden genel sağlık
sigortası primi alınmaz.” cümlesi eklenmiş olup, bu değişiklikle kamu idaresine ait işyerinde
çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda olduğu sürede Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışmaları ya da isteğe bağlı sigortalı olmaları halinde,
bu sigortalılar için belirtilen şekilde çalıştıkları veya isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödedikleri
sürelerle sınırlı olarak ilgili kamu idaresinden genel sağlık sigortası primi alınmayacağı hüküm
altına alınmıştır.
Bu kapsamda olan kişilerin isteğe bağlı sigortaya müracaat etmeleri halinde; talepleri
kabul edilerek işlemleri Genelgenin bu kısmında belirtilen açıklamalar doğrultusunda yapılacak
ancak, isteğe bağlı sigorta primi ödenen süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında sigortalılık olarak değerlendirilecektir.
4- Zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihten sonradaki isteğe bağlı sigortalılık
sürelerinin değerlendirilmesi (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kanunun 50 nci maddesinde isteğe bağlı sigortalı olma koşullarından biri Kanuna tabi
zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte
ay içerisinde 30 günden az çalışmak ya da tüm gün çalışmamak şeklinde belirlenmiş, 51 inci
maddesinde ise isteğe bağlı sigortalılığın müracaatın Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip
eden günden itibaren başlayacağı, ay içerisinde 30 günden az çalışan veya 80 inci madde
uyarınca prim ödeme gün sayısı ay içindeki toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanuna göre
belirlenen günlük normal çalışma saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların aynı ay
içerisinde isteğe bağlı sigortaya prim ödemeleri halinde, primi ödenen sürelerin zorunlu
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
265
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sigortalılığa ilişkin prim ödeme gün sayısına otuz günü geçmemek üzere ekleneceği ve eklenen
bu sürelerin 25/2/2011 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalılık süresi olarak kabul edileceği öngörülmüştür.
Diğer taraftan, Kanunun 53 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında isteğe bağlı sigortalılığın,
51 inci maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları hükmü saklı kalmak kaydıyla Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) veya (c) bentleri kapsamına tabi çalışmaya başladığı tarihten
bir gün önce sona erdirileceği, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 95 inci maddesinin
üçüncü fıkrasında da ay içinde 30 günden az veya kısmi çalışanlar hariç olmak üzere yeniden
isteğe bağlı sigortaya devam etmek isteyenler hakkında yeniden talep şartı aranacağı
öngörülmüştür.
İsteğe bağlı sigortalılığın hangi hallerde sona ereceği, Kanunun 51 inci maddesinin
dördüncü fıkrasında belirlenmiş, söz konusu sigortalılığın zorunlu sigortalı olunması halinde sona
erdirilmesi ise Kanunun 53 üncü maddesinde düzenlenmiştir. İsteğe bağlı sigortalılığı devam
etmekte iken Kanunun 53 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla yazılı
talepte bulunulmadığı sürece isteğe bağlı sigortalılık sona erdirilmemekte, ait olduğu aydan
itibaren en geç 12 ay içinde ödenmeyen süreler ise sigortalılık süresinden sayılmamaktadır.
Buna göre, Kanunun 51 inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında 30 günden eksik
süreleri için Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında isteğe bağlı
sigortaya prim ödemekte iken zorunlu sigortalıkları sona erenlerin, Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılıkları, zorunlu sigortalılıklarının
bittiği tarih itibariyle sonlandırılacak, zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden günden
itibaren ise herhangi bir yazılı talep aranmaksızın Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılık devam ettirilecektir.
Zorunlu sigortalılık sona erdikten sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında 30 günden az isteğe bağlı sigorta primi;
- Ödenmiş olan süreler 30 güne tamamlanacak şekilde Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında isteğe bağlı sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.
Zorunlu kısmi çalışma sona erdikten sonra, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında yine kısmi olarak isteğe bağlı sigortaya ödenen primler, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında oluşturulacak isteğe bağlı sigorta süreleri için
oluşacak prim borçlarında dikkate alınacak ve söz konusu sürelere ilişkin prim borçları, Kanunun
88 inci maddesinin yirmiikinci fıkrası gereğince tebliğ tarihinden itibaren Kanunun 89 uncu
maddesinin ikinci fıkrasına göre gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanarak tahsil
edilecektir.
- Ödenmemiş olan süreler için ise zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden
günden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında isteğe bağlı
sigortalılık başlatılacak ve bu şekilde başlatılan sürelere ilişkin primlerin ödenmesinde Kanunun
52 nci maddesinin üçüncü fıkrası dikkate alınacaktır.
Örnek 1- (4/a) kapsamında kısmi süreli çalışan ve ay içerisinde 30 günden eksik kalan
süreleri isteğe bağlı sigorta ile tamamlayan sigortalı (C)’nin 17/8/2018 tarihinde 10 gün kısmi
çalışma süresi bildirilerek (4/a) kapsamındaki zorunlu sigortalılığı sona ermesine rağmen isteğe
bağlı sigortaya prim ödemeye devam etmiştir. Bu durumda, sigortalının 2018/Ağustos ayında;
bildirilen zorunlu kısmi sigortalı hizmet süresini, sigortalılığın sona erdiği tarihe tamamlayacak
şekilde 17-10=7 gün (4/a) kapsamındaki isteğe bağlı sigorta hizmeti oluşturulacak ve bu tarih
itibariyle (4/a) kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılık sona erdirilecek ancak, 18/8/2018 tarihi
itibariyle de (4/b) kapsamında isteğe bağlı sigortalılığı başlatılacaktır. Sigortalının, zorunlu
sigortalılığın sona erdiği tarihten sonraki dönemler için (4/a) kapsamında ödediği kısmi isteğe
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
266
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
bağlı sigorta primleri, (4/b) kapsamında hizmet olarak değerlendirilecek ve arada oluşan prim
farkları sigortalıya tebliğ edilmek suretiyle Kanunun 88 inci maddesinin yirmiikinci fıkrası
kapsamında tahsil edilecektir.
Örnek 2- Örnek (1)’deki sigortalının zorunlu sigortalılığının sona erdiği 2018 yılı
Ağustos ayı ve sonrasında isteğe bağlı sigortaya prim ödemediği varsayıldığında, yine aynı
şekilde sigortalının (4/a) kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığı zorunlu kısmi çalışmanın sona
erdiği 17/8/2018 tarihi itibariyle sonlandırılacak ve 18/8/2018 tarihinden itibaren (4/b)
kapsamında isteğe bağlı sigortalılığı başlatılarak isteğe bağlı sigortalılıktan dolayı prim ödemesi
bulunmayan süreler için 12 ay kontrolü işletilecektir.
Örnek 3- (4/a) kapsamında ayda 12 gün kısmi süreli çalışan ve ay içerisinde 30 günden
eksik kalan süreleri isteğe bağlı sigorta ile tamamlayan sigortalı (D)’nin 20/10/2017 tarihinde
(4/a) kapsamındaki zorunlu sigortalılığı sona ermiş ve bu tarihten itibaren isteğe bağlı sigortaya
prim ödememiştir. 7/5/2018 tarihi itibariyle yeniden ayda 7 gün kısmi süreli olarak çalışmaya
başlamıştır. Sigortalı (D)’nin, (4/a) kapsamında başlatılan isteğe bağlı sigortalılığı 20/10/2017
tarihi itibariyle durdurularak (2017/Ekim ayında 12 gün zorunlu sigorta, 8 gün (4/a) kapsamında
isteğe bağlı sigorta), 21/10/2017-6/5/2018 tarihleri arasında (4/b) kapsamında isteğe bağlı
sigortalılığı devam ettirilecektir. Sigortalı 7/5/2018 tarihinden itibaren yeniden ayda 7 gün kısmi
süreli çalışmaya başladığından, (6 gün (4/b İBS) + 7 gün (Kısmi 4/a) = 13) bu nedenle 14/5/2018
tarihi itibarıyla 30 gün az İBS tescili başlatılacak ve 17 gün hizmet verilecektir.
Öte yandan, Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında prim öderken, (4/a) kapsamında
kısmi olarak çalışmaya başlamaları nedeniyle tarım sigortalılıkları sonlananlardan, kısmi
çalışmaları sırasında eksik gün sayılarını isteğe bağlı sigorta yoluyla tamamlayanların, kısmi
çalışmalarının sona ermesi halinde, ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılıkları zorunlu
sigortalılığın bittiği tarihi takip eden günden başlatılacaktır. (4/a) kapsamındaki isteğe bağlı
sigortalılıkları zorunlu sigortalılığın bittiği tarih itibariyle sona erip, zorunlu çalışmanın bittiği
tarihi takip eden günden itibaren (4/b) kapsamında başlatılan isteğe bağlı sigortaya ilişkin
ödedikleri primler, ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılıktan doğan borca mahsup edilecektir.
Örnek - 1/8/2015 tarihi itibariyle Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamındaki sigortalılığı
devam ederken 4/6/2016 tarihinde (4/a) kapsamında ayda 12 gün kısmi zamanlı çalışmaya
başlayan sigortalı, 30 günden eksik sürelerini isteğe bağlı sigorta ile ödemek üzere müracaat
etmiştir. Sigortalının ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılığı 3/6/2016 tarihi itibariyle
sonlandırılmıştır. 2016 Haziran ayında; 3 gün ek-5, 12 gün (4/a) kapsamında zorunlu sigortalı, 15
gün (4/a) kapsamında isteğe bağlı sigortalılığı sağlanan kişinin, zorunlu sigortalılığı 23/5/2017
tarihinde sona ermiştir. Bu durumda sigortalının (4/a) kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığı
zorunlu sigortalılığın bittiği 23/5/2017 tarihinde sonlandırılacak (2017/Mayıs ayında 12 gün
zorunlu, 11 gün (4/a) kapsamında isteğe bağlı sigorta hizmeti) ve tarım sigortalılığı 24/5/2017
tarihi itibariyle başlatılacaktır. Sigortalının zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden
günden itibaren (4/b) kapsamında isteğe bağlı sigortaya prim ödediğinin sonradan anlaşılması
halinde ise, bu kapsamda ödenen primler, ek 5 inci madde kapsamında tarım sigortalılığından
tahakkuk edecek prim borçlarına mahsup edilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
267
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
YEDİNCİ BÖLÜM
İsteğe Bağlı Sigorta Primlerinin Hesabı ve Ödenmesi
1- İsteğe bağlı sigorta prim oranları
İsteğe bağlı sigorta primi, Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazancın
alt sınırı ile üst sınırı arasında, sigortalı tarafından yazılı olarak beyan edilen prime esas aylık
kazancın % 32’sidir. Bunun % 20’si malullük yaşlılık ve ölüm sigortası, % 12’si genel sağlık
sigortası primidir.
Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt
dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinden isteğe bağlı sigortalı
olanlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmadığından bunların prim oranı % 20’dir.
2- Prime esas kazancın beyanı
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olan isteğe bağlı
sigortalılar 1/10/2008 tarihinden itibaren ödeyecekleri primlerini yazılı beyanda bulunmak
suretiyle belirleyeceklerdir.
Sigortalıların beyanda bulunmamaları halinde ödeyecekleri prim tutarı prime esas günlük
kazancın alt sınırının otuz katı olarak belirlenecektir. Sigortalıların ödeyecekleri primleri
artırmaya ya da azaltmaya ilişkin beyanları, beyanın yapıldığı tarihteki aydan başlanılarak dikkate
alınacak ve yapılmış olan beyan değiştirilmediği sürece sonraki aylar için de yapılmış
sayılacaktır. Oniki aydan fazla prim ödemesinde bulunulmaması halinde, oniki aylık sürenin
sonundan itibaren beyanın geçerliliği ortadan kalkacaktır. Beyanda bulunmayan, beyanının
geçerliliği ortadan kalkan veya beyanları Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas
günlük kazanç alt sınırının otuz katının altında olan sigortalıların aylık prime esas kazancı, prime
esas günlük kazanç alt sınırının otuz katı olarak dikkate alınacaktır.
1/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncu ve 2926 sayılı Kanunun
mülga 60 ıncı maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olup, bu tarihten itibaren de isteğe bağlı
sigortalılıkları devam edenlerin ödeyecekleri prim tutarları prime esas kazancın alt sınırı
üzerinden tahakkuk ettirilmiştir. Ancak, 1/10/2008 tarihinden itibaren sigortalının beyanı
olmaksızın alt sınır dışında tahsil edilen tutarlar doğacak borçlara mahsup edilecektir.
Örnek 1- 12 nci basamak üzerinden 150,14 TL isteğe bağlı sigorta primi ödeyen
sigortalının 1/10/2008 tarihinden sonra ödeyeceği tutar, beyanda bulunmaması halinde genel
sağlık sigortası primi dahil 204,38 TL olarak tahsil edilecektir.
Örnek 2- 12 nci basamak üzerinden 84,87 TL tarımda isteğe bağlı sigorta primi ödeyen
sigortalının 1/10/2008 tarihinden sonra ödeyeceği tutar beyanda bulunmaması halinde genel
sağlık sigortası primi dahil 204,38 TL olarak tahsil edilecektir.
3- Primlerin ödenmesi ve hizmetlerin belirlenmesi
SSİY’nin 94 üncü maddesi gereğince isteğe bağlı sigorta priminin takip eden ayın sonuna
kadar ödenmesi gerekmektedir. Ait olduğu aydan itibaren en geç 12 ay içinde kendileri veya hak
sahipleri tarafından gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte ödenmeyen süreler, hizmet
olarak değerlendirilmeyecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
268
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- 1/1/2009 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığı başlayan sigortalı, 2009 yılı Mart ayı
primini 2010 yılı Şubat ayı sonuna kadar ödememiştir. Bu durumda, sigortalının 2009 yılı Mart
ayı hizmet süresi olarak değerlendirilmeyecektir.
İsteğe bağlı sigortalılardan ay içerisinde 30 günden az çalışan veya 80 inci madde
gereğince prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanuna göre
belirlenen günlük normal çalışma saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların yaptıkları
ödemeler hariç isteğe bağlı sigortalıların her ay için otuz tam gün prim ödemeleri zorunludur.
Beyan edilen prim tutarından daha az miktarda prim ödenmiş olması halinde ilgili ay isteğe bağlı
hizmet olarak değerlendirilmeyecektir. Eksik ödenen tutarların toplamı beyan edilen prim tutarı
ve buna ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammını karşılaması halinde en eski aydan başlamak
üzere prim borçlarına mahsup edilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında zorunlu
sigortalılıkları sona erenlerden isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunanların, zorunlu sigortalılık
nedeniyle prim borcunun bulunması halinde, isteğe bağlı sigortaya tabi ödenen primler öncelikle
zorunlu sigortalılık nedeniyle Kuruma olan borçlarına mahsup edilecektir.
Örnek 2- 16/11/2012 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında zorunlu sigortalılığı sona eren ve zorunlu sigortalılık dönemine ait toplam 3.500 TL
prim, gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunan sigortalı, 19/12/2012 tarihinde isteğe
bağlı sigortalı olmuştur. Ancak, sigortalılık başlangıç tarihinden önce zorunlu sigortalılık
dönemine ait borcu bulunması nedeniyle ödediği primler öncelikle zorunlu sigortalılık dönemine
ait borca mahsup edilecek, söz konusu borç bitmeden isteğe bağlı sigortalılık hizmet süresi
kazanımı mümkün olmayacaktır.
506, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi isteğe bağlı sigortalıların Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önceki sürelere ait primleri Kanuna göre, 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı
iştirakçi olanların ise 5434 sayılı Kanuna göre tahsil edilecektir. Ancak, 506 sayılı Kanun
gereğince isteğe bağlı sigorta prim borçlarını yapılandıranların bu borçlarının tahsili, isteğe bağlı
sigortalılıklarının devamı hakkında 4958 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (K) fıkrası,
5458 sayılı Kanunun 1 ve 3 üncü maddeleri, Kanunun geçici 23, 24 ve 25 nci maddeleri
hükümleri uygulanacaktır.
4- Genel sağlık sigortası hak sahipliği (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile isteğe bağlı sigortalılar
1/10/2008 tarihinden itibaren genel sağlık sigortalısı sayılmış olup, Kanunun 52 nci maddesi
gereğince bakmakla yükümlü olunan kişi dahi olsalar genel sağlık sigortası primini ödemekle
yükümlüdürler.
İsteğe bağlı sigortalılar ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerin genel sağlık
sigortası yardımlarından faydalanmaları için sağlık hizmeti sunucusuna başvurdukları tarihten
önceki son bir yıl içinde toplam 30 gün genel sağlık sigortası primi ödemiş olmaları ayrıca prim
ve prime ilişkin borçlarının bulunmaması gerekmektedir.
İsteğe bağlı sigortalı olanlar; bakmakla yükümlü olunan ya da hak sahibi olarak ölüm
aylığı veya geliri veyahut kendi çalışmasından dolayı gelir alan kişi olsa dahi, Kanunun 60 ıncı
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
269
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayıldıklarından
bunlar, genel sağlık sigortası primini de ödeyeceklerdir.
Türkiye’de yerleşik olma hali bir yılı doldurmayan yabancı uyruklu sigortalılar genel
sağlık sigortalısı sayılmadığından, bunlardan bir yıldan daha az bir süre oturan ve isteğe bağlı
sigortalı olanlardan genel sağlık sigortası primi alınmayacaktır. Ancak, oturma süresi bir yıldan
fazla olanlardan oturma süresinin birinci yılının dolduğu tarihten itibaren sigortalının talepte
bulunup bulunmadığına bakılmaksızın genel sağlık sigortası primi alınacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Ancak, oturma iznine istinaden isteğe
bağlı sigortalılığı başlatılan yabancı uyruklulardan daha sonra Türk vatandaşlığına geçenlere
verilen T.C. kimlik numaralarının sisteme girişinin yapılması halinde, tescil tarihi itibariyle
ödemesi gereken primlerin sağlık primleriyle birlikte tahakkuku yapıldığından, alınmaması
gereken sağlık primlerinden dolayı borç oluşturulmaması için “GÜVENCE” programından
“TESCİL İŞLEMLERİ” başlığı altında yer alan “YABANCI UYRUKLU SİG. GSS PRİMSİZ
TARİH BELİRLEME” menüsüne, kullanıcılar tarafından sigortalının oturma izni aldığı tarih ile
bir yıllık sürenin bittiği tarih, sigortalının oturma izni aldığı tarih ile Türk vatandaşlığına geçtiği
tarih arasında bir yıllık sürenin olmaması durumunda ise oturma izni aldığı tarih ile Türk
vatandaşlığına geçtiği tarih girilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 1- Yabancı uyruklu (A),
27/4/2018 tarihinde Ülkemizde oturma izni aldıktan sonra, talebine istinaden 21/6/2018 tarihinde
Kanunun 50 nci maddesine göre isteğe bağlı sigortalılığı başlatılmış, 31/1/2019 tarihinde de Türk
vatandaşlığına geçerek T.C. kimlik numarası almıştır. Bu durumda sigortalıdan 21/6/2018 tarihi
ile 31/1/2019 tarihleri arasında sağlık primi kesilmemesi için, “YABANCI UYRUKLU SİG. GSS
PRİMSİZ TARİH BELİRLEME” menüsüne başlangıç tarihinin 27/4/2018, bitiş tarihinin ise
31/1/2019 olarak girilmesi gerekmektedir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 2- Yabancı uyruklu (B),
21/4/2015 tarihinde Ülkemizde oturma izni aldıktan sonra, talebine istinaden 20/6/2015 tarihinde
Kanunun 50 nci maddesine göre isteğe bağlı sigortalılığı başlatılmış, 23/4/2018 tarihinde de Türk
vatandaşlığına geçerek T.C. kimlik numarası almıştır. Bu durumda sigortalıdan 20/6/2015 tarihi
ile 20/4/2016 tarihleri arasında sağlık primi kesilmemesi için,“YABANCI UYRUKLU SİG. GSS
PRİMSİZ TARİH BELİRLEME” menüsüne başlangıç tarihinin 21/4/2015 bitiş tarihinin ise
20/4/2016 olarak girilmesi gerekmektedir.
5- İsteğe bağlı sigortalılık sürelerinin tespiti uygulaması (Ek, 11/12/2014 tarihli ve
2014/32 sayılı Genelge)
Kanunun 52 nci maddesinde “ait olduğu aydan itibaren en geç 12 ay içinde 89 uncu
maddenin ikinci fıkrasına göre hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte primi
ödenmeyen süreler, sigortalılık süresinden sayılmaz. Bu 12 aylık süreden sonra ödenen primler
89 uncu maddenin üçüncü fıkrası hükümlerine göre iade edilir.” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm doğrultusunda; isteğe bağlı sigortalılığı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında devam ettirilenlerin 12 aylık sorgulama süresi içerisinde primi
ödenmeyen sürelerinin tespiti program aracılığı ile yapılmakta olup, bu program ile ait olduğu
aydan itibaren 12 ay içerisinde gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte primi ödenmeyen
ay tespit edilmekte ve bu ay için “İSTEĞE BAĞLI BORCUNUN 12 AYLIK SÜRESİ DOLDU
……..TARİHİNE HİZMET VERMEYİNİZ” uyarı mesajı gelmektedir.
Bu durumda on-line tescil ekranında “Tescil İşlemleri” menüsünde bulunan “Terk Kayıt
Girişi” ekranının sigortalı türünden “İsteğe bağlı (12 ay takipli) sigortalı türünün seçilmek
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
270
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
suretiyle uyarı mesajında belirtilen tarihten bir önceki ayın sonu itibariyle (01) kodu ile isteğe
bağlı sigortalılığın sona erdirilmesi, terk tarihinden sonraki bir tarihte sigortalının beyan etmiş
olduğu prim ödemesine göre tespit edilen sigortalılık başlangıç tarihinin on-line tescil ekranında
“Tescil İşlemleri” menüsünde bulunan “Terk Kayıt Girişi” ekranına (05) kodu ile girilmesi
gerekmektedir. Uyarı mesajında belirtilen tarihin sigortalının tescil tarihinin içinde bulunduğu ay
olması ve sigortalının hiç prim ödemesinin olmaması durumunda uyarı mesajının sigortalı
dosyasında saklanması ile isteğe bağlı sigortalılık on-line tescil ekranında “Tescil İşlemleri”
menüsünde bulunan “Terk Kayıt Girişi” ekranının sigortalı türünden “İsteğe bağlı (12 ay takipli)
sigortalı türünün seçilmek suretiyle (01) terk kodu ile tescil tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Örnek - 13/5/2009 tarihinde isteğe bağlı sigortalı olarak tescili yapılan ancak hiç prim
ödemesinde bulunmayan sigortalının bilgisayarda “İSTEĞE BAĞLI BORCUNUN 12 AYLIK
SÜRESİ DOLDU 2009 yılı Mayıs TARİHİNE HİZMET VERMEYİNİZ” uyarı mesajı
doğrultusunda isteğe bağlı sigortalılığı on-line tescil ekranında “Tescil İşlemleri” menüsünde
bulunan “Terk Kayıt Girişi” ekranının sigortalı türünden “İsteğe bağlı (12 ay takipli) sigortalı
türünün seçilmek suretiyle (01) terk kodu ile 13/5/2009 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Uyarı mesajında belirtilen tarihin sigortalının tescil tarihinin içinde bulunduğu ay olması
ancak sigortalının tescil tarihinden sonraki aylarda prim ödemesinin bulunduğunun tespiti
durumunda ise isteğe bağlı sigortalılık, ödenen prim tutarının cari ay ve geçmiş dönem prim
borçlarını karşılayıp karşılamadığı tespit edilerek başlatılacaktır.
Örnek 1- 11/2/2011 tarihinde isteğe bağlı sigortalı olarak tescili yapılan ancak tescil
tarihinden itibaren 12 aylık sorgulama süresi içinde prim ödemesinde bulunmayan ilk prim
ödemesini 16/4/2014 tarihinde yapan sigortalının bilgisayarda “İSTEĞE BAĞLI BORCUNUN
12 AYLIK SÜRESİ DOLDU 2011 yılı Şubat TARİHİNE HİZMET VERMEYİNİZ” uyarı
mesajı doğrultusunda isteğe bağlı sigortalılığı on-line tescil ekranında “Tescil İşlemleri”
menüsünde bulunan “Terk Kayıt Girişi” ekranının sigortalı türünden “İsteğe bağlı (12 ay takipli)
sigortalı türünün seçilmek suretiyle (01) terk kodu ile 11/2/2011 tarihi itibariyle sona erdirilecek,
16/4/2014 tarihinde yatırılan prim tutarı cari ay primini karşılıyorsa isteğe bağlı sigortalılık (05)
kodu ile ödeme yapılan tarihten 12 ay geriye doğru gitmek suretiyle tespit edilen 1/5/2013 tarihi
itibariyle başlatılacaktır. Ancak sigortalının 2014 yılı 4 üncü ay içerisinde 2013 yılı 5 inci ay prim
borç ve cezasını karşılayacak primi yatırmaması halinde 2013 yılı 5 inci ayının 12 aylık
sorgulama süresi dışında kalması nedeniyle “İSTEĞE BAĞLI BORCUNUN 12 AYLIK SÜRESİ
DOLDU 2013 yılı Mayıs TARİHİNE HİZMET VERMEYİNİZ” uyarı mesajı doğrultusunda
daha önce bilgisayar kayıtlarına alınan 1/5/2013 (05) isteğe bağlı sigortalılık başlangıç tarihi
iptal edilerek 1/6/2013 (05) tarihi bilgisayar kayıtlarına alınacaktır.
Örnek 2- Örnek 1 deki sigortalının 16/4/2014 tarihinde yatırmış olduğu prim tutarının
cari ay prim tutarı ile birlikte 12 aylık sorgulama süresi içinde kalan en eski ayın prim borç ve
cezasını karşılıyor olması halinde ise isteğe bağlı sigortalılık (05) kodu ile prim ödenen tarihten
12 ay geriye doğru gitmek suretiyle tespit edilen 1/5/2013 tarihi itibariyle başlatılacak ve isteğe
bağlı sigortalılık program aracılığı ile 12 aylık sorgulama süreleri dikkate alınarak devam
edecektir.
İsteğe bağlı sigortalılığı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında devam ettirilenlerin (Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendine tabi olanlar ile 51 inci
maddenin üçüncü fıkrası kapsamındakiler) 12 aylık prim ödeme sorgulaması program aracılığı ile
yapılmakta olup ayrıca giriş ve çıkış yapılmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
271
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
6- 4/10/2000 ila 30/9/2008 tarihleri arasında yersiz sağlık primi ödeyip sağlık hizmeti
alan sigortalılarla ilgili yapılacak işlemler (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
1479 ve 2926 sayılı Kanunlar gereğince isteğe bağlı sigortalı olup haklarında sağlık
sigortası hükümleri uygulanmayan ancak sağlık sigortası primleri alınan kişilerin Kurumca
sunulan sağlık hizmetlerinden yararlanmış olmaları halinde, Kurumca yapılan sağlık
harcamalarının, (Harcama tutarının, ödenen sağlık primini aşıp aşmadığına bakılmaksızın)
sigortalıdan tahsili cihetine gidilmeyeceği gibi ödenen sağlık primlerinin iadesi de
yapılmayacaktır.
Dolayısıyla 4/10/2000 ila 30/9/2008 tarihleri arasında 1479 ve 2926 sayılı Kanunlar
kapsamında zorunlu isteğe bağlı sigortalılıkları kesintiye uğradıktan sonra primlerini sağlık
primleriyle birlikte kesintisiz ödeyen sigortalıların, sağlık sigortası kapsamında ödemiş oldukları
primler sağlık sigortası primlerine mahsup edilecektir.
Bu kapsamda bulunan sigortalılara sağlık priminin tahakkuk ettirilebilmesi amacıyla 36
kurum kodu açılmış olup Güvence Programında yer alan yetkili panelinden sigortalının bilgileri
girildikten sonra (36) kurum kodunun ve değerlendirme tarihinin girilerek, sistem tarafından
ödenen sağlık primlerinin mahsup işlemleri gerçekleştirilecektir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
5434 sayılı Kanuna Tabi İsteğe Bağlı İştirakçilik
1- 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçi olabilecekler
5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi iken Kanunun yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim ayından
önce veya sonra görevinden ayrılanlar ile bunlardan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayıp görevlerinden ayrılanlar,
2008 yılı Ekim ayından önce veya sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendine tabi görevinden ayrılıp Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentlerine tabi çalışmakta iken sigortalılıkları sona erenler,
gerekli şartları taşımaları halinde 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesinin son
paragrafı uyarınca isteğe bağlı iştirakçi olabileceklerdir.
Örnek 1– 30/8/2000 tarihinde teğmen olarak 5434 sayılı Kanuna tabi göreve başlayan ve
16/10/2011 tarihinde istifaen görevinden ayrılan ilgili 10/1/2012 tarihinde isteğe bağlı iştirakçi
olmak için Kurumumuza başvurması ve gerekli şartları taşıması halinde 5434 sayılı Kanunun
mülga 12 nci maddesinin son paragrafı uyarınca isteğe bağlı iştirakçi olabilecektir.
2- 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçi olamayacaklar
5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesinin son paragrafı uyarınca;
- Herhangi bir nedenle kurumlarınca görevlerine son verilmiş veya Devlet
memurluğundan çıkarılmış olanlar,
- 657 sayılı Kanunun 48 nci maddesinin (A) 5 bendi uyarınca taksirli suçlar ve aşağıda
sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, ağır hapis veya 6 aydan fazla
hapis veyahut affa uğramış olsalar bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas,
irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
272
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık,
resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı
hükümlü bulunmaları nedeniyle Devlet Memurluğuna alınma şartlarını kaybetmiş olanlar,
- 657 sayılı Kanunun 96 ncı maddesi uyarınca olağanüstü hal, sıkıyönetim, seferberlik ve
savaş hallerinde veya genel hayata müessir afetlere uğrayan yerlerdeki Devlet memurlarından,
yerine atanacaklar gelip işe başlamadan görevlerini bırakanlar,
- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine, 506 sayılı Kanunun
Geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklara ve Ülkemiz ile ikili sosyal güvenlik anlaşması
yapılmış olan ülkelerdeki sigorta mercilerinden herhangi birine tabi zorunlu yada isteğe bağlı
sigortalı olanlar,
- Kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alanlar,
isteğe bağlı iştirakçi olamayacaklardır.
Örnek 1- 18/11/2009 tarihinde kadrolu öğretmen olarak göreve başlayan ve 16/7/2011
tarihinde istifaen bu görevinden ayrılan sigortalı 22/7/2011 tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi
isteğe bağlı iştirakçi olmak için Kuruma müracaat etmiştir. Kanunun yürürlük tarihi olan 2008 yılı
Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunmayan sigortalının 5434 sayılı
Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçi olmasına imkan bulunmamakta olup, talep etmesi halinde
durumu Kanun uyarınca incelenecektir.
Örnek 2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigortalı iken
15/8/2006 tarihinde 25 yıl 6 ay hizmeti üzerinden emekliye ayrılan sigortalı 24/8/2011 tarihinde
5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçi olmak için Kuruma müracaat etmiştir. Kendi
çalışmasından dolayı gelir/aylık alan sigortalının gerek 5434 sayılı Kanun gerekse Kanun uyarınca
isteğe bağlı sigortalı olmasına imkan bulunmamaktadır.
3- 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçiliğin şartları ve başvuru
5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçi olmak isteyenlerin,
- 657 sayılı Kanuna ve diğer personel kanunları ile kendi kuruluş kanunlarına göre en az
10 yıl çalışmış olmaları,
- Memuriyet görevinden istifa etmek veya müstafi sayılmak suretiyle ayrılmış olmaları,
- Memurluktan ayrıldıktan sonra altı ay geçmeden, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bendi uyarınca sigortalı çalışmaya başlayanların ise zorunlu sigortalılıklarının
sona erdiği tarihten itibaren altı ay içinde Kuruma yazılı olarak müracaat etmeleri,
halinde 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi gereğince isteğe bağlı iştirakçilikleri
sağlanacaktır.
10 yıllık sürenin hesabında fiili hizmet süresi zammı, itibari hizmet süresi, ücretsiz izinli
geçen süreler, hizmet borçlanmaları ile benzeri süreler dikkate alınmayacaktır.
5434 sayılı Kanuna göre isteğe bağlı iştirakçi olmak isteyenler 5434 sayılı Kanuna göre
isteğe bağlı sigortalı olarak ilgilendirilmesi istemini içeren dilekçe veya www.sgk.gov.tr internet
adresinin form dilekçeler bölümünden doldurulacak dilekçe ile (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve
2014/32 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik
Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına müracaat
edeceklerdir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
273
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- 16/8/1997 tarihinde Devlet memuru olarak 5434 sayılı Kanuna tabi göreve
başlayan ve 24/8/2011 tarihinde istifaen bu görevinden ayrılan sigortalı 5/9/2011 tarihinde 5434
sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçi olmak için Kuruma müracaat etmiştir. Buna göre, 10
yıldan fazla hizmeti bulunan sigortalı, başvurusunu takip eden aybaşı olan 15/9/2011 tarihinden
itibaren isteğe bağlı iştirakçi olarak Kurumumuzla ilgilendirilecektir.
Örnek 2- 15/8/2006 tarihinde devlet memuru olarak 5434 sayılı Kanuna tabi göreve
başlayan ve 12/7/2011 tarihinde istifaen bu görevinden ayrılan sigortalı 16/8/2011 tarihinde 5434
sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçi olmak için Kuruma müracaat etmiştir. Buna göre, başvuru
tarihi itibarıyla toplam hizmet süresi 10 yıldan az (4 yıl 11 ay) olan sigortalının 5434 sayılı Kanuna
tabi isteğe bağlı iştirakçi olmasına imkan bulunmayıp, talep etmesi halinde durumu Kanun uyarınca
incelenecektir.
4- 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçilerin ödemesi gereken kesenek ve
kurum karşılığı tutarı
İsteğe bağlı iştirakçilerin ödemesi gereken bir aylık kesenek ve karşılık tutarı sigortalının
görevinden ayrıldığı tarihteki derece kademesinin göstergesi, varsa bu dereceye ait ek gösterge
rakamının müracaat ettiği tarihteki katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutara o tarihte
yürürlükte olan taban aylığı, kıdem aylığı, emeklilik tazminatı tutarı ilave edilmek suretiyle
bulunacak toplam tutarın emeklilik keseneği ve kurum karşılığı olmak üzere toplam
6’sıdır.
Ayrıca, 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi uyarınca isteğe bağlı iştirakçi olarak
Kurumumuzla ilgilendirilenler 1/1/2012 tarihinden itibaren isteklerine bakılmaksızın
oranındaki genel sağlık sigortası primlerinin tamamını da kendileri ödeyeceklerdir.
5- 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçiliğin sona ermesi
5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçiliği sağlananların,
Toplu ya da fasılalı olarak toplam altı aydan fazla emeklilik keseneği ve kurum
karşılıklarının süresi içinde yatırılmaması,
İsteğe bağlı iştirakçi olarak ilgilendirildikten sonra, zorunlu sigortalı olmalarını
gerektirecek çalışmaya başlamaları,
İsteğe bağlı iştirakçi olarak ilgilenmek isteğinden vazgeçenlerin bu isteklerini Kuruma
yazılı olarak bildirmeleri,
halinde isteğe bağlı iştirakçiliklerine son verilecektir.
Toplu ya da fasılalı olarak toplam altı aydan fazla emeklilik keseneği ve kurum
karşılıklarının süresi içinde yatırılmaması veya isteğe bağlı iştirakçi olarak ilgilenmek isteğinden
vazgeçenlerin 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi uyarınca tekrar isteğe bağlı iştirakçi
olarak ilgilendirilmelerine imkan bulunmayıp, talep etmeleri halinde Kanun uyarınca isteğe bağlı
sigortalı olabileceklerdir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
274
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
SEKİZİNCİ KISIM
SİGORTALILIK SÜRESİNE EKLENEN SÜRELER
BİRİNCİ BÖLÜM
Fiili Hizmet Süresi Zammı
Kanunun fiili hizmet süresi zammına ilişkin hükümleri 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle
yürürlüğe girmiştir. 506 sayılı Kanunun itibari hizmet süresine ilişkin ek 5 inci maddesi ile 5434
sayılı Kanunun fiili hizmet süresi zammına ilişkin 32 nci maddesi yürürlükten kaldırılmış,
Kanunun 40 ıncı maddesi ile fiili hizmet süresi zammı olarak yeniden düzenlenmiştir.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Diğer taraftan, 6385, 7077, 7078,
7146 sayılı kanunlar ve 703 sayılı KHK uyarınca Kanunun 40 ıncı maddesinde yapılan
değişiklikler sonucu fiili hizmet süresi zammı uygulaması kapsamı genişletilmiş olup, söz konusu
değişiklik gereğince yapılması gereken işlemler ilgili başlıklar altında açıklanmıştır.
1- Fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacak sigortalılar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında 40 ıncı
maddede yer alan tablonun 1 ila 15 numaralı sıralarında belirtilen işyerlerinde ve işlerde
çalışanlar 2008 yılı Ekim ayı başından, 6385 sayılı Kanunla söz konusu tabloya eklenen 16 ila 18
numaralı sıralarında belirtilen işyerlerinde ve işlerde çalışanlar (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve
2019/9 sayılı Genelge) 2013 yılı Şubat ayı başından (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
275
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Genelge) 7078 sayılı Kanun ile tabloya eklenen (19) numaralı sırasında belirtilen işyerlerinde ve
işlerde çalışanlar 25/8/2017 tarihinden, ve (20) numaralı sırasında belirtilen işyerlerinde ve
işlerde çalışanlar ise 3/8/2018 tarihinden itibaren fiili hizmet süresi zammından
yararlandırılacaklardır.
Kapsamdaki Sigortalılar
Kapsamdaki
İşler/İşyerleri
Eklenecek Gün
Sayısı
1) Kurşun üretilen galenit, serüzit, anglezit gibi
cevherlerin çıkarılmasına ilişkin maden ocağı
işlerinde çalışanlar.
2) Kurşunlu madenlerden yahut içinde kurşun
bulunan kül, maden köpüğü, kurşun fırın kurumu,
üstübeç artığı ve benzeri maddelerden kurşun
üretimi için yapılan izabe işlerinde çalışanlar.
1) Kurşun ve arsenik
işleri
60
3) Antimuan, kalay, bronz ve benzeri maddelerle
yapılan kurşun alaşımı işlerinde çalışanlar.
4) Kurşun izabe fırınlarının teksif odalarında
biriken kuru tozları kaldırma işlerinde çalışanlar.
90
1) Cam yapımında kullanılan ilkel maddeleri toz
haline getirme, eleme, karıştırma ve kurutma
işlerinde (bu işleri yapmak üzere tam kapalı
odalar içinde otomatik makineli tesisat veya
çalışma ortamındaki tozları sağlık için tehlike
oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma
tesisatı bulunmadığı takdirde) çalışanlar.
2) Eritme işlerinde (otomatik besleme fırınlarıyla
çalışılmadığı takdirde) çalışanlar.
2) Cam fabrika ve
atölyeleri
3) Ateşçilik işlerinde çalışanlar.
4) Üfleme işlerinde (tamamen otomatik
makinelerle yapılmadığı takdirde) çalışanlar.
60
5) Basınçla yapılan cam işlerinde (cam tazyiki
işleri) çalışanlar.
6) Ayna camı sanatında potalı cam dökümü
işlerinde (potalar kalıp masasına mekanik
araçlarla taşınmadığı takdirde) çalışanlar.
7) Camı fırın başından alma işlerinde çalışanlar.
8) Yayma
çalışanlar.
fırınlarında
düzeltme
işlerinde
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
276
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
9) Tıraş işlerinde çalışanlar.
10) Asitle hak ve cilâlama işlerinde çalışanlar.
11) Basınçlı havayla kum püskürten cihazlarla
yapılan işlerde (çalışma ortamındaki tozları sağlık
için tehlike oluşturmayacak düzeye indiren
havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde)
çalışanlar.
12) Pota ve taş odalarında görülen işlerde
çalışanlar.
3) Cıva üretimi işleri
sanayii
1) Cıva izabe
çalışanlar.
fırınlarında
görülen
işlerde
2) Elementer cıva bulunan ocaklarda görülen
işlerde çalışanlar.
90
1) İlkel maddeleri kırma, ufalama, ezme, eleme ve
karıştırma işlerinde çalışanlar.
2) Otomatik fırınlarda pişirme işlerinde çalışanlar.
4) Çimento fabrikaları
3) Klinkeri öğütme, eleme, torba ve fıçılara
koyma işlerinde (otomatik olarak tozun etrafa
yayılmasını önleyici bir düzenleme yapılmadığı
takdirde) çalışanlar.
60
1) Ateşçilik, ocak temizliği, jeneratör, doldurma,
boşaltma ve temizleme işlerinde çalışanlar.
2) Kimyasal arıtma işlerinde çalışanlar.
3) Gazın geçtiği cihaz ve boruların onarılması ve
temizlenmesi işlerinde çalışanlar.
5) Kok fabrikalarıyla
termik santraller
4) Kok fabrikalarında kömür ve ocak işlerinde
çalışanlar.
60
5) Elektrik enerji üretim santrallerinin kazan
dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması
işlerinde çalışanlar.
6) Termik santrallerle her çeşit buhar kazanlarının
kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin
taşınması işlerinde çalışanlar.
1) Alüminyum oksit üretimi işlerinde çalışanlar.
6) Alüminyum
fabrikaları
7) Demir ve çelik
fabrikaları
2) Alüminyum
çalışanlar.
bronzu
3) Alüminyum
çalışanlar.
madeni
hazırlama
işlerinde
60
üretimi
işlerinde
1) Demir izabe fabrikalarında cevherin demire
çevrilmesi işleriyle boru fabrikalarının fırın ve
döküm dairelerinde yapılan işlerinde çalışanlar.
2)
Çelikhanelerin
çelik
yapılan
90
fırınlarıyla
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
277
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
bunların teferruat ve eklentilerinden olan ikinci
derecedeki fırınlarda ve konvertörlerde yapılan
işlerinde çalışanlar.
3) Sıvı haldeki demir ve çeliğin tesisat ve
teçhizatla veya mekanik olarak taşınmasına ilişkin
işlerde çalışanlar.
4) Sıcak veya sıvı haldeki cürufun taşınması ve
işlenmesi işlerinde çalışanlar.
5) Haddehanelerde (soğuk demirle çalışılan
haddehaneler hariç), fırınlarda, hadde serilerinde,
haddehaneyi kızgın veya sıvı çelik yahut demirle
besleyen tesisat ve araçlarla görülen işlerle kızgın
halde olan yarı mamul parçaların kesilmesi ve
hazırlanması işlerinde çalışanlar.
1) Döküm kalıp ve maçalarının yapılması ve
döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde
çalışanlar.
8) Döküm fabrikaları
2) Döküm şarjının hazırlanması ve her çeşit
maden eritme (izabe) fırınlarının döküme hazır
duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar.
60
3) Maden eritme ve dökme işlerinde çalışanlar.
9) Asit üretimi yapan
fabrika ve atölyeler
1) Asit için hammaddelerin hazırlanması işlerinde
çalışanlar.
2) Asidin yapılma safhalarındaki işlerinde
çalışanlar.
3) Baca gazlarından asit elde edilmesi işlerinde
çalışanlar.
90
10) Yeraltı işleri
Maden ocakları (elementer cıva bulunduğu
saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon
ve tünel yapımı gibi yer altında yapılan işlerde
çalışanlar.
180
Doğal ve yapay radyoaktif, radyoiyonizan
maddeler veya bütün diğer korpüsküler
emanasyon kaynakları ile yapılan işlerde
çalışanlar
90
11) Radyoaktif ve
radyoiyonizan
maddelerle
yapılan işler
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
278
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1) Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı
gerektiren
işlerden 20- 35 metreye kadar derinlik veya
2-3,5 kg/cm2 basınçta yapılan işlerde çalışanlar
60
12) Su altında veya su
altında basınçlı hava
içinde çalışmayı
gerektiren işler
2) Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı
gerektiren
işlerden 35-40 (40 hariç) m. derinlik veya 3,5-4
(3,5 hariç) kg/cm2 basınçta yapılan işlerde
çalışanlar
90
3) Dalgıçlık işinde çalışanlar
13)Türk Silâhlı
Kuvvetlerinde,
Jandarma Genel
Komutanlığında ve
Sahil Güvenlik
Komutanlığında
(Değişik, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)
Subay, yedek subay, astsubay, (Ek, 19/6/2020
tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) yedek
astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ve
sözleşmeli erbaş ve erler (Ek, 28/2/2014 tarihli ve
2014/5 sayılı Genelge)
Asaleti onaylanmış olmak şartıyla adaylıkta
geçirilen süreler dahil polis memuru, başpolis
memuru ve kıdemli başpolis memuru, (Ek,
14) Emniyet ve polis 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
mesleğinde
Milli komiser yardımcısı, komiser, başkomiser,
İstihbarat Teşkilâtında
emniyet amiri, emniyet müdürleri ile bu ve daha
yukarı maaş ve
derecelerdeki emniyet
mensupları, Milli İstihbarat Teşkilâtı mensupları
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
90
90
279
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
15) İtfaiye veya yangın
söndürme işleri
Yangın söndürme işlerinde çalışanlar
60
Basın Kartı Yönetmeliğine gören basın kartı
sahibi olmak
90
Basın Kartı Yönetmeliğine göre
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda
90
16) Basın ve
gazetecilik
mesleğinde
suretiyle fiilen
çalışanlar.
17) Türkiye RadyoTelevizyon
Kurumu basın kartı
sahibi
haber hizmetinde fiilen çalışanlar
olmak suretiyle;
18) Türkiye Büyük
Millet Meclisi ile
Cumhurbaşkanlığı
(Değişik, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)
Yasama organı üyeleri ile Cumhurbaşkanı
yardımcıları ve bakanlar (Değişik, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
19) Ceza infaz
kurumlarında (Ek,
24/4/2019 tarihli ve
2019/9 sayılı Genelge)
Ceza infaz kurumu müdürü, idare memuru, infaz
ve koruma başmemuru infaz ve koruma memuru
ünvanlı kadrolarda bulunanlar ile Adalet
Bakanlığı taşra teşkilatına tahsisli kadro veya
pozisyonlarda bulunup ceza infaz kurumlarında
hükümlü ve tutuklularla bilfiil irtibat içinde olan
diğer görevliler
90
20) İnsan sağlığına
ilişkin işler (Ek,
24/4/2019 tarihli ve
2019/9 sayılı Genelge)
11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanun, 25/2/1954
tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ve
18/12/1953 tarihli ve 6197 sayılı Eczacılar ve
Eczaneler Hakkında Kanun kapsamında sağlık
meslek mensubu sayılan ve insan sağlığı için
koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici
hizmetlerde çalışanlar
60
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
90
280
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik ve yaşlılık aylığı alanlar
hariç ihtiyat pilotları hakkında Kanunun 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tablonun
(13) numaralı sırada belirtilen hükümler uygulanacaktır.
2- Fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmada esas alınacak hususlar
Kanunun 40 ıncı maddesi kapsamında sayılan iş veya görevlerde çalışan sigortalıların fiili
hizmet süresi zammından yararlanabilmesi, yasada belirtilen işyerlerinde ve belirtilen işleri fiilen
yapması koşullarının birlikte gerçekleşmesine bağlı bulunmaktadır. Diğer bir ifade ile fiili hizmet
süresi zammından, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan ve
fiilen 40 ıncı maddenin ikinci fıkrasındaki tabloda belirtilen işleri yapmaları nedeniyle işlerin
risklerine maruz kalan sigortalılar yararlandırılacaktır.
Fiili hizmet süresi zammından yararlandırılması için sayılan işyerlerinde çalıştıkları halde,
söz konusu işleri/görevleri yapmayan veya sayılan işleri/görevleri yaptıkları halde, söz konusu
işyerlerinde çalışmayan sigortalıların işyeri ve iş koşulu şartı bir arada yerine gelmediğinden fiili
hizmet süresi zammından yararlandırılmalarına imkan bulunmamaktadır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ancak, esas faaliyet konusu nedeniyle
fiili hizmet süresi zammı belge türleri ile ilişkilendirilmemiş işyerlerinde, fiili hizmet süresi
zammı kapsamında bulunan işler de yapılabilmekte olup, (örneğin, “motorlu piston imalatı”
yapılan işyerinde bir dökümhanenin bulunması gibi) bu şekilde, esas faaliyet konusu bakımından
fiili hizmet süresi kapsamında değerlendirilmeyen işyerlerince Kanunun 40 ıncı maddesinin
ikinci fıkrasındaki tabloda yer alan işleri yapan sigortalıların fiili hizmet süresi zammı
kapsamında çalıştırıldığının belgelenerek (çalışanların diploma, sertifika vb. belgeleri) müracaat
edilmesi halinde, bu sigortalıların çalışmalarının fiili hizmet süresi zammı kapsamına girip
girmediği Kanunun 40 ıncı maddesinde öngörülen hükümlere bakılarak araştırılacak, uygun
görülmesi durumunda Kanunun 40 ıncı maddesinde belirtilen süreye ilişkin tanımlama işlemi
yapılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Diğer taraftan, işverenlerce fiili hizmet
süresi zammı kapsamında sigortalı çalıştırıldığının dilekçe ile beyan edilmesine rağmen
kanıtlayıcı belge sunulamaması halinde işyerinde fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalışılıp
çalışılmadığının Kurumun kontrol ve denetimle görevli memurlarınca tespiti yapıldıktan sonra
uygun görülen işyerlerinin tanımlama işlemi yapılacaktır.
Türk Silahlı Kuvvetlerinde, (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında emniyet ve polis mesleğinde, Milli
İstihbarat Teşkilatında çalışan sigortalıların fiili hizmet süresi zammından yararlanılabilmeleri
için çalışmanın ilgili kamu idaresinde ve belirtilen kadro veya unvanlarda geçmesi, yasama
organı üyeleri ile dışardan atanan bakanların ise söz konusu görevleri yapmaları yeterli olacaktır.
Yasama organı üyeleri ile dışarıdan atanan bakanlar hariç, fiili hizmet süresi zammı
kapsamında olan işyerlerinde çalışan sigortalıların çalışılan ayın bazı günlerinde kapsam dışı
işlerde geçen süreleri ile kapsamda olan işlerde fiilen çalışmayarak risklerine maruz kalmadıkları
2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunda belirtilen tatil günleri ile yıllık
izin, ücretsiz izin, ücretli izin, sıhhi izin ve eğitim kurs süreleri Kanunun 40 ıncı maddesi
kapsamında değerlendirilmeyecektir. Türk Silahlı Kuvvetleri, (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı, Emniyet ve Milli
İstihbarat Teşkilatında fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalışan sigortalıların ise ücretsiz izin
süreleri dışındaki diğer süreleri 40 ıncı madde kapsamında değerlendirilecektir.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 6552 sayılı Kanunun 42 nci maddesi
ile Kanunun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklik uyarınca, ikinci fıkrada yer
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
281
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
alan tablonun (10) numaralı sırasında yer alan yeraltı işlerinin maden ocakları (elementer cıva
bulunduğu saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altında
yapılan işlerde çalışanlar için 6552 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 11/9/2014 tarihinden
itibaren, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içerisinde kalan; yıllık ücretli
izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve
sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartı
aranmayacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Fiili hizmet süresi zammı
kapsamındaki işyerlerinden Kurumumuza aylık prim ve hizmet belgesiyle yapılan fiili hizmet
süresi zammı kapsamındaki bildirimlere yönelik 3/11/2017 tarihinden itibaren e-bildirge
programında her ay için azami 26 gün bildirim kontrolü konulmuş olup, aynı işyerinden farklı
belge türleri ile toplamda 30 günden fazla hizmet bildirilmeyecektir. (örneğin; (01) nolu belge
türü ile 4 gün, (32) nolu belge türü ile 26 gün gibi)
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Yine, e-bildirge programında 2018 yılı
Mart ayından itibaren de bir işyerinden aynı sigortalılar için aynı döneme ait farklı belge türleri
seçilerek toplamda 30 günden fazla hizmet bildirilmemesi yönünde kontrol konulmuştur.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) E-bildirge programına her ay için
azami 26 gün üzerinden fiili hizmet süresi zammı bildirilmesine yönelik kontrolün konulduğu
3/11/2017 tarihinden önceki sürelerde işverenlerce, bazı dönemlerde aynı işyerinden aynı
sigortalı için;
Dönem yıl/ay
Belge Kodu
Belge Türü
Gün
Prime esas
kazanç
2011/08
1
Asıl
3
94.05
2011/08
32
Asıl
28
1,723.13
2016/04
1
Asıl
3
207.45
2016/04
32
Asıl
27
2,831.49
2017/07
1
Asıl
30
1,958.28
2017/07
32
Asıl
30
1,958.28
şeklinde bildirim yapıldığı ve prime esas kazançların da buna göre oluşturulduğu tespit
edilmiştir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Bu çerçevede, 3/11/2017 tarihinden
önce Kanunun 40 ıncı maddesi kapsamında 26 günden fazla bildirim yapılan sigortalılardan bu
Genelgenin yayımı tarihi itibariyle aylık bağlanmamış olanların fiili hizmet süresi zammı
kapsamındaki çalışmaları yukarıdaki istisnalar hariç olmak üzere 26 gün olarak dikkate
alınacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
282
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) İşverenlerce aynı sigortalı için aynı
işyerinden fiili hizmet süresi zammı ile normal çalışma süreleri için toplamda 30 günün üzerinde
yapılan bildirimler aşağıdaki tabloda örneklendiği şekilde dikkate alınacaktır.
İşverenlerce farklı belge türleri ile 30 günün üstünde hizmet bildirildiğini gösterir tablo
Dönem yıl/ay
Belge türü
İşverenin
bildirdiği
Prime esas kazanç
PÖGS
Olması
Gereken
PÖGS
2016/6
13
30
4
Değerlendirilen gün karşılığı kazanç
2016/6
33
30
26
Değerlendirilen gün karşılığı kazanç
2016/9
13
30
8
Değerlendirilen gün karşılığı kazanç
2016/9
33
22
22
Kazanç aynı
2016/12
13
30
10
Değerlendirilen gün karşılığı kazanç
2016/12
33
20
20
Kazanç aynı
2017/3
13
9
8
Değerlendirilen gün karşılığı kazanç
2017/3
33
22
22
Kazanç aynı
2017/7
13
29
28
Değerlendirilen gün karşılığı kazanç
2017/7
33
2
2
Kazanç aynı
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Diğer taraftan, ay içinde işe girişi ya da
işten çıkışı olanlar için fiili hizmet süresi zammına tabi belge türleri ile bildirimi yapılacak azami
gün sayısı, sigortalı adına o ay bildirilecek toplam prim ödeme gün sayısının 30'a bölünmesi ile
çıkan sonucun 26 ile çarpılmasıyla bulunacaktır. Bu şekildeki hesaplamada gün kesirleri bir gün
kabul edilecektir. Fiili hizmet süresi zammı dışındaki çalışmalar için de normal belge türleri ile
bildirim yapılacaktır. Her bir belge türü için eksik gün nedeni olarak “13-Diğer Nedenler”
seçilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek - Sigortalı 10/9/2018 tarihinden
itibaren özel (B) hastanesinde "anestezi teknisyeni" olarak göreve başlamıştır. Sigortalının işe
girdiği 10/9/2018 tarihinden o ayın son gününe kadar ki sürede toplam prim ödeme gün sayısı
21’dir. Sigortalının çalışmasından dolayı fiili hizmet süresi zammına esas azami gün sayısı,
(21/30) x 26 =18,20’dir. Hesaplamada gün kesirleri bir gün kabul edileceği için bulunan gün
sayısı 19 kabul edilecektir. Bu nedenle, işveren tarafından sigortalı için, (29) numaralı belge
türünden azami 19 gün, (01) numaralı belge türünden asgari 2 gün olmak üzere toplamda 21 gün
hizmet bildirilecektir.
Günlük çalışma süresinin bir bölümünde fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işlerde
çalışan sigortalılar çalıştıkları sürelerle orantılı olarak fiili hizmet süresi zammından
yararlandırılacaklardır. Gönderilecek belgenin dönemine ait yapılan hesaplama sonucunda, fiili
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
283
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
hizmet süresi zammı kapsamında geçen çalışma günlerinin küsuratlı çıkması halinde bu süre tam
güne iblağ edilecek, söz konusu belgenin dönemine ait fiili hizmet süresi zammının küsuratlı
çıkması halinde ise tama iblağ yapılmayacaktır. Ancak, tama iblağ işlemi sigortalının hizmet
bildirimi veya emeklilik işlemlerinde bir defaya mahsus olmak üzere yapılacaktır.
Kontrol, denetim ve idareciliğin gerektirdiği gözlem ve benzeri amaçlarla süreklilik arz
etmeyen kısa süreli çalışmalar, bu işlerin fiilen yapılmayıp işin yönetim görevinin yapılması ile
söz konusu işleri yapmakla birlikte işin otomasyonla yapılması, ileri teknolojilerin kullanılması
gibi sebeplerle iş sağlığı ve iş güvenliği tedbirleri alınarak, riskin ve zararlı faktörlerin etkilerinin
ortadan kalktığı durumlarda sigortalılar fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmayacaktır.
2008 yılı Ekim ayı başından önce 506 sayılı Kanunun mülga ek 5 inci maddesine göre
itibari hizmet süresi, 5434 sayılı Kanunun mülga 32 nci maddesine göre fiili hizmet süresi zammı
kapsamında çalışması olup, 2008 yılı Ekim ayı başından sonra Kanunun 40 ıncı maddesi
kapsamında çalışması olmayanlar, bu tarihten sonra fiili hizmet süresi zammından
yararlandırılmayacaklardır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) (4/a) kapsamında çalışan sigortalılar
için ise fiili hizmet süresi zammından faydalanacak işkolu kodları ile meslek kodları e-bildirge
programında yayımlanmış olup, söz konusu meslek kodu listesinde yer alan meslekler dışında
bildirim yapılmayacaktır. Ancak, meslek kodu listesinde yer almayan, ilgili Kanunlara göre
sağlık mesleği olduğu kabul edilen meslekler için ise görüş alındıktan sonra gerekli işlemler
yapılacaktır. Ayrıca, fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilen iş kolu kodu listesinde
yer almayan işyerleri ise anılan Kanunlara göre sağlık mensubu sayılan kişileri çalıştırdığını
belgelemesi halinde gerekli tanımlama işlemi yapılacak ve bu işyerlerinde çalışan sağlık
mensupları da fiili hizmet süresi zammından faydalandırılacaktır.
Örnek 1- 1/6/2000 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanunun mülga ek 5 inci maddesine
göre azotlu gübre fabrikasında geçen çalışmalarından dolayı itibari hizmet süresinden faydalanan
sigortalı, Kanunun 40 ıncı maddesinde azotlu gübre fabrikasında geçen süreler kapsama
alınmadığından 1/10/2008 tarihinden itibaren bu çalışmalarından dolayı fiili hizmet süresi
zammından yararlandırılmayacaktır.
Örnek 2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak özel
sektöre ait gazete işyerinde Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle
1/7/2013 tarihinden itibaren ilk defa çalışmaya başlayan sigortalı, bu çalışmalarından dolayı fiili
hizmet süresi zammından yararlandırılacaktır.
Örnek 3- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında özel
sektöre ait gazete işyerinde 1/2/2009 tarihinden itibaren idari görevli olarak çalışmaya başlayan
sigortalı, 1/7/2013 tarihinden itibaren Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak
suretiyle fiilen gazetecilik yaparak çalışmasını sürdürmüştür. Bu sigortalı 1/7/2013 tarihinden
itibaren fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacaktır.
Örnek 4- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında Basın Kartı
Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle kamu idaresinde basın ve gazetecilik
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
284
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
mesleğinde 15/5/2013 tarihinden itibaren ilk defa çalışmaya başlayan sigortalı, bu
çalışmalarından dolayı fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacaktır.
Örnek 5- 15/10/1995 tarihinden itibaren 5434 sayılı Kanunun mülga 32 nci maddesine
göre Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığında zirai mücadele ve zirai karantina işleri ile salgın,
bulaşıcı ve paraziter hayvan hastalıkları ile mücadele işlerinde çalışarak fiili hizmet süresi
zammından faydalanan sigortalı, Kanunun 40 ıncı maddesinde söz konusu işler kapsama
alınmadığından 15/10/2008 tarihinden itibaren bu çalışmalarından dolayı fiili hizmet süresi
zammından yararlandırılmayacaktır.
Örnek 6- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında öğretim
görevlisi olarak görev yapmakta iken aynı zamanda özel sektörde basın kartı sahibi olmak
suretiyle gazetecilik yapan sigortalının Kanunun 53 üncü maddesi gereğince 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki hizmeti esas alınacağından, gazetecilik mesleğinde
geçen çalışmalarından dolayı fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmayacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 7- (A) Eczanesi, "eczane
kalfası" olarak çalıştırdığı sigortalı (B)'nin Kanunun 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasındaki
tablonun (20) numaralı sırasında yer alan hüküm çerçevesinde fiili hizmet süresi zammı
kapsamında bildirimini yapabilmek için ilgilinin Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve
Türk Eczacıları Birliği işbirliği neticesinde düzenlenen eğitim sonucunda düzenlenen sertifikası
ya da kurs bitirme belgesini de ekleyerek 18/1/2019 tarihinde dilekçe vermiştir. Yapılan
incelemede, sigortalının ilgili Bakanlıkça onaylı kurs bitirme belgesinin bulunduğu, dolayısıyla
da 1219 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesi uyarınca sağlık meslek mensubu sayıldığından bu
sigortalıyı çalıştıran işyerinin Kanunun 40 ıncı maddesinde belirtilen süreye ilişkin tanımlama
işlemi yapılacak, sigortalı (B)'nin hizmetleri “3213.02-Eczane hizmetleri teknikeri” meslek
koduyla bildirilecektir.
Fiili hizmet süresi zammı kapsamına tabi işyerlerinde ve işlerde malullük, yaşlılık ve
ölüm sigorta kollarına tabi çalışanlar fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacaktır. Bunların
dışında kısa vadeli sigorta kollarına tabi çalışanlarla yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra aylıklarını
kestirmeksizin sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar ise fiili hizmet süresi zammından
yararlandırılmayacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
İnsan sağlığına ilişkin işlerde
çalışanlardan hekimlerin 1219 sayılı Tababet Ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun,
6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ve 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanunlar
kapsamında sağlık meslek mensubu sayıldıklarının incelenebilmesi için Sağlık Bakanlığı ile
yapılan çalışmalar sonucunda, Bakanlıkça belirlenen ve Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün 15/8/2018 tarih ve 73686883-045.01-E.265 sayılı yazısı ekinde gönderilen listede
yer alan unvanların fiili hizmet süresi zammından yararlandırılması gereken sigortalılar olduğu
hususunda mutabakat sağlanmış ve söz konusu liste https://hitap.sgk.gov.tr/HitapWeb/ adresinde
29/8/2018 tarihli Duyuru ekinde yayınlanmıştır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Diğer taraftan, 1219, 6283 veya 6197
sayılı kanunlar uyarınca sağlık meslek mensubu sayılmakla birlikte halen 2547 sayılı Yüksek
Öğretim Kanunun uyarınca görev yapanlarda insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve
rehabilite edici hizmetlerde fiilen çalışmaları şartıyla fiili hizmet süresi zammından
yararlandırılacaklardır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
285
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ayrıca, Sağlık Bakanlığına bağlı ağız
ve diş sağlığı merkez ve hastanelerinde görev yapan başta Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi
Uzmanları ile Röntgen Teknisyenleri Kanunun 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan
tablonun (11) sıra numarası uyarınca fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmamakta iken,
konuya ilişkin olarak açılan davaların Danıştay Onbirinci Dairesinin 14/2/2018 tarihli
E.2013/2768, K.2018/800, E.2013/21707 K.2018/801 ve E.2013/118, K.2018/802 sayılı kararları
ile Sağlık Bakanlığı aleyhine sonuçlanması üzerine Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel
Müdürlüğünce 81 İl Sağlık Müdürlüğüne dağıtımlı olarak yazılan tarihsiz 87307621-419 sayılı
yazı ile Danıştay kararları ve Sağlık Hizmetlerinde İyonlaştırıcı Radyasyon Kaynakları ile
Çalışan Personelin Radyasyon Doz Limitleri ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca Radyasyon Güvenliği Komitesi Kurulması ve
Komitece karar verildikten sonra radyasyon görevlisi sayılan personelin fiili hizmet süresi
zammından yararlandırılmaları yönünde uygulamaya geçildiğinin bildirilmesi üzerine
Kurumumuzca yapılan değerlendirme sonucunda ağız ve diş sağlığı merkez ve hastanelerinde
görev yapan başta Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Uzmanları ile Röntgen Teknisyenleri Danıştay
karar tarihi olan 14/2/2018 tarihinden sonra geçen çalışmalarından dolayı kurulacak olan
Radyasyon Güvenliği Komitesinin kararı doğrultusunda radyasyon görevlisi sayılmaları halinde
fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacaklardır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 669 ve 670 sayılı KHK’lar gereğince
Gülhane Askeri Tıp Akademisine bağlı eğitim hastaneleri ve Türk Silahlı Kuvvetleri
Rehabilitasyon ve Bakım Merkezi ile asker hastaneleri, dispanser ve benzeri sağlık hizmet
birimleri ile Jandarma Genel Komutanlığına ait sağlık kuruluşlarında çalışmakta iken Sağlık
Bakanlığına, Gülhane Askeri Tıp Akademisine bağlı yükseköğretim birimlerinde görev yapmakta
iken Sağlık Bilimleri Üniversitesine devredilen personelden aylıklarını 926 sayılı Kanuna göre
almaya devam edenler, bu şekilde aylık almaya devam ettikleri sürece Kanunun 40 ıncı
maddesinde yer alan tablonun 13 sıra numarası uyarınca yararlandırıldıkları fiili hizmet süresi
zammından yararlandırılmaya devam edeceklerdir.
3- İşyeri ve işlerin fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadığının tespiti
Kamu idareleri/işverenler, Kanunun 40 ıncı maddesi kapsamında olan işyerlerinde ve
işlerde çalışan sigortalıların yaptıkları işlere ve durumlarına göre bildirimlerini Kuruma
yapacaklardır.
Fiili hizmet süresi zammı kapsamında bulunup bulunmadıkları ile ilgili olarak kamu
idarelerince/işverenlerce tereddüt oluşması durumunda yapılacak başvurular, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıları çalıştıran işyerleri bağlı bulunduğu
sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine (SGİM/SGM), Kanunun yürürlük
tarihinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunmayan ve Kanunun yürürlük tarihinden
sonra ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
çalıştıran işyerleri ile Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun
hükümleri uygulanacak sigortalıları çalıştıran işyerlerinin başvuruları ise (Değişik, 11/12/2014
tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına
yapılacaktır.
İlgili birimlerce, işyeri ve işin Kanunun 40 ıncı maddesi kapsamında olup olmadığı
hakkında karar verilerek sonucu işyerlerine bildirilecektir. İlgili birimlerce karar verilirken varsa
daha önce işyeri ile ilgili Bakanlık İş Müfettişleri veya İş Sağlığı ve Güvenliği Genel
Müdürlüğünce görevlendirilen kişilerce düzenlenmiş raporlar ve diğer belgeler ile yazışma
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
286
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
yoluyla işverenlerden temin edilecek bilgi ve belgeler dikkate alınacak, ihtiyaç duyulması halinde
de Kurum kontrol ve denetim memurları aracılığıyla gerekli araştırmalar yaptırılabilecektir.
İlgili birimlerce yapılan inceleme ve araştırmalara rağmen işyerinin ve kapsamdaki işlerde
çalışan sigortalıların fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadıklarına karar verilememesi
halinde, ünite görüşü belirtilmek ve yapılan incelemeye ilişkin bilgi belge ve raporlarda
gönderilmek suretiyle (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik
Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire
Başkanlığından inceleme istenilecektir. Konu incelendikten sonra işyerinin Kanun kapsamında
olup olmadığı hususu ilgili birime bildirilecektir.
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılar için (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil
ve Hizmet Daire Başkanlığınca, (c) bendine tabi olan sigortalılar için ise (Değişik, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri
Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığınca karar verilememesi halinde, 27/9/2008 tarihli ve 27010
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca Genel Müdürlük görüşü de belirtilerek işyerinin
ve işin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan tabloda nitelikleri belirtilen
kapsamda olup olmadığı, sigortalının bu işyeri ve işte fiilen çalışıp çalışmadığı ile yaptığı işin
riskine maruz kalıp kalmadığı hususunun tespiti için (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından inceleme talebinde bulunulacaktır.
Kanunun 40 ıncı maddesinde belirtilen; kurşun ve arsenik işleri, cam fabrika ve atölyeleri,
cıva üretimi işleri sanayii, çimento fabrikaları, kok fabrikalarıyla termik santraller, alüminyum
fabrikaları, demir ve çelik fabrikaları, döküm fabrikaları ile asit üretimi yapan fabrika ve
atölyelerin Kanun kapsamında değerlendirilebilmesi için; bu işyerlerinde seri ve sürekli üretim
yapılması ve bir grup işçinin çalışması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Kurumun gerekli görmesi halinde fiili hizmet süresi zammı ile ilgili olarak yapılan şikayet
ve ihbarlar da yukarıda açıklandığı şekilde değerlendirilecektir.
4- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışanların prim
oranları ve işverenler tarafından bildirimi
Kanunun 40 ıncı maddesinde sayılan işyeri işverenlerince fiili hizmet süresi zammına tabi
çalıştırdıkları sigortalıların bildirimleri;
Prim ödeme gün sayısına 60 gün fiilî hizmet süresi zammı eklenecek işlerde çalışan
sigortalılardan,
- Tüm sigorta kollarına tabi olanlar için 29 nolu,
- İşsizlik sigortası hariç tüm sigorta kollarına tabi olanlar için 30 nolu,
- Harp malulleri ile 3713 ve 2330 sayılı kanunlara göre vazife malullüğü aylığı alıp uzun
vadeli sigorta kollarına tabi olanlar için 31 nolu,
Prim ödeme gün sayısına 90 gün fiilî hizmet süresi zammı eklenecek işlerde çalışan
sigortalılardan,
- Tüm sigorta kollarına tabi olanlar için 32 nolu,
- İşsizlik sigortası hariç tüm sigorta kollarına tabi olanlar için 33 nolu,
- Harp malulleri ile 3713 ve 2330 sayılı kanunlara göre vazife malullüğü aylığı alıp uzun
vadeli sigorta kollarına tabi olanlar için 34 nolu,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
287
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Prim ödeme gün sayısına 180 gün fiilî hizmet süresi zammı eklenecek işlerde çalışan
sigortalılardan,
- Tüm sigorta kollarına tabi olanlar için 35 nolu,
- İşsizlik sigortası hariç tüm sigorta kollarına tabi olanlar için 36 nolu,
- Harp malulleri ile 3713 ve 2330 sayılı kanunlara göre vazife malullüğü aylığı alıp uzun
vadeli sigorta kollarına tabi olanlar için 37 nolu,
belge türleri seçilmek suretiyle yapılacaktır.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önce maden işyerlerinin yeraltı veya yeraltı münavebeli işlerinde çalışıp 2008 yılı Ekim ayından
sonrada çalışmaya devam edenlerin aylığa hak kazanma koşulları Kanunun geçici 9 uncu
maddesinin beşinci fıkrası, 2008 yılı Ekim ayından sonra (Mülga ibare, 1/9/2016 tarihli ve
2016/20 sayılı Genelge)…. bu işlerde çalışmaya başlayanların aylığa hak kazanma koşulları ise
28 inci maddenin altıncı fıkrasına göre belirlenmektedir.
Söz konusu hükümler gereğince 2008 yılı Ekim ayı başından önce yer altı işlerinde yer
altı sürekli ve yer altı münavebeli olarak çalışıp bu tarihten sonra da çalışmaya devam edenlerin
fiili hizmet zammına ilişkin bildirimleri aylık prim ve hizmet belgesinin “4”, “5” ve “6” numaralı
belge türleri ile 2008 yılı Ekim ayından sonra ilk defa çalışmaya başlayanların bildirimleri ise
“35” ve “36” numaralı belge türleri ile yapılacaktır.
2008 yılı Ekim ayı başından önce yer altı işlerinde çalışıp bu tarihten sonra da yer altında
sürekli çalıştığı tespit edilenlerin “BB00” programının “2.10 Komisyon Kararı ile Sigortalı Belge
Türü Değişikliği” menüsünden yer altı sürekli işlerde çalışanlar için “4”, yer altında münavebeli
olarak çalışanlar için “5” seçeneği seçilerek belge türü değiştirilecektir.
6552 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 11/9/2014 tarihinden itibaren, Kanunun 40 ıncı
maddesinde belirtilen yeraltı işlerinin maden ocakları (elementer cıva bulunduğu saptanan cıva
maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altında yapılan işlerde çalışanlar için
fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içerisinde kalan; yıllık ücretli izin,
sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve sonrası
hazırlık süreleri fiili çalışma sürelerine dahil edilmek suretiyle fiili hizmet süresi zammı
kapsamındaki bildirimleri Kuruma yapılacaktır.
Kanunun 40 ıncı maddesinde sayılan işyerlerinde, ayın bazı günlerinde fiili hizmet süresi
zammına tabi işlerde, bazı günlerinde ise kapsam dışındaki işlerde çalışan sigortalılar için
düzenlenecek olan aylık prim ve hizmet belgelerinde, fiili hizmet süresi zammına tabi çalışmalar,
kaç günlük fiili hizmet süresi zammına tabi olduğuna ve prim kesilecek sigorta kollarına
bakılarak yukarıdaki belge türleri ile kapsam dışındaki çalışmalar ise ilgili aylık prim ve hizmet
belgesi ile Kuruma bildirilecektir.
Ay içindeki çalışmalarının bir kısmı fiili hizmet süresi zammı kapsamında, bir kısmı
kapsam dışında olan sigortalılar için düzenlenecek olan iki ayrı aylık prim ve hizmet belgesi ile
Kuruma bildirilecek olan prim ödeme gün sayısı toplamının 30 günü geçmemesi gerekmektedir.
Buna göre, kapsama giren sigortalıların 28, 29 veya 31 gün çeken ayların tamamında çalışmış
olmalarına rağmen, söz konusu ayların bazı günlerinde anılan madde kapsamında, bazı
günlerinde ise kapsam dışındaki işlerde çalışmaları halinde, her iki belgede kayıtlı prim ödeme
gün sayısının toplamının 30’un altında veya üstünde olması mümkün olmadığından, (Değişik,
11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (29), (30), (31), (32), (33), (34) veya (37) nolu
belge türleri seçilmek suretiyle düzenlenecek olan aylık prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı prim
ödeme gün sayısı, Kanunun 40 ıncı maddesi kapsamındaki işlerde fiilen çalışılan gün sayısı
üzerinden, kapsama girmeyen çalışmalardan dolayı düzenlenecek olan aylık prim ve hizmet
belgesinde kayıtlı prim ödeme gün sayısı ise ayın kalan gün sayısı üzerinden hesaplanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
288
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Eksik gün nedeni belgesi düzenlemesi gereken işverenlerce, aynı ayda aynı sigortalı için
iki ayrı aylık prim ve hizmet belgesi düzenlenmesi gerektiği durumlarda, her iki belgenin
düzenlenmesi sırasında da eksik gün nedeni olarak “Diğer Nedenler” seçeneği işaretlenecek ve bu
prim belgeleri ile ilgili olarak Kuruma verilecek olan SSİY ekinde yer alan “Sigortalıların Eksik
Gün Bildirim Formları” ekine, sigortalıların bildirildiği diğer prim belgesinin sureti konulacaktır.
Fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işlerde, günlük çalışma süresinin bir bölümünde
çalışan sigortalıların ay içinde bu nitelikteki işlerde geçen süreleri, aylık çalışma saati toplamının
günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunacak gün üzerinden bildirilir.
Örnek 1- Asit üretim fabrikasında çalışan sigortalı, 2009/Nisan ayının tamamı için ücret
almaya hak kazandığı ve söz konusu ayın 18 gününde asit yapılma safhasındaki işlerde, ayın
kalan günlerinde ise aynı fabrikanın nakliye işlerinde çalıştığı varsayıldığında, bu sigortalının asit
yapılma safhasındaki çalışma sürelerinin 90 günlük fiili hizmet süresi zammına tabi olması ve
anılan sigortalı hakkında tüm sigorta kollarının uygulanması gerektiğinden, bahse konu
sigortalının 40 ıncı madde kapsamındaki 18 günlük çalışması (32) nolu belge türü, 12 günlük
çalışması ise (01) nolu belge türü seçilmek suretiyle Kuruma bildirilecektir.
Örnek 2- 22/3/2005 tarihinden itibaren alüminyum fabrikasında alüminyum oksit
üretiminde asgari ücretle çalışmaya başlayan sigortalı, 1/10/2008 tarihinden itibaren bu
çalışmalarından dolayı fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacaktır. Bu işyerince
sigortalının alüminyum oksit üretiminde fiili olarak ayda 110 saat çalışması halinde, bu çalışma
saatinin günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunan gün sayısı (110 / 7,5 = 14,66) tama
iblağ edilerek malullük yaşlılık ve ölüm sigortası prim tutarı 15 günlük süre için (29) nolu, kalan
15 günlük süre için ise (01) nolu belge türü ile Kuruma bildirilecektir.
Örnek 3- Özel sektöre ait gazete işyerinde Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı
sahibi olmak suretiyle 1/3/2006 tarihinden itibaren çalışmaya başlayan sigortalı, 1/2/2013
tarihinden itibaren bu çalışmalarından dolayı fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacaktır.
Bu sigortalının işverenince, gazeteci olarak fiilen ayda 125 saat çalışması halinde, bu çalışma
saatinin günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunan gün sayısı (125 / 7,5 = 16,66) tama
iblağ edilerek malullük yaşlılık ve ölüm sigortası prim tutarı 17 günlük süre için (32) nolu, kalan
13 günlük süre için ise (01) nolu belge türü ile Kuruma bildirilecektir.
5- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışanların
Kuruma bildirimi yapılacak fiili hizmet süresi zammının tespiti
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışanlardan Kanunun 40 ıncı maddesi kapsamında çalışması
bulunanların yararlandırılacakları fiili hizmet süresi zammının tespiti, kurumlarca Kuruma
gönderilen belgeler (puantaj cetveli, kurum yazısı, fiili hizmet süresi zammı prim belgeleri v.b. Ek 29-Ek 30) ile 2008 yılı Ekim ayı öncesi süreler için Hizmet Takip Programı (HİTAP)
üzerinden düzenlenen fiili hizmet süresi zammı tespit belgelerinde bildirilen sürelere göre
yapılacaktır.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılardan 2008 yılı Ekim ayı öncesi süreler için radyoaktif
ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işlerde, görev yapanların kurumlarca fiili hizmet süresi
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
289
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
zammından faydalandırılmasının uygun görülmesi halinde konu Kurumumuzca da incelenmek
üzere, kamu idarelerince halen kullanılmakta olan “3 nolu Kullanıcı” şifresi ile “www.sgk.gov.tr”
internet adresindeki “E-SGK” bölümü altında yer alan “KAMU” alt başlığının “HİZMET TAKİP
PROGRAMI HİTAP” (https://hitap.sgk.gov.tr/HitapWeb/) alt sekmesi üzerinden sigortalının TC
Kimlik numarası kullanılarak “Başvurular/Yeni FHZ Bildirimi” alt başlığında yer alan Fiili
Hizmet Süresi Zammı Tespit Belgesinin elektronik ortamda düzenlenmesi gerekmektedir.
2008 yılı Ekim ayı sonrası süreler için fiili hizmet süresi zammının tespiti ise; “HİZMET
TAKİP PROGRAMI” üzerinden elektronik ortamda “Fiili Hizmet Süresi Zammı Tespit Belgesi”
istenilmeden ilgililerin görev yaptıkları kurumlarca Kesenek Bilgi Sisteminden gönderilen Fiili
Hizmet Süresi Zammı Prim Belgeleri ile kanuni sürelerle sınırlı olmak üzere bildirilen sürelere
göre, ilgililerin emeklilik sicil dosyası veya HİTAP kayıtlarındaki mevcut bilgileri doğrultusunda
müstahaklığın değerlendirilmesi sonrasında yapılacaktır. Ancak, yapılacak işlemlerde tereddüt
oluşması halinde ilgililerin görev yaptıkları kurumlardan fiili hizmet süresi zammından
yararlandırılan sürelere ilişkin diğer bilgi ve belgeler istenebilecektir.
5.1- Kanuna tabi olarak ilk defa çalışanlar
2008 yılı Ekim ayından sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında ilk defa sigortalı olanlardan 40 ıncı maddesi uyarınca fiili hizmet süresi zammı
kapsamında çalışması olanlar için “Aylık Fiili Hizmet Süresi Zammı Prim Belgesi” düzenlenmesi
gerekmektedir.
5.1.1- Kuruma bildirimi yapılacak aylık fiili hizmet süresi zammının tespiti
Aylık fiili hizmet süresi zammı, sigortalıların ay içerisinde Kanunun 40 ıncı maddesinde
belirtilen işyerlerinde ve işlerde fiilen çalıştığı gün sayısına göre anılan maddede belirtilen
süreyle orantılı olarak tespit edilen gün sayısıdır.
Kamu idarelerince; günlük çalışma süresinin bir bölümünde fiili hizmet süresi zammı
kapsamındaki işlerde çalışan sigortalıların, ay içinde bu nitelikteki işlerde geçen çalışma saatleri
toplamının günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunacak gün üzerinden maddede
belirtilen miktarlarda verilen süreyle orantılı olarak hesap edilecektir.
Örnek 1- Cıva üretimi işleri sanayiinde cıva izabe fırınlarında görülen işlerde bir ayda 80
saat çalışan sigortalının, fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalıştığı gün sayısı 80 / 8 = 10 gün
olarak bulunur. Bu sigortalının ayın tamamında (30 x 8 = 240 saat) söz konusu işlerde çalışması
halinde bir ay için en fazla 7,5 gün fiili hizmet süresi zammı alması gerektiğinden, Kanun
kapsamında geçen on günlük çalışmasına karşılık verilecek fiili hizmet süresi zammı; FHZ Süresi
= 10 x 7,5 / 30 = 2,5 gün olur.
Örnek 2- Radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işlerde bir ayda 100 saat
çalışan sigortalının, fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalıştığı gün sayısı 100 / 8 = 12,5 gün
olarak bulunur. Gün küsuratları tama iblağ edileceğinden 13 gün olarak değerlendirilir. Bu
sigortalının ayın tamamında (30 x 8 = 240 saat) söz konusu işlerde çalışması halinde bir ay için
en fazla 7,5 gün fiili hizmet süresi zammı alması gerektiğinden, Kanun kapsamında geçen 13
günlük çalışmasına karşılık verilecek fiili hizmet süresi zammı; FHZ Süresi = 13 x 7,5 / 30 = 3,25
gün olur.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
290
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5.2- 5434 sayılı Kanun kapsamında çalışması bulunup 2008 yılı Ekim ayı başından
sonra çalışmaya devam edenler
Kanunun geçici 4 üncü maddesi gereğince, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
iştirakçi olup, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte veya daha sonra Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlardan, Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca fiili
hizmet süresi zammına hak kazananların bu sürelerine ilişkin bildirimleri 5434 sayılı Kanunun
mülga 34 üncü maddesi hükümlerine göre yapılacaktır.
5.2.1- Kuruma bildirimi yapılacak yıllık fiili hizmet süresi zammının tespiti
Yıllık fiili hizmet süresi zammı, sigortalıların yıl içerisinde Kanunun 40 ıncı maddesinde
belirtilen işyerlerinde ve işlerde fiilen çalıştığı gün sayısına göre anılan maddede belirtilen
miktarlarda verilen süreyle orantılı olarak tespit edilen gün sayısı olup, sürenin tespitinde
Genelgenin bu bölümünde belirlenen esaslara göre işlem yapılacaktır.
Örnek 1- Cıva üretimi işleri sanayinde cıva izabe fırınlarında görülen işlerde çalışan
sigortalının, bir yılda 1224 saat söz konusu işlerde çalışması halinde, 1224 / 8 = 153 gün fiili
hizmet süresi zammı kapsamında çalıştığı gün sayısı bulunur. Bu sigortalının yılın tamamında
(360 x 8 = 2880 saat) söz konusu işlerde çalışması halinde bir yıl için en fazla 90 gün fiili hizmet
süresi zammı alması gerektiğinden, Kanun kapsamında geçen 153 günlük çalışmasına karşılık
verilecek fiili hizmet süresi zammı; FHZ Süresi = 153 x 90 / 360 = 38,25 gün olur.
Örnek 2- Radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işlerde çalışan sigortalının, bir
yılda 1124 saat söz konusu işlerde çalışması halinde, 1124 / 8 = 140,5 gün fiili hizmet süresi
zammı kapsamında çalıştığı gün sayısı bulunur. Gün küsuratları tama iblağ edileceğinden 141
gün olarak değerlendirilir. Bu sigortalının yılın tamamında (360 x 8 = 2880 saat) söz konusu
işlerde çalışması halinde bir yıl için en fazla 90 gün fiili hizmet süresi zammı alması
gerektiğinden, Kanun kapsamında geçen 141 günlük çalışmasına karşılık verilecek fiili hizmet
süresi zammı; FHZ Süresi = 141 x 90 / 360 = 35,25 gün olur.
Örnek 3- Yangın söndürme işinde fiilen çalışan sigortalının, bir yılda 1348 saat söz
konusu işlerde çalışması halinde, 1348 / 8 = 168,5 gün fiili hizmet süresi zammı kapsamında
çalıştığı gün sayısı bulunur. Gün küsuratları tama iblağ edileceğinden 169 gün olarak
değerlendirilir. Bu sigortalının yılın tamamında (360 x 8 = 2880 saat) söz konusu işlerde
çalışması halinde bir yıl için en fazla 60 gün fiili hizmet süresi zammı alması gerektiğinden,
Kanun kapsamında geçen 169 günlük çalışmasına karşılık verilecek fiili hizmet süresi zammı;
FHZ Süresi = 169 x 60 / 360 = 28,1 gün olur.
6- Fiili hizmet
değerlendirilmesi
süresi
zammı
kapsamında
geçen
hizmetlerin
Kurumca
a) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında 40 ıncı
maddede yer alan tablonun (1) ila (15) numaralı sıralarında belirtilen işyerlerinde ve işlerde
çalışanlar 2008 yılı Ekim ayı başından, 6385 sayılı Kanunla söz konusu tabloya eklenen (16) ila
(18) numaralı sıralarında belirtilen işyerlerinde ve işlerde çalışanlar ise bu bölümün “7- Kanunun
geçici 48 nci maddesine göre yapılacak işlemler” alt başlığında belirtilen hakları saklı kalmak
şartıyla 2013 yılı Şubat ayı başından (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 7078
sayılı Kanunla söz konusu tabloya eklenen (19) numaralı sırasında belirtilen işyerlerinde ve
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
291
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
işlerde çalışanlar 25/8/2017 tarihinden itibaren, 7146 sayılı Kanunla söz konusu tabloya eklenen
(20) numaralı sırasında belirtilen işyerlerinde ve işlerde çalışanlar 3/8/2018 tarihinden itibaren
fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacaklardır. Bunların söz konusu işyeri ve işlerde geçen
çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayıları eklenecektir.
b) Sigortalıların 360 günden eksik sürelerine ait fiili hizmet süresi zammı, 360 gün için
eklenen fiili hizmet süresi zammı ile orantılı olarak belirlenecektir.
Örnek - Alüminyum fabrikası işyerinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında 330 gün çalışması bulunan sigortalının;
- Alüminyum fabrikası FHZ Süresi
= 330 x 60 / 360
Toplam FHZ Süresi
= 55 gün
c) Sigortalıların hizmetlerinin değerlendirilmesi sırasında fiili hizmet süresi zammının
küsuratlı çıkması halinde bir defaya mahsus olmak üzere küsuratlı günler tama iblağ edilecektir.
Örnek- Cam fabrikası işlerinde 3695 gün çalışması bulunan sigortalının;
Toplam FHZ Süresi
= 3695 x 60/360
= (615,84) 616 gün
d) Sigortalının değişik tarihlerde farklı fiili hizmet süresi zammına tabi işyerlerinde
çalışması halinde, prim ödeme gün sayısına ilave edilecek süre her çalışma için ayrı ayrı
belirlenecektir.
Örnek 1- Cam fabrikası işyerinde 1500 gün, demir çelik fabrikasında 1400 gün, maden
ocağında 1300 gün çalışması bulunan sigortalının;
- Cam fabrikasında FHZ Süresi
= 1500 x 60 / 360 = 250 gün
- Demir çelik fabrikası FHZ Süresi = 1400 x 90 / 360 = 350 gün
- Maden ocaklarında FHZ Süresi = 1300 x 180 / 360 = 650 gün
Toplam FHZ Süresi : 250 + 350 + 650 = 1250 gün
Örnek 2- Alüminyum fabrikası işyerinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında 1775 gün, demir çelik fabrikasında ise 835 gün olmak üzere toplam 2610
gün çalışması bulunan sigortalının;
- Alüminyum fabrikası FHZ Süresi
= 1775 x 60 / 360 = 295,84 gün
- Demir çelik fabrikası FHZ Süresi
= 835 x 90 / 360 = 208,75 gün
Toplam FHZ Süresi
= 295,84 + 208,75 = 505 gün
e) Aynı anda birden fazla işyerinde çalışan sigortalıya en yükseğine göre fiili hizmet
süresi zammı verilecektir. Birden fazla işyerinde kısmi süreli ya da tam süreli olarak çalışanlara
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
292
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
en yükseğinden başlamak üzere bir ayda fiili hizmet süresi zammı verilecek, bu süre 30 günü
geçmeyecek şekilde belirlenecektir.
Örnek 1- 2012 yılı Haziran ayında asit üretimi fabrikasından 8 gün normal, 22 gün fiili
hizmet süresi zammı, kok fabrikası işyerinden ise 15 gün normal 15 gün ise fiili hizmet süresi
zammı kapsamında çalışma bildirilen sigortalının, 2012 yılı Haziran ayına ait fiili hizmet süresi
zammı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
Bu sigortalının fiili hizmet süresi zammı hesabında asit üretimi fabrikasından bildirilen 22
günlük çalışmanın tamamı, kok fabrikası işyerinden bildirilen 15 günlük çalışmanın da 30 günü
tamamlayacak şekilde 8 günlük kısmı dikkate alınacaktır.
- Asit üretimi fabrikası FHZ süresi = 22 x 90 / 360 = 5,5
- Kok fabrikası FHZ süresi
= 8 x 60 / 360 = 1,4
2012 yılı Haziran ayına ait fiili hizmet süresi zammı toplamı (5,5 + 1,4 = 6,9) 7 gün olarak
dikkate alınacaktır.
Örnek 2- 2010 yılı Mayıs ayında her iki işyerinde de 30 gün çalıştığı halde, cıva üretimi
sanayi işyerinde 12 gün, çimento fabrikaları işyerinden de 24 gün fiili hizmet süresi zammı
kapsamında çalışma bildirilmiş olan sigortalının, 2010 yılı Mayıs ayına ait fiili hizmet süresi
zammı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
Bu sigortalının fiili hizmet süresi zammı hesabında cıva üretimi işleri sanayi işyerinden
bildirilen 12 günlük çalışmanın tamamı, çimento fabrikası işyerinden bildirilen 24 günlük
çalışmanın da 30 günü tamamlayacak şekilde 18 günlük kısmı dikkate alınacaktır.
- Cıva üretimi işleri sanayi FHZ süresi = 12 x 90 / 360 = 3
- Çimento fabrikası işyeri FHZ süresi
= 18 x 60 / 360 = 3
2010 yılı Mayıs ayına ait fiili hizmet süresi zammı toplamı 3+3 = 6 gün olarak dikkate
alınacaktır.
Örnek 3- 2013 yılı Nisan ayında asit üretimi fabrikasından 1/4/2013-17/4/2013
süresindeki çalışmasından dolayı 9 gün normal, 8 gün fiili hizmet süresi zammı, kok fabrikası
işyerinden ise 18/4/2013-30/04/2013 süresindeki çalışmasından dolayı 7 gün normal 6 gün ise
fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalışma bildirilen sigortalının, 2013 yılı Haziran ayına ait
fiili hizmet süresi zammı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
- Asit üretimi fabrikası FHZ süresi = 8 x 90 / 360 = 2
- Kok fabrikası FHZ süresi
= 6 x 60 / 360 = 1
2012 yılı Haziran ayına ait fiili hizmet süresi zammı (2+1) = 3 gün olarak dikkate
alınacaktır.
Örnek 4- 2013 yılı Eylül ayında iki ayrı gazete işyerinde de 30 gün çalıştığı halde, birinci
işyeri tarafından 16 gün, diğer işyerince ise 20 gün fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalışma
bildirilmiş olan sigortalının, 2013 yılı Eylül ayına ait fiili hizmet süresi zammı aşağıdaki şekilde
hesaplanacaktır.
Bu sigortalının fiili hizmet süresi zammı hesabında ikinci işyerinden bildirilen 20 günlük
çalışmanın tamamı, birinci işyerinden bildirilen 24 günlük çalışmanın da 30 günü tamamlayacak
şekilde 10 günlük kısmı dikkate alınacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
293
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
- İkinci gazete işinden FHZ süresi
= 20 x 90 / 360 = 5
- Birinci gazete işinden FHZ süresi = 10 x 90 / 360 = 2,5
2013 yılı Eylül ayına ait fiili hizmet süresi zammı = 7,5 gün olarak dikkate alınacaktır.
f) 2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanunun mülga 32 nci maddesi
kapsamındaki fiili hizmet süresi zammı, 2008 yılı Ekim ayı başından sonra Kanunun 40 ıncı
maddesinde yer alan tablonun (10) numaralı sırasında yer alan sigortalılar hariç, (13) ve (14)
numaralı sıralarında yer alan sigortalılar için sekiz, diğer sigortalılar için beş yılı geçmemek üzere
fiili hizmetlerine eklenecektir. Ancak, bu sürenin beş veya sekiz yılı geçmesi halinde önceki
süreler dikkate alınacak, sonraki süreler ise dikkate alınmayacaktır.
Örnek 1- Sigortalının 5434 sayılı Kanunun mülga 32 nci maddesine göre fiili hizmet
süresi zammı 2 yıl, Kanunun 40 ıncı maddesine göre fiili hizmet süresi zammı 2 yıl ise fiili
hizmet süresi zammından yararlanacağı azami süre 4 yıl olacaktır.
Örnek 2- Radyoiyonizan maddelerle çalışan sigortalının 5434 sayılı Kanunun mülga 32
nci maddesine göre fiili hizmet süresi zammı 7 yıl, Kanunun 40 ıncı maddesine göre fiili hizmet
süresi zammı 1 yıl ise, fiili hizmet süresi zammından yararlanacağı azami süre 7 yıl olacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Fiili hizmet süresi zammına tabi işyeri
ve işlerde geçen sürelerin gerek 3600 gün gerekse 1800 gün olup olmadığının tespitinde, fiili
hizmet süresi zammı kapsamındaki işyeri ve işlerde geçen tüm çalışma süreleri dikkate
alınacaktır. Sigortalıların fiili hizmet süresi zammından yararlandırılması gereken sürelerinin
tespiti ise işverenlerce Kuruma verilen fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki belge türleri esas
alınarak yapılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek- Demir ve çelik fabrikası
işyerinde her ay (01) nolu belge türü ile 4 gün normal çalışma süresi, (32) nolu belge türü ile de
26 gün üzerinden fiili hizmet süresi zammı kapsamında bir çalışma süresi bildirilen sigortalının
yaş haddi indirimden yararlanabilmesi için aranan 3600 günün tespitinde, bu işyerinde ay
içerisinde geçen tüm çalışma süreleri (26+4=30 gün) dikkate alınacak, ancak fiili hizmet süresi
zammı kapsamında toplam prim ödeme gün sayısına ilave edilecek gün sayısı (32) nolu belge
türü ile bildirilen gün sayıları toplanarak bulunacaktır.
g) Fiili hizmet süresi zammına tabi olarak farklı işyerlerinde değişik tarihlerde çalışan
sigortalının emeklilik yaş haddinden indirim yapılması için gerekli olan 3600 günü belirlenirken
tüm işyerlerinde geçen hizmetleri ayrı ayrı dikkate alınacaktır. Ancak, 3600 günün hesabında
dikkate alınan maden işyerlerinin yeraltı işyerlerinde geçen çalışmalarının 1800 günden az olması
halinde diğer çalışmaları için yaştan indirim yapılacak süre hesaplanırken bu çalışmalardan
dolayı indirim yapılacak süre hesaplanmayacaktır.
Örnek - Çimento fabrikası işyerinde 1600 gün, alüminyum fabrikası işyerinde 900 gün,
maden ocağında ise 1100 gün çalışması bulunan sigortalının, yaş haddinden indirim yapılmasında
aranan 3600 prim gün sayısının tespitinde fiili hizmet süresi zammı kapsamında tüm işyerlerinde
geçen hizmet süreleri (1600 + 900 + 1100 = 3600 gün) toplamı dikkate alınacak, ancak, çimento
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
294
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ve alüminyum fabrikalarında geçen çalışmalar için yaş indirimine esas fiili hizmet süresi zammı
hesaplanırken, maden işyerindeki çalışmalar 1800 gün olmadığından bu sürelere göre yaş
indirimine esas fiili hizmet süresi zammı hesaplanmayacaktır.
h) 2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanunun mülga 32 nci maddesine göre
fiili hizmet süresi zammına müstahak görevlerde çalışanların bu görevlerde geçirdikleri süreler,
2008 yılı Ekim ayı başından sonra da Kanunun 40 ıncı maddesi kapsamına tabi işlerde çalışmaları
durumunda sigortalıların yaş haddi indiriminden faydalanabilmeleri için aranan 3600 günün
doldurulmasında dikkate alınacaktır.
ı) 506 sayılı Kanunun mülga ek 5 inci maddesi kapsamında itibari hizmet süresine tabi
olarak çalışmakta iken, Kanunun 40 ıncı maddesine göre fiili hizmet süresi zammı uygulaması
kapsamına alınmayanların 2008 yılı Ekim ayı başından önce geçen itibari hizmet sürelerinin
değerlendirilmesinde 3600 gün prim ödeme şartı aranmayacaktır.
Örnek - 15/6/2004 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanunun mülga ek 5 inci maddesine
göre azotlu gübre fabrikasında geçen çalışmalarından dolayı itibari hizmet süresinden faydalanan
sigortalı, azotlu gübre fabrikasında geçen çalışmaların Kanunun 40 ıncı maddesi kapsamına
alınmaması nedeniyle 1/10/2008 tarihinden itibaren fiili hizmet süresi zammında
faydalanamamaktadır. Ancak, 15/6/2004 tarihinden 2008 yılı Ekim ayı başına kadar geçen süresi
3600 gün olmadığı halde itibari hizmet süresinden yararlandırılacaktır.
i) 2008 yılı Ekim ayı başından önce itibari hizmete tabi bu tarihten sonra fiili hizmet
zammı kapsamında çalışması bulunan sigortalıların toplam itibari/fiili hizmet sürelerinin 3600
günün altında olması halinde 2008 yılı Ekim ayı başına kadar olan sürede geçen itibari hizmet
süresi için sigortalılık süresine eklenecek ve eklenen süre 5 yılı geçmemek üzere emeklilik yaş
haddinden indirilecektir. Bunların 2008 yılı Ekim ayı başından sonra geçen süreleri için sadece
gün sayılarına ilave edilip yaş haddinden indirim yapılmayacaktır.
2008 yılı Ekim ayı başından önce ve sonra geçen hizmetlerin en az 3600 gün olması
halinde 2008 yılı Ekim ayı başından önceki itibari hizmet süreleri sigortalılık süresine eklenecek
ve eklenen süre 5 yılı geçmemek üzere emeklilik yaş haddinden indirilecektir. 2008 yılı Ekim ayı
başından sonra geçen süreler için hesaplanan fiili hizmet süresi zammı ise toplam prim ödeme
gün sayına ilave edilecek, ilave edilen sürenin yarısı da 3 yılı geçmemek üzere emeklilik yaş
hadlerinden indirilecektir.
Örnek 1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak özel
sektöre ait gazete işyerinde Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle
1/1/1999-1/1/2005 tarihleri arasında 6 yıl (2160 gün) 506 sayılı Kanunun mülga ek 5 inci
maddesi, 1/2/2013-1/6/2015 tarihleri arasında ise 2 yıl 4 ay (840 gün) Kanunun 40 ıncı maddesi
kapsamında çalışan sigortalının 3600 günü bulunmadığı halde 1/1/1999-1/1/2005 süresindeki
çalışmalarından dolayı 2160 / 4 = 540 gün1 yıl 6 ay itibari hizmet süresi sigortalılık süresine
eklenip emeklilik yaş haddinden de indirilecek, ancak, 1/2/2013-1/6/2015 tarihleri arasında geçen
çalışmalarına ait 840 / 4 = 210 günlük fiili hizmet süresi zammı prim ödeme gün sayısına ilave
edilecek ve emeklilik yaş haddinden herhangi bir indirim yapılmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
295
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak özel
sektöre ait gazete işyerinde Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle
1/1/1999-1/1/2007 tarihleri arasında 8 yıl (2880 gün) 506 sayılı Kanunun mülga ek 5 inci
maddesi, 1/2/2013-1/6/2015 tarihleri arasında ise 2 yıl 4 ay (840 gün) Kanunun 40 ıncı maddesi
kapsamında çalışan sigortalının 3600 günü bulunduğundan 1/1/1999-1/1/2007 süresindeki
çalışmalarından dolayı 2880 / 4 = 720 gün (2 yıl) itibari hizmet süresi sigortalılık süresine eklenip
emeklilik yaş haddinden de indirilecek, 1/2/2013-1/6/2015 tarihleri arasında geçen çalışmalarına
ait 840 / 4 = 210 günlük fiili hizmet süresi zammı da prim ödeme gün sayısına ilave edilecek ve
ilave edilen 210 günün yarısı 105 gün emeklilik yaş haddinden indirilecektir.
j) Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları uygulamasında, hesaplanan fiili hizmet süresi
zammı;
Kurşun ve arsenik işleri, cam fabrika ve atölyeleri, cıva üretimi işleri sanayi, çimento
fabrikaları, kok fabrikalarıyla termik santraller, alüminyum fabrikaları, demir ve çelik fabrikaları,
döküm fabrikaları, asit üretimi yapan fabrika ve atölyeler, radyoaktif ve radyoiyonizan
maddelerle yapılan işler, su altında veya su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işler,
ve itfaiye veya yangın söndürme işleri /işyerlerinde, Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı
sahibi olmak suretiyle basın ve gazetecilik mesleği ile Türkiye Radyo Televizyon Kurumu haber
hizmetlerinde fiilen çalışan sigortalılar ile yasama organı üyeleri veya dışardan atanan bakanlar
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ile cumhurbaşkanı yardımcıları, ceza infaz
kurumlarında çalışanlar ve insan sağlığına ilişkin işlerde görev yapanlar için beş yılı,
Türk Silahlı Kuvvetlerinde, (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında ve emniyet ve polis mesleğinde, Milli
İstihbarat Teşkilatında çalışan sigortalılar için ise sekiz yılı,
geçmemek üzere prim ödeme gün sayısına eklenecektir.
Yer altı işlerinin maden ocakları (elementer cıva bulunduğu saptanan cıva maden ocakları
hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altında yapılan işlerde en az 1800 gün çalışan
sigortalıların, prim ödeme gün sayısına ilave edilecek gün sayısında süre sınırı bulunmamaktadır.
Örnek – Asit üretimi fabrika işyerinde 9000 gün fiili hizmet süresi zammı kapsamında
çalışan sigortalının prim ödeme gün sayısına eklenecek hizmeti aşağıdaki şekilde hesaplanır.
Fiili hizmet süresi zammı: 9000 x 90 / 360= 2250 gün
Bu sigortalının prim ödeme gün sayına 5 yıl (1800 gün) ilave edilecek, 450 günlük fazla
kısmı hizmetlerine ilave edilmeyecektir.
k) Hesaplanan fiili hizmet süresi zammının emeklilik yaş hadlerinden indirilebilmesi için
“1- Fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacak sigortalılar’’ başlıklı bölümde yer alan
tablonun;
1) (10) uncu sırasındaki yeraltı işyerlerinin; maden ocakları (elementer cıva bulunduğu
saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altında yapılan
işlerinde çalışanların en az 1800,
2) (18) inci sırasındaki yasama organı üyeleri ile dışardan atanan bakanlar hariç,
sırasındaki işyerlerinin işlerinde çalışan sigortalıların ise en az 3600,
gün çalışmış olmaları gerekmektedir. Malullük ve ölüm hallerinde ise emeklilik yaş
haddinden herhangi bir indirim yapılmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
296
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Söz konusu tablonun;
(10) numaralı sırasında yer alanlar için hiçbir sınırlama olmaksızın fiili hizmet süresi
zammının tamamı,
(18) numaralı sırasında yer alanlar için 3 yılı geçmemek üzere fiili hizmet süresi
zammının tamamı,
Diğer sıralarda yer alan sigortalılar için ise yine 3 yılı geçmemek üzere fiili hizmet süresi
zammının yarısı,
emeklilik yaş hadlerinden indirilecektir.
(Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Kanunla yaştan yapılacak indirim
süresinin hesabı, toplam prim ödeme gün sayısına eklenen sürenin yarısı şeklinde
belirlendiğinden yaş hadlerinden yapılacak indirim süresi; prim ödeme gün sayısına sekiz yıl
ilave edilenler için üç yılı, beş yıl ilave edilenler için de 2,5 yılı geçemeyecektir. Diğer bir ifade
ile 5510 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi gereği yaştan düşülecek sürenin tespitinde, prim ödeme
gün sayısına ilave edilen sürenin yarısı esas alınacaktır.
l) Fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacak olan sigortalıların hizmet sürelerinin
değerlendirilmesinde hizmet kütüklerinde kayıtlı işyeri numarası üzerinden işyeri ünvanı ve iş
kolu kodu kontrol edilerek gerek 506 sayılı Kanunun mülga ek 5 inci maddesi gerekse Kanunun
40 ıncı maddesi kapsamına girip girmediği tespit edilecektir. Kanun kapsamında olmayan
işyerlerinden fiili hizmet süresi zammı ilavesi yapılacak şekilde bildirim yapıldığının anlaşılması
halinde sigortalılara fiili hizmet süresi zammı ilavesi yapılmayacaktır. Bu şekilde bildirim yapan
işyerlerinden doğru belge türüne göre aylık prim ve hizmet belgesini vermeleri istenecek ve bilgi
işlem kayıtları da buna göre düzeltilecektir.
7- 2008 yılı Ekim ayı başından önce maden işyerlerinde çalışmaya başlayan
sigortalılar
Kanunun geçici 9 uncu maddesinin beşinci fıkrası kapsamında, 2008 yılı Ekim ayı
başından önce maden işyerlerinin yeraltı veya yeraltı münavebeli işlerinde çalışan ve daha sonra
da bu işlerde çalışmaya devam eden sigortalıların bu işlerdeki çalışmasının en az 1800 gün olması
halinde bu çalışmalarının dörtte biri toplam prim ödeme gün sayılarına ilave edilecek ancak, ilave
edilen süre kadar ayrıca yaştan indirim yapılmayacaktır.
8- Kanunun geçici 48 nci maddesine göre yapılacak işlemler
Kanuna, 19/1/2013 tarihli ve 28533 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6385 sayılı
Kanunla eklenen geçici 48 nci madde uyarınca; 2008 yılı Ekim ayı başı ile 19/1/2013 tarihini
takip eden aybaşına kadar geçen sürede Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak
suretiyle basın ve gazetecilik mesleğinde ve Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda haber
hizmetinde fiilen çalışanlar ile yasama organı üyeleri ve dışardan atanan bakanların talepte
bulunarak bu dönemde geçen çalışmaları için hesaplanacak fiili hizmet süresi zammı
prim/karşılık tutarını ödemeleri halinde söz konusu süreleri fiili hizmet süresi zammı kapsamında
değerlendirilecektir.
Talepleri halinde bu madde kapsamında getirilen haklardan sigortalıların hak sahipleri ile
tarafına yaşlılık/emeklilik aylığı bağlananlar da yararlanacaklardır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
297
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
8.1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
çalışanlardan fiili hizmet süresi zammı prim farkını ödemek isteyenler hakkında yapılacak
işlemler
8.1.1 – İşverenler tarafından yapılacak işlemler
İşverenler, daha önce durumlarına uygun aylık prim ve hizmet belgesi ile bildirdikleri
Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle basın ve gazetecilik
mesleğinde ve Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda haber hizmetinde halen çalışmaya devam
eden, çalıştığı işinden ayrılan veya çalıştıktan sonra aylık bağlanan sigortalılardan; aylığını her
ayın 1’inde alanlar için 1/10/2008-31/1/2013, aylığını her ayın 15'inde alanlar için 15/10/200814/2/2013 tarihleri arasında geçen süre için fiili hizmet süresi zammı kapsamında fiilen
çalıştıkları sürelerle bu kapsamda çalışmadıkları sürelere ait aylık prim ve hizmet belgelerini ayrı
ayrı düzenleyerek; aylığını her ayın 1’inde alan sigortalılar için 1/5/2013, aylığını her ayın
15'inde alan sigortalılar için 15/5/2013 tarihine kadar bağlı bulundukları SGİM/SGM’ye kağıt
ortamında vereceklerdir.
Söz konusu belgeler işverenler tarafından fiili hizmet süresi zammına ilişkin yukarıdaki
açıklamalar doğrultusunda düzenlenerek Kuruma verilecektir.
Örnek – Özel sektöre ait gazete işyerince, Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı
sahibi olmak suretiyle 1/10/2008-1/2/2013 tarihleri arasında fiili hizmet süresi zammı
kapsamında fiilen ayda 125 saat çalışmış olan sigortalı, bu çalışma saatinin günlük çalışma
saatine bölünmesi suretiyle bulunan gün sayısı (125 / 7,5 = 16,66) tama iblağ edildikten sonra 17
günlük süresi için (32) nolu, kalan 13 günlük süre için ise (01) nolu belge türü ile Kuruma
bildirilecektir.
8.1.2 – Prim farkını ödemek isteyen sigortalılar hakkında yapılacak işlemler
Fiili hizmet süresi zammı prim farkını ödemek için Ek 31’de yer alan dilekçe ile en son
çalışmalarının geçtiği SGİM/SGM’ye başvuran sigortalıların ödeyecekleri prim farkları,
işverenleri tarafından fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki çalışmalarının bildirildiği aylık
prim ve hizmet belgesinde kayıtlı prime esas kazanç tutarlarına göre hesaplanacaktır.
Fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işlerden aynı anda birden fazlasına tabi
çalışılması halinde, en yükseğine göre fiili hizmet süresi zammı verilmesi gerektiğinden,
sigortalılar adına başka bir işyerinden 360 gün için 90 veya 180 gün fiili hizmet süresi zammı
eklenecek çalışma bildirilip bildirilmediği araştırılacak, çalışma bildirilmiş ise bu çalışmalarından
dolayı fiili hizmet süresi zammı verileceğinden talebi reddedilecektir.
Yapılan inceleme sonucunda, fiili hizmet süresi zammına ilişkin prim farkını ödemesi
gerektiği anlaşılan sigortalı, diğer SGİM/SGM’ye bağlı işyerlerinde de fiili hizmet süresi zammı
kapsamında çalışmış ise dilekçesinin bir örneği bu ünitelere de gönderilecektir.
İlgili ünitelerce doldurularak gönderilen “Geçici 48 inci Madde Gereğince Fiili Hizmet
Süresi Zammı Prim Farkını Gösterir Tablo”daki (Ek 32) bilgiler ile kendi ünitesinde geçen
çalışmalar için düzenlenen söz konusu tablodaki bilgiler ilgili programa aktarılarak borç
hesaplanıp altı ay içinde ödemesi gerektiği hususunda sigortalıya yazılı olarak bilgi verilecektir.
Söz konusu bilgisayar programı işletime açıldığında yapılacak işlemler ayrıca
talimatlandırılacaktır.
Örnek 1- Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle basın ve
gazetecilik işinde 1/10/2008-31/1/2010 tarihleri arasında İstanbul’da, 1/2/2010- 1/2/2013 tarihleri
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
298
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
arasında Ankara’da geçen çalışmalarına ait fiili hizmet süresi zammı prim farkını ödemek için
5/5/2013 tarihinde yazılı olarak Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne başvuran sigortalının
dilekçesinin bir örneği İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilerek temin edilen
Geçici 48 inci Madde Gereğince Fiili Hizmet Süresi Zammı Prim Farkını Gösterir Tablo’daki
bilgiler ile bu kapsamda kendi ünitesinde geçen çalışmalar esas alınarak düzenlenen söz konusu
tablodaki bilgilere göre hesaplanan prim farkı tutarını sigortalı 5/7/2013 tarihinde (altı ay içinde)
ödemiştir. Söz konusu sürelere ait fiili hizmet süresi zammı prim ödeme gün sayısına
eklenecektir.
Örnek 2- Özel sektöre ait gazete işyerinde Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı
sahibi olmak suretiyle 1/1/2003-1/7/2018 tarihleri arasında çalışan sigortalı 1/10/2008-1/2/2013
tarihleri arasında geçen çalışmalarına ait fiili hizmet süresi prim farkını ödememiştir. Bu sigortalı,
1/1/2003-1/10/2008 süresindeki çalışmalarından dolayı 506 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesine
göre itibari hizmet süresinden, 1/2/2013–1/7/2018 tarihleri arasındaki çalışmalarından dolayı da
fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacaktır.
Örnek 3- Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle 1/10/200830/2/2009 süresinde Kırıkkale’de, 1/7/2009-30/4/2011süresinde Eskişehir’de ve 1/10/20111/2/2013 süresinde ise Ankara’da çalışan ve fiili hizmet süresi zammı prim farkını ödemek için
8/3/2013 tarihinde yazılı olarak başvuran sigortalının dilekçesinin birer örneği Ankara Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğünce, Kırıkkale ve Eskişehir il Müdürlüklerine intikal ettirilecektir. Anılan
il müdürlüklerince fiili hizmet süresi zammı kapsamında geçen çalışmaların bildirildiği aylık
prim ve hizmet belgesindeki gün sayısı ve prime esas kazanç tutarlarına göre tablo aşağıdaki
şekilde doldurularak Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilecektir.
GEÇİCİ 48 İNCİ MADDE GEREGİNCE FİİLİ HİZMET SÜRESİ ZAMMI PRİM FARKINI GÖSTERİR TABLO
Sigortalının Adı Soyadı
T.C Kimlik Numarası
Sigorta Sicil Numarası
Yıl
Ay
2008 Ekim
Kasım
Aralık
2009 Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
2010 Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
İşe Giriş
Tarihi
EK:32
:
:
:
Gün
İşten Çkış
Tarihi
FHZ
FHZ Prim
PrimOranı
Farkı Tutarı
% 1,5
Yıl
Ay
İşe Giriş
Tarihi
Gün
FHZ
İşten Çkış Prime Esas
FHZ Prim
PrimOranı
Tarihi
Kazaç Tutarı
Farkı Tutarı
% 1,5
2011 Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
2012 Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
2013 Ocak
DİKKAT : Bu belge işverenler tarafından fiili hizmet süresi zammı kapsamında geçen çalışmaların bildirildiği aylık prim ve hizmet belgesine göre doldurulacaktır.
Prime esas kazanca göre % 1,5 oranı üzerinden FHZ prim farkı tutarı program tarafından hesaplanacaktır.
BELGEYİ DÜZENLEYEN YETKİLİNİN
Adı Soyadı İmzası ve Kaşe/Mühür
…./……./20….
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
299
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Tahakkuk ettirilen prim tutarının Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden şubat ayı
başından itibaren 6 ay içinde Kurumumuz hesaplarına ödenmesi, 6 altı ay içinde prim farkını
ödemeyen veya noksan ödeyen sigortalının prim farkının tamamını veya kalan kısmını ödemek
için Kuruma yeniden yazılı olarak başvurması ve ödeyeceği prim tutarının da bu talebine göre
gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte yeniden hesaplanması gerekmektedir.
Örnek 4- 6/4/2013 tarihinde yazılı olarak başvuran sigortalı, Kurumca bildirilen borcunu
altı ay içinde (1/2/2013-1/8/2013 süresinde) ödememiştir. 1/8/2013 tarihinden sonra başvuran
sigortalıdan prim farkı gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte tahsil edilecektir.
Prim farkını ödemek için yazılı olarak başvurmasına rağmen, fiili hizmet süresi zammı
kapsamındaki çalışmalarına ait aylık prim ve hizmet belgesinin Kuruma verilmediği anlaşılan
sigortalının, talebi doğrultusunda söz konusu prim belgesi işverenden yazılı olarak talep
edilecektir. Aylık prim ve hizmet belgesinin, fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalışılmaması
ya da işyerinin faal olmaması gibi nedenlerle verilmemesi durumunda zaman aşımı süresi de
dikkate alınarak sigortalının 2008 yılı Ekim ayı başı ile 2013 yılı Şubat ayı başına kadar geçen
sürede Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle basın ve gazetecilik
mesleğinde ve Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda haber hizmetinde çalışıp çalışmadığı
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarına incelettirildikten sonra gerekli işlemler
yapılacaktır.
Fiili hizmet süresi zammı prim farkını ödeyen ancak, ihbar ve şikayette bulunulması veya
şüphe duyulması nedeniyle yapılan inceleme sonucunda prim tutarı hesaplanan sürelerin
tamamında ya da bir bölümünde fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalışmadığı tespit edilen
sigortalı hakkında yapılan işlemler iptal edilerek ödemiş olduğu prim tutarı iade edilecektir.
8.2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışanlar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalıları çalıştıran kamu
idareleri, aylığını her ayın 1’inde alan sigortalılar için 1/10/2008-31/1/2013, aylığını her ayın
15'inde alan sigortalılar için 15/10/2008-14/2/2013 tarihleri arasında fiili hizmet süresi
zammından yararlandırılmaya müstahak olan sigortalıların bu haktan yararlandırılmayı talep edip
etmediklerine bakmaksızın, halen görev yapan ya da bu süre içerisinde herhangi bir nedenle
görevinden ayrılmış olanların son görev yaptıkları Kurumca aylık/yıllık fiili hizmet süresi zammı
prim belgesini düzenleyerek aylığını her ayın 1’inde alan sigortalılar için 1/5/2013, aylığını her
ayın 15'inde alan sigortalılar için 15/5/2013 tarihine kadar Sosyal Güvenlik Kurumu (Değişik,
11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire
Başkanlığına kağıt ortamında göndereceklerdir.
Fiili hizmet süresi zammı kapsamında geçen süreler için Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılar tarafından ödenecek prim/karşılık tutarları, ilgili
kamu idaresi tarafından ek mahiyetteki prim ve hizmet belgesinde kayıtlı çalışmaların geçtiği
tarihteki prime esas kazanç/emekli keseneğine esas aylık tutarına göre hesaplanacak, söz konusu
belgeler fiili hizmet süresi zammına ilişkin yukarıda belirtilen genel esaslar da dikkate alınmak
suretiyle düzenlenecektir.
Örnek 1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında Basın Kartı
Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle kamu idaresinde basın müşaviri olarak
15/2/2004-14/7/2017 tarihleri arasında çalışan sigortalı, 15/2/2004-14/10/2008 tarihleri arasında
geçen çalışmalarından dolayı 5434 sayılı Kanunun mülga 32 nci maddesine, 15/10/2008EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
300
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
14/2/2013 tarihleri arasında geçen çalışmalarından dolayı 6385 sayılı Kanunla Kanuna eklenen
geçici 48 nci maddeye göre, 15/2/2013 tarihinden sonra geçen çalışmaları için ise 6385 sayılı
Kanunun 15 nci maddesi ile Kanunun 40 ncı maddesine eklenen hüküm uyarınca fiili hizmet
süresi zammından yararlandırılacaktır.
Örnek 2- Kamu kurumunda 2008 yılı Ekim ayı başından 14/2/2013 tarihine kadar Basın
Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle haber işlerinde fiilen çalışan 17
personel bulunmaktadır. Bunlardan 10 personel 2008 yılı Ekim ayı başından önce, 7 personel ise
bu tarihten sonra devlet memuru olarak göreve başlamıştır. Ayrıca söz konusu personelden 2’si
2010 yılında emekliye ayrılmış, 1 personel ise 12/2/2011 tarihinde istifa etmiştir. Bu durumda
ilgili kamu kurumunca, emekliye ayrılmış iki personel için emekliye ayrılış tarihine kadar,
istifaen görevinden ayrılmış bir personel için ise istifa ettiği tarihe kadar geçen süre de dikkate
almak suretiyle, 10 personel için “Yıllık Fiili Hizmet Süresi Zammı Prim Belgesi”, 7 personel
için ise “Aylık Fiili Hizmet Süresi Zammı Prim Belgesi” düzenlenerek 15/5/2013 tarihine kadar
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet
Daire Başkanlığına kağıt ortamında gönderilecektir.
Örnek 3- Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda haber hizmetinde Basın Kartı
Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle 12/4/2005 tarihinden itibaren basın
müşaviri olarak Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışan sigortalı
talebine bakılmaksızın 15/2/2013 tarihinden itibaren fiili hizmet süresi zammından
yararlandırılacak, talep etmesi halinde ise Kurumunca gönderilen ek mahiyetteki aylık/yıllık fiili
hizmet süresi zammı prim belgelerine göre tahakkuk ettirilen ve Kurumumuzca tarafına bildirilen
prim/karşılık miktarını yatırması halinde, 15/10/2008-14/2/2013 tarihleri arasında geçen süresine
karşılık gelen fiili hizmet süresi zammı hizmetine ilave edilecektir.
2008 yılı Ekim ayı başı ile 6385 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşı
arasındaki süreye ait fiili hizmet süresi zammı primlerini/karşılıklarını ödemek için yazılı olarak
müracaat eden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılara,
Kurumlarca gönderilen ek mahiyetteki aylık/yıllık fiili hizmet süresi zammı prim belgelerinde
tahakkuk ettirilen prim/karşılık miktarları (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığınca bildirilecektir.
Sigortalıların 6385 sayılı Kanunla belirlenen süreyi geçirerek cezalı duruma düşmemeleri
için 2008 yılı Ekim ayı başı ile 6385 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşı
arasında geçen çalışmalarından dolayı fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmaya müstahak
olup olmadığı tespit edilmeden borç tutarı tarafına bildirilecek, daha sonra yapılan araştırma
sonucu müstahak olmadığı tespit edilenlerin prim/karşılık tutarını yatırmış olsalar dahi yatırmış
oldukları prim/karşılık tutarı kısmen veya tamamen iade edilerek, sadece müstahak olduğu süre
için fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacaktır.
Sigortalılardan, kendilerine bildirilen fiili hizmet süresi zammı prim/karşılık tutarlarını,
aylığını her ayın 1’inde alanlar 1/8/2013, aylığını her ayın 15'inde alanlar ise 15/8/2013 tarihine
kadar Kurumumuzun Ziraat Bankasında bulunan “ONLİNE TAHSİLATLAR SOSYAL
GÜVENLİK KURUMU SGK(EMS/BAĞ/SSK)-DİĞER TAHSİLATLAR” hesabına, saymanlık
adı “GELİR MUHASEBE”, tahsilat tipi “DİĞER EMSAN TAHSİLATI” olarak belirtilmek
suretiyle yatıracak ve alacakları banka dekontunun bir örneğini dilekçe ekinde ilgili Başkanlığa
göndereceklerdir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
301
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalıların prim/karşılık
tutarını hiç ödememiş veya kısmen ödemiş olmasına rağmen yasal süre geçtikten sonra borcun
tamamını ya da kalan kısmını ödemek için (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı
Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına yazılı olarak müracaat etmesi
halinde, ödenmesi gereken prim/karşılık tutarı gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte
hesaplanarak taraflarına bildirilecektir.
Örnek 4- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında Basın Kartı
Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle 15/1/2010-14/2/2013 tarihleri arasında
basın müşaviri olarak görev yapan ve söz konusu tarihler arasında geçen çalışmalarından dolayı
yararlandırılacağı fiili hizmet süresi zammı için bildirilen 5.448,65 TL’nin, 3.500 TL’sini
18/7/2013 tarihinde Kurumumuz hesabına yatıran sigortalının, yatırdığı tutara karşılık gelen 4 ay
15 gün süresi hizmetine eklenmiştir. Sigortalının 15/8/2013 tarihinden sonra kalan 1.948,65
TL’yi yatırmayı talep etmesi halinde bu tutara 15/8/2013 tarihinden paranın yatırılacağı tarihe
kadar geçen süre için gecikme zammı ve gecikme cezası uygulanacaktır.
8.3- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine tabi
sigortalılar hakkında uygulanacak ortak hususlar
a) İşverenler ile kamu idarelerince üç aylık yasal sürede Kuruma verilmeyen fiili hizmet
süresi zammı kapsamındaki çalışmalara ait her bir ek belge için Kanunun 102 nci maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca idari para cezası uygulanacaktır.
b) Sigortalılar tarafından ödenecek prim farkı/karşılık tutarı, işverenler/kamu idareleri
tarafından verilen fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki ek mahiyetteki prim ve hizmet
belgesinde kayıtlı çalışmaların geçtiği tarihteki prime esas kazanç/emekli keseneğine esas aylık
tutarına göre hesaplanacaktır.
c) 2008 yılı Ekim ayı başından 2013 yılı Şubat ayı başına kadar geçen sürenin bir
kısmında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, bir kısmında ise (c) bendi
kapsamında çalışanların, (a) bendi kapsamında geçen çalışmalarına ait işlemler en son
çalışmasının geçtiği SGİM/SGM’ce, (c) bendi kapsamında geçen çalışmalarına ait işlemler ise
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32
sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet
Daire Başkanlığınca yapılacaktır.
Örnek- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında Basın Kartı
Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle 1/10/2008-30/2/2009 süresinde Sivas’ta,
1/7/2009-30/5/2011süresinde İstanbul’da fiilen gazetecilik yapan sigortalı, 12/6/2011 tarihinde
seçimler sonucunda milletvekili seçilmiştir. (a) bendi kapsamında geçen çalışmalara ait fiili
hizmet süresi zammı prim farkı bu kapsamda en son çalışmasının geçtiği İstanbul ilindeki
SGM’ce hesaplanacak, (c) bendi kapsamında milletvekili olarak geçen çalışmalara ait işlemler
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32
sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet
Daire Başkanlığınca yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
302
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
d) Tahakkuk ettirilen prim farkı/karşılık tutarının ödenmemesi durumunda, fiili hizmet
süresi zammı verilmeyecek, noksan ödenmesi halinde ise ödenmiş olan miktar 2008 yılı Ekim
ayından başlamak üzere ilgili aylara/yıllara maledilerek fiili hizmet süresi zammı buna göre
hesaplanacaktır.
Örnek 1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında basın kartı
sahibi olmak suretiyle 1/10/2008 - 31/1/2013 tarihleri arasında geçen fiili hizmet süresi zammı
kapsamındaki çalışmalarına ait prime esas kazancın alt sınırına göre 615 TL prim farkının 500
TL’sini ödeyen sigortalının ödemiş olduğu miktar, 2008 yılı Ekim ayından başlamak üzere ilgili
aylara/yıllara maledilerek fiili hizmet süresi zammı buna göre hesaplanacaktır.
Örnek 2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında Basın Kartı
Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle 15/1/2010-14/2/2013 tarihleri arasında
basın müşaviri olarak görev yapan sigortalıya söz konusu tarihler arasında geçen çalışmalarından
dolayı yararlandırılacağı 163 gün fiili hizmet süresi zammı için % 5 prim oranına göre toplam
3.206,8 TL yatırması gerektiği bildirilmiştir. Sigortalı 18/7/2013 tarihinde Kurumumuza 2.500
TL yatırmıştır.
Buna göre, aşağıdaki tabloda da gösterildiği gibi yatırılan tutar geçmiş tarihten başlayarak
hizmete maledilecek olup, sigortalı yatırdığı tutara karşılık gelen 112 gün için fiili hizmet süresi
zammından yararlandırılacaktır. İlgilinin yatırdığı tutardan artan 6,15 TL talebi halinde iade
edilecektir.
YATMASI
HAK TAHSİL TAHSİL
YASAL
GÜNLÜK
KALAN
KALAN
DÖNEMLER
GEREKEN
EDİLEN EDİLECEK EDİLEN
FHSZ
FHSZ
ORT.
TUTAR
GÜN
TUTAR
GÜN
TUTAR
TUTAR
15.1.2010
14.1.2011
15.1.2011
14.1.2012
15.1.2012
14.1.2013
15.1.2013
14.2.2013
90
1.604,49
90
1.742,55
90
1.935,27
7,5
166,34
277,5
5.448,65
17,83
50
891,38
19,36
55
1.064,89
21,50
53
1.139,66
22,18
5
110,89
163
3.206,83
891,38
-
50
-
1.064,89
-
55
-
537,58
602,08
7
46
-
110,89
0
5
2.493,85
712,97
112
51
e) Prim/karşılık tutarının, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c)
bentlerine tabi sigortalılar tarafından aylığını her ayın 1’inde alanlar için 1/8/2013, aylığını her
ayın 15'inde alanlar için 15/8/2013 tarihine kadar Kuruma ödenmesi gerekmekte olup,
prim/karşılık tutarının söz konusu sürelerde ödenmemesi halinde, ödenmeyen tutar için yasal
sürenin bitim tarihinden itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Kanunun 89 uncu maddesi
uyarınca gecikme zammı ve gecikme cezası uygulanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
303
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1– Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında basın kartı
sahibi olmak suretiyle 1/10/2008-31/1/2013 tarihleri arasında geçen fiili hizmet süresi zammı
kapsamındaki çalışmalarına ait prime esas kazancına göre 800 TL olarak hesaplanan prim
farkının 500 TL’sini altı aylık süre içinde ödeyen sigortalı, kalan süreye ait borcunu ödemek için
2/11/2013 tarihinde Kuruma başvurmuştur. Öncelikle yasal süresinde ödediği 500 TL 2008 yılı
Ekim ayından başlamak üzere ilgili aylara maledildikten sonra kalan sürelere ait fiili hizmet
süresi zammı prim farkı, 2/11/2013 tarihine kadar yeniden gecikme zammı ve gecikme cezası ile
birlikte hesaplanarak tahsil edilecektir.
Örnek 2- Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın
kartı sahibi olmak suretiyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
haber hizmetlerinde fiilen görev yapan ve 25/5/2013 tarihli dilekçesi ile 15/10/2008-15/2/2013
tarihleri arasında geçen çalışmalarından dolayı fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmayı
talep eden sigortalı, Kurumunca gönderilen ek mahiyetteki aylık/yıllık fiili hizmet süresi zammı
prim belgelerinde tahakkuk ettirilen ve kendisine bildirilen prim/karşılık miktarını 6 aylık sürenin
bitim tarihi olan 15/8/2013 tarihine kadar Kurumumuz hesabına yatırmayıp daha sonraki bir
tarihte yatırmak istemesi halinde, ödemesi gereken tutara 15/8/2013 tarihinden ödemeyi yapacağı
tarihe kadar geçen süre için gecikme zammı ve gecikme cezası uygulanacaktır.
f) Kanunun geçici 48 inci maddesi uyarınca fiili hizmet süresi zammından
yararlandırılanların yazılı olarak talepte bulunmaları halinde, bu madde kapsamında haklarında
yapılan işlemler bir defaya mahsus olmak üzere iptal edilecek ve ödedikleri tutarlar iade
edilecektir.
g) Birden fazla SGİM/SGM’ye bağlı işyerlerinde fiili hizmet süresi zammı kapsamında
çalışması bulunanlara ait işlemlerin yürütülmesinde herhangi bir gecikmeye meydan verilmemesi
için her türlü tedbir alınacaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
İtibari Hizmet Süresi
Kanunun 49 uncu maddesi ve geçici 7 nci maddesi ile itibari hizmet süresi düzenlenmiş
olup, 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle Kanun hükümlerine göre işlem yapılacaktır.
1- Kanunun 49 uncu maddesine göre itibari hizmet süresi
1.1- İtibari hizmet süresinden yararlanacak sigortalılar
Kanunun yürürlük tarihinden sonra Kanunun 4 üncü maddesine göre sigortalı olan;
(a) Subay (yedek subay dahil), astsubay, uzman jandarma, uzman erbaşlar, er veya
erbaşlar ile sivil görevlilerden;
- Harbi doğuran genel ve kısmi seferberliğe katılanlar,
- Seferberliği gerektiren iç tedip hareketlerine fiilen katılan birliklerde görevli olanlar,
- Harp veya seferberlik ilan edilmeden, Anayasanın 92 nci maddesi veya Türkiye’nin taraf
olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca yabancı ülkelere gönderilenler,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
304
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(b) Harp halinde düşmana tutsak düşen veya düşman tarafından enterne edilen
sigortalılardan kanunları gereğince, aylıkları ödenmek suretiyle, sözleşmeli personel hariç olmak
üzere kurumları ile ilgileri kesilmeyenler,
(c) Kamu idarelerinde pilot olan ve olmayan uçucu, denizaltıcı, dalgıç, kurbağa adam ve
paraşütçüler,
itibari hizmet süresinden yararlandırılacaklardır.
1.2- İtibari hizmet süresine esas alınacak hizmetler ve eklenecek süreler
Harbi doğuran genel ve kısmi seferberliğe katılanların, harbin ilanından seferberliğin
bitim tarihine kadar, seferberliği gerektiren iç tedip hareketlerine fiilen katılan birliklerde görevli
olanların, çarpışmaların başlangıcından seferberliğin sona erdiği tarihe kadar, harp veya
seferberlik ilân edilmeden, Anayasanın 92 nci maddesi veya Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası
sözleşmeler uyarınca, yabancı ülkelere gönderilen Türk Silâhlı Kuvvetlerinde, (Ek, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığında görev yapanların çarpışma meydana gelmesi halinde, çarpışma süresince veya
çarpışma bitmeden dönenler için Türkiye’ye dönüş tarihine kadar, geçen tutsaklık süreleri dahil
fiili hizmet sürelerinin, bu hareketlere sivil görevli, er veya erbaş olarak katılanların, bu
durumlarda geçen fiili hizmet süreleri ile bu tarihlerden sonra devam eden tutsaklık sürelerinin,
harp halinde düşmana tutsak düşen veya düşman tarafından enterne edilen sigortalılardan
kanunları gereğince, aylıkları ödenmek suretiyle, sözleşmeli personel hariç olmak üzere
kurumları ile ilgileri kesilmeyenlerin, bu durumlarda geçen fiili hizmet sürelerini her yılı için altı
ay itibarî hizmet süresi olarak hizmet süresine eklenecektir.
Kamu idarelerinde pilot olan ve olmayan uçucu, denizaltıcı, dalgıç, kurbağa adam ve
paraşütçülerin bu görevlerde geçirdikleri fiilî hizmet sürelerinin her yılı için üç ay itibarî hizmet
süresi eklenecek olup, bunlardan subay (yedek subay dahil), astsubay, uzman jandarma, uzman
erbaş olarak görev yapanlardan harbi doğuran genel ve kısmî seferberliğe katılanlar ile
seferberliği gerektiren iç tedip hareketlerine fiilen katılan birliklerde görevli olanlar için itibarî
hizmet süresi zamları ayrıca eklenecektir.
Sigortalıların yıl içerisinde yararlandırılacakları itibari hizmet süresi;
- Kanunun yürürlük tarihinden önce göreve başlayanların bu kapsamda göreve
başladıkları günü takip eden aybaşından başlayıp bu görevlerinden ayrıldıkları ayı takip eden ayın
sonuna kadar geçen hizmet sürelerine,
- Kanunun yürürlük tarihinden sonra göreve başlayanların ise bu kapsamda göreve
başladıkları günden başlayıp bu görevlerinden ayrıldıkları güne kadar geçen hizmet sürelerine,
göre belirlenecektir.
1.3- İtibari hizmet sürelerinin değerlendirilmesi
Kanunun 49 uncu maddesine göre itibari hizmet süresi; Kanuna göre bağlanacak
aylıkların ve yapılacak toptan ödemelerin hesabında dikkate alınan, ancak hiçbir şekilde Kanunla
tanınan hakları kazanma bakımından gerekli prim ödeme gün sayısı, yaş ve emeklilik
ikramiyesinin hesabında nazara alınmayacak süredir.
Kamu idarelerinde pilot olan ve olmayan uçucu, denizaltıcı, dalgıç, kurbağa adam ve
paraşütçüler için görevde bulundukları süreler için verilen itibari hizmet süresinde süre
sınırlaması bulunmazken, diğer hallerde eklenecek itibari hizmet süreleri toplamı ise üç yılı
geçmeyecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
305
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1.4- İtibari hizmet süresi zammından yararlananların kuruma bildirilmesi
1.4.1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak ilk defa
çalışanların itibari hizmet sürelerinin kuruma bildirilmesi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca ilk defa sigortalı
olanlardan itibari hizmet süresine müstahak olanların bildirimleri “Yıllık İtibari Hizmet Süresi
Prim Belgesi” ile kurumlarınca yapılacaktır.
1.4.2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak ilk defa
çalışanların itibari hizmet sürelerinin Kuruma bildirilmesi ve primlerin ödenmesi
İtibari hizmet süresi, kamu idarelerinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine tabi olarak çalışan pilot olan ve olmayan uçucu, denizaltıcı, dalgıç, kurbağa adam ve
paraşütçülere 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren verilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıların itibari hizmet
süresine tabi işlerde çalışmaları halinde, Aralık ayında tam ya da kısmi çalışması olan sigortalılar
için Aralık ayı aylık prim ve hizmet belgesinde 90 numaralı belge türü verilmek suretiyle Kuruma
bildirilmesi, prim tutarlarının da Aralık ayına ait primlerin ödeme süresi içinde Kuruma ödenmesi
gerekmektedir.
İtibari hizmet süresine ilişkin yıllık prim tutarının hesaplanmasında, öncelikle Aralık
ayına ilişkin aylık prim ve hizmet belgesi verilecek daha sonra 90 numaralı belge
düzenlenecektir.
Örnek 1- 2009 yılı içinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında her ayın 15’i ila takip eden ayın 14’ü arasındaki dalgıç olarak geçen çalışmalarına
istinaden ücret alan sigortalının, itibari hizmet süresine ilişkin 2009 yılı Ocak ila Aralık ayları
arasındaki yıllık itibari hizmet süresi prim tutarı 2009 yılı Aralık ayı aylık prim ve hizmet
belgesinin (90) numaralı belge türü seçilmek suretiyle düzenlenerek en geç 7/2/2010 tarihine
kadar Kuruma gönderilecek ve muhteviyatı prim tutarları ise en geç 14/2/2010 tarihine kadar
ödenecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalının ilgili yılın
Aralık ayı içinde istirahat, ücretsiz izin gibi nedenlerle çalışmasının bulunmaması halinde
ortalama günlük kazancı, Kuruma verilmiş olan en son aya ilişkin aylık prim ve hizmet
belgesindeki prime esas kazanç tutarı ve prim ödeme gün sayısı esas alınmak suretiyle
hesaplanacaktır.
İtibari hizmet süresi kapsamındaki sigortalıların;
- İtibari hizmet süresi gün sayısı, yıl içinde 360 gün itibari hizmet süresine tabi işlerde
çalışmaları halinde 90 gün itibari hizmet süresi verilecek, 360 günden az çalışmaları halinde ise
(İtibari Hizmete Tabi Çalışılan Gün Sayısı x 90 / 360) formülü ya da (İtibari Hizmete Tabi
Çalışılan Gün Sayısı / 4) formülü ile
- İtibari hizmete esas günlük kazanç tutarı, sigortalının ilgili yılın Aralık ayındaki/en son
çalışmasının geçtiği aydaki/işten ayrıldığı aydaki günlük kazanç tutarının, itibari hizmet
kapsamındaki gün sayısı ile çarpılması suretiyle
- İtibari hizmete esas kazanç ise (İtibari hizmete esas günlük kazanç tutarı x İtibari hizmet
süresi gün sayısı) formülü ile
hesaplanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
306
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 2- 2009 yılında kurbağa adam olarak 240 gün görev yapan sigortalının,
17/11/2009-31/12/2009 tarihleri arasında ücretsiz izinli olduğu ve 2009/Kasım ayına ilişkin 1
numaralı belge türü seçilmek suretiyle düzenlenen aylık prim ve hizmet belgesinde kayıtlı prim
ödeme gün sayısının 16, prime esas kazanç tutarının ise 2.000 TL olduğu varsayıldığında, itibari
hizmet süresine ait prim tutarının hesabına esas ortalama günlük kazanç 2.000 / 16 = 125 TL
olacaktır. Bu sigortalının 2009 yılı için itibari hizmet süresi 240 x 90 / 360 = 60 gün yada
doğrudan 240 / 4 = 60 gün, prime esas kazanç tutarı ise 60 x 125 = 7.500 TL olacaktır.
Sigortalının yıl içinde işten ayrılması halinde Aralık ayı beklenmeden, ortalama günlük kazancı
işten ayrıldığı aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesindeki prime esas kazanç tutarı ve prim
ödeme gün sayısı esas alınmak suretiyle hesaplanacak, itibari hizmet süresine ait primler ise
sigortalının işten ayrıldığı aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinde 90 numaralı belge türü
seçilmek suretiyle bildirilecektir.
İtibari hizmet süresi kapsamındaki sigortalının aynı zamanda Kanunun 40 ıncı maddesine
tabi fiili hizmet süresi zammı kapsamında işyeri ve işlerde çalışıyor olması halinde, bu defa
itibari hizmet süresine ilişkin primler,
- 60 gün fiili hizmet gün sayısı eklenecek işlerde çalışan sigortalılar için, 91 numaralı
belge türü,
- 90 gün fiili hizmet gün sayısı eklenecek işlerde çalışan sigortalılar için, 92 numaralı
belge türü,
seçilmek suretiyle Kuruma bildirilecektir.
Örnek 3- Kamu kurumunda paraşütçü olarak görev yapan sigortalının, 2009 yılı için
aylık prim ve hizmet belgeleriyle bildirilen prim ödeme gün sayısının 300 gün olduğu ve
2008/Aralık ayına ilişkin 1 numaralı belge türü seçilmek suretiyle Kuruma bildirilmiş olan aylık
prim ve hizmet belgesinde kayıtlı prim ödeme gün sayısının 30, prime esas kazanç tutarının ise
3.600 TL olduğu varsayıldığında, söz konusu sigortalının 90 numaralı belge türü ve 2009/Aralık
ayı seçilmek suretiyle düzenlenecek olan prim belgesinde,
İtibari hizmet süresi gün sayısı 300 x 90 / 360 = 75 gün ya da 300 / 4 = 75,
- İtibari hizmete esas günlük kazanç tutarı 3.600 / 30 = 120 TL, (2008/Aralık ayındaki
ortalama günlük kazancı)
- İtibari hizmete esas kazanç tutarı 120 x 75 = 9.000 TL olacaktır.
Kanunun 49 uncu maddesine göre itibari hizmet süresi verilecek personel çalıştıran kamu
idareleri aylık prim ve hizmet belgesini Kuruma gönderebilmeleri için, işyerlerinin bağlı
bulunduğu SGİM/SGM’lere müracaat edecek, yapılan müracaat süpervizörlere intikal ettirilerek
işveren sistemi ana menüden “9.1.3.13” nolu seçenekler işaretlenmek suretiyle erişilen “İŞKUR,
MEB, C.İNFAZ, LİBYA, DENİZCİLİK, Y.TOPLULUK, GEÇİCİ 20.MADDE, İTİBARİ
HİZMET GİRİŞ” seçeneği vasıtasıyla ilgili kamu idaresine ait işyeri sistem üzerinde kodlama
yapılarak, ilgili kamu idaresinin, aylık prim ve hizmet belgesini itibari hizmet kapsamında 90, 91
ve 92 numaralı belge türlerinden birini seçmek suretiyle göndermesi sağlanacaktır. Söz konusu
işlemlerin yapılmasının ardından konuya ilişkin başvuru, işyeri dosyasında muhafaza edilmek
üzere Sigorta Primleri Servisine intikal ettirilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışan sigortalılar için
aylık prim ve hizmet belgesinin 90, 91 ve 92 numaralı belge türlerini, Kurumca belirlenen şekle
ve usule uygun olarak verilmemesi veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
307
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
göndermekle zorunlu tutulanlarca kağıt ortamında gönderilmesi ya da yasal süresi geçirildikten
sonra Kuruma verilmesi halinde, ilgili kamu idaresi aleyhine Kanunun 102 nci maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendine istinaden idari para cezası uygulanacağı gibi, muhteviyatı primlerin yasal
süresi içinde ödenmemesi halinde, söz konusu primler, Kanunun 89 uncu maddesine istinaden
hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine 2008 yılı Ekim ayı ila Aralık
ayı arasında Kuruma verilmeyen itibari hizmet süresine ilişkin aylık prim ve hizmet belgeleri, bu
Genelge ile yürürlükten kaldırılan İtibari Hizmet Süresi başlıklı 2009/112 sayılı Genelgenin
yayımlandığı tarih olan 11/9/2009 tarihinden itibaren iki ay içinde elektronik ortamda veya
manuel olarak Kuruma verilebilecektir. İki ay içinde verilen belgelerden dolayı idari para cezası
uygulanmayacaktır.
2- Kanunun geçici maddelerine ve 3160 sayılı Kanunun 15 inci maddesine göre
itibari hizmet süresi uygulaması
Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanunun mülga 35, 36 ve 37 nci maddeleri
veya 3160 sayılı Kanunun 15 inci maddesine göre itibari hizmet süresine müstahak kadro ve
görevlerde bulunanlardan, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonrada bu görevlerine kesintisiz
olarak devam edenler ile yine bu Kanunun yürürlüğünden önce itibari hizmet süresine müstahak
kadro ve görevlerde bulunmakta iken gerek Kanunun yürürlük tarihinden önce gerekse yürürlük
tarihinden sonra bu görevlerinden ayrılanlardan, tekrar itibari hizmet süresine müstahak kadro ve
görevlere atananlar hakkında 5434 sayılı Kanunun mülga hükümleri uygulanacaktır.
Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanunun mülga 35, 36 ve 37 nci maddeleri
ve 3160 sayılı Kanunun 15 inci maddesine göre itibari hizmet süresine müstahak kadro ve
görevlerde bulunmayıp, Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk kez itibari hizmet süresine
müstahak kadro ve görevlere atananlar hakkında ise Kanunun 49 uncu maddesi hükümleri
uygulanacaktır.
5434 sayılı Kanuna tabi olarak çalışmakta iken Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin itibari hizmet süreleri sigortalının o
yılın son ayındaki emekli keseneğine esas aylık toplamının itibari hizmet süresinden
yararlanacağı her ay için gerekli olan emekli keseneği ve kurum karşılığının Kurumunca
yatırılması şartıyla fiili hizmet süresi olarak değerlendirilecektir.
Pilot olan ve olmayan Türk Silahlı Kuvvetleri, (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı uçucuları ile
Devlet Havayolları Genel Müdürlüğü uçucu personelinin uçucu olarak, Emniyet Genel
Müdürlüğünde veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan Devlet memurları ile
sözleşmeli personelden; pilot, uçuş ekibi ve kurbağa adam olarak görev yapmakta olanların,
uçucu ve kurbağa adam olarak, denizaltıcı, dalgıç, kurbağa adam ve paraşütçü subay, yedek
subay ve astsubayların Kanunda sayılan görevlerde bulundukları sürece itibari hizmet süresinden
yararlandırılmasında süre yönünden herhangi bir sınırlama bulunmazken, diğer hallerde
eklenecek itibari hizmet süresi üç aydan az beş yıldan çok olmayacaktır.
Örnek 1- 1/9/2002 tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi göreve başlayan ve Kanunun
yürürlük tarihinden sonrada bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında görevine devam eden sigortalının, 5434 sayılı Kanunun mülga 36 ve 37 nci maddesi
ile Kanunun 49 uncu maddesine göre itibari hizmet süresi kapsamında 15/7/2007-14/7/2009
tarihleri arasında görev yapmış olması halinde, 5434 sayılı Kanunun mülga 36 ve 37 nci
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
308
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
maddesinde belirtilen (1/1 ve 1/2 oranında) sürelere göre itibari hizmet süresinden
yararlandırılacaktır.
Örnek 2- 15/8/2000 tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi göreve başlayan ve Kanunun
yürürlük tarihinden sonrada bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında görevine devam eden sigortalının, 5434 sayılı Kanunun mülga 36 ve 37 nci maddesi
ile Kanunun 49 uncu maddesine göre itibari hizmet süresi kapsamında 15/7/2006-14/7/2008
tarihleri arasında görev yapmış olması ve Kanunun yürürlüğünden sonra tekrar 15/7/201114/7/2013 tarihleri arasında Kanunun 49 uncu maddesine göre itibari hizmet süresi kapsamında
görevlendirilmesi durumunda, 5434 sayılı Kanunun mülga 36 ve 37 nci maddesinde belirtilen
(1/1 ve 1/2 oranında) sürelere göre itibari hizmet süresinden yararlandırılacaktır.
Örnek 3- 15/10/2004 tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi göreve başlayan ve Kanunun
yürürlük tarihinden sonrada bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında görevine devam eden sigortalının, 5434 sayılı Kanunun mülga 36 ve 37 nci maddesi
ile Kanunun 49 uncu maddesine göre itibari hizmet süresi kapsamında 15/7/2008-14/5/2010
tarihleri arasında görev yapmış olması ve Kanunun yürürlüğünden sonra tekrar 15/7/201214/7/2014 tarihleri arasında Kanunun 49 uncu maddesine göre itibari hizmet süresi kapsamında
görevlendirilmesi durumunda, 5434 sayılı Kanunun mülga 36 ve 37 nci maddesinde belirtilen
(1/1 ve 1/2 oranında) sürelere göre itibari hizmet süresinden yararlandırılacaktır.
Örnek 4- 15/6/2003 tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi göreve başlayan ve Kanunun
yürürlük tarihinden sonrada bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında görevine devam eden sigortalının, ilk defa 15/7/2009-14/7/2011 tarihleri arasında
itibari hizmet süresi kapsamında görev yapması halinde Kanunun 49 uncu maddesinde belirtilen
(1/2 ve 1/4 oranında) sürelere göre itibari hizmet süresinden yararlandırılacaktır.
Örnek 5- 2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanunun mülga 36 ncı maddesine
göre itibari hizmet süresi 4 yıl, Kanunun yürürlüğünden sonra Kanunun 49 uncu maddesinin
birinci fıkrasının (a), (b), (c) bentlerine göre itibari hizmet süresi 2 yıl olan sigortalının
yararlandırılabileceği azami itibari hizmet süresi 5 yıl olacaktır.
Örnek 6- 2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanunun mülga 36 ve 37 nci
maddesine göre itibari hizmet süresi bulunmayan, ancak Kanunun 49 uncu maddesine göre itibari
hizmet süresi kapsamında görev yapan sigortalının Kanunun 49 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (a), (b), (c) bentlerine göre yararlandırılabileceği azami itibari hizmet süresi 3 yıl
olacaktır.
3- Denizaltıcı, dalgıç, kurbağa adam ve paraşütçü olarak görev yapanların itibari
hizmet süresinden yararlandırılmaları (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kamu idarelerinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak
denizaltıcı, dalgıç, kurbağa adam veya paraşütçü olarak görev yapanlardan 5434 sayılı Kanunun
mülga 37 nci, 3160 sayılı Kanunun 15 inci veya Kanunun 49 uncu maddesi uyarınca itibari
hizmet süresinden yararlandırılacak olanların, bu görevleri yerine getirebilmeleri için usulüne
uygun sertifika almış olmaları ve yıllık uçuş veya dalış sürelerini tamamlamış olmaları
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
309
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
gerekmektedir. Ancak, bu sigortalılardan açığa alınanlar, açıkta geçen sürelerinde itibari hizmet
süresinden yararlandırılmayacaklardır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak kamu idarelerinde
pilot olan ve olmayan uçucu, denizaltıcı, dalgıç, kurbağa adam ve paraşütçülerin itibari hizmet
süresinden yararlanmalarında da aynı belgeler istenecektir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ağır Engelli Çocuğu Olan Kadın Sigortalılar
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
Kanunun “Yaşlılık sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 28 inci
maddesine sekizinci fıkrası ile “Emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunan
kadın sigortalılardan başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl çocuğu bulunanların,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim
ödeme gün sayıları toplamına eklenir ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de
indirilir.” hükmü getirilmiştir. Bu hüküm uyarınca, başka birinin sürekli bakımına muhtaç
derecede ağır engelli çocuğu bulunan kadın sigortalılar hakkında yapılacak işlemlerin usul ve
esasları aşağıda açıklanmıştır.
1- Kapsamdaki sigortalılar
Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrası hükmünden;
(a) 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a), (b) ve (c) bentleri kapsamında çalışan kadın sigortalılar ile 2008 yılı Ekim ayı başından önce
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlara tabi çalışırken Kanunun geçici 1 inci maddesi
gereğince 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olarak
çalışmalarını devam ettiren,
(b) Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunanlardan
Kanunun yürürlük tarihinden sonra geçici 4 üncü maddesi gereğince 5434 sayılı Kanunun mülga
12 nci maddesinin (II) işaretli fıkrasının son paragrafı, ek 71, mülga ek 76 ve mülga geçici 192
inci maddeleri uyarınca sigortalı olan,
(c) 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren Kanuna tabi olarak isteğe bağlı sigorta primi
ödeyenler ile 2008 yılı Ekim ayı başından önce 506, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre isteğe
bağlı sigortalı olup, Kanuna göre isteğe bağlı sigortalılıkları devam eden,
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) (d) Kanunun ek 5, ek 6 ve ek 9 uncu
maddesi kapsamında çalışan
kadın sigortalılar yararlanacaklardır.
Bu kapsamdaki kadın sigortalıların emeklilik talebinde bulunmadan önce kayıt ve
tescillerinin yapılması sağlanacak, ancak açıkta iken veya emeklilik/yaşlılık aylığı talebiyle
birlikte bu haktan yararlandırılmasının istenilmesi halinde bunlar hakkında da aktif sigortalılar
gibi işlem yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
310
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi
sigortalıların başvurusu ve raporların düzenlenmesi
Çocuğunun, başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda ağır engelli olduğunun
tespitini isteyen kadın sigortalılar en son çalışmalarının geçtiği SGİM/SGM’ye başvuracaklar,
ilgili birimce çocukların sevk işlemleri (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
6/11/2018 tarihli ve 2018/38 sayılı Genelgenin “Ortak Hükümler” başlıklı dördüncü kısmının
“Sevk Ve Kontrol Muayene İşlemleri, Masrafların Karşılanması, Kurum Sağlık Kurulları Ve
İtiraz İşlemleri” başlıklı yedinci bölümünde belirtilen hususlar doğrultusunda yapılacaktır. Prim
ödeme gün sayıları toplamına eklenecek ve emeklilik yaş hadlerinden indirilecek süre, başka
birinin sürekli bakımına muhtaç olma halinin başladığı tarih ile sona erdiği tarih arasında geçen
veya bu süre içinde çocuğun yaşadığı süreye göre tespit edileceğinden, yaşlılık aylığı bağlanacağı
tarihi beklemeden Kuruma başvuran kadın sigortalıların çocuklarının sevkleri de sağlık hizmeti
sunucularına yapılacaktır.
Kadın sigortalının başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğunun
birden fazla olması halinde her çocuk için ayrı ayrı sevk yapılacaktır.
Kadın sigortalının Kuruma başvurduğu tarihte aktif olarak çalışıp çalışmadığına
bakılmayacak, ancak, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalı
olarak tescil edildikleri halde adlarına malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmemiş
olanların çocuklarının sevkleri yapılmayacaktır.
3- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalıların
başvurusu ve raporların düzenlenmesi
Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun hükümleri
uygulanacak sigortalılar ile Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti
bulunmayan ve Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaya başlayan sigortalılardan başka birinin sürekli bakımına
muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan kadın sigortalılar, Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte birinin, prim ödeme gün sayıları
toplamına eklenmesi ve eklenen bu sürelerin emeklilik yaş hadlerinden de indirilmesine dair
başvurularını son kez görev yapmakta oldukları illerdeki SGİM/SGM’lere yapacaklardır.
Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan kadın
sigortalılar (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 6/11/2018 tarihli ve 2018/38
sayılı Genelgenin “Ortak Hükümler” başlıklı dördüncü kısmının “Sevk Ve Kontrol Muayene
İşlemleri, Masrafların Karşılanması, Kurum Sağlık Kurulları Ve İtiraz İşlemleri” başlıklı
yedincibölümünde belirtilen usul ve esaslara göre alınan sağlık kurulu raporu ile birlikte,
- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ilk defa sigortalı
olarak çalışmaya başlayanlar, 5434 sayılı Kanuna tabi iştirakçi iken Kanunun yürürlüğe girdiği
tarih itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar ile bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışması
olup, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya
başlayan kadın sigortalılar, görev yaptıkları kamu idareleri aracılığı ile SGİM/SGM’lere,
- Kanunun geçici 4 üncü maddesi gereğince 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci
maddesinin (II) işaretli fıkrasının son paragrafı, ek 71, mülga ek 76 ve mülga geçici 192 nci
maddeleri uyarınca sigortalı olanlar (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına müracaat edeceklerdir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
311
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
4- Raporların İncelenmesi
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 6/11/2018 tarihli ve 2018/38
sayılı Genelgenin “Ortak Hükümler” başlıklı dördüncü kısmının “Sevk Ve Kontrol Muayene
İşlemleri, Masrafların Karşılanması, Kurum Sağlık Kurulları Ve İtiraz İşlemleri” başlıklı yedinci
bölümünde belirtilen hususlar doğrultusunda; Kanunun 4 üncü maddesi kapsamındaki kadın
sigortalıların çocukları için sağlık hizmeti sunucuları tarafından düzenlenen ve SGİM/SGM’lere
intikal ettirilen raporların ilgili birimce Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık
Sosyal Güvenlik Merkezine gönderilerek incelenmesi sağlanacaktır.
SGİM/SGM’lerce Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal
Güvenlik Merkezi’ne değerlendirme yapılmak üzere sağlık kurulu raporları gönderilirken, üst
yazıda; Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrası gereğince değerlendirme yapılacağı
belirtilecek ve kadın sigortalının ilave hizmetinin hesaplanabilmesi için, bu bölümde açıklanan
maluliyet durumunun ortaya çıkış tarihleri dikkate alınarak 28 inci madde kapsamına gireceği
tarih itibariyle çocuğun başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olup olmadığı
sorulacaktır.
Kadın sigortalının başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğunun
birden fazla olması halinde her çocuk için ayrı düzenlenen raporlar Ankara Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi sağlık kuruluna gönderilerek maluliyet
tarihlerinin ayrı ayrı bildirilmesi istenecektir.
Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi
tarafından gerekli inceleme yapıldıktan sonra, çocuğun başka birinin sürekli bakımına muhtaç
derecede ağır engelli olduğu tarih, kontrol muayenesi gerekiyorsa kontrol muayenesine tabi
tutulacağı tarih veya çocuk başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli değilse
ağır engelli olmadığı ilgili SGİM/SGM’ye bildirilecektir.
5- Toplam hizmete eklenecek ve emeklilik yaşından düşülecek sürenin tespiti
Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasında, emeklilik veya yaşlılık aylığı
bağlanması talebinde bulunan kadın sigortalılardan başka birinin sürekli bakımına muhtaç
derecede ağır engelli çocuğu bulunanların, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen
prim ödeme gün sayılarının dörtte birinin, prim ödeme gün sayıları toplamına ekleneceği ve
eklenen bu sürelerin emeklilik yaş hadlerinden de indirileceği öngörüldüğünden, ilave edilecek
süre;
- Kadın sigortalının sigortalılık başlangıcının Kanunun yürürlük tarihinden önce veya
sonra olmasına,
- Çocuğun doğum tarihine,
- Ölmesi halinde ölüm tarihine,
- Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul durumda olma halinin başlangıç
ve bitiş tarihine,
- Çocuğun evli olup olmadığına,
- Kadın sigortalı boşanmış ise velayetin kadın sigortalıda olup olmadığına,
- Çocuğun, kadın sigortalı tarafından evlat edinilip edinilmediğine,
- Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğun birden fazla
olmasına,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
312
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
- 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre
korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretli veya ücretsiz sürekli ve yatılı olarak
faydalanıp faydalanmadığına,
göre belirlenecektir.
Kadın sigortalılara Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrası hükmü uyarınca ilave
edilecek hizmetin hesabında,
- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olarak 2008
yılı Ekim ayı başından sonra geçen,
-2008 yılı Ekim ayı başından sonra isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödenen,
-1/10/2008 tarihinden önce 2925 sayılı Kanuna tabi olup, bu tarihten itibaren Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi geçen,
- 2008 yılı Ekim ayı başından sonra geçen ve Kanun ile 3201 sayılı Kanun kapsamında
borçlandırılan,
süreler dikkate alınacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalıların söz konusu
haklardan yararlandırılmaya başlayacakları sürenin başlangıcı, 2008 yılı Ekim ayı başından önce
çalışmaya başlayanlardan maaşlarını her ayın 15’inde alanlar için ayın 15’i, maaşlarını ayın
1’inde alanlar için ayın 1’i, 2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa çalışmaya başlayanlar için
ise çalışmaya başladıkları tarihtir.
5.1- 2008 yılı Ekim ayı başından önce çalışmaya başlayan kadın sigortalılar
2008 yılı Ekim ayı başından önce çalışmaya başlayan ve aynı zamanda da başka birinin
sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan kadın sigortalının çocuğunun
Kurumumuz ilgili sağlık kurulu tarafından 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren başka birinin
sürekli bakımına muhtaç durumda olduğunun tespit edilerek bildirilmesi halinde, sigortalının
2008 yılı Ekim ayı başından itibaren geçen çalışma süresinin dörtte biri, toplam prim ödeme gün
sayısına ilave edilecek, ilave edilen süre kadar da emeklilik yaş haddinden indirim yapılacaktır.
Örnek 1- 1/1/2005 tarihinde çalışmaya başlayan kadın sigortalının, 1/7/2006 tarihinde
doğan çocuğu hakkında, sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen rapor ilgili sağlık
kuruluna gönderilirken, çocuğun 1/10/2008 tarihi itibariyle başka birinin sürekli bakımına muhtaç
derecede ağır engelli durumda olup olmadığı sorulmuş, ilgili sağlık kurulunca çocuğun 1/10/2008
tarihi itibariyle ağır engelli olduğuna ve kontrol muayenesi gerekmediğine karar verilmiştir. Buna
göre, kadın sigortalı Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrası hükmünden 1/10/2008 tarihi
itibariyle yararlandırılmaya başlanacaktır.
Örnek 2- 1/2/2008 tarihinde çalışmaya başlayan kadın sigortalının, 1/1/2007 tarihinde
doğan çocuğu hakkında, sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen rapora göre, 1/1/2009
tarihinden itibaren başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olduğuna ve
kontrol muayenesi gerekmediğine Kurumumuz ilgili sağlık kurulunca karar verilmiştir. Buna
göre, kadın sigortalının Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrası hükmünden
yararlandırılmaya başlama tarihi 1/1/2009 olacaktır.
Örnek 3- 1/3/2006 tarihinde çalışmaya başlayan kadın sigortalının, 1/1/2008 tarihinde
doğan çocuğu hakkında, 18/11/2009 tarihinde sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
313
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
rapora göre 1/9/2008 tarihinden itibaren başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır
engelli olduğuna ve kontrol muayenesi gerekmediğine Kurumumuz ilgili sağlık kurulunca karar
verilmiştir. Buna göre, kadın sigortalının Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrası
hükmünden yararlandırılmaya başlama tarihi 1/10/2008 olacaktır.
5.2- 2008 yılı Ekim ayı başından sonra çalışmaya başlayan kadın sigortalılar
2008 yılı Ekim ayı başından sonra çalışmaya başlayan ve başka birinin sürekli bakımına
muhtaç derecede ağır engelli durumda çocuğu bulunan kadın sigortalının çocuğunun doğum
tarihi dikkate alınarak, çocuğun maluliyetinin işe giriş tarihinden önce olması halinde; işe giriş
tarihinden, sonra olması halinde ise maluliyet tarihinden itibaren Kanunun 28 inci maddesinin
sekizinci fıkrası hükmünden yararlandırılmaya başlayacaktır.
Örnek 1- 1/11/2008 tarihinden itibaren çalışmaya başlayan kadın sigortalının, 1/1/2009
tarihinde doğan çocuğu hakkında, sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen rapora göre
1/7/2011 tarihinden itibaren başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli
olduğuna Kurumumuz ilgili sağlık kurulunca karar verilmiştir. Kanunun 28 inci maddesi
gereğince kadın sigortalının hizmetine ilave edilecek ve emeklilik yaşından düşülecek süreye esas
hizmetinin başlangıç tarihi 1/7/2011 olacaktır.
Örnek 2- 1/11/2010 tarihinden itibaren çalışmaya başlayan kadın sigortalının 1/1/1995
tarihinde doğan çocuğu hakkında, sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen rapora göre
1/7/2009 tarihinden itibaren başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olduğu
Kurumumuz ilgili sağlık kurulunca tespit edilmiştir. Kanunun 28 inci maddesi gereğince kadın
sigortalının hizmetine ilave edilecek ve emeklilik yaşından düşülecek süreye esas hizmetinin
başlangıç tarihi 1/11/2010 olacaktır.
Örnek 3- 1/8/2007 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortaya devam eden kadın
sigortalının 18/1/1999 tarihinde doğan çocuğu hakkında, sağlık hizmeti sunucusu tarafından
düzenlenen rapora göre 1/8/2001 tarihinden itibaren başka birinin sürekli bakımına muhtaç
derecede ağır engelli olduğu Kurumumuz ilgili sağlık kurulu tespit edilmiştir. Kanunun 28 inci
maddesi gereğince kadın sigortalının hizmetine ilave edilecek ve emeklilik yaşından düşülecek
süreye esas hizmetinin başlangıç tarihi 1/10/2008 olacaktır.
5.3- Kontrol muayenesine tabi tutulacak çocuklar
Kadın sigortalının hizmetine ilave edilecek ve emeklilik yaşından düşülecek süresi,
çocuğunun başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olma halinin devam ettiği
sürede geçen çalışmalarına göre belirlenecektir. Diğer bir ifadeyle çocuğun başka birinin sürekli
bakımına muhtaç derecede ağır engelli olma halinin yapılacak kontrol muayenesi sonucu ortadan
kalktığının anlaşılması halinde, kontrol muayenesi sonucu düzenlenen rapora göre başka birinin
sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olma durumunun ortadan kalktığı tarihten itibaren
geçen çalışmalarından dolayı kadın sigortalılara ilave bir hizmet verilmeyecektir.
Örnek- 1/11/2008 tarihinden itibaren çalışmaya başlayan kadın sigortalının, 1/1/2009
tarihinde doğan çocuğu hakkında, sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen rapora göre
1/7/2011 tarihinden itibaren başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli durumda
olduğu ve kontrol muayenesine tabi olması gerektiği Kurum sağlık kurulunca tespit edilmiş, daha
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
314
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sonra yapılan kontrol muayenesi sonucu düzenlenen 1/7/2012 tarihli sağlık kurulu raporuna göre
Kurumumuz ilgili sağlık kurulu tarafından çocuğun 1/5/2012 tarihinden itibaren başka birisinin
sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olma durumunun ortadan kalktığına karar
verilmesi halinde 1/5/2012 tarihinden sonra geçen çalışmalar için kadın sigortalıya ilave süre
verilmeyecektir.
5.4- Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olduğu tespit edilen
çocuğun ölmesi
Toplam hizmete ilave edilecek ve emeklilik yaşından düşülecek süre, başka birinin sürekli
bakımına muhtaç derecede ağır engelli olduğu tespit edilen çocuğun yaşadığı sürede geçen
çalışmalara göre belirlenecektir. Diğer bir ifadeyle başka birinin sürekli bakımına muhtaç olma
hali Kurumumuz ilgili sağlık kurulu tarafından tespit edildikten sonra çocuğun ölmesi halinde,
çocuğun ölüm tarihinden itibaren geçen çalışmalarından dolayı kadın sigortalılara ilave bir
hizmet verilmeyecektir.
Örnek- 1/7/2009 tarihinden itibaren çalışmaya başlayan kadın sigortalının çocuğunun
1/10/2009 tarihinden itibaren başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olduğu
Kurumumuz ilgili sağlık kurulunca tespit edilmiş, daha sonra çocuk 12/9/2010 tarihinde
ölmüştür. Çocuğun öldüğü 12/9/2010 tarihinden sonra geçen çalışmalar için kadın sigortalıya
ilave süre verilmeyecektir.
5.5- Evlat edinilen çocuğun başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda olması
Kadın sigortalının kendisinin veya eşiyle birlikte evlat edindiği çocuğunun da başka
birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olduğunun tespiti halinde bu çocuk
nedeniyle de kadın sigortalı bu Kanun hükmünden yararlandırılacaktır.
Bu durumda olan kadın sigortalının ilave hizmeti belirlenirken diğer hususlarla birlikte
çocuğun evlat edinildiği tarih de göz önünde bulundurulacak, ancak ilave hizmetin verileceği
sürenin başlangıcı çocuğun evlat edinilme tarihinden önce olamayacaktır.
Örnek- 1/1/2010 tarihinden itibaren çalışmaya başlayan kadın sigortalı, çocuğu 1/1/2011
tarihinde evlat edinmiştir. Ancak, Kurumumuz ilgili sağlık kurulunca çocuğun 1/10/2010
tarihinden itibaren başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olduğu tespit
edilmiştir. Sigortalı kadının ilave hizmetin hesabına esas sürenin başlangıç tarihi 1/1/2011
olacaktır.
5.6- Kadın sigortalının başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli
çocuğunun birden fazla olması
Kadın sigortalının başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğunun
birden fazla olması halinde maluliyet tarihi eski olan rapor esas alınarak Kanunun 28 inci
maddesinin sekizinci fıkrası hükmünden yararlanacağı hizmet süresinin başlangıcı
belirlenecektir.
Çocuklardan birinin başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olma
durumundan çıkması halinde diğer çocuklarından dolayı kadın sigortalıya ilave hizmet verilmeye
devam edilecektir. Ancak, diğer çocukların maluliyetlerinin başlangıç tarihi malul durumdan
çıkan çocuğun çıkış tarihinden sonraki bir tarih ise bu çocuklarının maluliyetinin başlangıç
tarihten itibaren ilave hizmet süresi verilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
315
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- 1/6/2008 tarihinde çalışmaya başlayan kadın sigortalı, çocuklarından birisinin
1/10/2009 tarihinden itibaren, diğer çocuğunun ise 1/11/2010 tarihinden itibaren başka birisinin
sürekli bakımına muhtaç durumda ağır engelli olduğu Kurumumuz ilgili sağlık kurulunca tespit
edilmiştir. Daha sonra kadın sigortalının rapor tarihi eski olan çocuğu 17/11/2020 tarihinde
evlenmiştir. Buna göre kadın sigortalı ara verilmeden diğer çocuğun rapor tarihi 1/11/2010
olmasına rağmen ilave hizmet süresinden 1/10/2009 tarihinden itibaren kesintisiz yararlanmaya
devam edecektir.
Örnek 2- 1/7/2009 tarihinde çalışmaya başlayan kadın sigortalı, çocuklarından birisinin
1/11/2009 tarihinden itibaren, diğer çocuğunun ise 1/11/2015 tarihinden itibaren başka birisinin
sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olduğu Kurumumuz ilgili sağlık kurulunca tespit
edilmiştir. Daha sonra kadın sigortalının rapor tarihi eski olan çocuğu 3/12/2013 tarihinde vefat
etmiştir. Buna göre kadın sigortalı ilave hizmet verilen çocuğunun vefat ettiği 3/12/2013 tarihi ile
diğer çocuğunun başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli duruma girdiği
1/11/2015 tarihi arasında ilave hizmet süresinden faydalanamayacaktır.
5.7- Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğun 2828 sayılı
Kanun hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden faydalanması
Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğun 2828 sayılı Sosyal
Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve
rehabilitasyon hizmetlerinden sürekli veya süreksiz olarak faydalanması dikkate alınarak kadın
sigortalılara ilave hizmet verilecektir.
Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğun, sürekli ve yatılı
olarak korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretli veya ücretsiz faydalandıkları süre
için Kanunun 28 inci maddesine göre prim ödeme gün sayılarının dörtte biri prim ödeme gün
sayıları toplamına eklenmeyecektir.
6- Ağır engelli çocuğun Kanuna tabi sigortalı olması
Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olduğu sağlık kurulu raporu
ile belirlenen fakat Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi
sigortalı olduğu tespit edilen çocuğun malul olup olmadığının yeniden tespitinin yapılması
gerektiğinden, yapılan araştırmalar sonucunda başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede
ağır engelli olduğunun anlaşılması halinde ağır engelli çocuğu bulunan kadının sigortalılığı
devam ettiği sürece söz konusu madde hükmünden yararlandırılması gerekmektedir.
Ağır engelli çocuğun isteğe bağlı sigortalı olması halinde ise maluliyeti ile ilgili herhangi
bir araştırma yapılmasına gerek bulunmadan kadın sigortalı aynı madde hükmünden
yararlandırılacaktır.
7- İlave hizmet süresi olarak değerlendirilmeyecek süreler
Kanunun 28 inci maddesine göre prim ödeme gün sayılarının dörtte biri prim ödeme gün
sayıları toplamına eklenecek kadın sigortalıların prim ödeme gün sayıları değerlendirilirken,
- Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca hesaplanan fiili hizmet süresi zammı,
- Kanunun 49 uncu maddesi uyarınca hesaplanan itibari hizmet süresi,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
316
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
- Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli birden fazla çocuğu
olanlardan ikinci ve diğer çocukları,
için ilave hizmet süresi verilmeyecektir.
Örnek 1- 1/5/2000 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında
çalışmaya başlayan ve 1/10/2008 tarihinden sonra da Kanunun 40 ıncı maddesine göre fiili
hizmet süresi zammına tabi olarak çalışmasını devam ettiren kadın sigortalının, 1/10/2008
tarihinden itibaren başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda olduğu Kurumumuz ilgili
sağlık kurulunca tespit edilen çocuğu bulunmaktadır. Bu kadın sigortalının hizmetine fiili hizmet
süresi zammı ile Kanunun 28 inci maddesine göre ilave edilecek ek süresi ayrı ayrı hesaplanıp
eklenecek ancak, 28 inci madde gereğince ilave edilecek ek sürenin hesabında fiili hizmet süresi
zammı dikkate alınmayacaktır.
Kadın sigortalının boşanması durumunda başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede
ağır engelli çocuğunun velayetinin,
- Çalışmaya başladığı tarihten önce başka birisine verilmesi halinde çalışmaya başladığı,
- Çalışmaya başladığı tarihten sonra başka birisine verilmesi halinde velayetin verildiği,
tarihten itibaren geçen çalışmalarından dolayı ilave hizmet verilmeyecektir.
Örnek 2- 1/6/2010 tarihinden itibaren çalışmaya başlayan kadın sigortalının çocuğunun,
1/10/2009 tarihinden itibaren başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda olduğu
Kurumumuz ilgili sağlık kurulunca tespit edilmiş, daha sonra kadın sigortalı 12/9/2012 tarihinde
eşinden ayrılmış ve çocuğun velayeti bu tarihten itibaren kadın sigortalının eşine verilmiştir. Bu
durumda 1/6/2010 tarihinden çocuğun velayetinin babaya verildiği 12/9/2012 tarihi arasında
geçen çalışmalar için kadın sigortalıya ilave süre verilecek, bu tarihten sonra ise herhangi bir
ilave süre verilmeyecektir.
Ayrıca, kısa vadeli sigorta kollarına tabi olarak geçen süreler ile sadece genel sağlık
sigortasına prim ödenerek geçen süreler, ilave edilecek hizmet süresinin hesabında
değerlendirilmeyecektir.
8- Kadın sigortalının hizmet kayıtlarının oluşturulması
Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi Sağlık
Kurulu tarafından başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda ağır engelli olduğuna karar
verilen çocuğun;
- Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli sayıldığı tarih,
- Kontrol muayenesine tabi tutulacaksa kontrol muayene tarihi,
- Kontrol muayenesi sonucunda başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumdan çıkmış
ise çıkış tarihi,
- Velayeti başka birisine verilmiş ise mahkeme kararının kesinleşme tarihi,
- 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre
korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretli veya ücretsiz sürekli ve yatılı olarak
faydalanmaya başladığı tarih,
- Evlenmesi halinde evlenme tarihi,
- Ölmesi halinde ölüm tarihi,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
317
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
bilgisayara kaydedilecektir.
Söz konusu bilgisayar programları işletime açılıncaya kadar başka birinin sürekli
bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu olduğunun tespit ettirilmesini talep eden kadın
sigortalıların çocukları ile ilgili yazışmalar sigortalıların sicil dosyaları üzerinden yürütülecek
ancak, ilgili bilgisayar programları işletime açıldığında bilgisayara gerekli aktarma işlemlerinin
yapılmasını teminen başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli sayılan
çocuklara ve sigortalılara ait bilgiler (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına ya da SGİM/SGM’ler tarafından geçici
olarak bir deftere veya bilgisayarda oluşturulacak dosyaya kaydedilecektir.
Kapsamdaki kadın sigortalıların tescil kütüklerinin oluşturulması (Değişik, 11/12/2014
tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
veya SGİM/SGM’ler tarafından, hizmetin ilavesi ve emeklilik yaş haddinden indirim işlemleri ise
emeklilik işlemlerini yürüten daire başkanlıkları ile SGİM/SGM’ler yürütülecektir.
DOKUZUNCU KISIM
SİGORTALILIK SÜRELERİNİN BİRLEŞTİRİLMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
2008 Yılı Ekim Ayı Başından Önce Geçen Hizmetlerin Çakışması
1- 2925 sayılı Kanun hariç diğer kanunlara tabi geçen hizmetlerin çakışması
506 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesinde bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç
işveren tarafından çalıştırılanların sigortalı sayılacağı, 3 üncü maddesinin (I/F) bendinde ise
kanunla kurulu sosyal güvenlik kurumlarına prim veya kesenek ödeyenlerin sigortalı
sayılmayacakları öngörülmüştür.
1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesinin (I) numaralı bendine göre sosyal
güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı
olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, esnaf ve sanatkarlar ile diğer
bağımsız çalışanlardan ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya basit
usulde gelir vergisi mükellefi olanlar ile gelir vergisinden muaf olanlardan esnaf ve sanatkar sicili
ile birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun olarak kayıtlı olanlar, kollektif
şirketlerin ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları, limited
şirketlerin ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
318
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
donatma iştirakleri ortakları, anonim şirketlerin kurucu ortakları ile yönetim kurulu üyesi olan
ortakları sigortalı sayılmıştır.
1479 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinin (II/c) fıkrasına göre, kanunla veya kanunun
verdiği yetkiye dayanılarak kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına prim veya kesenek ödeyenlerle
bu tür kuruluşlardan malullük veya yaşlılık aylığı ile daimi tam iş göremezlik geliri almakta
olanlar, aylık veya gelir bağlanması için talepte bulunmuş olanların (dul ve yetim aylığı veya
Sosyal Sigortalar Kurumundan geçici veya sürekli kısmi iş göremezlik geliri alanlar hariç)
sigortalı sayılamayacakları hükme bağlanmıştır.
Sosyal güvenlik kurumları arasında 2829 sayılı Kanunun uygulamasından doğan işlemlere
ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesiyle Bu Kurumlar
Arasında Diğer İşlemlere İlişkin Protokolün “Hizmet Çakışmaları” başlıklı 10 uncu maddesinde
Sosyal Sigortalar Kurumu ile Bağ-Kur arasındaki hizmet çakışmalarında, ilgili kanunlarda aksine
bir hüküm olmadığı takdirde önce başlayan hizmetin geçtiği kurumdaki sigortalılık sona
ermedikçe diğer kurumdaki sigortalılığın geçerli sayılmayacağı hükmü bulunmaktadır.
Ayrıca, geçici iş göremezlik dolayısıyla geçen süreler ile hafta sonu ve resmi tatil süreleri
dışında sigortalılığın kesintiye uğraması halinde kesinti tarihinden itibaren sonra başlayan
sigortalılık esas alınmaktadır.
1479 sayılı Kanunun geçici 18 inci maddesi gereğince sigortalılık niteliği taşıdıkları halde
4/10/2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve
mükellefiyetleri 4/10/2000 tarihinden itibaren, Kanunun 1/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren
geçici 8 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin
(4) numaralı alt bendi hariç diğer alt bentlerine göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde
1/10/2008 tarihine kadar kayıt ve tescillerini yaptırmayanların sigortalılık hak ve
yükümlülüğünün 1/10/2008 tarihinden itibaren başlayacağından hizmet çakışmalarında bu husus
dikkate alınarak işlem yapılır.
506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesine göre isteğe bağlı sigortaya devam etmekte
iken, 1479, 2925 veya 2926 sayılı kanunlara tabi çalışmaları bulunanların isteğe bağlı
sigortalılıkları, 1/10/2008 tarihi itibariyle sona erdirilerek 4 üncü madde kapsamındaki
sigortalılıkları başlatılacaktır.
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığın devam ettirilmesinde bu Genelgenin ikinci kısım, birinci bölüm “3.4- 2925 sayılı
Kanuna tabi sigortalı iken Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi
çalışması olanlar” alt başlıklı bölümde belirtilen açıklamalar doğrultusunda işlem yapılır.
1/10/2008 tarihinden önce 506 ve 1479 sayılı Kanunların mülga hükümlerine tabi olarak
aynı anda geçen hizmetlerin sigortalılara mal edilmesinin usul ve esasları devredilen Sosyal
Sigortalar Kurumunun 9/2/1993 tarihli ve 16-60. Ek Genelgesi ile devredilen Bağ-Kur Genel
Müdürlüğünün 6/8/1993 tarihli ve 1993-1 sayılı Talimatı ile belirlenmiştir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılığı devam
ederken, 2008 yılı Ekim ayı başından önce Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında çalışmaya başlayanlar 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamındaki çalışmaları sona ermeden (b) bendi kapsamına alınmayacaklardır. Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamındaki sigortalılar
hakkında da aynı şekilde işlem yapılacaktır.
Kanunun geçici 7 nci maddesinde, 2008 yılı Ekim ayı başına kadar 506, 1479, 2925,
2926, 5434 sayılı kanunlar ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre sandıklara tabi
sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibari hizmet süreleri,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
319
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık sürelerinin tabi oldukları kanun hükümlerine
göre değerlendirileceği öngörüldüğünden, 2008 yılı Ekim ayı başına kadar geçen hizmetler
yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda değerlendirilecektir.
2- 4/10/2000-1/10/2008 tarihleri arasında 1479 ve 2926 sayılı Kanunlara tabi geçen
hizmetlerin çakışması
1/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesinde belirtilen
çalışmalarının bulunması nedeniyle sigortalılığı başlatılan ve bu tarihten önce sona erenlerden
1/10/2008 tarihinden sonra yine bu tarihten önce başlayan, sona eren veya devam eden
çalışmaları bulunduğu tespit edilenlerin vergi mükellefiyetlerinin başladığı tarih itibariyle
yeniden sigortalılıkları başlatılacaktır.
Örnek 1- Sigortalının 1/1/2001 tarihinde 1479 sayılı Kanuna göre başlatılan sigortalılığı,
31/12/2004 tarihinde vergi mükellefiyetinin sona ermesi nedeniyle aynı tarih itibariyle sona
erdirilmiştir. 5/7/2006 tarihinde başlayan ve devam eden vergi mükellefiyeti bulunduğu
1/10/2008 tarihinden sonra anlaşılan sigortalının sigortalılığı 5/7/2006 tarihinde başlatılacaktır.
1/10/2008 tarihinden önce 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlayan ve bu tarihten
sonra da devam edenlerden, 1/10/2008 tarihinden sonra 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde belirtilen çalışması bulunduğu tespit edilenlerin
tarım sigortalılıkları sona ermediği sürece (b) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentlerine tabi
sigortalılıkları başlatılmayacaktır.
Örnek 2- 1/8/2000 tarihinde 2926 sayılı Kanuna göre tarım sigortalılığı başlatılan ve
halen devam eden sigortalının 1/10/2008 tarihinden sonra ticaret sicil memurluğundan intikal
eden bilgilerde 7/5/2000 tarihinde limited şirket ortağı olduğu ve bu ortaklığının devam ettiği
tespit edilmiştir. Bu durumda sigortalının tarım sigortalılığı 1/10/2008 tarihinden sonra da devam
ettirilecek, sigortalılık devam ettiği sürece şirket ortaklığından dolayı sigortalılık
başlatılmayacaktır. Sigortalının tarım sigortalılığının 7/3/2009 tarihinde sona ermesi halinde bu
defa sigortalılığı bu tarih itibariyle sona erdirilecek, aynı tarih itibariyle şirket ortaklığına
istinaden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendine
göre sigortalılığı başlatılacaktır.
1/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanunun 79 uncu maddesine göre isteğe bağlı
sigortalı olup, 1/10/2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigortalılığının başlatıldığı tarihten önceki
bir süreye ait 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt
bentlerine tabi devam eden çalışmaları bulunduğu tespit edilenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları
1/10/2008 tarihi itibariyle sona erdirilecek, 1/10/2008 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentlerine tabi
sigortalılıkları başlatılacaktır.
Örnek 3- İsteğe bağlı sigortalılığı 1/7/2002 tarihinde başlayan ve halen devam eden
sigortalının 1/10/2008 tarihinden sonra vergi dairesinden intikal eden bilgilerde serbest meslek
kazancından dolayı 2/2/2002 tarihinde başlayan ve devam eden vergi kaydının olduğu tespit
edildiğinde, 1/7/2002 tarihinde başlayan isteğe bağlı sigortalığı 1/10/2008 tarihine kadar devam
ettirilip bu tarih itibariyle sigortalılığı sona erdirilecek, aynı tarih itibariyle 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalılığı başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
320
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) 1/10/2008 tarihinden önce 1/7/2002
tarihinde 1479 sayılı Kanunun 79 uncu maddesine göre isteğe bağlı sigortalılığı başlatılan
sigortalının 30/6/2005 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığı sona ermiştir. 1/10/2008 tarihinden sonra
isteğe bağlı sigortalılığının sona erdiği tarihten sonraki bir tarihte 2/6/2006 tarihinde başlayan
vergi mükellefiyetinin bulunduğu ve halen devam ettiği tespit edilmiştir. Sigortalının vergi
başlangıç tarihi olan 2/6/2006 tarihinde (06) kodu ile yeniden sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 4- 28/12/1987 tarihinde 1479 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalılığı başlatılan
sigortalının vergi kaydı 29/6/1988 tarihinde sona ermiştir. 1/8/1988 tarihinde başlayan isteğe
bağlı sigortalılığı kesintisiz olarak devam etmekteyken 7/3/2011 tarihinde tahsis talebinde
bulunması üzerine yapılan inceleme sonucunda sigortalının 15/9/1994 ile 31/12/1998 tarihleri
arasında vergi kaydının bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durumda isteğe bağlı sigortalılığı
kesintisiz olarak devam ederken vergi kaydı Kanunun yürürlük tarihinden sonra tespit
edildiğinden bu vergi kayıtlarına istinaden 15/9/1994 ile 31/12/1998 tarihleri arasındaki zorunlu
sigortalı olarak değerlendirilmeyecektir.
1/10/2008 tarihinden önce 2108 sayılı Kanuna göre köy veya mahalle muhtarlığına
seçilmesi nedeniyle 1479 sayılı Kanuna göre muhtar sigortalılığı devam edenlerin 1/10/2008
tarihinden sonra muhtar sigortalılığın başladığı tarihten önceki bir süreye ait Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentlerine tabi çalışması
devam edenlerden muhtarlık görevi nedeniyle 1/10/2008 tarihinden sonra da sigortalıkları devam
edenlerin muhtar sigortalılıkları devam ettiği sürece Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentleri kapsamına alınmayacaklardır.
(Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Örnek 5- 28/3/2004 tarihinde
yapılan mahalli seçimlerde muhtar seçilmesi nedeniyle söz konusu tarih itibariyle muhtar
sigortalılığı başlatılan sigortalının 1/10/2008 tarihinden sonra bu sigortalılığı devam ederken
vergi dairesinden intikal eden belgede ticari kazançtan dolayı 1/7/2007 tarihinde başlayan ve
devam eden basit usulde vergi mükellefiyetinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durumda
sigortalının 28/3/2004 tarihinde başlayan muhtar sigortalılığı 1/10/2008 tarihinden sonra da
devam ettiğinden vergi mükellefiyetine istinaden herhangi bir işlem yapılmayacaktır.
1/10/2008 tarihinden önce l479 sayılı Kanunun mülga 79 uncu maddesine göre isteğe
bağlı sigortalılığı devam ederken 1/10/2008 tarihinden sonra 28/3/2004 tarihinde muhtar
seçildikleri tespit edilenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları 30/9/2008 tarihi itibariyle sona
erdirilecek, muhtar sigortalılıkları 1/10/2008 tarihi itibariyle başlatılacaktır.
(Teselsül, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Örnek 6- 1/2/2003 tarihinde isteğe
bağlı sigortalılığı başlayan ve devam eden sigortalının 1/10/2008 tarihinden sonra ilçe mülki
amirliğinden intikal eden bilgilerden 28/3/2008 tarihinde muhtar seçildiği tespit edilmiştir. Bu
durumda, sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 30/9/2008 tarihinde sona erdirilecek 1/10/2008
tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki muhtar
sigortalılığı başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
321
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3- 1479 sayılı Kanunun ek geçici 6 ncı maddesi
1479 sayılı Kanunun ek geçici 6 ncı maddesi gereğince 8/5/2008 tarihine kadar T.C.
Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde
belirtilen emekli sandıkları ile kanunla kurulu diğer emekli sandıklarınca kendilerine yaşlılık,
malullük veya ölüm aylığı bağlananların, 1/10/1972 tarihinden itibaren 1479 sayılı Kanun
kapsamı dışında sayılacağı, ancak, 1479 sayılı Kanuna tabi hizmet süreleri, diğer kurum ve
sandıklara bildirilmiş ise bu hizmetlerin geçerli sayılacağı hüküm altına alınmıştır.
Değiştirilen hüküm doğrultusunda 1/10/1972-8/5/2008 tarihleri arasında 1479 sayılı
Kanuna tabi sigortalı olan ve olması gerekenlerin sigortalılıklarının başlangıç tarihinden sonraki
bir tarihten 8/5/2008 tarihine kadar geçen süre içerisinde 5434, 2926 ve 506 sayılı kanunlar ile
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde belirtilen diğer emekli sandıklarınca kendilerine
malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmış olanlar ile ölümleri sebebiyle hak sahiplerine aylık
bağlanmış bulunanların 1/10/1972 tarihinden başlanmak üzere sigortalılıkları başlangıç tarihi
itibari ile iptal edilecektir.
1479 sayılı Kanuna tabi sigortalıların 2829 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde
bildirilmiş olan hizmet süreleri ise geçerli sayılacak bildirilen bu hizmet süreleri kesinlikle iptal
edilmeyecektir.
(Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Kendilerine diğer sosyal güvenlik
kuruluşlarınca malullük ve yaşlılık aylığı bağlanan sigortalıların 2/8/2003 tarihinden itibaren
1479 sayılı Kanuna tabi çalışmalarının devam ettiği tespit edilenler hakkında mülga ek 20 nci
madde gereğince 29/2/2016 tarihine kadar sosyal güvenlik destek primine ilişkin hükümler
uygulanacaktır.
4- 2925 sayılı Kanuna tabi hizmetlerin diğer kanunlara göre geçen hizmetlerle
çakışması
4.1- Tarım sigortasının başlangıç tarihinin belirlenmesi
2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılık;
a) 1984 yılı içinde başvuranların, istek tarihini takip eden ay başından,
b) 1/1/1985 ile 31/12/1998 tarihleri arasında başvuranların istek tarihini izleyen
yılbaşından,
c) 1/1/1999-7/9/1999 (hariç) tarihleri arasında başvuranların 1/1/2000 tarihinden,
bunlardan yeniden yazılı talepte bulunanların ise 1/10/1999 tarihinden itibaren,
d) 8/9/1999 tarihinden sonra başvuranların istek tarihini takip eden aybaşından, itibaren
başlamaktadır.
Bu itibarla, tarım sigortalılığının başladığı tarihte 506 veya 1479 sayılı kanunlara tabi
çalışmasının bulunduğu tespit edilenlerin sigortalılık başlangıç tarihleri bu kanunlara tabi
çalışmanın sona erdiği tarihe göre yukarıdaki sigortalılık başlangıç tarihleri göz önüne alınarak
belirlenecektir.
Örnek 1- Sigortalı 24/12/1997 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olmak için istek
ve tescil belgesi ile Kuruma müracaat etmiş ve 1/1/1998 tarihinden itibaren başlayan tarım
sigortası primlerini düzenli olarak ödemiştir. Daha sonra yapılan incelemede sigortalının
4/6/1987-15/8/1998 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi çalıştığı tespit edilmiş olup, 2925
sayılı Kanuna tabi sigortalılığı, yeni bir istek ve tescil belgesi alınmaksızın 506 sayılı Kanuna tabi
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
322
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sigortalılığının sona erdiği 15/8/1998 tarihini takip eden yılbaşı olan 1/1/1999 tarihinden itibaren
başlatılacak, bu tarihten önce ödenen tarım sigortası primleri iptal edilecektir.
Örnek 2- Sigortalı 15/10/1999 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olmak için
Kuruma müracaat etmiş tarım sigortalılığı 1/11/1999 tarihinden itibaren başlatılmıştır. Daha
sonra 14/8/1999 tarihinde başlayan ve 31/3/2001 tarihinde sona eren 1479 sayılı Kanuna tabi
sigortalılık sürelerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu sigortalının 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı iptal edilecek, 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılığın sona erdiği 31/3/2001 tarihini
takip eden aybaşı olan 1/4/2001 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı
başlatılacaktır.
Örnek 3- 8/10/1997 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olmak için Kuruma
müracaat eden sigortalının tarım sigortalılığı 1/1/1998 tarihinden itibaren başlatılmıştır. Daha
sonra, 12/08/1993-27/5/1998 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı tespit
edildiğinden, bu sigortalının 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığı 1479 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığın sona erdiği 27/5/1998 tarihini takip eden yılbaşı olan 1/1/1999 tarihinden itibaren
başlatılacak, bu tarihten önce ödenen tarım sigortası primleri iptal edilecektir.
Örnek 4- 9/7/1982 tarihinde başlayan vergi mükellefiyetine istinaden aynı tarih itibariyle
1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlatılan ve halen sigortalılığı devam eden sigortalının
1/1/1994 ile 31/12/1997 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortası primi ödediği
tespit edilmiştir. Bu sigortalının 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam ederken, prim
ödediği 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının başlangıç tarihi itibariyle iptal edilmesi
gerekmektedir.
Örnek 5- Sigortalının 11/9/1997 tarihi itibari ile vergi kaydı başlamasına rağmen
4/10/2000 tarihine kadar kayıt ve tescil işlemini yaptırmaması nedeniyle 4/10/2000 tarihi itibari
ile sigortalılığı başlatılmıştır. Ancak, daha sonra sigortalı 1/1/1987 tarihinden itibaren başlayan ve
muntazaman prim ödediği 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının bulunduğu tespit edildiğinden,
4/10/2000 tarihinde başlatılan 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılık iptal edilecektir.
Örnek 6- 1/1/2001 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlatılan ve primlerini
muntazaman öderken daha sonraki bir tarihte kuruma intikal eden sigortalılık belgesinde
18/4/1999 tarihinde yapılan mahalli idareler seçiminde muhtar seçilen ve bu görevinin halen
aralıksız olarak devam eden sigortalının 1/1/2001 tarihinde başlayan 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı iptal edilecek ilk muhtar seçildiği 18/4/1999 tarihi itibariyle 2108 sayılı Kanuna tabi
sigortalılık başlatılıp devam ettirilecektir.
4.2- 2925 sayılı Kanun ile 1479 sayılı Kanunun geçici 18 inci maddesi kapsamındaki
hizmetlerin çakışması
1479 sayılı Kanunun geçici 18 inci madde hükmü gereğince; sigortalılık niteliği taşıdıkları
halde 4/10/2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve
mükellefiyetleri 4/10/2000 tarihinden itibaren başlar. Ancak, 1479 sayılı Kanuna göre zorunlu
sigortalı olarak tescil edilmiş olanların sigortalılıkları 2/8/2003 tarihinden itibaren 6 ay içinde
müracaat etmeleri halinde, 20/4/1982-4/10/2000 tarihleri arasındaki vergi kayıtlarını belgelemek
ve belgelenen bu sürelere ilişkin olarak 1479 sayılı Kanunun 49 uncu ve ek 15 inci maddelerine
göre hesaplanacak prim borçlarının tamamını tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde ödeme
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
323
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
tarihinde bulundukları gelir basamağının yürürlükte olan prim tutarı üzerinden ödemeleri
kaydıyla, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmektedir.
2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığın değerlendirilmesinde, sigortalıların 1479 sayılı
Kanunun geçici 18 inci maddesinden yararlanıp yararlanmadığına dikkat edilecektir.
Örnek 1- 1/10/1993 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olmak için Kuruma
müracaat eden sigortalının tarım sigortalılığı 1/1/1994 tarihi itibariyle başlatılmıştır. Daha sonra
12/3/2004 tarihinde kurum kayıtlarına intikal eden belgede, 1/1/1993 tarihinde başlayan ve
devam eden ticari kazançtan dolayı vergi mükellefiyetinin bulunduğu tespit edilmiştir. 1/1/1993
tarihinde başlayan vergi mükellefiyetine istinaden Kuruma başvurarak kayıt ve tescil işlemini
yaptırmayan, Kurumca da re’sen tescil edilmeyen bu sigortalının 1479 sayılı Kanunun geçici 18
inci maddesine istinaden 1479 sayılı Kanuna tabi (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı
Genelge) sigortalılığı başlatılmayacak, 1/1/1994 tarihinde başlayan 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı (geçici 18 inci maddeye göre vergi borçlanması yapmadığından) geçerli sayılacaktır.
Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının 1479 sayılı Kanunun geçici 18 inci maddesi hükmü
gereğince 1/1/1993-4/10/2000 tarihleri arasındaki vergi mükellefiyet sürelerini borçlanıp primini
de süresinde ödediği varsayıldığında, bu sigortalının 4/10/2000 tarihinde başlatılan 1479 sayılı
Kanuna tabi sigortalılığı devam ettirilecek, 1/1/1994 tarihinde başlatılan 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı ise tescil tarihi itibariyle iptal edilecektir.
4.3- 2925 sayılı Kanun ile 1479 sayılı Kanunun ek 19 uncu maddesi kapsamındaki
hizmetlerin çakışması
1479 sayılı Kanunun ek 19 uncu maddesi gereğince 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre
kayıt ve tescili yapıldığı halde, beş yıl ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunan
sigortalılardan;
Bu sürelere ilişkin prim borçlarını Kurumca yapılacak bildirimde belirtilen süre içerisinde
ödemeyenlerin, daha önce prim ödemişlerse ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu
itibariyle, prim ödemesi bulunmayanların ise tescil tarihi itibariyle sigortalılıklarının
durdurulması gerekmektedir.
Örnek 1- Sigortalı 1479 sayılı Kanuna tabi 1/3/1989 tarihinden itibaren vergi
mükellefiyetine istinaden sigortalılığı başlatılıp devam etmekte iken, 1/1/1991 tarihinden itibaren
2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortasına prim ödemiştir. Sigortalı 1479 sayılı Kanuna tabi beş
yıldan fazla prim borcu bulunması nedeniyle ek 19 uncu maddeden yararlanmak için müracaat
etmiştir. Bu durumda, sigortalının hiç prim ödemesinin bulunmaması nedeniyle 1479 sayılı
Kanuna tabi sigortalılığı 1/3/1989 tarihi itibariyle durdurulacak ve 2925 sayılı Kanuna tabi
1/1/1991 tarihinden itibaren ödediği tarım sigortalılığı ise geçerli sayılacaktır. (Değişik,
11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Ancak sigortalının 1/3/1989 tarihinde başlayan
vergi kaydı devam ettiğinden 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığı hakkında bu Genelgenin
ikinci kısım, birinci bölüm “3.4- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı iken Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi çalışması olanlar” alt başlıklı bölümde belirtilen
açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
Örnek 2- Sigortalının 2926 sayılı Kanuna tabi 1/7/1995 tarihinden itibaren tarımsal
faaliyetinin bulunması nedeniyle aynı tarih itibariyle sigortalılığı başlatılmıştır. Ancak, daha
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
324
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sonra sigortalının 1/1/1996 tarihinden itibaren de 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortasına prim
ödemeye başladığı tespit edilmiştir. 2926 sayılı Kanuna tabi beş yıldan fazla prim borcu
bulunması nedeniyle ek 19 uncu maddeden yararlanmak için müracaat eden ve prim borcunun bir
kısmını ödeyen sigortalının en son ödediği primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu olan
31/3/1998 tarihi itibariyle 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı durdurulmuştur. Bu durumda,
sigortalının 1/1/1996-31/3/1998 tarihleri arasındaki 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılık süresi
iptal edilecek, iptal işleminden sonra 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığın durdurulduğu
31/3/1998 tarihini takip eden yılbaşı olan 1/1/1999 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı devam ettirilecektir.
4.4- 2925 sayılı Kanun ile 2926 sayılı Kanuna göre yapılan tescile dayalı hizmetlerin
çakışması (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
2926 sayılı Kanunun uygulanmasına illerde farklı tarihlerde başlanılmış olması ve
çiftçilerin 2926 sayılı Kanun kapsamına giriş tarihlerinin farklılık göstermesi nedeniyle,
sigortalıların 2926 sayılı Kanuna göre tescillerinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, anılan
Kanun kapsamına girebilecek nitelikte kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyete başladıkları tarih
ve illerin kapsama alındıkları tarih dikkate alınarak (EK-24) sigortalılık başlangıç tarihleri tespit
edilir.
Örnek 1- Sigortalı 10/12/1986 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortasına
müracaat etmiş ve 1/1/1987 tarihinden itibaren sigortalılığı başlatılarak 31/12/1999 tarihine kadar
tarım sigortası primlerini düzenli olarak ödemiştir. Daha sonra yapılan incelemede, sigortalının
bulunduğu ilde 2926 sayılı Kanunun uygulanmasına 29/5/1984 tarihinde başlandığı, 1/1/198618/7/1993 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının bulunduğu anlaşıldığından,
sigortalının bu süredeki 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı iptal edilecek, tarım sigortalılığı
2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının sona erdiği tarihi takip eden yılbaşı olan 1/1/1994
tarihinden itibaren yeniden başlatılacaktır.
Örnek 2- Sigortalı 1/1/1984 tarihinden itibaren tarımsal faaliyetini sürdürmekte iken,
1/1/1987 tarihi itibariyle 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığı başlatılmıştır. Sigortalının
bulunduğu ilde 2926 sayılı Kanun uygulamasına 1/7/1993 tarihinde geçilmiş olup, 1/7/1993
tarihinden itibaren 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı başlatılan sigortalının 2926 sayılı
Kanuna tabi sigortalılığı iptal edileceğinden 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığı kesintisiz
devam ettirilecektir.
Örnek 3- Sigortalı 1/1/1985 tarihinden itibaren başlayan ve kendi nam ve hesabına
tarımsal faaliyetini sürdürmekte iken, 1/1/1989 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi tarım
sigortalılığı başlatılmış, 31/12/2001 tarihine kadar da primlerini ödemiştir. Sigortalının
bulunduğu ilde 2926 sayılı Kanun uygulamasına 1/1/1985 tarihinde geçilmiş olması ve bu
sigortalı tarımsal faaliyetinden dolayı 1/1/1988 tarihinden itibaren 2926 sayılı Kanuna tabi kayıt
ve tescili yapıldığından, bu Kanuna tabi sigortalılığı geçerli sayılıp 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı iptal edilecektir.
4.5- 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığının devam ettiği süredeki çakışmalar
4.5.1- 2925 sayılı Kanun ile 1479 sayılı Kanuna tabi hizmetlerin çakışması
2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalısı olanlardan, sosyal güvenlik kanunlarına tabi
olarak çalışmaya başlayanların sigortalılıkları 6 ncı maddenin (c) bendi gereğince prim veya
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
325
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
kesenek kesilmeye başlandığı tarihten itibaren sona ermekte, bu şekilde sigortalılıkları sona erip
de sosyal güvenlik kanunları ile ilgilerinin kesilmesi nedeniyle prim veya kesenek ödenmesine
son verilenlerin sigortalılıkları ise aynı bent hükmü gereğince prim veya kesenek ödenmesine son
verildiği tarihi izleyen aybaşından itibaren kendiliğinden başlamaktadır.
Ancak, 1479 sayılı Kanun kapsamına girmeden önce kanunla veya kanunun verdiği
yetkiye dayanılarak kurulu sosyal güvenlik kanunlarına tabi prim veya kesenek ödeyenler, 1479
sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesinin (II/c) bendine göre sigortalı sayılmadıklarından, 2925
sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları devam etmekte iken kendi nam ve hesabına bağımsız
çalışanların 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları sona erdirilmeyecek, 1479 sayılı Kanuna tabi
sigortalılık ise 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığının sona erdiği tarihten sonra
başlatılacaktır. (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığın devam ettirilmesinde bu Genelgenin ikinci kısım, birinci bölüm “3.4- 2925 sayılı
Kanuna tabi sigortalı iken Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi
çalışması olanlar” alt başlıklı bölümde belirtilen açıklamalar doğrultusunda işlem yapılır.
Örnek 1- 1/1/1986 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi prim ödeyen sigortalı 506
sayılı Kanuna tabi sigortalı olarak 12/4/1991 tarihinden itibaren çalışmaya başladığı işyerinden
26/5/1994 tarihinde ayrılmıştır. Bu durumda sigortalının 12/4/1991-26/5/1994 süresi tarım
sigortası iptal edilecek 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı yeniden istek ve tescil belgesi
alınmaksızın işyerinden ayrıldığı 26/5/1994 tarihini takip eden aybaşı olan 1/6/1994 tarihinden
itibaren devam ettirilecektir.
Örnek 2- 1/1/1988 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlayan ve primlerini
düzenli ödeyen sigortalının 16/3/1992-31/12/1995 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna tabi
sigortalılık süreleri bulunmaktadır. Bu sigortalının 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılık sürelerinin
bulunduğu tarihte 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam ettiğinden sigortalının 1479 sayılı
Kanuna tabi sigortalılığı iptal edilecek, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı ise devam
ettirilecektir.
Örnek 3- 1/3/2000 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olarak prim
ödeyen sigortalının, 1/6/2001 tarihinde 2926 sayılı Kanun kapsamına girmesi nedeniyle aynı tarih
itibariyle 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlatılmıştır. Bu sigortalının 2926 sayılı Kanuna
tabi sigortalılığının iptal edilerek, 1/3/2000 tarihinde başlatılan 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı devam ettirilecektir.
4.5.2- 2925 sayılı Kanun ile tevkifata istinaden 2926 sayılı Kanuna tabi hizmetlerin
çakışması (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
2926 sayılı Kanun kapsamına girmeden önce kanunla veya kanunun verdiği yetkiye
dayanılarak kurulu sosyal güvenlik kanunlarına tabi prim veya kesenek ödeyenler 2926 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılmadıklarından, 2925
sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları devam etmekte iken kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyete
başlayanların 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları sona erdirilmeyecek, 2926 sayılı Kanuna
tabi sigortalılık ise 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığının sona erdiği tarihten sonra
başlatılacaktır.
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığın devam ettirilmesinde bu Genelgenin ikinci kısım, birinci bölüm “3.4- 2925 sayılı
Kanuna tabi sigortalı iken Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi
çalışması olanlar” alt başlıklı bölümde belirtilen açıklamalar doğrultusunda işlem yapılır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
326
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Ancak, 2926 sayılı Kanun kapsamında bulundukları halde Kuruma kayıt ve tescillerini
yaptırmayan ve Bakanlar Kurulu kararı gereğince 1/4/1994 tarihinden itibaren sattıkları ürün
bedellerinden tevfikat yapılanların sigortalılıkları, tevkifat tutarının Kurum hesaplarına intikal
etmesi şartı ile ilk tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılmaktadır. Bu
durumda 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılık tevkifata istinaden tescilin yapıldığı tarih itibariyle
sona erdirilecektir.
Örnek- 1/1/1985 tarihinden itibaren 2926 sayılı Kanun kapsamında bulunduğu halde
Kuruma kayıt ve tescilini yaptırmayan, Kurumca da re’sen tescil edilemeyen ve 1/1/1990
tarihinden itibaren de 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı başlayan sigortalının 21/4/1994
tarihinde sattığı ürün bedelinden tevkifat yapılmış, bu tevkifata istinaden de 2926 sayılı Kanuna
tabi sigortalılığı 1/5/1994 tarihinden itibaren başlatılarak devam ettirilmiştir. Bu durumda
sigortalının 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı tevkifat kesintisine istinaden tescilinin yapıldığı
1/5/1994 tarihinden bir gün önce 30/4/1994 tarihinde sona erdirilecektir.
4.5.3- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam ederken 1479 veya 2926 sayılı
Kanuna tabi sigortalılıkları başlatılanlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları devam ederken 1479 veya 2926 sayılı kanunlara
tabi sigortalılıkları başlatılmaması gerektiği halde, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları
durdurularak 1479 veya 2926 sayılı kanunlara tabi sigortalılıkları başlatılanların, talep etmeleri
halinde 1479 veya 2926 sayılı kanunlara tabi sigortalılıkları geçerli sayılacaktır. Ancak talep
etmemeleri halinde bu Genelgenin “4.5.1-” başlığında yer alan açıklamalara göre işlem
yapılacaktır.
Örnek 1- Sigortalı (A)’nın 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam ederken, bu defa
2926 sayılı Kanuna tabi tarımsal faaliyetinin 1/6/2004 tarihinde başlamasından dolayı 2925 sayılı
Kanuna tabi sigortalılığı 31/5/2004 tarihinde durdurularak, 1/6/2004 tarihi itibariyle 2926 sayılı
Kanuna tabi sigortalılığı başlatılmıştır. Bu durumda sigortalı (A)’nın talebinin olması halinde
1/6/2004 tarihi itibariyle başlatılan mülga 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı geçerli
sayılacaktır.
Örnek 2- Sigortalı (B)’nin 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam ederken, bu defa
29/3/2004 tarihinde muhtar seçilmesinden dolayı 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 28/3/2004
tarihinde durdurularak, 29/3/2004 tarihi itibariyle (4/b) kapsamına tabi sigortalılığı başlatılmıştır.
Bu durumda, sigortalı (B)’nin talep etmesi halinde 29/3/2004 tarihi itibariyle (4/b) kapsamında
başlatılan sigortalılığı geçerli sayılacaktır.
Örnek 3- Sigortalı (C)’nin 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam ederken, bu defa
vergi mükellefiyetinin 13/4/1997 tarihinde başlamasından dolayı 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı 12/4/1997 tarihinde durdurularak, 13/4/1997 tarihi itibariyle 1479 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı başlatılmıştır. Bu durumda sigortalı (C)’nin talep etmesi halinde, 13/4/1997 tarihi
itibariyle 1479 sayılı Kanuna tabi başlatılan sigortalılığı geçerli sayılacaktır.
5- 5434 sayılı Kanuna tabi hizmetlerin diğer kanunlara göre geçen hizmetlerle
çakışması
5434 sayılı Kanuna tabi hizmetler ile diğer kanunlara tabi hizmetlerin çakışması halinde,
devredilen Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünün 14/10/1998 tarih ve 12-89 Ek sayılı
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
327
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Genelge ve eki Protokolün 10 uncu maddesi uyarınca 5434 sayılı Kanuna tabi geçen sigortalılık
süreleri geçerli sayılacak, diğer sigortalılık süreleri ise iptal edilecektir.
6- 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalıların kendilerine ait veya ortak oldukları
işyerlerinden kendilerini sigortalı göstermesi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)
1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesinde; kollektif şirketlerin, adi komandit
şirketlerin komandite ve komanditer, limited şirketlerin, sermayesi paylara bölünmüş komandit
şirketlerin komandite ortakları, donatma iştirakleri ortakları ile anonim şirketlerin kurucu
ortakları ile yönetim kurulu üyesi olan ortakları bu Kanuna göre sigortalı sayılmıştır.
Diğer taraftan, 506 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesinde bir hizmet akdine dayanarak
bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı sayılmıştır.
Öte yandan, devredilen Sosyal Sigortalar Kurumunun “Şirket Ortakları” konulu 9/2/1993
tarihli ve
16-60 Ek sayılı Genelgenin 1 inci maddesinde; 506 sayılı Kanunun 2 nci
maddesine göre sigortalı olanların, sigortalılıkları sürerken çalıştıkları işyerine veya başka bir
şirkete ortak, anonim şirkette ise kurucu ortak veya yönetim kurulu üyesi ortak oldukları takdirde,
506 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar Bağ-Kur'a tabi
tutulmayacakları, ancak kollektif şirket ve adi şirket ortaklarının, aynı şirkette bir hizmet akdine
dayanarak çalışmaları yasal olarak mümkün olmadığından, bu durumda olanların Bağ-Kur ile
ilgilendirilmeleri gerektiği, şirket ortağı ya da anonim şirketlerde kurucu ortak veya yönetim
kurulu üyesi olmaları dolayısıyla 1479 sayılı Bağ-Kur Kanununa göre Bağ-Kur sigortalısı
olanların sigortalılıkları sürerken bir hizmet akdine dayanarak çalışmaya başladıkları takdirde,
Bağ-Kur sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar 506 sayılı Kanuna tabi tutulmayacakları
talimatlandırılmıştır.
Buna göre, 2008/Ekim öncesi dönemde şirket ortaklarının Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) ve (b) kapsamındaki sigortalılık durumları aşağıda maddeler halinde
açıklanmıştır.
6.1- Şirket ortağı olup Kurumca (4/b) kapsamında tescili yapılanların, ortağı olduğu
şirketten daha sonra (4/a) kapsamında bildirilmesi (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı
Genelge)
1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesi kapsamında şirket ortağı olması nedeniyle
(4/b) kapsamında sigortalı olan şirket ortağının, daha sonraki bir tarihte ortağı olduğu şirketten
(4/a) kapsamında sigortalı bildirilmesi halinde, önce başlayan sigortalılık sona ermediği sürece
diğer sigortalılık devreye girmeyeceğinden, (4/a) kapsamındaki sigortalılık iptal edilecek (4/b)
kapsamındaki sigortalılığı geçerli sayılacaktır.
Örnek - Limited şirket ortağı (A), 1/6/1997 tarihinden itibaren (4/b) kapsamında sigortalı
iken 15/8/2007 tarihinden itibaren ortağı olduğu şirketten (4/a) kapsamında bildirilmeye
başlanmıştır. Sigortalı (A)’nın (4/b) kapsamında sigortalılığının daha önce başlaması nedeniyle,
15/8/2007 tarihinde başlatılan (4/a) sigortalılığı geçerli sayılmayacağından (4/b) kapsamında
sigortalılığı devam ettirilecektir.
6.2- Şirket ortağı olup Kurumca (4/b) kapsamında tescili yapılmamış olanların,
ortağı olduğu şirketten daha sonra veya aynı gün (4/a) kapsamında bildirilmesi (Ek,
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kanunun "1479 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlığını taşıyan geçici 8 inci
maddesinde; tarım sigortalıları hariç olmak üzere, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
328
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(b) kapsamındaki sigortalılık niteliği taşıdıkları halde Kanunun yürürlük tarihine kadar kayıt ve
tescillerini yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlülüğünün bu Kanunun yürürlük tarihinden
itibaren başlayacağı öngörülmüştür.
Diğer taraftan, 2008/Ekim öncesinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında hizmet akdiyle çalışırken, çalıştıkları işyerine veya başka bir şirkete ortak,
anonim şirkette ise kurucu ortak veya yönetim kurulu üyesi olanlar, 16-60 Ek sayılı Genelge
gereğince (4/a) kapsamındaki sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar 4/(b) kapsamına
alınmamaktadır.
Ancak, 1/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanun kapsamında tescili yapılması
gerektiği halde 506 sayılı Kanun kapsamında tescil yapıldığı söz konusu tarihten sonra tespit
edilen sigortalılar, Kanunun geçici 8 inci maddesi kapsamında değerlendirilmeyecek, (4/a)
kapsamında yapılan tescil kaydı beyan kabul edilerek, (4/b) kapsamında sigortalı olması gereken
tarih itibariyle (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılacak ve (4/a) kapsamındaki hizmetler (4/b)
kapsamında hizmet olarak değerlendirilecektir. (4/a) kapsamındaki hizmetlerin (4/b) kapsamında
hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin iş ve işlemler cari usullere göre sonuçlandırılacaktır.
Bu durum, (4/a) kapsamında çalışmaya başladığı tarih ile şirket ortağı olduğu tarih aynı
olan sigortalılar için de uygulanacaktır. Burada esas olan, (4/a) kapsamında çalışma devam
ederken (4/b) kapsamında sigortalılığı gerektiren şirket ortaklığının gerçekleşmesidir. Ancak,
şirket ortağı olduğu gün diğer bir ifadeyle, (4/b) kapsamında sigortalı olması gerektiği halde aynı
gün ortağı olduğu şirketten (4/a) kapsamında bildirim yapıldığı tespit edilenlerin, şirket ortaklığı
nedeniyle (4/b) kapsamında bildirimi;
-Yapılanların (4/a) kapsamındaki sigortalılığı iptal edilecek (4/b) kapsamındaki
sigortalılığı geçerli sayılacaktır.
-Yapılmayanların ise, (4/a) kapsamında yapılan tescil kaydı bildirim kabul edilerek, (4/b)
kapsamında sigortalı olması gereken tarih itibariyle (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılacak ve
(4/a) kapsamındaki hizmetler 4/(b) kapsamında hizmet olarak değerlendirilecektir.
Örnek 1- 17/8/1999 tarihinden itibaren (E) limited şirket ortağı olan ancak, (4/b)
kapsamında tescil edilmeyen sigortalı (B), 1/2/2000 tarihinden itibaren ortağı olduğu (E) limited
şirketinden (4/a) kapsamında sigortalı bildirilmeye başlanmış ve şirket ortaklığı halen devam
etmektedir. Sigortalı (B)’nin (4/a) kapsamında 1/2/2000 tarihinde başlatılan tescil kaydı beyan
kabul edilip, (4/b) kapsamında şirket ortağı olduğu 17/8/1999 tarihi itibariyle (4/b) kapsamında
sigortalılığı başlatılacak ve (E) limited şirketinden bildirilen (4/a) kapsamındaki hizmet süreleri
(4/b) kapsamında hizmet olarak değerlendirilecektir.
Örnek 2- 7/9/2001 tarihinden itibaren (Y) limited şirket ortağı olan ancak, (4/b)
kapsamında tescil edilmeyen sigortalı (C), 1/1/2002 tarihinden itibaren ortağı olduğu (Y) limited
şirketinden (4/a) kapsamında sigortalı bildirilmeye başlanmış ve bu kapsamda yapılan bildirimler
şirket ortaklığının sona erdiği 12/3/2013 tarihine kadar devam etmiştir. Sigortalı (C)’nin (4/a)
kapsamında 1/1/2002 tarihinde başlatılan tescil kaydı, bildirim olarak kabul edilecek ve (4/b)
kapsamında (Y) limited şirketine ortak olduğu 7/9/2001 tarihi itibariyle (4/b) kapsamında
sigortalılığı başlatılacak ve (Y) limited şirketinden 1/1/2002 tarihi itibariyle başlatılan (4/a)
kapsamındaki sigortalılık süreleri şirket ortaklığının sona erdiği 12/3/2013 tarihine kadar (4/b)
kapsamında hizmet olarak değerlendirilecektir.
Örnek 3- 23/5/2003 tarihinde (A) anonim şirketi kurucu ortağı olan ve yine 23/5/2003
tarihinden itibaren kurucu ortağı olduğu (A) anonim şirketinden (4/a) kapsamında sigortalı
bildirimi yapılan sigortalı (D), şirket ortaklığından dolayı Kuruma herhangi bir bildirimde
bulunmamıştır. (A) anonim şirketi ortaklığı halen devam eden sigortalı (D)’nin (4/b) kapsamında
şirket ortağı olduğu 23/5/2003 tarihi itibariyle (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılacak,
1/10/2008 tarihinden yönetim kurulu üyeliği olmadığından 30/9/2008 tarihi itibariyle (4/b)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
329
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sigortalılığı sonlandırılarak 1/10/2008 tarihinden sonraki (A) anonim şirketindeki (4/a) hizmetleri
geçerli sayılacaktır.
Örnek 4- 1/1/1997 tarihinden itibaren (Z) limited şirket ortağı olan ancak, 4/(b)
kapsamında tescil edilmeyen sigortalı (S), 1/1/2002 tarihinden itibaren ortağı olduğu (Z) limited
şirketinden (4/a) kapsamında sigortalı bildirilmeye başlanmış ve bu kapsamda yapılan bildirimler
şirket ortaklığının sona erdiği 27/7/2011 tarihine kadar devam etmiştir. Sigortalı (S)'nin (4/a)
kapsamında (Z) limited şirketinde 1/1/2002 tarihinde başlatılan tescil kaydı, bildirim olarak
kabul edilecek ve 4/10/2000 tarihi itibariyle (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır. (Z)
limited şirketinden 1/1/2002 tarihi itibariyle başlatılan (4/a) kapsamındaki sigortalılık süreleri
şirket ortaklığının sona erdiği 23/7/2011 tarihine kadar (4/b) kapsamında hizmet olarak
değerlendirilecektir.
6.3- (4/a) kapsamında sigortalı olup çalıştığı işyerine veya başka bir şirkete ortak
olanlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
2008/Ekim öncesinde (4/a) kapsamında hizmet akdiyle çalışırken, çalıştıkları işyerine
veya başka bir şirkete ortak, anonim şirkette ise kurucu ortak veya yönetim kurulu üyesi olanlar,
(4/a) kapsamındaki sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar (4/b) kapsamına alınmayacaktır.
(4/a) kapsamındaki çalışmaları sona erdirip en az bir gün ara vererek ortağı olduğu
şirketten yeniden hizmet akdine tabi çalışmaya başlanması durumunda hizmetler kesintiye
uğramış kabul edilecektir.
Örnek 1- 13/5/2005 tarihinden itibaren (A) anonim şirketi işyerinden (4/a) kapsamında
sigortalı iken 20/6/2007 tarihinde, çalıştığı (A) anonim şirketine ortak ve yönetim kurulu üyesi
olan ve kesintisiz devam eden (4/a) kapsamındaki sigortalılığı 31/5/2016 tarihinde sona eren
sigortalı (B)’nin, (4/a) kapsamında sigortalılığı geçerli sayılarak 1/6/2016 tarihinden itibaren (4/b)
kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 2- 19/5/2004 tarihinden itibaren (4/a) kapsamında (F) anonim şirketi işyerinden
sigortalı iken, 30/6/2004 tarihinde (Y) limited şirketine ortak olan sigortalının (F) anonim şirketi
işyerinden (4/a) sigortalılığı 26/7/2005 tarihinde sona ermiş ve ortağı olduğu (Y) limited şirketi
işyerinden 27/7/2005 tarihinden itibaren (4/a) kapsamında işe giriş bildirgesi vererek 7/11/2017
tarihine kadar aralıksız (4/a) kapsamında hizmet bildirimi yapılmıştır. 3/1/2018 tarihinde de (Y)
limited şirketindeki ortaklığından ayrılmıştır. Her ne kadar (4/a) kapsamında bildirilen
hizmetlerin arasında boşluk olmadığı düşünülse de; H kişisi hizmet akdiyle çalıştığı (F) anonim
şirketine değil, (Y) limited şirketine ortak olduğu için; 27/7/2005-7/11/2017 tarihleri arasındaki
(4/a) kapsamında bildirilen hizmeti iptal edilecek, 27/7/2005-3/1/2018 tarihleri arası 4/(b)
kapsamında tescili yapılarak, iptal edilen primler cari usullere göre aktarılacaktır.
Örnek 3- 20/5/2005 tarihinden itibaren ortağı olmadığı (Y) limited şirketinin işyerinden
(4/a) kapsamında sigortalı iken 30/7/2006 tarihinde (S) limited şirketine ortak olan sigortalı
(K)’nın (Y) limited şirketi işyerinden (4/a) sigortalılığı 1/2/2009 tarihinde sona ermiş ve
2/2/2009 tarihinden itibaren ortağı olduğu (S) şirketi işyerinden (4/a) kapsamında bildirilmeye
başlanmıştır. Hem hizmet akdiyle çalıştığı (Y) limited şirketine ortak olmadığı, hem de 2008
Ekim ayından itibaren ortağı olduğu şirketten (4/a) kapsamında bildirilmesi mümkün olmadığı
için; sigortalı (K)’nın 1/2/2009 tarihine kadar bildirilen (4/a) sigortalılığı geçerli sayılacak,
2/2/2009 tarihinden itibaren (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
330
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 4- (G) limited şirketinin İstanbul'daki işyerinde 20/9/1995 tarihinden beri (4/a)
kapsamında çalışmakta olan sigortalı (M) 7/2/2001 tarihinde (G) limited şirketine ortak
olmuştur. Sigortalı (M)'nin (X) limited şirketinin İstanbul işyerinden 29/3/2018 tarihinde işten
ayrılışı, 30/3/2018 tarihinde de (G) şirketinin Ankara'da faaliyet gösteren işyerinden ise işe giriş
bildirgesi verildiği tespit edilmiştir. Öncelikle sigortalı (M) çalıştığı işyerine ortak olduğu için;
(4/a) kapsamında 30/3/2018 tarihine kadar bildirilen hizmetleri geçerli sayılacaktır. Sigortalı (M)
nin (G) limited şirketi ile olan hizmet akdi sonlanmadan, aynı şirketin farklı bir işyerinde, her ne
kadar 1/10/2008 tarihinden sonra olsa da; geçiş işlemleri arasında tarih olarak bir boşluk olmadığı
ve iki işyerinin de aynı vergi numarasına sahip olması nedenleri ile 29/3/2018 tarihinden sonra
(G) limited işyerinin Ankara’da faaliyet gösteren işyerinden bildirilen (4/a) kapsamındaki
hizmetleri de geçerli sayılacaktır.
Örnek 5- (Z) limited şirketi işyerinde 3/1/1995 tarihinden beri (4/a) kapsamında
çalışmakta olan sigortalı (K) 7/11/2003 tarihinde (Z) ve (Y) limited şirketlerine ortak olmuştur.
Sigortalı (K)'nın (Z) limited şirketi işyerinden 27/7/2011 tarihinde işten ayrılışı verilmiş,
28/7/2011 tarihinde (Y) limited şirketinden işe giriş bildirgesi düzenlenerek ortaklığının devam
ettiği 29/5/2018 tarihine kadar (4/a) kapsamında hizmet bildirilmiştir. Sigortalı (K)'nın (Z)
limited işyerinden 27/7/2011 tarihine kadar bildirilen hizmetleri geçerli kabul edilecektir. Ancak,
kişinin önceden gelen hizmet akdi (Z) limited şirketi ile olduğu için; ortağı olduğu (Y) limited
şirketinden hizmet bildirilmesi mümkün olmadığından, 28/7/2011-29/5/2018 tarihleri arasında
(Y) işyerinden bildirilen hizmetleri iptal edilecektir. Sigortalı (K)'nın 28/7/2011 tarihinden
itibaren (4/b) kapsamında tescili yapılarak, iptal edilen primler cari usullere göre aktarılacaktır.
6.3.1- Ortağı olduğu şirketten (4/a) kapsamında bildirilen hizmetlerinin (4/b)
kapsamına aktarılmasına ilişkin işlemler (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
2008 Ekim öncesinde 1479 sayılı Kanun kapsamında tescili yapılması gerektiği halde 506
sayılı Kanun kapsamında tescili yapılanlar için (4/a) kapsamında yapılan tescil kaydı (4/b)
kapsamında bildirim sayılacak ve (4/a) işe giriş tarihi (4/b) için bildirim yapılan tarih kabul
edilerek 1479 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi hükmü gereği tescil tarihindeki mevzuat
hükümleri uygulanacaktır.
1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesinde; kollektif şirketlerin, adi komandit
şirketlerin komandite ve komanditer, limited şirketlerin, sermayesi paylara bölünmüş komandit
şirketlerin komandite ortakları, donatma iştirakleri ortakları ile anonim şirketlerin kurucu
ortakları ile yönetim kurulu üyesi olan ortakları bu Kanuna göre sigortalı sayılmıştır.
Şirket ortağı olarak 1479 sayılı Kanuna tabi tescili yapılan sigortalının vergi dairesi,
meslek kuruluşu, esnaf sicil müdürlüğü ve diğer şirket kayıtlarının tespiti halinde ise sigortalılık
hak ve mükellefiyetleri tescil tarihinde geçerli olan mevzuat hükümleri kapsamında
değerlendirilecektir
Örnek 1- 15/1/1999 tarihinden itibaren (G) limited şirket ortağı olan ve (4/b) kapsamında
tescil edilmeyen sigortalı (T), 1/3/1999 tarihinden itibaren ortağı olduğu (G) limited şirketinden
(4/a) kapsamında sigortalı bildirilmeye başlanmış ve şirket ortaklığı halen devam etmektedir.
Sigortalı (T)’nin (4/a) kapsamında 1/3/1999 tarihinde başlatılan tescil kaydı beyan kabul edilip,
1479 sayılı Kanuna tabi tescili yapıldıktan sonra 1/1/1997-31/7/1998 tarihleri arasında vergi
kaydının tespit edilmesi halinde sigortalılık başlangıç tarihi 1/1/1997 olarak kabul edilecek,
31/7/1998 tarihinde sigortalılık sona erdirilecek ve 15/1/1999 tarihinde başlayan şirket kaydına
istinaden yeniden sigortalılığı başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
331
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 2- 15/9/2000 tarihinden itibaren (H) limited şirket ortağı olan ancak, (4/b)
kapsamında tescil edilmeyen sigortalı (İ), 10/10/2000 tarihinden itibaren ortağı olduğu (H)
limited şirketinden (4/a) kapsamında sigortalı bildirilmeye başlanmış ve şirket ortaklığı halen
devam etmektedir. Sigortalı (İ)’nin ( 4/a) kapsamında 10/10/2000 tarihinde başlatılan tescil
kaydı beyan kabul edilip, 619 sayılı KHK gereği 4/10/2000 tarihinde 1479 sayılı Kanuna tabi
tescili yapıldıktan sonra 1/1/1990-31/7/1993 tarihleri arasında başka bir şirket kaydının
bulunması halinde ise yine sigortalılık başlangıç tarihi 4/10/2000 olarak kabul edilecektir.
6.3.1.1- 1/10/2008 tarihinden önceki sürelerin (4/b) kapsamına aktarılması ve
(4/a) bildirimine göre ilk defa (4/b) kapsamında tescil edilecek olan ve tescil tarihinden önce
diğer sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti olanlar (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21
sayılı Genelge)
1479 sayılı Kanuna göre tescili yapılan sigortalının hak ve mükellefiyetleri tescil tarihinde
geçerli olan mevzuat hükümleri uygulanacağından tescil tarihinde önceki diğer sosyal güvenlik
kurumlarında geçen hizmet sürelerine de 1479 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin üçüncü fıkrası
hükmüne göre basamak intibakı yapılacaktır.
1479 sayılı Kanunun 2229 ve 2654 sayılı kanunlarla değişik 51 inci maddesinin üçüncü
fıkrası hükmü gereğince 20/4/1982-21/3/1985 tarihleri arasında (4/b) kapsamında tescilleri
başlatılan sigortalıların (4/b) tescil tarihinden önceki diğer sosyal güvenlik kuruluşlarında geçen
hizmet sürelerine göre tespit edilen basamaklar
20/4/1982 - 31/12/1982 = 6
1/1/1983 - 31/12/1983 =9
1/1/1984 - 31/3/1984 =6
1/4/1984 - 31/12/1984 =11
1/1/1985 - 21/3/1985 =8
Örnek 1- 15/5/1984 tarihinden itibaren (G) limited şirket ortağı olan ancak, (4/b)
kapsamında tescil edilmeyen sigortalı (T), 1/6/1984 tarihinden itibaren ortağı olduğu (G) limited
şirketinden (4/a) kapsamında sigortalı bildirilmeye başlanmış ve şirket ortaklığı halen devam
etmektedir. Sigortalı (T)’nin (4/a) kapsamında 1/6/1984 tarihinde başlatılan tescil kaydı beyan
kabul edilip, 1479 sayılı Kanuna tabi tescili yapıldıktan sonra 1/1/1981-31/7/1981 tarihleri
arasında (4/a) hizmetinin bulunması nedeniyle 15/5/1984 tarihi itibariyle (4/b) tescili 11 inci
basamaktan yapılacaktır.
1479 sayılı Kanunun 3165 ve 3396 sayılı kanunlarla değişik 51 inci maddesinin üçüncü
fıkrası hükmü gereği 22/3/1985-3/10/2000 tarihleri arasında (4/b) kapsamında tescilleri başlatılan
sigortalıların (4/b) tescil tarihinden önceki diğer sosyal güvenlik kuruluşlarında geçen hizmet
sürelerine göre tespit edilen basamaklar
a) 6 ayın altında hizmeti olan sigortalılar için, basamak intibakın da 1. basamak
b) 6 aydan 1 yıl altı aya kadar hizmeti olan sigortalılar için basamak intibakında 2.
basamak
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
332
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
c) 1 yıl 6 aydan 2 yıl 6 aya kadar hizmeti olan sigortalılar için basamak intibakında 3.
basamak
d) 2 yıl 6 aydan 3 yıl 6 aya kadar hizmeti olan sigortalılar için basamak intibakında 4.
basamak
e) 3 yıl 6 aydan 4 yıl 6 aya kadar hizmeti olan sigortalılar için basamak intibakında 5.
basamak
f) 4 yıl 6 ay ve daha fazla hizmeti olan sigortalılar için basamak intibakında 6. basamak
g) 6 yıl 6 aydan 8 yıl 6 aya kadar hizmeti olan sigortalılar için basamak intibakında 7.
basamak
h) 8 yıl 6 aydan 10 yıl 6 aya kadar hizmeti olan sigortalılar için basamak intibakında 8.
basamak
ı) 10 yıl 6 aydan 12 yıl 6 aya kadar hizmeti olan sigortalılar için basamak intibakında 9.
basamak
i) 12 yıl 6 aydan 14 yıl 6 aya kadar hizmeti olan sigortalılar için basamak intibakında 10.
basamak
j) 14 yıl 6 aydan 16 yıl 6 aya kadar hizmeti olan sigortalılar için basamak intibakında 11.
basamak
k) 16 yıl 6 ay ve daha fazla hizmeti olan sigortalılar için basamak intibakında 12.
basamak
esas alınacaktır.
Örnek 2- Sigortalı (Ç) nin, 1/1/1997 tarihinde yapılan 4/b tescilinden önce emekli sandığı
kapsamında 8 yıl 10 ay hizmetinin bulunması halinde tescil basamağı 8 inci basamağa intibak
ettirilecektir.
1479 sayılı Kanun, 619 sayılı KHK ve 4956 sayılı Kanunla değişik 51 inci maddesinin
üçüncü fıkrası hükmü gereğince 4/10/2000-30/9/2008 tarihleri arasında (4/b) kapsamında
tescilleri başlatılan sigortalıların (4/b) tescil tarihinden önceki diğer sosyal güvenlik
kuruluşlarında geçen hizmet sürelerine göre tespit edilen basamaklar ilk oniki basamakta bekleme
süresi bir yıl oniki basamaktan sonra iki tam yıl olarak uygulanacak iki tam yıldan arta kalan
süreler kadar kıdemli sayılacaktır .
- 1 tam yıla 2. basamak
- 2 tam yıla 3. basamak
- 9 tam yıla 10. basamak
- 15 tam yıla 14.basamaktan 1 yıl kıdemli
- 19 yıl üç ay hizmeti olan sigortalıya 19 basamakta 1 yıl üç ay kıdemli sayılarak
intibak yapılacaktır.
Örnek 3- Sigortalı (M) nin 4/10/2000 tarihinde yapılan (4/b) tescilinden önce (4/a)
kapsamında 11 tam yıl hizmetinin bulunması halinde tescil basamağı 12 nci basamağa intibak
ettirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
333
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
6.3.1.2- (4/a) bildirimine göre ilk defa (4/b) kapsamında tescil edilecek olan ve tescil
tarihinden önce sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti olmayanlar (Ek, 19/6/2020
tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
1/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanun kapsamında tescili yapılması gerektiği
halde 506 sayılı Kanun kapsamında tescil yapıldığı sonradan tespit edilen sigortalılar, (4/b)
kapsamında sigortalı olması gereken tarih itibariyle sigortalılığı başlatılacaktır. Diğer sosyal
güvenlik kurumlarına tabi hizmeti bulunmaması nedeniyle tescil tarihi itibariyle birinci
basamaktan sigortalılığı başlatılacaktır.
6.4- (4/a) kapsamında sigortalı olup çalıştığı şirkete ortak olanlardan, şirkette
kendinden başka sigortalı kalmayanlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Tüzel kişiler, tıpkı gerçek kişiler gibi hak sahibi olabilen ve borç altına girebilen ve hukuk
sisteminde kişi olarak kabul edilen mal veya kişi toplulukları olduğundan, tüzel kişilerin
topluluğu oluşturan kişilerden ayrı bir kişilikleri bulunmaktadır. Diğer bir ifadeyle, hukukta
belirli bir amaç çerçevesinde örgütlenmiş bazı insan ve mal toplulukları tek bir "varlık"
niteliğinde kabul edilmiş ve bu topluluklara da insan gibi hak sahibi olmak, yükümlülük ve borç
yüklenebilme olanağı tanınmıştır. Tüzel kişilikler yetkilerini organları marifetiyle kullanmakta
olup, organlar ise gerçek kişilerden oluşmaktadır. Şirketlerin ortakları ile tüzel kişinin organı
arasında kollektif, adi ve adi komandit şirketler hariç hizmet akdi kurulması mümkün
bulunmaktadır.
Buna göre, ortağı olduğu şirketten (4/a) kapsamında hizmeti bildirilen ve kendinden
başka (4/a) kapsamında sigortalı kalmayan şirket ortaklarının, çalıştıkları şirketin sermaye şirketi
olması halinde ise, (4/a) kapsamında sigortalılığı devam ettirilecektir.
Örnek 1- Sigortalı (N), 5/4/2005 tarihinden itibaren (4/a) kapsamında sigortalı iken,
1/1/2006 tarihinde çalıştığı limited şirketine ortak olmuş 1/5/2013 tarihinden itibaren de şirkette
kendisinden başka bildirilen sigortalı kalmamıştır. Sigortalı (N)’nin, ortağı olduğu şirketin
sermaye şirketi olması ve kendinden başka bildirilen sigortalı bulunmayan dönemlerde de şirket
tüzel kişiliği ile hizmet akdi kesintiye uğramadığından, (4/a) kapsamında bildirilen sigortalılığı
devam ettirilecektir.
İKİNCİ BÖLÜM
2008 Yılı Ekim Ayı Başından Sonraki Hizmetlerin Çakışması
1- 2008 yılı Ekim ayı başı ile 1/3/2011 tarihleri arasında geçen hizmetlerin çakışması
2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe giren Kanunun 53 üncü maddesinin birinci
fıkrası ile sigortalının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan
sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışması
halinde; öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, (c) bendi kapsamında
çalışması yoksa ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak sigortalı sayılacağı, ikinci
fıkrası ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanların, kendilerine ait
veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı bildirilemeyecekleri hüküm altına alınmıştır.
Sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi
çalışmasının bulunması halinde, önce başlayan sigortalılık esas alınacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
334
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (b) bendinin (4) numaralı alt
bendi kapsamındaki sigortalılık hallerinin aynı gün başlaması halinde, (a) bendine tabi sigortalılık
esas alınacak, bu sigortalığın sona ermesi halinde (b) bendine tabi sigortalılık, bu sigortalılığın da
sona ermesi halinde ise (b) bendinin (4) numaralı alt bendi hükümleri esas alınarak sigortalılık
başlatılacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalının birden
fazla işveren yanında çalışması halinde bu çalışmalarının tamamı dikkate alınacaktır. Ancak,
hizmetin değerlendirilmesinde ay 30 günü, prime esas kazançlar ise Kanunun 80 inci maddesine
göre belirlenen azami kazancı geçemeyecektir.
İsteğe bağlı sigortalıların 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri
kapsamına tabi olacak şekilde çalışmaya başlamaları halinde, Kanunun 51 inci maddesinin
üçüncü fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla isteğe bağlı sigortalılıkları sona erecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi birden fazla çalışması
bulunan sigortalılar önce başlayan çalışmadan dolayı sigortalı sayılacaklardır. Bu sigortalıların
birden fazla işyerinin sahibi veya ortağı olması halinde kısa vadeli sigorta primi, riski en yüksek
olan prim oranı üzerinden ödenecek, bu sigortalıların işyerinde Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştırmaları halinde meslek kodu aynı şekilde
güncellenecektir. Ancak, 6385 sayılı Kanun gereğince kısa vadeli sigorta prim oranı 1/9/2013
tarihinden itibaren % 2 olarak alınacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi gelir vergisinden muaf
olarak sigortalılıkları devam edenler ile köy ve mahalle muhtarlarından 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında gelir vergisi mükellefi olanlar hariç hizmet akdine tabi
çalışamaya başlayanlar çalışmaya başladıkları tarihten itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olacaklardır.
Ancak, hizmet akdine tabi çalışmaları sona erenlerden, gelir vergisinden muaf olduğu
tespit edilenler ile köy ve mahalle muhtarlık görevinin devam ettiği tespit edilenlerin Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıkları talep alınmaksızın
hizmet akdine tabi çalışmanın sona erdiği tarihten itibaren devam ettirilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmakta iken (b) bendi
kapsamında çalışması bulunması nedeniyle bu bent kapsamına alınmayanların hizmet akdine tabi
çalışmalarını sona erdirip en az bir gün ara vererek yeniden hizmet akdine tabi çalışmaya
başlamaları halinde hizmet kesintiye uğramış sayılacaktır.
4857 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinde işverenlerin işçilerin gidiş ve dönüşlerinde yolda
geçecek süreleri karşılamak üzere toplam dört güne kadar verdikleri ücretsiz izin ile 74 üncü
maddesinde kadın işçiye onaltı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde
onsekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar verilen ücretsiz izinler (Ek, 11/12/2014 tarihli ve
2014/32 sayılı Genelge) ile diğer iş kanunlarında ücretsiz izin sayılan süreler dışında kalan
sürelerde Kanun kapsamındaki sigortalılık niteliği yitirilmiş sayıldığından ücretsiz yol ve analık
izin süresi dışındaki ücretsiz izin süreleri bulunanların, bu sürelerde Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olmaları halinde, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılıkları sona erdirilecektir.
1/10/2008-1/3/2011 tarihleri arasında ay içinde işe girişi veya işten çıkış tarihi
bulunmayan ancak, geçici iş göremezlik ödeneği alması nedeniyle ayın bazı günlerinde ücret
almayan ya da geçici iş göremezlik ödeneği aldığı aylarda ücret almadığı için sıfır gün ve kazanç
bildirilen 4 üncü maddenin birinci fıkranın (a) bendine tabi sigortalıların hizmeti kesintiye
uğramış sayılmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
335
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar,
1/10/2008 tarihinden itibaren kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fırkasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak bildirilemeyecektir.
(Mülga, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
(Mülga, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
(Mülga, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
2- 2925 sayılı Kanun ile muhtarlıkta geçen sürelerin çakışması
2108 sayılı Kanun gereğince Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında sigortalı sayılmayı
gerektirecek bir çalışması bulunan veya gerek Kanun gerekse mülga 506, 1479, 2925, 2926 ve
5434 sayılı kanunlara göre aylık ve/veya gelir alan köy ve mahalle muhtarları, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmayacaklarından, 2925 sayılı
Kanuna tabi sigortalılığı devam etmekte iken köy ve mahalle muhtarları seçilenlerin 2925 sayılı
Kanuna tabi sigortalılıkları devam ettirilecek Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır.
1/10/2008 tarihinden önce 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı iken bu tarihten önce muhtar
seçilen ve muhtarlık süresi 1/10/2008 tarihinden sonra da devam edenlerin 2925 sayılı Kanuna
tabi sigortalılıkları devam ettirilecek, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı devam ederken
1/10/2008 tarihinden sonra muhtar seçilenler hakkında da aynı şekilde işlem yapılacaktır.
3- 1/3/2011 tarihinden itibaren hizmet çakışmaları
Kanunun sigortalılık hallerinin birleşmesine ilişkin 53 üncü maddesi 6111 sayılı Kanun ile
1/3/2011 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiş, ayrıca 6111 sayılı Kanunla, Kanuna
eklenen geçici 33 üncü madde ile 53 üncü maddenin birinci fıkrasında yapılan değişikliklerin
1/3/2011 tarihinden önceki süreler için uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanlar,
kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı olarak bildirilemeyeceklerinden, bu durumdaki sigortalılar 1/3/2011
tarihinden önce olduğu gibi bu tarihten sonra da kendi işyerlerinde 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendine göre sigortalı olamayacaklardır. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olarak birden fazla statüde aynı anda çalışılması halinde
aşağıdaki şekilde işlem yapılacaktır.
3.1- Sigortalılığı 1/3/2011 tarihinden sonra başlayanların hizmetlerinin çakışması
Kanunun 53 üncü maddesi ile 1/3/2011 tarihinden itibaren sigortalıların 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statüleri ile (c) bendinde yer alan
sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde çalışmaları halinde öncelikle (c) bendi
kapsamında, (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde çalışmaları
halinde ise (a) bendi kapsamındaki sigortalılıkları geçerli sayılacaktır. (b) bendi kapsamındaki
sigortalılık (a) bendine tabi çalışmanın başladığı tarihten bir gün önce sona erdirilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalıların 1/3/2011
tarihinden itibaren (a) bendi kapsamında çalışmaya başlamaları halinde e-sigorta yoluyla Kuruma
verilen sigortalı işe giriş bildirgelerinde “5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılığınız sona erdirilmiştir. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendine tabi ayrıca prim ödemeye devam etmek istiyor iseniz SGİM/SGM’ne müracaat
etmeniz gerekmektedir” uyarısı verilecek, bu kayıtlar otomatik olarak “(4/b) Tescil Programının”
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
336
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
terk işlemleri menüsünden (01) terk kodu sigorta türünde “53 üncü maddeye göre sonlandırma”
ile sona erdirilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışması sona erenlerin (b)
bendi kapsamındaki çalışmalarının devam etmesi halinde ise (a) bendine tabi çalışmasının sona
erdiği tarihten bir gün sonra (b) bendine tabi sigortalılıkları başlatılacaktır.
Örnek 1- 25/5/2011 tarihinde vergi mükellefiyeti nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalı olan ve sigortalılığı devam etmekte iken 18/8/2011
tarihinde işveren yanında hizmet akdine tabi çalışmaya başlayan sigortalının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığı 17/8/2011 tarihi itibariyle sona erdirilerek, 18/8/2011 tarihi itibariyle
(a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır.
Örnek 2- 2/3/2010 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine
tabi çalışmaya başlayan sigortalı bu kapsamdaki sigortalılığı devam etmekte iken 21/8/2011
tarihinde vergi mükellefi olmuştur. Bu durumda (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı (a) bendi
kapsamındaki sigortalılığı sona ermediği sürece başlatılmayacaktır.
Örnek 3- Örnek 2’deki sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine tabi sigortalılığının 12/5/2011 tarihinde sona ermesi ve vergi mükellefiyetinin devam
etmesi halinde (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı 13/5/2011 tarihinden itibaren başlatılacaktır.
3.2- Sigortalılığı 1/3/2011 tarihinden önce başlayanların 1/3/2011 tarihinden sonra
hizmetlerinin çakışması
1/3/2011 tarihinden önce Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi
çalışması bulunan sigortalıların 1/3/2011 tarihinden sonra (a) bendine tabi çalışmaları halinde
önce başlayan sigortalılık statüsüne göre işlem yapılmayacak, (b) bendi kapsamındaki
sigortalılığı (a) bendine tabi çalışmasından bir gün önce sona erdirilecektir.
Örnek- 20/5/2009 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında sigortalılığı devam etmekte iken 12/12/2011 tarihinden itibaren (a) bendi kapsamında
çalışmaya başlayan sigortalının, (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı 11/12/2011 tarihi itibariyle
sona erdirilecektir.
3.3- Sigortalılığı 1/3/2011 tarihinden önce başlayanların 1/3/2011 tarihinden önce
hizmetlerinin çakışması
1/3/2011 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendine
tabi çalışmaları devam eden sigortalıların 6111 sayılı Kanunla Kanuna eklenen geçici 33 üncü
madde uyarınca hangi sigortalılık statüsünün önce başladığına bakılmaksızın (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığı 28/2/2011 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.
Örnek -11/11/2008 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında başlayan sigortalılığı devam etmekte iken, 11/12/2009 tarihinden itibaren (a) bendi
kapsamında çalışmaya başlayan sigortalının 28/2/2011 tarihi itibariyle (b) bendi kapsamındaki
sigortalılığı sona erdirilecek, 1/3/2011 tarihi itibariyle (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı devam
ettirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
337
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
4- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olarak
aynı anda prim ödenmiş hizmetlerin değerlendirilmesi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendine tabi sigortalılığın
çakışması nedeniyle (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlar 1/3/2011 tarihinden sonra
yazılı talepte bulunmak ve 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ve üst
sınırına ilişkin hükümler saklı olmak kaydıyla, (b) bendi kapsamındaki çalışmasından dolayı talep
tarihinden itibaren (b) bendi içinde prim ödeyebileceklerdir. Ancak, (a) ve (b) bendi için
ödenecek primlerin toplamı prime esas kazancın üst sınırından fazla olamayacaktır.
Sigortalılık hallerinin çakışması nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlardan (b) bendi kapsamında prim ödemek
isteyenler iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar yönünden Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan diğer
yardımlar ile uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar yönünden ise Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde değerlendirilecektir.
Sigortalıların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi ödediği
primlerin uzun vadeli sigorta kolları yönünden sağlanan yardımlar açısından
değerlendirilmesinde gün sayısı (a) bendine tabi bildirilen gün sayısından fazla olmayacak, bu
şekilde hesaplanan gün sayısı bildirilen prime esas kazancın azami tutarını geçemeyecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi sigortalılık halleri
çakışanlardan (b) bendi kapsamında ayrıca prim ödemek için talepte bulunanlara, (b) bendi
statüsünde iş kazası ve meslek hastalıkları yönünden Kanunun 16 ncı maddesinin birinci
fıkrasının (a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen yardımlar yapılacaktır. Bu yardımların
yapılmasında (b) bendi statüsünde ödenen primler esas alınacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında ödenecek primler
uzun vadeli sigorta kolları yönünden 26 ncı, 28 inci ve 32 nci maddelerinin birinci fıkralarının
uygulanmasında 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi hizmetlerle birlikte dikkate
alınacaktır. Ancak, hizmetin değerlendirilmesinde ay 30 günü, prime esas kazançlar ise Kanunun
80 inci maddesine göre belirlenen azami kazancı geçemeyecektir. Bu sigortalılara kısa vadeli
sigorta kollarından Kanunun 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hastalık ve analık
sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesinde de sigortalılık statüsü Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi olarak değerlendirilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi sigortalılıkları
çakışanlardan, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas
alınmakla beraber 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki çalışmalarından
dolayı prim ödeyenlerin ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar (b) bendi kapsamındaki
primlerini ödememeleri halinde o aya ait primin ödeme imkanı ortadan kalkacağından, söz
konusu ay için hesaplanacak (a) bendi kapsamında prime esas kazanca dahil edilmeyecek ayrıca
o ayda iş kazası geçirmesi veya meslek hastalığına tutulması halinde iş kazası ve meslek hastalığı
hükümlerinden de yararlandırılmayacaktır.
(Mülga, 19/2/2025 tarihli ve 2025/7 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/2/2025 tarihli ve 2025/7 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/2/2025 tarihli ve 2025/7 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/2/2025 tarihli ve 2025/7 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/2/2025 tarihli ve 2025/7 sayılı Genelge)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
338
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
5- Kısmi süreli olarak 30 günden az çalışılan sürelerde hizmetlerin çakışması
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) (Değişik 19/2/2025 tarihli ve 2025/7
sayılı Genelge)
28/2/2014 tarihli 2014/5 sayılı Genelge ile yapılan düzenleme kapsamında; 4857 sayılı
Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar (eksik gün nedeni 06-Kısmi istihdam), tam
süreli çalışmakla birlikte ay içinde puantaj kaydı tutularak kısmi hizmet bildirilenler (eksik gün
nedeni 7- Puantaj kaydı) ile ev hizmetlerinde 30 günden az çalışanların (eksik gün nedeni 17-Ev
hizmetlerinde 30 günden az çalışma) aynı anda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinde sayılan sigortalılık hallerinin bulunması durumunda sadece çakışan süredeki (b)
bendine tabi sigortalılıkları iptal edilmiş, çakışma sürelerinin tespitinde her bir ay için ayrı ayrı
değerlendirme yapılacağı belirtilmiş, yine aynı Genelge ile kısmi süreli çalışanlara ilişkin hizmet
çakışmalarında 1/3/2011-28/2/2014 tarihleri arasında söz konusu eksik gün sebepleriyle kısmi
süreli çalışması nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalılığı sona erdirilenlerin çakışan süreler dışındaki primlerini ödemek için talepte
bulunmaları halinde, söz konusu ayların (b) bendi kapsamında 30 güne tamamlanıp hizmet süresi
olarak değerlendirileceği belirtilmiştir.
2025 yılı Ocak ayından itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında ay içinde 30 günden az çalışanların aynı anda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinde sayılan sigortalılık hallerinin bulunması durumunda eksik gün nedenine
bakılmaksızın sadece çakışan süredeki (b) bendine tabi sigortalılıkları iptal edilerek, Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında ay içinde 30 günden az çalışmaları
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında 30 güne tamamlanacaktır.
Sigortalıların ay içindeki (a) ve (b) bentlerine tabi gün sayılarının hesabında ay 30 gün
kabul edilecek (b) bendine tabi gün sayısı (a) bendine ilave edilerek hesaplanacaktır. Sigortalının
(a) bendine tabi işe girdiği ve işten çıktığı ay için parmak hesabı yapılarak işlem yapılacaktır.
Artık güne ait kazançlar sigortalının prime esas kazancına ilave edilecektir. Ay içinde giriş veya
çıkış tarihi bulunmuyorsa kısmi çalışılan aylarda (a) bendi kapsamındaki sigortalılık ayın ilk
gününden itibaren başlatılacaktır. (b) bendine tabi sigortalılık ise (a) bendi kapsamındaki
sigortalılığının sona erdiği günü takip eden günden itibaren başlatılacaktır.
Ancak, sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sayıldığı sürelerde iş kazası geçirmesi durumunda (a) bendi kapsamında bildirilen prim gün sayısı
kaza tarihine yaslanacak ve öncesinde eksik kalan sürelerde (b) bendi kapsamında sigortalılığı
sağlanacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında kısmi süreli olarak
çalışanlar, bu süreleri dışında kalan günleri (b) bendine tabi zorunlu çalışmaları ile
tamamladıklarından kalan sürelerinde kısmi süreleri olarak (a) bendi kapsamında isteğe bağlı
sigortalı olamayacaklar, genel sağlık sigortalısı olarak bu süreleri ayrıca tamamlamayacaklar ve
4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalılar kısmi süreli çalıştıkları
aylara ait eksik süreleri borçlanamayacaklardır.
Sigortalıların ay içinde birden fazla işyerinde çalışmaları halinde eksik gün nedenine
bakılmaksızın 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmalarının tamamı
toplanacak olup sigortalılar ay içinde kalan günler için (b) bendine tabi sigortalı sayılacaktır.
Birden fazla işyerinde çalışması toplam 30 gün olan sigortalılar hakkında (b) bendine tabi prim
alınmayacak olup bu Genelgenin “4- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentlerine tabi olarak aynı anda prim ödenmiş hizmetlerin değerlendirilmesi" başlıklı bölüm
doğrultusunda işlem yapılacaktır.
Ayrıca 31/12/2024 tarihine kadar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında ay içinde herhangi bir eksik gün nedeniyle çalışması bulunduğu halde ay içinde
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
339
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
kalan günleri Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında 30 güne
tamamlanmamış sigortalılar hakkında tamamlama işlemi yapılmayacaktır. Ancak sigortalının
yazılı talepte bulunması halinde, 2011 yılı Mart ayı (dahil) ile 2024 yılı Aralık ayı (dahil)
arasında eksik gün nedenine bakılmaksızın 30 günden az çalıştığı tüm aylar Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında 30 güne tamamlanıp hizmet süresi olarak
değerlendirilecektir.
Örnek 1: Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalı iken
8/1/2025 tarihinde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayan
sigortalı adına Ocak 2025 döneminde 10 gün hizmet bildiriminde bulunulmuş olup bu sigortalı;
1/1/2025 – 7/1/2025 tarihleri arasında (7 gün) 4/1-(b) kapsamında,
8/1/2025– 17/1/2025 tarihleri arasında (10 gün) 4/1-(a) kapsamında,
18/1/2025– 31/1/2025 tarihleri arasında (14 gün) 4/1-(b) kapsamında,
sigortalı sayılacaktır. Bu sigortalının aylık bağlamada gün sayısı 30, prime esas
kazancının ise prime esas kazanç üst sınırını aşmamak üzere tamamı dikkate alınacaktır.
Ancak kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlarda sigortalılık kapsamı Kanunun
53 üncü maddesindeki hükümlere göre belirlenir.
Örnek 2: Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalı iken
8/1/2025 tarihinde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayan
ve 15/2/2025 tarihinde iş kazası nedeniyle ölen sigortalı adına Şubat 2025 döneminde 10 gün
hizmet bildiriminde bulunulmuş olup bu sigortalı;
1/2/2025 – 5/2/2025 tarihleri arasında (5 gün) 4/1-(b) kapsamında,
6/2/2025 – 15/2/2025 tarihleri arasında (10 gün) 4/1-(a) kapsamında,
sigortalı sayılacaktır.
Örnek 3: Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalığı
devam eder iken 3/1/2022 tarihinde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
çalışmaya başlayan sigortalı adına 2022 yılı Ocak ayında "06-Kısmi istihdam" eksik gün
nedeniyle 8 gün, Şubat ayında "07- Puantaj kaydı" eksik gün nedeniyle 10 gün, Nisan ayında "21Diğer Ücretsiz İzin" eksik gün nedeniyle 12 gün, Temmuz ayında "1-İstirahat" eksik gün
nedeniyle 5 gün hizmet bildiriminde bulunulmuş olup, 31/12/2022 tarihinde 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı sona ermiştir. 1/1/2023 tarihinde tekrar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı başlatılmıştır.
Sigortalı, eksik günlerinin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
30 güne tamamlanması için 2025 yılı Şubat ayında talepte bulunmuştur. Yapılan incelemelerde
kişinin eksik günlerinin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
tamamlanmadığı anlaşılmıştır. Bu sigortalının 2022 yılında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında ay içinde tüm eksik gün bildirimi yapılan sürelerdeki eksik kalan
süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında 30 güne
tamamlanacaktır. Ancak sigortalının 30 güne tamamlama talebinden sonra bu talebinden
vazgeçmesi mümkün değildir.
Örnek 4: Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalı iken
5/6/2023 tarihinde Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya
başlayan sigortalı adına 2023 yılı Haziran ayında "06-Kısmi istihdam" eksik gün nedeniyle 14
gün, Temmuz ayında ""06-Kısmi istihdam" eksik gün nedeniyle 20 gün, Ağustos ayında "17-Ev
hizmetlerinde 30 günden az çalışma" eksik gün nedeniyle 12 gün hizmet bildirilmiş olup,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki faaliyeti devam etmesine
rağmen ay içinde eksik bildirilen sürelerin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
340
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
bendi kapsamında 30 güne tamamlanmadığı anlaşılmıştır. Bu sigortalı, 2023 yılı Haziran,
Temmuz, Ağustos aylarındaki eksik günlerini Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (i)
bendi kapsamında borçlanmak için 2025 yılı Şubat ayında talepte bulunmuştur. Sigortalının söz
konusu aylarda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında faaliyetinin
bulunması nedeniyle borçlanma talebi kabul edilmeyecektir. Talepte bulunması halinde eksik gün
bildirimi bulunan tüm aylar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
30 güne tamamlanacaktır.
6- Kanunun 5 inci maddesi ile 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentlerine tabi sigortalılık statülerinin çakışması
6.1- 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile 4 üncü maddeye tabi geçen
çalışmaların çakışması
Ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri
ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutukluların, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a),
(b) ve (c) bentlerine tabi çalışmaları halinde bu sigortalılık esas alınacak ve 5 inci maddenin (a)
bendi kapsamındaki sigortalılıkları sona erdirilecektir.
6.2- 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ile 4 üncü maddeye tabi geçen
çalışmaların çakışması
(Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Kanunun 5 inci maddesinin (b)
bendi kapsamında, aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile meslek
liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler ve 2547
sayılı Kanunun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime
esas kazanç tutarı, Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen günlük prime esas kazanç alt
sınırının otuz katından fazla olmayanların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve
(b) bentlerine tabi çalışmaları halinde 5 inci maddenin (b) bendi kapsamındaki sigortalılıkları da
sonlandırılmaz.
6.3- 5 inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendi ile 4 üncü maddeye tabi geçen
çalışmaların çakışması
İŞKUR tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine
katılan kursiyerlerin, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi
çalışmaları halinde bu sigortalılık esas alınacak ve 5 inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendi
kapsamındaki sigortalılıkları sona erdirilecektir.
6.4- 5 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi ile 4 üncü maddeye tabi geçen
çalışmaların çakışması (Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge)
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde ülkemiz ile sosyal güvenlik
sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak
üzere götürülen Türk işçileri bu çalışmaları devam ederken Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olabileceklerdir. Ancak, bunlardan 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olanların isteğe bağlılıkları (a) bendi kapsamında
çalışmaya başladıkları tarihten bir gün önce sona erdirilecek, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendine tabi olanlardan isteğe bağlı sigortalılığı bulunanların isteğe bağlı sigortalılık sona
erdirilinceye kadar (b) bendine tabi sigortalılıkları başlatılmayacaktır.
Örnek- 1/5/2011 tarihinde 5 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında
sigortalı olan 12/5/2011 tarihinde de isteğe bağlı sigortalı olmak için müracaat eden sigortalı,
26/6/2011 tarihinde limited şirket ortağı olmuştur. Bu sigortalının 5 inci maddenin birinci
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
341
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
fıkrasının (g) bendi kapsamındaki sigortalılığı ve isteğe bağlı sigortalılığı devam ettirilecektir.
İsteğe bağlı sigortalılığının dilekçe ile 17/9/2012 tarihinde sona ermesi halinde (b) bendi
kapsamındaki sigortalılığı 18/9/2012 tarihinden itibaren başlatılacaktır.
7- Taşıma ihaleli işlerde çalışanların hizmetlerinin çakışması
6111 sayılı Kanunla Kanunun 53 üncü maddesinde yapılan değişiklikle 1/3/2011
tarihinden itibaren sigortalıların 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan
sigortalılık statüleri ile (c) bendinde yer alan sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde
çalışmaları halinde öncelikle (c) bendi kapsamında, (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık
statülerine tabi olacak şekilde çalışmaları halinde ise (a) bendi kapsamındaki sigortalılıkları
geçerli sayılmış olup, (b) bendi kapsamındaki sigortalılık (a) bendine tabi çalışmanın başladığı
tarihten bir gün önce sona erdirilmekte ancak, bu çalışmanın kendilerine ait veya ortak oldukları
işyerlerinden olmaması gerekmektedir.
53 üncü maddede yapılan düzenleme ile Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine tabi olacak iş ve işlemler sayılmadığından (b) bendi kapsamında olup hizmet akdi
unsurlarının oluştuğu işlerde çalışanların (a) bendi kapsamında sigortalı olmaları gerekmektedir.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu
ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu gereğince yapılan taşıma ihalelerinden iş alan yükleniciler
hakkında Kanunun 1/3/2011 tarihinden sonra değiştirilen 53 üncü maddesi hükümleri de dikkate
alınarak;
- Çalıştırdıkları şoförlerin 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılması,
- Araç sahibi olması nedeniyle 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (1)
numaralı alt bendi kapsamında sigortalılığı bulunan kişiyi aracı kiralamak suretiyle çalıştırmaları
halinde, araç sahibi ile yüklenici arasındaki ilişkinin hizmet akdi olarak değerlendirilmemesi,
- Araç sahibi olmayan ancak 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
başka faaliyetleri nedeniyle sigortalılığı bulunanları çalıştırmaları halinde bu kişilerin (a) bendi
kapsamında sigortalı sayılması,
- Başka bir firmadan araç kiralaması halinde aracı kullanan şoförlerin 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ya da (b) bendi kapsamında sigortalı olup olmadığına bakılmaksızın araç
kiralama firmasındaki işten dolayı 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalı
sayılmaları,
yönünde işlem yapılacaktır.
8- Hizmet çakışmalarında sosyal güvenlik destek primi uygulaması
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi hizmet
çakışmalarında sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar hakkında 1/3/2011 tarihinden
itibaren (a) bendi kapsamındaki sigortalılık esas alınarak işlem yapılacaktır.
Örnek- 1/3/2003 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında yaşlılık aylığı alan sigortalının esnaf sigortalılığının devam etmesi nedeniyle
aylığından sosyal güvenlik destek primi kesilmektedir. Sigortalının 3/6/2011 tarihinde Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlaması nedeniyle
aylıklarından yapılan sosyal güvenlik destek primi kesintisi 2/6/2011 tarihi itibariyle
kaldırılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
342
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) 6663 sayılı Kanunla Kanunun 30 uncu
maddesinin (b) bendi değiştirilmiş, geçici 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
yürürlükten kaldırılmış olup 29/2/2016 tarihinden itibaren yaşlılık ve emeklilik aylığı
bağlandıktan sonra 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki çalışması
bulunanlar için sosyal güvenlik destek primi kesintisi yapılmayacak bu tarihten itibaren sosyal
güvenlik destek primi yönünden hizmet çakışması durumu oluşmayacaktır.
9- Kanunun ek 5 inci maddesi ile ek 6 ncı maddesi kapsamındaki hizmetlerin
çakışması
1/3/2011 tarihinden geçerli olmak üzere Kanuna eklenen ek 5 inci madde ile ek 6 ncı
maddelerde sigortalılık talep ile başlamakta, sigortalıların Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında
çalışmamaları halinde, bu sigortalılıkları devam etmekte, talepleri halinde ise sona ermektedir. Bu
durumda Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalılığı devam ederken, ek 6 ncı madde
kapsamında talepte bulunan ya da ek 6 ncı madde kapsamında sigortalılığı devam ederken ek 5
inci madde kapsamında talepte bulunan sigortalıların önce başlayan sigortalılıkları sona ermeden
diğer kapsamdaki sigortalılığı başlatılmayacaktır.
10- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre aylık
bağlanacaklardan diğer statülere göre sağlık primi bildirilmemiş hizmeti olanlar
6111 sayılı Kanunun 50 inci maddesiyle, Kanunun geçici 19 uncu maddesi 25/2/2011
tarihinden itibaren değiştirilmiş olup, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre aylık almakta olanlarla
25/2/2011 tarihinden sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
çalışmaları nedeniyle Kanunun geçici 2 nci maddesine göre aylık bağlanacaklara, aylık
bağlamaya esas tüm hizmetleri süresince on yıl süreyle hastalık sigortası veya sağlık sigortası
veya genel sağlık sigortası primi ödememiş olanlardan, hastalık sigortası, sağlık sigortası ve genel
sağlık sigortası primi kesilmiş olan süreler düşülmek kaydıyla, aylıklarının % 10’u oranında ve
10 yılı tamamlayacak süreyle genel sağlık sigortası primi kesileceği, 25/2/2011 tarihinden önce
yapılan kesintilerin ise iade edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Kanunun geçici 19 uncu maddesi gereğince 25/2/2011 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi hizmetleri esas alınarak, Kanunun geçici 2 nci
maddesine göre bağlanacak aylıklara ilişkin hizmet bildirme ve birleştirme yazılarında
sigortalıların (a) bendine tabi hizmetlerinden hastalık sigortası ve genel sağlık sigortası primi
kesilen ve kesilmeyen süreler ayrı ayrı bildirilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre bildirilecek hizmetlerde
aşağıda belirtilen hususlara dikkat edilecektir.
1- 506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olanlardan
30/9/2008 tarihine kadar hastalık sigortası primi kesilmemiştir.
2- 506 sayılı Kanunun mülga 86 ncı maddesine göre topluluk sigortasına devam edenler
zorunlu olarak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi tutulduğundan, avukat ve noterlerden
hastalık ve analık topluluk sigortası sözleşmesi yapmış olanların bu süreleri “Topluluk Tescil ve
Tahsilat Sistemi Programı”ndan, elçilik, dernek ve birlik topluluklarının ise hastalık ve analık
sigortasına ilişkin dönem bordrolarından kontrolü yapılarak hizmet bildirilecektir.
3- Türk işverenlerin sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelere götürdükleri
işçilerle ilgili olarak 30/9/2008 tarihine kadar topluluk sigortasında hastalık ve analık sigortası
sözleşmesi imzalanmamıştır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
343
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
4- Libya’da geçen hizmetler malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi süreler olup, bu
sürelerde hastalık ve analık sigortası primi kesilmemiştir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bağlanacak
aylıklarda 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi hizmetlere ilişkin sağlık primi ödenmemiş sürelere
ait gün sayısı önceden olduğu gibi (4/b) programları aracılığıyla elektronik ortamda yapılmaya
devam edilecektir.
Sigortalıların Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi
hizmetleri hizmet birleştirme programı aracılığıyla elektronik ortamda yapılmaya devam
edilecektir.
11- Tarım sigortalılarının diğer statülere tabi çalışmaları
11.1- Tarım sigortalılarının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
hariç diğer bentler kapsamında çalışmaları
Tarım sigortalılıkları devam etmekte iken, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinin (4) numaralı alt bendi hariç diğer sigortalılık statülerine tabi çalışmalarının
başlaması halinde, tarım sigortalılıkları bir gün öncesinden sona erdirilecektir.
Bu çalışmaları sona erenlerden ziraat odası, ziraat odasının bulunmadığı yerlerde ise tarım
il/ilçe müdürlüğü kayıtları devam edenlerin sigortalılıkları, diğer statülere tabi sigortalılıklarının
sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren yeniden başlatılacaktır.
Örnek 1- 1/10/2008 tarihinden itibaren tarım sigortalılığı başlatılan ve 1/3/2011
tarihinden itibaren de vergi mükellefiyeti başlayan ilgilinin 28/2/2011 tarihinden itibaren tarım
sigortalılığı sona erdirilerek, 1/3/2011 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendine tabi sigortalılığı başlatılacaktır. Ancak, bu
çalışmasının 5/5/2011 tarihinde sona ermesi halinde tarımsal faaliyetinin devam etmesi şartıyla
tarım sigortalılığı 6/5/2011 tarihinden itibaren yeniden başlatılacaktır.
Örnek 2- 14/2/2011 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı başlatılan ve sigortalılığı devam
etmekte iken 17/8/2011 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi
çalışması başlayan sigortalının 16/8/2011 tarihinden itibaren tarım sigortalılığı sona erdirilecektir.
Ancak, bu çalışmasının 28/9/2012 tarihinde sona ermesi halinde tarımsal faaliyetinin devam
etmesi şartıyla tarım sigortalılığı 29/9/2012 tarihinden itibaren yeniden başlatılacaktır.
Örnek 3- 10/10/2008 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı başlatılan ve sigortalılığı devam
etmekte iken 3/9/2011 tarihinde ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendine tabi çalışması başlayan sigortalının, 2/9/2011 tarihinden itibaren tarım sigortalılığı sona
erdirilecektir. Ancak, istifa etmesi nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamındaki sigortalılığı 26/8/2012 tarihinde sona eren sigortalının, tarımsal faaliyetinin
devam etmesi şartıyla tarım sigortalılığı 27/8/2012 tarihinden itibaren yeniden başlatılacaktır.
Örnek 4- 15/7/2002-14/8/2006 tarihleri arasında 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti
bulunan, 10/10/2007 tarihinden itibaren tarım sigortalılığı başlatılan, 3/10/2009 tarihinden
itibaren yeniden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaya
başlayan ve hakkında Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca 5434 sayılı Kanunun mülga
hükümleri uygulanacak olan sigortalının hizmeti 15/10/2009 tarihinden itibaren
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
344
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
başlatılacağından, tarım sigortalılığı 14/10/2009 tarihi itibariyle sona erdirilecektir. Sigortalının
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki görevinin 27/8/2012
tarihinde sona ermesi halinde bu kapsamdaki hizmeti 14/9/2012 tarihine kadar devam
edeceğinden tarımsal faaliyetinin devam etmesi şartıyla tarım sigortalılığı 15/9/2012 tarihinden
itibaren yeniden başlatılacaktır.
11.2- Tarım sigortalılarının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin diğer statülerine tabi çalışması
Sigortalılık başlangıç tarihlerinin ve Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında sigortalılık çakışmasının 1/3/2011 tarihinden önce ya da sonra olmasına
bakılmaksızın, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi
olacak şekilde 1/3/2011 tarihinden önce çakışması durumunda, 28/2/2011 tarihinde (b) bendinin
(4) numaralı alt bendi kapsamındaki sigortalılığı sona erdirilerek, 1/3/2011 tarihinden itibaren
diğer statüler dikkate alınarak (b) bendi kapsamındaki sigortalılık başlatılacaktır. Çakışmanın
1/3/2011 tarihinden sonra olması halinde ise tarım sigortalılığı, Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılıktan bir gün önce sona erdirilecektir.
Örnek 1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendine tabi sigortalılığı devam etmekte iken 3/8/2010 tarihinden itibaren vergi mükellefiyeti
başlayan sigortalının, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendi kapsamındaki sigortalılığı 28/2/2011 tarihinde sona erdirilerek vergi mükellefiyetinin
devam etmesi nedeniyle sigortalılığı 1/3/2011 tarihinden itibaren başlatılacaktır.
Örnek 2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendine tabi sigortalılığı devam etmekte iken 17/8/2011 tarihinden itibaren şirket ortaklığı
başlayan sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendi kapsamındaki sigortalılığı, 16/8/2011 tarihinde sona erdirilerek şirket ortaklığından dolayı
sigortalılığı 17/8/2011 tarihinden itibaren başlatılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 6111 sayılı Kanunun ile Kanunun 53
üncü maddesinde yapılan düzenlemeye göre, 1/3/2011 tarihinden önce tarım kapsamında kaydı
bulunan ve aynı zamanda muhtar olan sigortalıların, tarım kapsamındaki sigortalılıkları
28/2/2011 tarihine kadar devam ettirilecek, 1/3/2011 tarihi itibariyle muhtar sigortalısı olarak
kayıt ve tescili yapılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek - Tarımsal faaliyetinin başladığı
1/12/2007 tarihi itibariyle 2926 sayılı Kanuna göre tescili yapılan ve bu kapsamdaki sigortalılığı
kesintisiz devam eden sigortalı (D), 30/3/2014 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimlerinde köy
muhtarı seçilmiştir. Sigortalı (D)’nin bu kapsamdaki sigortalılığı 53 üncü madde gereği
29/3/2014 tarihi itibariyle “(01) (53 üncü madde)” terk kodu ile sonlandırılarak, muhtar bağ
numarası ile (9 ile başlayan bağ numarası) 30/3/2014 tarihi itibariyle köy muhtarı statüsünde
tescil kaydı yapılarak muhtar sigortalılığı başlatılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
345
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
12-Muhtar sigortalılığı ile aynı anda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinin diğer sigortalılık statülerinde çalışması bulunanlar (Ek, 24/4/2019 tarihli ve
2019/9 sayılı Genelge)
7077 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi ile Kanunun 53 üncü maddesinin birinci fıkrasında
yapılan ve 1/5/2017 tarihinden geçerli olan düzenleme gereğince, köy veya mahalle muhtarlığı
nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı
olanlardan aynı bendin alt bentlerine tabi olacak şekilde çalışmaları bulunması halinde, muhtar
kapsamındaki sigortalılığı esas alınacaktır.
Örnek 1- Limited şirket ortaklığından dolayı (4/b) kapsamında sigortalılığı 6/11/2010
tarihinde başlatılan ve devam eden kişi ayrıca 30/3/2014 tarihinde yapılan mahalli idareler
seçimlerinde muhtar olarak seçilmiştir. Limited şirket ortaklığından dolayı sigortalı olan bu
kişinin muhtarlık görevinden dolayı sigortalılığı esas alınmamıştır. 30/4/2017 tarihinde bu kişinin
şirket ortaklığından dolayı sigortalılığı (01) (53 üncü madde) terk kodu ile sonlandırılıp
sigortalılık statüsü muhtar seçilerek 1/5/2017 tarihi itibariyle (06) kodu ile yeniden başlatılacaktır.
Örnek 2- Vergi mükellefiyetinin başladığı 1/12/2007 tarihi itibariyle (4/b) kapsamında
kayıt ve tescili yapılan ve bu kapsamdaki sigortalılığı kesintisiz devam etmekte iken 30/3/2014
tarihinde yapılan mahalli idareler seçimlerinde muhtar seçilen ve vergi kaydına istinaden devam
eden sigortalılığı nedeniyle muhtar sigortalılığı esas alınmayan sigortalının, 30/4/2017 tarihinde
vergi kaydına istinaden başlatılan sigortalılığı (01)(53 üncü madde) terk kodu ile durdurularak,
sigortalılık statüsü muhtar seçilerek 1/5/2017 tarihi itibariyle (06) kodu ile yeniden başlatılacaktır.
Örnek 3- 30/3/2014 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimlerinde muhtar seçilen ve
aynı tarih itibariyle (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılan sigortalının 23/1/2018 tarihinde vergi
mükellefiyeti başlamıştır. Muhtar sigortalılığı devam eden bu kişinin vergi kaydından dolayı
sigortalılığı esas alınmayarak, muhtar sigortalılığından dolayı başlatılan sigortalılığı devam
ettirilecektir.
Ayrıca, tarımsal faaliyeti nedeniyle 1/11/2008 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında başlatılan
sigortalılığı devam ederken, 30/3/2014 tarihinde yapılan mahalli idareler seçiminde muhtar
seçilenlerin seçildikleri tarih itibariyle tarım sigortalılıkları sonlandırılarak, seçildikleri tarih
itibariyle muhtar bağ numarası ile (9 ile başlayan bağ numarası) muhtar statüsünde tescil kaydı
yapılacaktır.
Örnek- Tarımsal faaliyetinin başladığı 1/12/2009 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalılığı
başlatılan ve bu kapsamdaki sigortalılığı kesintisiz devam ederken 30/3/2014 tarihinde yapılan
mahalli idareler seçimlerinde muhtar seçilen sigortalının 53 üncü madde gereği 29/3/2014 tarihi
itibariyle tarım sigortalılığı (01) (53 üncü madde) terk kodu ile sonlandırılarak, 30/3/2014 tarihi
itibariyle muhtar bağ numarası ile (9 ile başlayan bağ numarası) muhtar statüsünde tescil kaydı
yapılacaktır.
13- Sigortalıların kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden kendilerini
sigortalı göstermesi (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde
şirket ortakları (4/b) kapsamında sigortalı sayılmış, 53 üncü maddesinin ikinci fıkrasında ise (4/b)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
346
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
kapsamında sigortalı sayılanların, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, (4/a)
kapsamında sigortalı bildirilemeyecekleri öngörülmüştür.
Buna göre, 2008/Ekim sonrası şirket ortaklığı nedeniyle (4/b) kapsamında sigortalı
olanlar kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden (4/a) bendi kapsamında sigortalı
olamayacakları gibi, (4/a) kapsamında çalışırken çalıştığı işyerine ortak olanlar (4/b) kapsamına
alınacak ve (4/a) kapsamındaki sigortalılıkları sonlandırılacaktır. Kişinin çalıştığı işyeri dışında
bir şirkete ortak olması halinde, Kanunun 53 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği (4/a)
kapsamında sigortalılığı devam ettirilecek ve (4/b) kapsamına alınmayacaktır.
Yine, (4/a) kapsamında çalıştığı anonim şirkette, ortak olmayan yönetim kurulu üyesi
olanların (4/a) kapsamındaki sigortalılıkları devam ettirilecek, ancak sigortalının yönetim kurulu
üyeliği yanında anonim şirkete ortak olması halinde (4/a) kapsamındaki sigortalılığı
sonlandırılarak (4/b) kapsamında sigortalı sayılacaktır.
Örnek 1- 1/5/2005 tarihinden itibaren (4/a) kapsamında çalışan sigortalı (A), 15/9/2009
tarihinde çalıştığı limited şirketine ortak olmuştur. Kişinin çalıştığı işyerine ortak olması
nedeniyle (4/a) kapsamında sigortalı (A)’nın (4/a) kapsamında sigortalılığı 14/9/2009 tarihinde
sona erdirilecek, 15/9/2009 tarihinden itibaren (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır.
Örnek 2- 1/1/2013 tarihinden itibaren yönetim kurulu üyesi olduğu anonim şirketten (4/a)
kapsamında sigortalı bildirilen (C), 3/5/2014 tarihinde yönetim kurulu üyesi olduğu (1/7/2012
tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda anonim şirketlerde yönetim kurulu
üyesi olunabilmesi için ayrıca ortaklık şartı aranmamaktadır.) şirkete ortak olmuştur. Sigortalı
(C)’nin 2/5/2014 tarihinde (4/a) kapsamında sigortalılığı sona erdirilerek, 3/5/2014 tarihinden
itibaren (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ortak Hususlar
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
1- Vazife malulü sigortalıların hizmet birleştirme işlemleri (Değişik, 24/4/2019 tarihli
ve 2019/9 sayılı Genelge)
2330 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde 6495 sayılı Kanunla 1/8/2013 tarihinden
itibaren yapılan değişiklikle 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını
gerektiren kanunlara göre aylık bağlanan maluller ile 5434 sayılı Kanunun 56 ncı ve mülga 64
üncü maddesi kapsamında aylık bağlanan malullerin, malul sayılmaları sebebiyle aylık
bağlandığı tarihten önceki her türlü sigortalılık ve prim ödeme süreleri, fiili hizmet süreleri ile
bunların itibari hizmet ve fiili hizmet süresi zammı olarak değerlendirilen süreleri, malullük
aylığı bağlanmasından sonra geçecek çalışma veya sigortalılık süreleriyle birleştirilmemesi
hükme bağlanmıştır.
Söz konusu hüküm gereğince 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık
bağlanmasını gerektiren kanunlara göre aylık bağlanan maluller ile 5434 sayılı Kanunun 56 ncı
ve mülga 64 üncü maddesi kapsamında aylık bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi çalışmaya başlayanların aylık bağlandıktan sonraki
çalışmaları önceki çalışmaları ile birleştirilmeyecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
347
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Öte yandan, 2330 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde yapılan değişiklik 1/8/2013
tarihinde yürürlüğe girdiğinden bu tarihten önce 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık
bağlanmasını gerektiren kanunlara göre aylık bağlanan maluller ile 5434 sayılı Kanunun 56 ncı
ve mülga 64 üncü maddesi kapsamında aylık bağlanmış olup aylık bağlandıktan sonra çalışmaya
devam edenlerden hizmetleri birleştirilerek 1/8/2013 tarihinden önce aylık bağlananlar hakkında
söz konusu değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunacaktır.
Ayrıca; vazife malullüğü aylığının bağlandığı tarihten önce, Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılık süreleri ilgili kanun hükümleri
doğrultusunda durdurulanların, bu sürelerinin sigortalı ya da hak sahipleri tarafından ihya
talebinde bulunulması halinde vazife malullüğü aylığının bağlandığı tarihten önceki süreler ihya
edilmeyecektir. Yine, vazife malullüğü aylığının bağlandığı tarihten önce Kanunun 41 inci
maddesi kapsamında borçlanabileceği süresi bulunanların da malullük aylığının bağlandığı
tarihten önceki sürelere ilişkin borçlanma talepleri kabul edilmeyecektir.
Örnek 1- 1/8/1995 tarihinden geçerli olmak üzere 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesine
göre vazife malullüğü aylığı bağlanan sigortalıya, 15/10/1990-24/5/1993 tarihleri arasında 506
sayılı Kanuna tabi hizmetleri de dikkate alınarak 15/7/2006 tarihinden geçerli olmak üzere
malullük aylığı bağlanmıştır. Sigortalıya 1/8/2013 tarihinden önce aylık bağlandığından hizmet
süreleri hakkında herhangi bir işlem yapılmayacaktır.
Örnek 2- 15/7/2014 tarihinde 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesine göre vazife
malullüğü aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında çalışmaya devam eden sigortalı, 17/4/2018 tarihinde yaşlılık aylığı bağlanması için
talepte bulunmuş olup, sigortalının vazife malullüğü aylığı bağlandığı tarihten önceki 29/4/198931/12/2002 dönemine ait 506 sayılı Kanuna tabi hizmetleri ile vazife malullüğü aylığı
bağlandıktan sonraki hizmetleri birleştirilmeyecektir.
2- 3713 sayılı Kanuna ilave edilen ek 3 üncü madde kapsamında aylık bağlanan
sigortalıların hizmet birleştirme işlemleri (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
684 sayılı KHK ile 3713 sayılı Kanuna ilave edilen ek 3 üncü madde kapsamında aylık
bağlananların, aylığa hak kazanılmasından önce geçen her türlü sigortalılık ve prim ödeme
süreleri, iştirakçilik ve fiili hizmet süreleri ile bunların itibari ve fiili hizmet süresi zammı olarak
değerlendirilen süreleri, aylığa hak kazanılmasından sonra geçen sigortalılık ve çalışma
sürelerinin tabi olacağı sigortalılık haliyle birleştirilmeyecek ve sonradan geçen sigortalılık veya
çalışma süreleri yaşlılık/emekli, malullük ya da ölüm/dul veya yetim aylığı bağlanmasında veya
toptan ödeme yapılmasında ilgili mevzuatına göre ayrı bir çalışma veya sigortalılık süresi olarak
değerlendirilecektir.
3- Bildirilen hizmet süresinde yurt dışında bulunma (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge) (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Türk vatandaşlarının 3201 sayılı
Kanuna göre borçlanmaya esas yurt dışındaki sigortalılık, işsizlik, eşdeğer süre ve ev kadınlığı
süreleri ile ülkemizdeki prim ödeme sürelerinin çakışması, yurt dışında bulunulan sürelerde
ülkemizde adına hizmet bildirimi yapılmış olanların hizmet kayıtlarının ne şekilde
değerlendirileceğine ilişkin işlemler aşağıda açıklanmıştır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
348
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Kanuna göre hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmıştır.
Diğer taraftan, Kanuna göre sigortalılık fiili çalışmaya dayanmaması halinde iptal
edilmekte olup kişilerin çalışmadıkları halde çalışmış gibi gösterilmesi sahte sigortalılık anlamına
gelmekte, fiili çalışma ve sahte sigortalılık, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca
iptal edilmektedir.
Ancak, sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülkelerdeki sigortalılık süresi ile Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki hizmetlerinin çakışması halinde
sigortalıların ülkemizde bulunmadığı tarihlerdeki hizmetlerinin denetim ve kontrolle görevli
memurların yanı sıra genel idare hizmetleri sınıfında çalışan personel tarafından da iptal
edilebilecektir.
Öte yandan, bazı mesleklerde (örneğin gazetecilik v.b.) sigortalıların işlerini belirli bir
yere bağlı olmadan yapmaları mümkün bulunmakta olup, bu tür durumlarda sigortalının adresinin
yurt dışında bulunmasının bir önemi bulunmamaktadır.
Sosyal güvenlik sözleşmeleri Anayasanın 90 ıncı maddesine göre milletlerarası andlaşma
niteliğinde olup, milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi
nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınmaktadır.
Ülkemizde sigortalı olanların sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülkelerde geçici
görevli olarak çalışmaları mümkün olup, işverenlerin bu şekilde sigortalı çalıştırmaları geçici
görevli çalıştırılmasına ilişkin belge alınması ile mümkün olmaktadır.
Sigortalının yurt dışında
bulunmadığına bakılmaksızın;
bulunduğu
ülkenin,
ülkemizle
sözleşmesi
bulunup
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 1- Yurda giriş-çıkış tarihlerine
göre, Ülkemizde (4/a) kapsamındaki sigortalılığın başladığı tarihte yurt dışında olduğu ve
hizmetin devamında Türkiye’ye giriş yaptığı tespit edilen sigortalının, yurda giriş yaptığı tarihe
kadar bildirilmiş olan hizmetleri iptal edilecek, yurda giriş yapılan tarihten itibaren bildirilmiş
olan hizmetleri ise geçerli sayılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 1- (A) işyerinden 4/9/201731/12/2018 tarihleri arasında (4/a) kapsamında sigortalılığı bildirilen ve yurda giriş-çıkış
belgesine göre 25/8/2017-9/11/2017 tarihleri arasında yurt dışında olduğu tespit edilen
sigortalının 4/9/2017-8/11/2017 tarihleri arasında bildirilen hizmetleri iptal edilecek, 9/11/2018
tarihinden sonra bildirilmiş olan hizmetleri ise geçerli sayılacaktır.
2- Sigortalının (4/a) kapsamında geçen çalışmasının başlangıcında ülkemizde bulunduğu
ve (4/a) hizmetinin devamında yurt dışına çıkış yaptığının tespit edilmesi halinde, işveren
tarafından sigortalının yurt dışına görevli olarak gönderildiğinin ispatlanması (Kanunun 10 uncu
maddesinde belirtilen geçici olarak yurt dışına görevlendirildiğine dair belgenin, sigortalıya
yaptığı harcamaların uçak bileti, otel masrafı vb. gider olarak defter kayıtlarına işleyip
işlemediğini belgelendirmesi) durumunda, hizmetin tamamı geçerli sayılacak, söz konusu
belgelerin işveren tarafından sunulamaması halinde (yıllık izin süreleri hariç) aksine bir tespit
olmadığı sürece, yurt dışına çıkış tarihinden sonra bildirilen (4/a) hizmetleri iptal (Değişik,
19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) edilecek, ancak sigortalılık devam ederken yurda
giriş yapıldığının tespit edilmesi halinde yurda giriş yapılan tarihten itibaren (4/a) hizmetleri
geçerli sayılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
349
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3- Ülkemizde geçen (4/a) hizmetinin tamamında veya bir bölümünde yurt dışında
bulunduğu tespit edilen (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) sigortalılar ile
(4/a) kapsamında hizmet bildirilen gün içinde yurt dışına çıktığı tespit edilenlerin yurt dışına
çıkığı gün bildirilen hizmeti geçerli sayılarak bu sigortalılar hakkında; (1) ve (2) nci
maddelerinde belirtilen açıklamalar doğrultusunda işlem yapılması, tereddütün giderilememesi
durumunda hizmet akdi unsurlarını sekteye uğratacak sürede ve şekilde yurt dışında bulunulduğu
kanaati oluşan sigortalılar ile ilgili olarak; Sosyal Güvenlik Denetmenliği Yönetmeliğinin
"Denetmen ve denetmen yardımcılarının görevleri" başlıklı 24 üncü maddesi kapsamında
sigortalı için ilgili dönemde bildirilen hizmetlerin fiili çalışma olup olmadığı yönünde denetim
talebinde bulunulacak ve düzenlenecek rapor sonucuna göre işlem yapılacaktır.
Örnek 1- 5/6/2017-31/1/2018 tarihleri arasında (4/a) kapsamında sigortalılığı bildirilen
sigortalı (A)’nın emniyetten temin edilen yurda giriş-çıkış belgesine göre 1/1/2016 tarihinde yurt
dışına çıktığı, 5/10/2017 tarihinde yurda giriş yaptığı tespit edilmiştir. Sigortalı (A)’nın 5/6/201731/1/2018 tarihleri arasında (4/a) kapsamında bildirilen sigortalılığının tamamı iptal edilecektir.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 2- 7/10/2016-4/6/2018
tarihleri arasında (4/a) kapsamında sigortalılığı bildirilen sigortalı (B)’nin yurda giriş-çıkış
belgesine göre 12/12/2016 tarihinde yurt dışına çıktığı, 5/10/2017 tarihinde yurda giriş yaptığı
tespit edilmiş ve işveren tarafından yurt dışına görevli olarak gönderildiği ispatlanamamıştır.
Sigortalı (B)’nin (4/a) kapsamındaki 13/12/2016-4/10/2017 tarihleri arasındaki (bu tarihler dahil)
(4/a) kapsamında bildirilen hizmetler iptal edilecektir.
Örnek 3- 1/3/2004-15/10/2010 tarihleri arasında (4/a) kapsamında hizmeti bulunan
sigortalı (B)’nin yurt dışı hizmet belgesinde 14/4/2008-31/1/2012 tarihleri arasında yurt dışı
çalışması bulunduğu ve bu sürelerin borçlandırılmasını talep ettiği, 12/2/2008-31/5/2015 tarihleri
arasında da yurt dışında bulunduğu tespit edilmiştir. Sigortalı (B)’nin (4/a) kapsamındaki
sigortalılığı 11/2/2008 tarihinde sonlandırılacaktır.
4- 1/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılıklarının sosyal
güvenlik sözleşmesi bulunan ülkede çalışmaya başladıkları tarihten bir gün öncesinde sona
erdirilmesi, sona erdirilen sigortalılıkların sözleşmeli ülkede çalışmalarının sona erdiği tarihten
sonraki günden itibaren yeniden başlatılması gerektiğinden, sözleşme hükümleri saklı kalmak
şartıyla sözleşmeli ülkelerde sigortalı olunan süre ile çakışan ülkemizdeki 1479 sayılı Kanun
kapsamındaki çalışmalar iptal edilecektir.
5- Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine göre, 1/10/2008 tarihinden
itibaren Türkiye’de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve
o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi olanlar, Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddelerine göre
sigortalı sayılmamaktadır. Bu itibarla, sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri saklı kalmak
şartıyla yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi olanların ülkemizdeki
(4/b) statüsündeki çalışmaları iptal edilecektir.
6- Yurt dışında geçen çalışmalar ile ülkemizdeki 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanununa göre iştirakçi olanlar ile Kanunun (4/c) kapsamında olanların prim ödeme
sürelerinin çakışması halinde, ülkemizdeki çalışma süreleri geçerli sayılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
350
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
7- Sosyal güvenlik sözleşmeleri gereğince yurt dışından ülkemizde isteğe bağlı sigortaya
prim ödemenin mümkün olduğu Fransa, İngiltere, İsveç ve İsviçre hariç olmak üzere diğer
sözleşmeli ülkelerdeki sosyal güvenlik sözleşmesinin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki
sigortalılık süreleri ile ülkemizdeki isteğe bağlı sigortaya prim ödenen sürelerin çakışması halinde
isteğe bağlı sigortalılık süreleri iptal edilecektir.
Ancak, isteğe bağlı sigortalılığın devam ettiği süre içerisinde sosyal güvenlik sözleşmesi
olan ülkelerde ev kadınlığı süreleri olanların aksine bir talebi olmadığı sürece isteğe bağlı
sigortalılıkları geçerli kabul edilecektir.
ONUNCU KISIM
HİZMET BORÇLANMALARI
Kanunun hizmet borçlanmalarına ilişkin hükümleri, 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle
yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c)
bentlerine tabi sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin borçlanabilecekleri süreler Kanunun 41,
46, geçici 4 ve geçici 8 inci maddeleriyle düzenlenmiştir.
BİRİNCİ BÖLÜM
Kanunun 41 inci Maddesine Göre Yapılacak Borçlanmalar
1- Borçlanma yapacak kimseler
- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı
sayılanlar
- 2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar,
- Kanunun 5 inci maddesi gereğince haklarında bazı sigorta kolları uygulananlar,
- İsteğe bağlı sigortalılar,
ile bunların hak sahipleri Kanunun 41 inci maddesi hükümleri gereğince borçlanma
kapsamında olan sürelerinin tamamını veya bir kısmını borçlanabileceklerdir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Kanunun 41 inci maddesi ve geçici
maddelerine göre borçlanma talebinde bulunanların, borçlanma talep tarihinden önce Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının;
- (a) bendi kapsamında tescil edilmiş ve adına kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarına
tabi prim bildirilmiş/tahakkuk etmiş olması,
- (b) bendi kapsamında tescil edilmiş ve talep tarihi itibariyle ödenmiş/tahakkuk etmiş
süresi olması,
- (c) bendi kapsamında tescil edilmiş olması,
gerekmekte olup, söz konusu şartları yerine getirmeyenlerin Kanun kapsamında yer alan
sürelere ilişkin borçlanma talepleri kabul edilmeyecektir.
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 2925 sayılı Kanunun 39 uncu
maddesinde her ne kadar tarım sigortalılarının Kanunun 41 inci maddesinin (b) bendine göre
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
351
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
borçlanma yapabilecekleri öngörülmüş ise de tarım sigortalılarının bu kapsamda geçen hizmet
süreleri Kanunun geçici 1 inci maddesi gereğince 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında kabul edildiğinden, Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde
öngörülen şartları yerine getiren ancak, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b)
veya (c) bendi kapsamında hizmeti bulunmayan 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalıları da
doğum borçlanması yapabileceklerdir.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 506 sayılı Kanuna göre yapılan
evlenme ve yaşlılık toptan ödemesinde sadece uzun vade primleri sigortalılara iade edildiğinden
borçlanma yapacakların toptan ödeme ihyası yapmalarına gerek bulunmamaktadır.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmetleri olanlar ile
kesinti olmaksızın Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
sigortalılığı devam edenler ve bunların hak sahiplerinin borçlanma talepleri 5434 sayılı Kanun
hükümlerine göre sonuçlandırılacaktır.
Ancak, haklarında 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanan 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılardan 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında geçen çalışmaları sırasında Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (Mülga,
11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (f) ve (g) bentlerinde belirtilen süreleri bulunanlar
bu madde hükümlerine göre söz konusu sürelerini borçlanabileceklerdir.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci
madde sandığı kapsamında sigortalılığı bulunup bu çalışması sona erdikten sonra Kanunun 4
üncü maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerine tabi sigortalılığı bulunanlar Kuruma müracaat ederek
borçlanma yapabileceklerdir. Bunlardan 5434 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı bulunanlar hakkında
Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) ve (g) bentlerinde belirtilen borçlanmalar
Kurumca yapılacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ancak, geçici 20 nci madde
kapsamında sandık iştirakçiliği devam eden ya da sona erdikten sonra Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının ilgili bentlerine tabi sigortalılığı bulunmayanların borçlanma
talepleri kabul edilmeyecek, son çalışmasının geçtiği sandığa müracaat etmesi gerektiği
bildirilecektir.
Hizmet borçlanmalarında sigortalının kendisi tarafından yapılan başvurularda borçlanma
talep tarihinde, hak sahiplerince yapılan başvurularda ise sigortalının ölüm tarihinde fiilen
sigortalı olma şartı aranmayacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Çalışmaya başlaması nedeniyle
ödenmekte olan malullük, yaşlılık veya emekli aylığı kesilenlerin Kanun kapsamında yer alan
sürelere ilişkin borçlanma talepleri kabul edilmeyecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olanlar 2008 yılı
Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanuna tabi geçen hizmetleri ve borçlanılacak sürelerinin
olması halinde bu hizmetlerini borçlanabilecektir.
2- Borçlanılacak süreler
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Sigortalı sayılanların hangi sürelerini
borçlanabilecekleri 5510 sayılı Kanunun ilgili maddelerinde düzenlenmiştir. Ancak, 1479 sayılı
Kanun veya 5510 sayılı Kanunun ilgili hükümleri gereğince 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamında sigortalılık süresi durdurulan ve borçlanmaya esas süreleri durdurulan
süreler içinde yer alanların borçlanma talepleri kabul edilmeyecektir. Borçlanılacak sürenin bir
kısmının durdurulan süreler dışında yer alması halinde ise bu süreler borçlanılacak süre
kapsamında değerlendirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
352
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.1- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendine tabi
sigortalıların doğumdan sonra geçen süreleri (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı
Genelge)
Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince (Ek, 1/9/2016 tarihli
ve 2016/20 sayılı Genelge) 2008 yılı Ekim ayı ile 10/9/2014 tarihleri arasında yapılan
müracaatlarda kadın sigortalıların ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladıkları tarihten sonra
iki defaya mahsus olmak üzere, her doğum için doğum tarihinden itibaren iki yıllık süreleri, bu
sürede adlarına prim ödenmemiş olması ve çocuklarının yaşaması şartıyla borçlandırılmaktadır.
Kanunun, 6552 sayılı Kanunla değiştirilen 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
uyarınca; 11/9/2014 tarihinden itibaren 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri
kapsamındaki sigortalı kadının, üç defaya mahsus olmak üzere, her doğum için doğum tarihinden
itibaren geçen en fazla iki yıllık süreleri, bu sürelerde uzun vadeli sigorta kolları açısından
sigortalı sayılmaması ve çocuklarının yaşaması şartıyla borçlandırılacaktır.
Ayrıca, hakkında 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanan 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (c) bendine tabi kadın sigortalılar da talepleri halinde Kanunun 6552 sayılı Kanunla
değiştirilen 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yapılan değişiklikten
yararlandırılacaklardır.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Doğum borçlanması talebinde
bulunan kadın sigortalıların borçlanma taleplerinin değerlendirilebilmesi için “1- Borçlanma
yapacak kimseler” başlıklı bölümde yer alan şartları doğumdan önce yerine getirmiş olmaları
gerekmektedir.
Birden fazla çocuğu için borçlanma talebinde bulunan sigortalıların tercih ettikleri
doğumları ya da yine tercihleri doğrultusunda en fazla borçlanılacak süreye imkan veren
doğumları borçlandırılacaktır.
6552 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 11/9/2014 tarihinden önce doğum borçlanması
için müracaat edip Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan şartları
yerine getirmemesi nedeniyle borçlanma talebi reddedilenlerden 6552 sayılı Kanunla getirilen
haklardan yararlanmak isteyen kadın sigortalıların yeniden Kuruma müracaat etmesi istenerek
doğum borçlanma işlemleri yeni talepleri esas alınarak sonuçlandırılacaktır.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kanunun 4 üncü maddesinin (a) ve (b)
ile ilk defa (c) bendi kapsamındaki kadın sigortalılardan doğum borçlanması talebinde bulunanlar
için T.C. vatandaşı olma şartı aranmayacaktır.
Örnek 1- 18/6/1991-30/4/1999 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi çalışan sigortalı,
12/8/2001 tarihinde doğum yapmıştır. 10/10/2014 tarihinde doğumdan sonra geçen sürelerini
borçlanmak için talepte bulunmuştur. 7/1/2002-30/6/2002 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun
kapsamında çalıştığı tespit edilen sigortalının çalıştığı süreler 2 yıllık süreden düşüldükten sonra,
kalan 12/8/2001-6/1/2002 süresi ile 1/7/2002-12/8/2003 süresi Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi statüsünde borçlandırılacaktır.
Örnek 2- 1/5/1993-25/12/1995 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı
bulunan kadın sigortalı, 12/7/1990 ve 18/6/1997 tarihlerinde doğum yapmıştır. 17/10/2014
tarihinde doğum borçlanması talebinde bulunmuştur. Bu sigortalının 12/7/1990 tarihindeki
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
353
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
doğumu işe girmeden önce olduğundan borçlandırılmayacak, 18/6/1997 tarihinde yapmış olduğu
doğumu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi statüsünde borçlandırılacaktır.
Örnek 3- 5/6/1998 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamında tescil edilmiş olan ve adına
kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına ait prim bildirilmediği anlaşılan sigortalının 14/7/1999
tarihinde yapmış olduğu doğum nedeniyle borçlandırılmayacaktır.
Örnek 4- 15/9/1999-21/1/2009 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalı olan
kadın sigortalı 12/6/2003 tarihinde doğum yapmış, 25/8/2014 tarihinde doğum borçlanması
talebinde bulunmuştur. Prim ödemesi bulunmayan sigortalının Kanunun geçici 17 nci maddesi
uygulamasına göre tescil tarihi itibariyle sigortalılığı durdurulduğundan Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında doğum borçlanması yapılmayacaktır.
Örnek 5- 31/12/1988-1/7/1989 tarihinde 506 sayılı Kanuna, 6/7/1989-5/8/2000 tarihleri
arasında 1479 sayılı Kanuna tabi çalışan sigortalı 21/11/1990 ve 14/12/2000 tarihlerinde 2 doğum
yapmıştır. Doğum borçlanması için 2/10/2014 tarihinde talepte bulunan sigortalının sadece
14/12/2000 tarihinde yapmış olduğu doğumu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi statüsünde borçlandırılacak, 21/11/1990 tarihinde yapmış olduğu doğum tarihinde Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılığı devam ettiğinden
borçlandırılmayacaktır.
Örnek 6- 20/4/1982-15/10/2010 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna, 22/4/20045/10/2011 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi sigortalı olan kadın (Değişik, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 17/4/2011 tarihinde doğum yapmıştır. 1479 sayılı Kanuna tabi
beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunması nedeniyle Kanunun geçici 17 nci maddesi
uygulamasına istinaden prim ödemelerine göre 30/6/1985 tarihi itibariyle (19) terk kodu ile
sigortalılığı durdurulan sigortalının 1479 sayılı Kanuna tabi 20/4/1982-30/6/1985 tarihleri
arasında 3 yıl 2 ay 10 gün hizmet süresi bulunmaktadır. 22/4/2004 tarihinde 506 sayılı Kanun
kapsamındaki sigortalılığı geçerli sayılan sigortalının 12/9/2014 tarihli doğum borçlanması
talebine istinaden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
borçlandırılacaktır.
Sigortalılığı ilk defa kısa vade sigorta kollarına tabi prim bildirilerek başlayan kadın
sigortalıların bu tarihten sonra doğum borçlanması yapması halinde sigortalılık başlangıç tarihi
uzun vade primi bildirilen tarihten geriye doğru gidilerek tespit edilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 7- 1/6/1978-31/7/2017 tarihleri
arasında 506 sayılı Kanuna tabi fasılalı çalışması bulunan ve 10/12/1984 tarihinde de 1479 sayılı
Kanuna tabi tescili bulunan sigortalı, 17/8/2017 tarihinde 20/4/1986 doğumlu çocuğu için doğum
borçlanma talebinde bulunmuştur. Yapılan incelemede, sigortalının 5 yıl ve üzeri prim ödemesi
bulunmadığından geçici 17 nci madde gereği sigortalılık kaydının tescil tarihi itibariyle
durdurulduğu ve borçlanılacak sürenin tamamının durdurulan süreler içinde kaldığı tespit
edildiğinden doğum borçlanması talebi reddedilecektir.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 8- 3/4/1996 tarihinde 506
sayılı Kanun kapsamında stajyer olarak çalışması nedeniyle tescil edilmiş ve adına kısa vadeli
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
354
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sigorta kolları primi bildirilmiş olan sigortalı 12/12/1997 tarihinde yapmış olduğu doğum
nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi statüsünde borçlanma
yapabilecektir. Bu sigortalının 18/1/2000 tarihinde ilk defa malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta
kollarına tabi olarak çalışmaya başladığı varsayıldığında sigortalılık süresi başlangıcı 18/1/2000
tarihinden geriye doğru borçlanılan süre kadar gidilerek tespit edilecektir.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 9- 15/12/2009 tarihinde
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi memur olarak görev başlayan ve
17/3/2010 tarihinde doğum yapan sigortalı 16/4/2010 tarihinde 1 yıl aylıksız izne ayrılmış, izin
bitiminde görevine başlamaması nedeniyle müstafi sayılmak suretiyle görevine son verilmiştir.
21/11/2014 tarihinde doğum sonrasında zorunlu sigortalı olmasını gerektirecek herhangi bir işte
çalışmaksızın geçen sürelerinin tamamını borçlanmak için talepte bulunmuştur. Bu durumda
sigortalının 17/3/2010 tarihinden sonra geçen 2 yıllık süresinin 17/4/2010-17/3/2012 süresi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi statüsünde borçlandırılacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 10 – 14/5/1986-18/8/1997
tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi olan sigortalı 21/10/2007 tarihinde doğum yapmıştır.
19/3/2009 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ilk defa
memur olarak göreve başlayan sigortalı 27/10/2014 tarihinde doğum borçlanması talebinde
bulunmuştur. Bu durumda sigortalı 21/10/2007 tarihinden tekrar çalışmaya başladığı 19/3/2009
tarihine kadar geçen süre için Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi statüsünde
borçlanma yapabilecektir.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi çalıştıktan sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) veya (b) bendi
kapsamında çalışması bulunan ve borçlanma için gerekli şartları taşıyanlar en son tabi oldukları
statüye göre SGİM/SGM’lerce Kanunun 41 inci maddesinde belirtilen esaslar uyarınca
borçlandırılacaktır.”
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Hakkında 5434 sayılı Kanun
hükümleri uygulanacak olan sigortalılardan 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmasından sonra
herhangi bir statüde çalışması bulunmayanlar ile halen Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendine tabi görevine devam edenlerin borçlanma talebinde bulunmaları halinde,
doğum sonrasındaki iki yıllık süre içerisinde uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmemiş
süreleri Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire
Başkanlığınca borçlandırılacaktır.”
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Hakkında 5434 sayılı Kanun
hükümleri uygulanacak olan sigortalıların borç tutarı, Kuruma yazılı olarak başvurdukları
tarihteki öğrenim durumu itibariyle tabi oldukları personel kanunlarında yer alan hükümlere göre
belirlenecek göreve giriş derece, kademe ve ek göstergeleri ile emekli keseneğine esas aylığın
hesabına ait tüm unsurların toplamının, o tarihte yürürlükte olan katsayılarla çarpımı sonucu
bulunacak olup, tarafına bildirilen borç tutarının borcun kendilerine tebliğ edildiği tarihten
itibaren 1 ay içinde ödenmesi gerekmektedir.” (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanacak
olan kadın sigortalılardan Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca
doğum borçlanması yapanların borçlandırıldıkları süreler,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
355
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
- Borçlanma işlemini görevde iken yaparak borç tutarını görevde iken ödeyenlerin borç
tutarını ödedikleri tarihten,
- Borçlanma işlemini açıkta iken yaparak açıkta iken borç tutarını ödeyenlerin yeniden
göreve başladıkları tarihten itibaren,
emeklilik keseneğine esas aylıklarının tespitinde değerlendirilecektir.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 11- 5434 sayılı Kanuna
tabi olarak çalışmakta iken 9/11/2005 tarihinde doğum yapması nedeniyle aylıksız izne ayrılan ve
aylıksız izin dönüşü istifaen görevinden ayrılan sigortalı, 25/11/2014 tarihinde doğumdan sonra
geçen süresinin borçlandırılması için talepte bulunmuştur. 2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434
sayılı Kanuna tabi olarak çalışması nedeniyle hakkında 5434 sayılı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam eden sigortalının doğum sonrasında geçen iki yıllık süre içinde uzun vadeli
sigorta kollarına prim yatırılmadan geçen süresi Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi statüsünde borçlandırılacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 12- 15/1/2003 tarihinde
5434 sayılı Kanuna tabi memur olarak göreve başlayan 15/4/2010 tarihinde doğum nedeniyle
aylıksız izne ayrılan ve aylıksız izin bitiminde tekrar görevine başlamayan sigortalı, 14/10/2014
tarihinde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmakta iken doğum sonrası
geçen sürelerinin borçlandırılması için talepte bulunmuştur. Bu durumda, sigortalının 15/4/2010
tarihinden sonra geçen süresi Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi statüsünde
Kanunun 41 inci maddesinde belirtilen esaslar uyarınca iki yılı geçmemek üzere
borçlandırılacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 13- 9/2/2004 tarihinde 506
sayılı Kanun kapsamında çalışmakta iken 4/7/2004 tarihinde doğum yapan ve doğum sonrası
zorunlu sigortalı olmasını gerektirecek herhangi bir işte çalışmayan sigortalı, 14/11/2006
tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi memur olarak göreve başlamıştır. Memur olarak görev
yapmakta iken 25/11/2014 tarihinde doğum borçlanması talebinde bulunan sigortalının Kuruma
yazılı olarak başvurduğu tarihteki öğrenim durumu itibariyle belirlenecek göreve giriş derece,
kademe ve varsa ek göstergesi ile emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait tüm unsurların
toplamının, başvuru tarihinde yürürlükte olan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak borç tutarını
borcun kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içinde ödemesi halinde, 4/7/2004-4/7/2006
tarihleri arasında uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmemiş süresi Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi statüsünde borçlandırılarak fiili hizmetine eklenecektir.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 14- 1/7/2004 tarihinde
5434 sayılı Kanuna tabi memur olarak göreve başlayan ve 2/9/2007 tarihinde doğum yapan
sigortalı, 15/11/2007 tarihinde 1 yıl aylıksız izne ayrılmış, izin bitiminde görevine başlamaması
nedeniyle müstafi sayılmak suretiyle görevine son verilmiştir. 14/7/2014 tarihinde tekrar 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı 18/11/2014
tarihinde doğum sonrasında geçen sürelerinin tamamını borçlanmak için talepte bulunmuştur. Bu
durumda sigortalının ücretsiz izne ayrıldığı 15/11/2007 tarihinden iki yıllık sürenin sonu olan
2/9/2009 tarihine kadar geçen sürede uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmemiş süresi
Kuruma yazılı olarak başvurduğu tarihteki öğrenim durumu itibariyle belirlenecek göreve giriş
derece, kademe ve varsa ek göstergesi ile emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait tüm
unsurların toplamının, başvuru tarihinde yürürlükte olan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
356
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
borç tutarını, borcun kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içinde ödemesi halinde
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi statüsünde borçlandırılarak fiili hizmet
süresine eklenecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinin herhangi birine
tabi olarak çalışmaya başladıktan sonra doğum yapan kadın sigortalılar iki yıllık süre içerisinde
tekrar doğum yapmaları halinde bu doğuma kadar geçen süre kadar, iki yıllık süre içerisinde
çalışmaya başlamaları halinde bu süreler düşüldükten sonra kalan süre kadar, çocuğun iki yıllık
süre içerisinde vefat etmesi halinde vefat tarihine kadar ya da tercihleri doğrultusunda istedikleri
kadar süreyi kısmi olarak borçlanabileceklerdir. (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
Doğum borçlanması yapılacak iki yıllık süre içerisinde tekrar doğum yapanların çakışan
doğumlardan birini borçlanmak istemeleri halinde iki yıllık süre borçlandırılabilecektir.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 15- 1/10/1993-20/12/1996
tarihleri arasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında vergi
mükellefiyeti bulunan sigortalı; 20/6/1996, 4/11/1997 ve 1/5/1999 tarihinde 3 doğum yapmıştır.
Üçüncü çocuk 6/7/1999 tarihinde vefat etmiştir. 16/3/2015 tarihinde doğum borçlanması
talebinde bulunan sigortalının vergi kaydının devam ettiği süreler 2 yıllık süreden düşüldükten
sonra, borçlanmaya en uzun süre imkan veren doğumlar borçlandırılabilecektir. Bu durumda
birinci çocuk için 21/12/1996-3/11/1997 ikinci çocuk için 4/11/1997-4/11/1999 süresi Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi statüsünde borçlandırılacaktır. Üçüncü çocuğun
yaşadığı süreler borçlanılan süreler içinde kaldığından herhangi bir işlem yapılmayacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 16- 2/2/2002-10/4/2004
tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna, 1/7/2007-10/4/2008 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna
tabi olan sigortalı 5/5/2006, 3/8/2008 ve 14/7/2012 tarihlerinde 3 doğum yapmıştır. Bu durumda
sigortalının 5/5/2006 tarihindeki doğum süresi 1479 sayılı Kanuna tabi çalışmaya başladığı
1/7/2007 tarihine kadar, 3/8/2008 ve 14/7/2012 tarihlerindeki doğumu ise son defa 1479 sayılı
Kanuna tabi sigortalı olduğu tarihten sonra gerçekleştiğinden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi statüsünde borçlandırılacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 17- 10/1/1992-5/3/1994
tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi çalışan kadın sigortalı 14/4/2010 tarihinde doğum
yapmıştır. 15/9/2014 tarihinde borçlanma yapmak için müracaat etmiş, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında borçlanma süresinin 500 günlük kısmını
ödemiştir. 20/9/2014 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı kalan doğum süresi borçlanmak için 14/10/2014
tarihinde müracaat etmiş olup, bu defa son statüsü kapsamında doğum borçlanma işlemleri
sonuçlandırılacaktır. Kalan sürenin tespiti bu Genelgenin onuncu kısım, üçüncü bölüm “3- Borç
tutarının kısmi ödenmesi halinde hizmetlerin değerlendirilmesi” alt başlığında belirtildiği şekilde
belirlenecektir.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 18- 15/1/2009 tarihinde
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı
15/8/2010 tarihinde doğum yapmış, 15/10/2010 tarihinde aylıksız izne ayrılmış ve aylıksız izin
bitiminde tekrar görevine başlamamıştır. 4/10/2011 tarihinde Kanunun 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı doğum sonrası geçen sürelerini
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
357
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
borçlanmak için 15/10/2014 tarihinde talepte bulunmuştur. Bu durumda, sigortalının Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılığı 14/10/2010 tarihine kadar
devam ettiğinden 15/10/2010 tarihi ile sigortalı olarak tekrar çalışmaya başladığı 4/10/2011 tarih
arasında geçen süresi Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi statüsünde
borçlandırılacaktır.
2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalığından önce Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a), (b) veya (c) bendi kapsamında sigortalılığı bulunmaması nedeniyle doğum
borçlanması talebi reddedilenler hakkında da Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine tabi hükümler uygulanacağından tarım sigortalılarının reddedilen talepleri doğrultusunda
doğum borçlanması işlemleri sonuçlandırılacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 19- 1/1/1998-1/1/2008
tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna göre tarım sigortalılığı bulunan sigortalı, 12/7/2009
tarihinde doğum yapmış, 13/10/2014 tarihinde doğum borçlanması yapmak için müracaat
etmiştir. Sigortalının 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sayıldığından borçlanma işlemi Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi statüsünde sonuçlandırılacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 20- 1/1/1986-1/1/1990
tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna, 25/12/1991-5/12/1992 tarihleri arasında 2926 sayılı
Kanuna tabi olan sigortalı, 3/2/1990, 8/9/1993 ve 6/5/1999 tarihlerinde 3 doğum yapmıştır.
Sigortalının müracaatı halinde üç doğumu da Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi statüsünde borçlandırılacaktır.
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi sandıklarda çalışması olup bu çalışması
sona erdikten sonra doğum yapan kadınlardan daha sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi çalışması bulunanlar 41 inci madde kapsamında Kuruma
müracaat ederek borçlanma yapacaktır. Bu kapsamda olup talepleri reddedilen kadın
sigortalıların yeni talep alınmadan önceki talepleri doğrultusunda işlem yapılacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 21- 21/11/1988-30/5/1994
tarihleri arasında Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı işyerinde
çalışan sigortalı 1/3/1995, 7/8/1999 ve 23/5/2002 tarihleri doğum yapmıştır. 8/9/2006-30/10/2008
tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı çalışmıştır. Sigortalının müracaatı
halinde üç doğumu da Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi statüsünde
borçlandırılacaktır
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 22- Örnek 21’deki kadın
sigortalının 506 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı bulunmaması halinde Kanunun 41 inci maddesi
kapsamında doğum borçlanması yapılmayacaktır. Bu durumda kişiye ilgili sandığa müracaat
etmesi gerektiği bildirilecektir.
(Değişik, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Doğum borçlanması yapılan süre
aynı zamanda sigortalılık süresi olarak da dikkate alındığından doğum borçlanması yapılacak
çocuğun yaş düzeltmesi ile ilgili olarak bu Genelgenin birinci kısım, beşinci bölüm “5-Yaş
Düzeltmeleri” başlıklı bölümü doğrultusunda işlem yapılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
358
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) (Değişik, 1/9/2016 tarihli ve
2016/20 sayılı Genelge) Örnek 23- 15/7/1979-2/3/1981 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi
çalışan kadın sigortalı 15/12/1982 ve 14/11/1985 tarihlerinde doğum yapmıştır. 20/6/2014 tarihli
doğum borçlanması müracaatında; doğum tarihi 14/11/1985 olan çocuğunun mahkeme kararı ile
doğum tarihinin 14/11/1983 olarak değiştirildiği anlaşılmış olup doğum borçlanması işlemlerinde
14/11/1983 tarihi değil, 14/11/1985 tarihi esas alınarak borçlanma süresi belirlenecektir.
Kadın sigortalının 2 yaşını doldurmamış herhangi bir çocuğu (en fazla üç çocuk) eşiyle
birlikte veya münferit olarak evlat edinmesi halinde evlat edinilen çocuklar için de doğum
borçlanması yapılabilecektir. “Borçlanma Talep Dilekçesi”nde “Çocuk evlat edinildi ise:”
alanındaki “Evet” kutucuğunu işaretleyen ya da çocuğun evlat edinilmesi nedeniyle doğum
borçlanması yapmak istediğini beyan edenlerden evlat edinmeye ilişkin kesinleşmiş mahkeme
kararı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ilgili
birimleri tarafından düzenlenen “Evlat Edinme Öncesi Geçici Bakım Sözleşmesi”nin (EK-33) bir
örneği istenecek, çocuğun evlat edinildiği tarih olarak sözleşme onay tarihi esas alınarak
borçlanma işlemleri sonuçlandırılacaktır.
Bu sigortalılar için doğum borçlanmasının başlangıç tarihi, sözleşme onay tarihinden
itibaren başlayacak olup, doğum borçlanmasının başlangıcı sözleşme tarihinden önce
olamayacaktır. Evlat edinilen çocuk için yapılacak borçlanmalarda çocuğun doğum tarihi esas
alınarak iki yıllık süreyi aşmamak koşuluyla evlat edinilen tarihten sonraki süreler
borçlandırılacaktır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğüne
bağlı İl Müdürlüklerine müracaat edilmeksizin bir yakınının (kardeşinin, komşusunun vs.)
çocuğunu evlat edinmek isteyenler ise doğrudan evlat edinme davası ile evlat
edinebilmektedirler. Bu durumda, evlat edinen sigortalıların doğum borçlanması yapmak
istemeleri halinde, evlat edinmeye ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı ile müracaat etmeleri
yeterli sayılacak olup, mahkeme karar metninde evlat edinme tarihi belirtilmişse bu tarihin
borçlanma başlangıç tarihi olarak dikkate alınması, mahkeme kararında çocuğun doğumundan
itibaren bakımının evlat edinen kişi tarafından üstlenildiği ve doğduğundan beri evlat edinenin
yanında olduğuna dair hükümlerin bulunması durumunda ise borçlanma süresinin başlangıç tarihi
çocuğun doğum tarihinden itibaren, kararda herhangi bir tarihin belirtilmemesi ve çocuğun
doğumundan itibaren evlatlık alındığına dair bir karar verilmemiş ise borçlanmanın başlangıç
tarihi mahkeme karar tarihinden itibaren olacaktır.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 24- 5/1/1997 tarihinde 506
sayılı Kanuna tabi çalışmaya başlayan kadın sigortalı 10/1/2000 tarihinde doğum yapmış olup,
10/6/2000 tarihinde çocuğu başka bir kadın sigortalıya evlatlık olarak verilmiştir. Doğum
borçlanması için Kurumumuza müracaat eden kadın sigortalılardan doğum yapan kadın için
10/1/2000-9/6/2000 süresi, evlatlık alan kadın için de 10/6/2000-10/1/2002 süresi doğum
borçlanması yaptırılabilecektir.
(Teselsül, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 25- Sosyal güvenlik
kanunlarına tabi herhangi bir çalışması bulunmayan kadın 15/1/1992 tarihinde doğum yapmış
olup, 7/6/1993 tarihinde çocuğu başka bir kadın sigortalıya evlatlık olarak verilmiştir. Doğum
borçlanması için Kurumumuza müracaat eden evlat edinen kadın sigortalı 7/6/1993-15/1/1994
süresi için doğum borçlanması yapabilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
359
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Borçlanma işlemleri; sigortalıdan, işverenden veya kamu kurumundan bu Genelge ile
istenebilecek bilgi ve belge hariç herhangi bir belge istenilmeksizin Kurum tescil ve hizmet
kayıtları ile MERNİS (Merkezi Nüfus İdare Sistemi) programı kullanılmak suretiyle
sonuçlandırılacaktır. Ancak, sistemde kayıtlı bilgilerde eksiklik veya çelişki bulunması
durumunda yazışma yapılacaktır.
Doğum borçlanması yapılabilmesi için doğumdan önce yukarıda belirtildiği şekilde tescil
şartının gerçekleşmiş olması gerekmekte olup, borçlanma statüsü sigortalının borçlanma
müracaat tarihindeki talebine göre, müracaat ettiği tarihte herhangi bir çalışması olmayan
sigortalıların ise en son sigortalılık statüsü esas alınarak borçlanma statüsü belirlenecektir. Son
sigortalılık statüsünün 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) veya (b) bendi kapsamında olması
halinde borçlanma işlemi SGİM/SGM’lerce, (c) bendi kapsamında olması halinde ise (Değişik,
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu
Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığınca yapılacaktır.
Doğum borçlanması talebinde bulunan sigortalıların son sigortalılık statülerinin ve
borçlandırılacak sürelerinin tespitinde; “Borçlanma Talep Dilekçesinde” 5434 sayılı Kanuna tabi
çalıştığının beyan edilmesi veya bu Kanuna tabi çalışmanın herhangi bir şekilde anlaşılması
durumunda SGİM/SGM’lerce (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik
Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığından
sigortalının tescil kaydının ve hizmetinin olup olmadığının bildirilmesi istenecektir. İlgili
Başkanlıkça da sigortalıların hizmetlerinin bildirilmesinin yanı sıra aybaşından sonra göreve
giren ve aylıklarından tam kesenek kesilmeden görevinden ayrılmış olmaları nedeniyle hizmeti
bulunmayanların göreve başladıkları tarih tescil tarihi olarak ilgili SGİM/SGM’lere
bildirilecektir.
2.1.1- Ücretsiz doğum ya da analık izni sürelerinin borçlanması
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi kadın sigortalıların çeşitli
iş kanunları (854, 4857, 5953 ve diğer iş kanunları) gereğince kullandıkları ücretsiz doğum ya da
analık izin süreleri işyerinden alacakları belgeler, doğum öncesine ve sonrasına ilişkin almış
oldukları raporlarla Kuruma başvurmaları halinde borçlandırılacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Sigortalıların doğum öncesi ve sonrası
raporlarına ilişkin başlangıç ve bitiş tarihlerinin Kurum kayıtlarında bulunması ve bu sürelerin
doğruluğu hususunda bir tereddüt olmaması halinde raporların ibrazı istenmeksizin borçlanma
işlemi sonuçlandırılacaktır.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Örnek 1- Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında 22/12/2010-25/1/2011 tarihleri arasında
gebelik nedeniyle çalışamaz raporu alan kadın sigortalı 13/1/2011 tarihinde doğum yapmıştır.
18/9/2014 tarihinde analık izni süresini borçlanma talebinde bulunan sigortalının doğum öncesi
kullanmadığı izin sürelerini doğum sonrasına aktardığı anlaşılmıştır. Sigortalı bu durumda
çalışamaz raporu aldığı 22/12/2010 tarihinden doğum sonrası rapor bitim tarihi olan 8/4/2011
(dahil) tarihine kadar olan süreyi borçlanabilecektir.
Örnek 2- Örnek 1’deki kadın sigortalının 15/12/2014 tarihinde doğum borçlanması
talebinde bulunması halinde 22/10/2010-8/4/2011 tarihleri arası için analık borçlanması
yaptırıldığından 9/4/2011-13/1/2013 tarihleri arasındaki süre için doğum borçlanması
yaptırılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
360
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 3- Örnek 1’deki kadın sigortalının 15/12/2014 tarihinde analık ile doğum
borçlanması için müracaat ettiği varsayıldığında 22/10/2010-8/4/2011 tarihleri arası için analık,
9/4/2011-13/1/2013 tarihleri arasındaki süre için de doğum borçlanması ayrı ayrı yaptırılacaktır.
Analık borçlanmasına toplamda 30 gün karşılığı, doğum borçlanmasına ise 400 gün karşılığı
borçlanma tutarının ödenmesi halinde analık için 8/4/2011 tarihinden itibaren geriye doğru 30
gün, doğum borçlanması için ise 13/1/2013 tarihinden itibaren geriye doğru 400 gün gidilerek
hizmet süreleri belirlenecektir.
2.2- Er veya erbaş olarak silahaltında veya yedek subay ya da yedek astsubay
okulunda geçen süreler (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Kanunun 41 inci maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi ile muvazzaf ve ihtiyat askerlikte er veya erbaş olarak silahaltında
geçen süreler, 1/1/1950 tarihinden sonra yedek subay okulunda, 26/6/2019 tarihinden sonra ise
yedek astsubay okulunda öğrenci olarak geçen sürelerin borçlandırılmasına imkan sağlanmıştır.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 1/10/2008 tarihinden önce 1479
ve 2926 sayılı kanunlar gereğince aktif sigortalı olmamaları nedeniyle askerlik borçlanma
talepleri reddedilen sigortalı ve hak sahiplerinin 1/10/2008 tarihinden sonra yeniden müracaatları
halinde borçlanma işlemleri aktif sigortalı olma şartı aranmaksızın sonuçlandırılacaktır.
Örnek 1- 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 15/5/2008 tarihinde sona eren sigortalı,
2/6/2008 tarihinde askerlik borçlanması için müracaat etmiş, ancak anılan tarihte aktif sigortalı
olmadığından talebi reddedilmiştir. 14/4/2010 tarihinde yeniden askerlik borçlanması talebinde
bulunan sigortalının askerlik süresi Kanunun 41 inci maddesi hükmüne göre borçlandırılacaktır.
Örnek 2- 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı vergi mükellefiyetinin 28/3/2008 tarihinde
sona ermesi nedeniyle biten sigortalı 6/7/2008 tarihinde vefat etmiş, hak sahiplerinin 1/8/2008
tarihindeki borçlanma talebi askerlik hizmeti ile ölüm aylığı bağlanması için beş yıl sigorta primi
ödenmiş olma şartı yerine getirilmiş olmakla birlikte, sigortalının ölüm tarihinde fiili çalışması
olmadığı için reddedilmiştir. Ancak, 11/5/2010 tarihinde yeniden borçlanma talebinde bulunan
sigortalının hak sahiplerine Kanunun 41 inci maddesine göre borçlanma yaptırılacaktır.
(Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Örnek 3- 2926 sayılı Kanuna tabi
sigortalılığı 15/5/1988 tarihinde sona eren sigortalı, 2/6/2001 tarihinde askerlik borçlanması için
müracaat etmiş, ancak anılan tarihte aktif sigortalı olmadığından talebi reddedilmiştir. Talebi
reddedilen sigortalı 14/4/2010 tarihinde yeniden askerlik borçlanması talebinde bulunması
halinde 8/9/1999 tarihinden önceki döneme ait olsa dahi askerlik süresi Kanunun 41 inci maddesi
hükmüne göre borçlandırılacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar
askere alınmaları halinde sigortalılıkları sona ermediğinden bu sigortalılıkları devam ettiği sürece
41 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre er veya erbaş olarak silah altında veya yedek
subay okulunda geçen sürelerin borçlandırılmasında zorunlu sigortalılıkları devam edenler
dışındakiler borçlanma yapabilecektir.
Yedek subay okulunda ve hazırlık kıtasında 1/1/1950 tarihinden önce geçen süreler
hizmet sürelerine dahil edildiğinden, bu süreler ayrıca borçlandırılmayacaktır. Ancak, 1/1/1950
tarihinden önce hazırlık kıtasına veya yedek subay okuluna duhul etmiş olup da, okul devresinin
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
361
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
tamamı veya bir kısmı 1/1/1950 tarihinden sonraya isabet edenler de okul devresinin 1/1/1950
tarihinden sonraki kısmını borçlanabileceklerdir.
Yedek subay okulunda öğrenci iken veya muvazzaf veya ihtiyat askerliğini er olarak
yapmakta bulundukları sırada vazife malulü olmaları sebebiyle kendilerine vazife ve harp
malullüğü aylığı bağlananların, öğrencilikte ve askerlikte geçen süreleri, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine göre çalışmaları halinde borçlandırılacaktır.
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve
2020/21 sayılı Genelge) Yapılacak askerlik borçlanmalarında, askerlik süresinden sayılan hava
değişim süreleri aşağıda gösterilmiş olup, bu süreleri aşan kısım ile hastalık, ceza vb. nedenlerle
uzayan askerlik süreleri borçlandırılmayacaktır.
Askerlikten Sayılan Hava Değişim Süreleri
17/7/1927 tarihine kadar
1 yıla kadarki kısmı
17/7/1927– 21/2/2014
3 aya kadarki kısmı
22/2/2014– 25/6/2019
30 güne kadarki kısmı
14/11/1980– 21/2/2014
30 güne kadarki kısmı
22/2/2014– 25/6/2019
15 güne kadarki kısmı
26/6/2019 tarihinden itibaren
Tabi olunan askerlik süresinin
her ayı için 1 güne kadarki kısmı
Hava Değişimi
(1111 sayılı Kanuna göre)
Hava Değişimi (Kısa Dönem)
(1076 sayılı Kanuna göre)
Hava Değişimi
(7179 sayılı Kanun)
Askerliğini er olarak yapanların aksi bir durum bulunmadıkça, esarette geçen süreleri
muvazzaf askerlik hizmetinden sayıldığından bu süreler de borçlandırılacaktır.
1803 sayılı Af Kanununun 15 inci maddesinin (b) fıkrası uyarınca her derecedeki askeri
okullarda diğer öğrenim kurumlarında Milli Savunma Bakanlığı adına ve hesabına öğrenim
yapan askeri öğrencilerden, 7/2/1974 tarihine kadar gerek disiplinsizlik ve gerekse başka
nedenlerle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilenlerin (kendi isteği ile ayrılanlar hariç)
okulda geçen süreleri askerliklerine sayıldığından, 18 yaşından sonra geçmiş olması şartıyla ve o
tarihte emsallerinin tabi olduğu muvazzaf askerlik süresini geçmemek üzere okul süreleri
borçlandırılacaklardır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Buna göre, askeri liselerden mezun
olduktan sonra harp okuluna giden veya Türk Silahlı Kuvvetleri hesabına yüksek okullara devam
edenlerin bu okullardan, istekleri dışında, disiplinsizlik veya başka bir nedenle ayrılanların,
sadece harp okulu veya yüksek okulda geçen sürelerinin (emsallerinin tabi olduğu askerlik
süresini geçmemek üzere) borçlandırılması, askeri lisede geçen sürelerin ise borçlanma dışında
bırakılması gerekmektedir.
1111 sayılı Kanuna göre askerlik hizmetini er öğretmen olarak yapanların kıtada maaşsız
olarak geçen süreleri borçlandırılacaktır.
Askerlik görevini 1965-1967 yılları arasında er olarak yapanların 29/12/1967 tarihini
geçmemek üzere, 1962-1964 yılları arasında er olarak yapanların ise 31/10/1964 tarihini
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
362
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
aşmamak üzere Kıbrıs olayları nedeniyle uzayan askerlik süreleri herhangi bir araştırmaya gerek
kalmaksızın borçlandırılacaktır.
Fiili askerlik hizmeti silah altına alınmakla başlayıp terhis tarihinde sona erdiğinden,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olanlardan askerlik yaparken söz
konusu sigortalılıkları devam edenlerin askerlik süreleri borçlandırılmayacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ayrıca, 31/7/2016 tarihine kadar harp
okulları fakülte ve yüksekokullarda Türk Silahlı Kuvvetleri hesabına, bu tarihten sonra ise Milli
Savunma Bakanlığı adına Milli Savunma Üniversitesinde, İçişleri Bakanlığı adına Jandarma ve
Sahil Güvenlik Akademisinde öğrenim görmekte iken bu okullardan istekleri dışında,
disiplinsizlik veya başka bir nedenle ayrılanlardan askerlik sürelerini borçlanmak için talepte
bulunanların belirtilen fakülte ve yüksekokullara hangi liseden geçiş yaptıklarına bakılmaksızın,
borçlandırılacak askerlik süreleri askerlik şubeleri ile yazışma yapılarak tespit edildikten sonra
borçlanma işlemi sonuçlandırılacaktır.
Türk vatandaşlığına alınanlardan (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
zorunlu göçe tabi tutulan Türk soyluların vatandaşlığa alındıkları tarihte 22 yaşını doldurmuş
olanlardan geldikleri ülkelerde yaptıkları askerlik sürelerini belgeleyenler belgede kayıtlı süreyi,
belgede kayıtlı sürenin olmaması veya Türkiye’deki emsallerinin yaptığı askerlik süresinden
fazla olması hallerinde emsalleri kadar borçlandırılacaklardır. (Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5
sayılı Genelge) Türk vatandaşlığına alınan kimselerin askerlik süresini belgeleyememeleri
durumunda borçlanma işlemleri yapılmayacak, varsa yapılmış olan borçlanma işlemleri iptal
edilecektir.
(Ek, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Türk vatandaşı iken askere alınan ve
askerlik yükümlülüğünü yerine getirenlerin daha sonra Türk vatandaşlığından çıkmaları halinde
Türk vatandaşı iken yaptıkları askerlikleri borçlanılabilecek, daha önce yapılmış olan
borçlanmaları geçerli sayılacaktır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- 1965 yılında
Bulgaristan’da 2 yıl 5 ay 17 gün askerlik yapıp daha sonra Türk vatandaşı olan sigortalının
askerlik süresini borçlanması halinde 1965 yılında ülkemizde 24 ay askerlik yapıldığından bu
süre kadar askerlik borçlanması yapabilecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- 1/4/1993 tarihinden itibaren
506 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı bulunan ve 6/12/1992 tarihinde Türk Vatandaşlığına alınan
İran uyruklu sigortalı, İran’da yapmış olduğu 18/11/1977-18/11/1979 devresine ait askerlik
süresini borçlanmak için 10/2/2018 tarihinde Kuruma müracaat etmiştir. Bu sigortalının
borçlanma talebi kabul edilmeyecektir.
Türk vatandaşı olduğu halde vatandaşlıktan çıkıp yeniden vatandaşlığa alınanlardan
vatandaşlığa alındıkları tarihte 22 yaşını doldurmuş olanların da 1111 sayılı Kanun gereğince
askerlik yapmaları zorunlu olduğundan bu durumda olanlardan yaptıkları fiili askerlik sürelerini
belgelemeleri istenerek borçlanma işlemleri buna göre sonuçlandırılacaktır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Milli Savunma Bakanlığı ile
Kurumumuz arasında askerlik sürelerini borçlanacak sigortalıların askerlik hizmet bilgilerinin
elektronik ortamda görüntülenmesi sağlanmış ve uygulama ile ilgili web servis Kurumumuza
açılmıştır. Askerliğini er veya erbaş olarak yapmış olanlardan hizmet borçlanması yapmak için
Kurumumuza müracaat eden sigortalıların Tescil ve Hizmet Dökümü ekranında yer alan
"Askerlik Bilgisi" menüsü aracılığıyla yapılacak sorgulama sonucunda askerlik süresinde
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
363
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
herhangi bir tereddüt olmayanların menüdeki bilgileri esas alınarak borçlanma işlemleri
sonuçlandırılacaktır.
Askerlik belgelerinde kayıtlı sürelerde tereddüte düşülmesi veya yedek subay olarak
askerlik yapanlardan belge ibraz edemeyenlerin, yedek subay sınıf, dönem ve sicil numaralarını
bildirmeleri halinde ilgili kuvvet komutanlığından istenecek yedek subay safahatı geldiğinde
borçlanma işlemi sonuçlandırılacaktır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Sigortalıların er olarak silah altında
geçen sürelerinin tamamı veya bir kısmı kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte
bulunmaları halinde borçlandırılmakta olup, fiilen silah altında geçmeyen bedelli askerlik süresi
borçlandırılmayacaktır.
2.3- Personel mevzuatlarına göre aylıksız izinde geçen süreler
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların tabi
oldukları personel mevzuatı hükümlerine göre kullandıkları ücretsiz izin süreleri
borçlandırılacaktır. (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Bu sigortalılardan
aylıksız izinde geçirdikleri sürelerini borçlanmak isteyenlerin, aylıksız izine ayrıldıklarını gösterir
izin onayı ile bunlardan HİTAP ekranlarında hizmet süresi bulunmayanların çalıştıkları
kurumlarca düzenlenecek tüm hizmetlerini gösterir onaylı bir hizmet belgesini borçlanma talep
dilekçelerine ekleyerek Kurumumuza başvurmaları gerekmektedir.
Borçlanma talep tarihinde veya talep tarihinden önce son kez Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışması bulunanlardan, 2008 yılı Ekim ayı başından
önce 5434 sayılı Kanuna tabi iken kullandıkları ücretsiz izin süreleri de Kanunun 41 inci
maddesine göre borçlandırılacak, borçlanmak için seçilecek miktar 5434 sayılı Kanun gereğince
emsali için hesaplanacak miktarın altında olmayacaktır.
Örnek 1- 16/10/2008 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında memur olarak göreve başlayan sigortalı, 14/12/2012-14/06/2013 tarihleri arasında
657 sayılı Kanunun 108 inci maddesine göre kullandığı aylıksız izinde geçen süresini borçlanmak
için 5/8/2013 tarihinde başvurmuştur. Sigortalının bu süreleri Kanunun 41 inci maddesine göre
borçlandırılacak, borçlandırılan süreler gün ve kazanç olarak değerlendirilecektir.
Örnek 2- 5434 sayılı Kanuna tabi 19 yıl hizmeti bulunmakta iken 22/4/2001 tarihinde
istifaen görevinden ayrılmış ve halen Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine
tabi olan sigortalı, 25/1/1998-20/1/1999 tarihleri arasında (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9
sayılı Genelge) uluslararası bir kuruluşta görev alması nedeniyle kullandığı aylıksız izinde geçen
süresini 16/11/2008 tarihli dilekçesi ile borçlanmak istemektedir. Bu sigortalı Kanunun 41 inci
maddesine göre borçlandırılacak ancak, borçlanmak için seçeceği miktar aşağıdaki şekilde
hesaplanacak bir aylık tutarın altında olamayacaktır.
Borcun Hesabı
16/11/2008 Tarihindeki Katsayı Rakamı : 0,051448
16/11/2008 Tarihindeki Emeklilik Keseneği Oranı : % 16
16/11/2008 Tarihindeki Kurum Karşılığı Oranı : % 20
Derece-Kademesi : 3/1
Ek Göstergesi : 1100
Kıdem Yılı : 19 Yıl
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
364
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Borçlandırılacak Süre : 12 Ay
Derece-Kademe/Gösterge Rakamı 3/1 (1020 x 0,051448) : 52,48
Taban Aylık Tutarı (1000 x 0,68120) : 681,20
Ek Gösterge Tutarı (1100 x 0,051448) : 56,60
Kıdem Aylık Tutarı (19 Yıl x 20 x 0,051448) : 19,55
Özel Hizmet Tazminatı (9500 x 0,051448 x % 40) : + 195,50
Emekli Keseneğine Esas Aylık Tutarı 1,005,33 TL
Bir Aylık Borç Tutarı : Emekli Keseneğine Esas Aylık Tutarı x % Kesenek Karşılık
Toplam (% 36)
Bir Aylık Borç Tutarı : 1.005,33 x % 36 = 361,92 TL
2.4- Doktora veya tıpta uzmanlık öğreniminde geçen süreler
Sigortalıların sosyal güvenlik kanununa tabi olmaksızın yurt içinde veya yurt dışında
geçirdikleri normal doktora veya tıpta uzmanlık öğrenim süreleri talepleri halinde
borçlandırılacaktır. Doktora öğrenimi gördüğü süreleri borçlanmak isteyen sigortalıdan,
- Borçlanma talep dilekçesi,
- Doktora diplomasının onaylı fotokopisi,
- Doktora öğrenimini yurtiçinde yapanların doktora öğrenimlerinde geçen sürelerinin
başlangıç ve bitiş tarihlerini gün ay yıl olarak gösterir şekilde doktora yaptığı üniversitece
düzenlenmiş belge,
- Doktora öğrenimini yurtdışında 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe
Hakkında Kanuna göre yapmış ise, dil, yüksek lisans ve doktora eğitim sürelerinin başlangıç ve
bitiş tarihlerini gösterir Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğünce düzenlenecek
öğrenim planı,
- Doktora öğrenimini kendi imkanları ile yurtdışında yapmış olanların doktora yapılan
üniversiteden alınacak doktora sürelerinin başlangıç ve bitiş tarihlerini gün, ay ve yıl olarak
gösterir belgenin aslı ile onaylı Türkçe tercümesinin ve doktora diplomasının Türkiye’de
denkliğini gösterir Üniversitelerarası Kurul Başkanlığından alınacak belge,
istenecektir.
Milli Eğitim Bakanlığınca 1416 sayılı Kanuna dayanılarak doktora öğrenimi için
yurtdışına gönderilenlerin, yurtdışına çıkmadan önce Bakanlıkça planlanan doktora öğrenim
sürelerinin, çeşitli nedenlerle ve Bakanlığında uygun görmesi ile uzatılması nedeniyle borçlanma
işlemlerinde uzatılan sürelerin Türkiye’deki normal doktora veya uzmanlık öğrenim sürelerini
aşmamak kaydıyla dikkate alınması gerekmektedir. Buna göre, 6/10/1982 tarihine kadar yapılan
doktora öğrenim süreleri en fazla beş yıl, bu tarihten sonra yapılan öğrenim süresi ise altı yıl
olacaktır. Borçlandırılacak olan süre hiç bir şekilde bu süreleri geçemeyecek, bu sürenin tespiti
doktora öğrenim süresinin sonundan geriye doğru gidilmek suretiyle yapılacaktır.
Yurtdışındaki üniversitelerden mezun olanların normal (lisans) öğrenim süreleri içinde
geçen doktora öğrenim süreleri borçlandırılmayacaktır.
Yüksek lisans öğrenimlerini İngiltere’de yapmakta iken gösterdikleri başarılarından
dolayı doktora öğrenimine transfer edilenlerin yüksek lisans öğreniminde geçen sürelerinin de
doktora öğreniminden sayılması gerektiğinden, yüksek lisans ve doktora öğrenim süreleri birlikte
borçlandırılacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
365
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Tıpta uzmanlık öğreniminde geçen süreleri borçlanmak isteyen sigortalıdan;
- Borçlanma talep dilekçesi,
- Uzmanlık belgesinin (diplomasının) onaylı fotokopisi,
- Uzmanlık eğitimine başladığı ve bitirdiği tarihleri gün, ay, yıl olarak belirtir şekilde
öğrenim gördüğü tıp fakültesi veya sağlık kurulunca düzenlenmiş belgenin,
- (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Sağlık Bakanlığının ilgili
biriminden bu sürelerinin uzmanlıktan sayılıp sayılmadığına, sayılmış ise ne kadar süresinin
uzmanlık öğreniminden sayıldığına ilişkin yazının,
istenmesi gerekmektedir.
Ayrıca, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) olan ve HİTAP ekranlarında hizmet
süresi bulunmayanlardan gerek doktora gerek tıpta uzmanlık sürelerini borçlanmak isteyenlerin
görev yaptıkları Kurumlardan onaylı hizmet belgesi istenecektir.
Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
uyarınca sigortalı olanların Türk Vatandaşlığına geçmeden önce yaptıkları doktora çalışmalarının
ve tıpta uzmanlık için geçirilen öğrenim süreleri Türkiye'de geçmiş olup olmadıklarına
bakılmaksızın, Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 29/12/1983 gün ve E.1983/3, K. 1983/12
sayılı kararı kapsamında borçlandırılacaktır.
Örnek 1- 17/10/2008 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı, 4/11/2008 tarihli dilekçesiyle 1416 sayılı
Kanuna göre ABD’de müzik dalında yaptığı doktora süresini borçlanmak istemektedir. Milli
Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğünce düzenlenen öğrenim planından ABD’de
5/1/2000-20/8/2001 tarihleri arasında dil, 10/9/2001-28/9/2008 tarihleri arasında doktora
öğrenimi gördüğü tespit edilmiştir. Sigortalının doktora öğrenim süresi 6 yıldan fazla olduğundan
28/9/2008 tarihinden geriye gidilerek 6 yıllık süre tespit edilecek dolayısıyla 29/9/200228/9/2008 tarihleri arasındaki 6 yıllık süre borçlandırılacaktır. Bu süre dışında kalan doktora
öğrenim süreleri ile dil öğrenimi sürelerinin ise borçlandırılması mümkün olmayacaktır.
Örnek 2- 3/11/2008 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı, 8/11/2008 tarihli dilekçesiyle 5/4/200007/6/2004 tarihleri arasında yurtdışında kendi imkanları ile yaptığı doktora öğrenim süresini
borçlanmak istemektedir. Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca doktora öğreniminin denkliği
sağlanmış olması halinde, söz konusu tarihler arasında geçen 4 yıl 2 ay 3 gün doktora öğrenim
süresi borçlandırılacaktır.
Örnek 3- Yurtdışında 10/03/2002-18/8/2007 tarihleri arasında uzmanlık öğrenimi gören
ve 25/10/2008 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
kulak burun boğaz uzmanı olarak göreve başlayan sigortalı, 6/11/2008 tarihli dilekçesiyle
uzmanlık öğrenim süresini borçlanmak istemektedir. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel
Müdürlüğü Tescil ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığınca tıpta uzmanlık süresinden sayılan
19/8/2003-18/8/2007 tarihleri arasındaki 4 yıllık süresi tıpta uzmanlık süresi Kanunun 41 inci
maddesi hükümleri doğrultusunda borçlandırılacaktır.
Örnek 4- Numune Hastanesinde 14/11/1990-19/6/1995 tarihleri arasında genel cerrahi
dalında tıpta uzmanlık öğrenimi görerek, 21/7/1995 tarihinde aynı hastanede 5434 sayılı Kanuna
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
366
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
tabi doktor olarak göreve başlayan, 22/8/2008 tarihinde görevinden istifaen ayrılarak 3/10/2008
tarihinde açmış olduğu özel muayenehanesinden dolayı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olan sigortalı, 6/11/2008 tarihli dilekçesi ile tıpta
uzmanlık öğreniminde geçen süresini borçlanmak istemektedir. Sağlık Bakanlığı Sağlık
Hizmetleri Genel Müdürlüğü Tescil ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığınca tıpta uzmanlık
süresinden sayılan 20/6/1992-19/6/1995 tarihleri arasındaki 3 yıllık tıpta uzmanlık süresi 41 inci
maddeye göre borçlandırılacak ancak, borçlanmak için seçilecek miktar, 5434 sayılı Kanun
gereğince emsali için hesaplanacak miktarın altında olamayacaktır.
2.5- Avukatlık stajında geçen süreler
1136 sayılı Avukatlık Kanunu gereğince avukatlar, sigortalı olmaksızın ilk altı ay
mahkemelerde, kalan altı ay da avukat yanında olmak üzere toplam 1 yıllık staj sürelerini
gösteren onaylı baro belgesi ve borçlanma talep dilekçesi ile Kuruma başvurmaları halinde bu
süreleri borçlanabileceklerdir.
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Borçlanma yapılabilmesi için staj
süresinin tamamlanması gerekmekle birlikte avukatlık stajını tamamlamadan ayrılıp, daha sonra
borçlanma talebinde bulunanlardan,
- 1136 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin değiştirildiği 10/5/2001 tarihine kadar adli ve
askeri hakimlik ve savcılıkta, Anayasa Mahkemesi asli ve geçici raportörlüklerinde ve Danıştay
dava daireleri başkan ve üyelikleriyle başkanın sözcülüğü, kanun sözcülüğü ve bu daireler
başyardımcılıkları ve yardımcılıklarında veya kuruluşlarında avukat bulunan bakanlıklar ve
katma bütçe ile yönetilen genel müdürlükler hukuk müşavirliği görevlerinde veyahut üniversiteye
bağlı fakülteler hukuk ilmi dersleri profesörlük veya doçentliklerinde yahut 2802 sayılı Hakimler
ve Savcılar Kanununa göre hakimlik veya savcılık sınıflarından sayılan hizmetlerde en az dört
yıl,
- 10/5/2001 tarihinden sonra ise adli, idari ve askeri yargıda hakimlik ve savcılıklarda,
Anayasa Mahkemesi raportörlüklerinde, Danıştay üyeliklerinde, üniversiteye bağlı fakültelerin
hukuk bilimi dersleri dalında profesörlük, doçentlik, yardımcı doçentlik görevlerinde dört yıl,
kamu kurum ve kuruluşlarının hukuk müşavirliği görevinde on yıl,
süre ile hizmeti bulunanların gerek görülmesi halinde ilgili barolarla yapılacak yazışma
sonucunda avukatlık yapma hakkına sahip oldukları tespit edildikten sonra avukatlık stajını
tamamlama ve avukatlık sınavını başarma şartları aranmadan avukatlık stajında geçen süreleri
borçlandırılacaktır.
Borçlandırılacak olan süre hiç bir şekilde bir yıllık süreyi geçemeyeceğinden, bu sürenin
tespiti staj bitim tarihinden geriye doğru gidilmek suretiyle yapılacaktır.
Avukatlık staj süresi sırasında, sosyal güvenlik kuruluşlarından birisine prim ödendiğinin
tespit edilmesi veya askerlik hizmeti ile staj sürelerinin iç içe geçtiğinin tespit edilmesi halinde,
prim ödenen süreler veya askerlik hizmetinden sayılan süreler düşülmek suretiyle kalan staj
süreleri borçlandırılarak, staj sürelerine ilişkin ilgili baro başkanlığı ile yazışma yapılacaktır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan HİTAP ekranlarında hizmet süresi
bulunmayanların borçlandırılmasında Kurumlarından tüm hizmetlerini gösterir onaylı hizmet
belgesi istenecektir.
Örnek 1- 16/10/2008 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında göreve başlayan sigortalı, 6/11/2008 tarihli dilekçesiyle 4/1/2007-23/7/2007 tarihleri
arasında mahkemeler nezdinde, 5/8/2007-7/2/2008 tarihleri arasında avukat yanında geçen
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
367
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
avukatlık staj süresini borçlanmak istemektedir. Sigortalının 24/1/2007-23/7/2007 tarihleri
arasında 6 ay mahkemeler nezdinde, 8/8/2007-7/2/2008 tarihleri arasında 6 ay avukat yanında
olmak üzere toplam 1 yıllık avukatlık staj süresi borçlandırılacaktır. 6 aydan fazla olan 4/1/200723/1/2007 ve 5/8/2007-7/8/2007 tarihleri arasındaki süreler borçlandırılmayacaktır.
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Örnek 2- 7/2/2008-7/8/2008
tarihleri arasında mahkemeler nezdinde stajını tamamladıktan sonra avukat yanında staj yapmakta
iken, 17/10/2008 tarihinde Adalet Bakanlığında hakim adayı olarak Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında göreve başlayan sigortalı, 27/2/2014 tarihli dilekçesi ile
avukatlık staj süresini borçlanmak istemektedir. İlgili Baro ile yapılan yazışmalar sonucunda,
hakimlik görevinde 4 yıldan fazla süresinin bulunması nedeniyle avukatlık yapma hakkına sahip
olduğu tespit edilen sigortalının avukatlık stajını tamamlama ve avukatlık sınavını başarma şartı
aranmadan 7/2/2008-17/10/2008 tarihleri arasında geçen 8 ay 10 gün avukatlık staj süresi
borçlandırılacaktır.
(Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5 sayılı Genelge) Örnek 3- 9/2/1986-9/8/1986
tarihleri arasında mahkemeler nezdinde stajını tamamladıktan sonra avukat yanında staj yapmakta
iken 14/11/1986 tarihinde Adalet Bakanlığında hakim adayı olarak göreve başlayan ve bu
görevinden 28/9/2006 tarihinde ayrılarak 8/10/2006 tarihinden itibaren serbest avukat olarak
çalışmaya başlayan sigortalı, 23/1/2014 tarihli dilekçesi ile avukatlık staj süresini borçlanmak
istemektedir. İlgili baro ile yapılan yazışmalar sonucunda, hakimlik görevinde 4 yıldan fazla
süresinin bulunması nedeniyle avukatlık yapma hakkına sahip olduğu tespit edilen sigortalının
avukatlık stajını tamamlama ve avukatlık sınavını başarma şartı aranmadan 9/2/1986 13/11/1986 tarihleri arasında geçen 274 günlük süresi borçlandırılacaktır.”
2.6- Tutuklulukta veya gözaltında geçen süreler
Sigortalı iken herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan beraat edenlerin
tutuklulukta veya gözaltında geçen prim ödenmemiş süreleri borçlandırılacaktır. Mahkumiyetle
sonuçlanmış olan tutululuk veya gözaltı süreleri ise borçlandırılmayacaktır.
Sigortalıların tutuklandıkları veya gözaltına alındıkları tarih ile berat ettikleri tarihin yer
aldığı Cumhuriyet Savcılıklarınca onaylanmış belgeler borçlanma talep dilekçesine eklenecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olanların bu kapsamda iken
tutuklulukta veya gözaltında geçirdikleri süreleri hakkında Kanunun 45 inci maddesi uyarınca
işlem yapılacağından, bu süreler borçlandırılmayacaktır.
2.7- Grev ve lokavtta geçen süreler
Sigortalıların grev ya da lokavtta geçen sürelerinde, malullük yaşlılık ve ölüm sigortaları
primi ödenmediğinden iş akitlerinin askıda kaldığı bu süreler Kanuna göre gün sayısı olarak
değerlendirilmemektedir. Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi ile sigortalılar
grev/lokavtta geçen sürelerini de borçlanabileceklerdir.
Sigortalıların grev veya lokavtta geçen süreleri çalışma ve iş kurumu il müdürlükleri, il
emniyet müdürlükleri ya da valiliklerden alınan belgelerle tespit edilebilmekte olup, bu belgeler
borçlanma dilekçesine eklenecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
368
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.8- Hekimlerin fahri asistanlıkta geçen süreleri
Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi ile hekimlere, fahri asistanlıkta
geçen sürelerini borçlanma imkanı sağlanmıştır.
Sigortalılar fahri asistanlıkta geçen sürelerini, fahri asistan olarak görev yaptığı tarihleri
gün, ay, yıl olarak belirtir ilgili üniversite veya hastaneden temin edeceği belgenin aslını
borçlanma talep dilekçesine ekleyerek Kuruma başvurmaları halinde söz konusu sürelerini
borçlanabileceklerdir.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan HİTAP ekranlarında hizmet süresi
bulunmayanların Kurumlarından tüm hizmetlerini gösterir onaylı hizmet belgesi istenecektir.
Örnek- 21/7/1995 tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi doktor olarak göreve başlayan,
22/8/2008 tarihinde görevinden istifaen ayrılarak 3/10/2008 tarihinde özel muayenehane açan
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalı, 6/11/2008 tarihli
dilekçesi ile 14/11/1990-20/6/1995 tarihleri arasında fahri asistan olarak geçen süresini
borçlanmak istemektedir. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Tescil ve
Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığınca tıpta uzmanlık süresinden sayılan 21/6/1992-20/6/1995
tarihleri arasındaki 3 yıllık süresi dışında kalan 14/11/1990-20/6/1992 tarihleri arasındaki süre
fahri asistanlık süresi olarak borçlandırılacaktır. Borçlanmak için seçilecek miktar, 5434 sayılı
Kanun gereğince emsali için hesaplanacak miktarın altında olmayacaktır. Ayrıca, 3 yıllık süresi
tıpta uzmanlık öğrenimi süresi olarak borçlandırılacaktır.
2.9- Seçim kanunları gereğince görevlerinden istifa edenlerin açıkta geçirdikleri
süreler
Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca seçim kanunlarına göre
görevlerinden istifa eden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi
sigortalıların;
- İstifa ettikleri tarih ile seçimin yapıldığı tarihi takip eden ay başına kadar açıkta
geçirdikleri süreleri,
- Seçimin yapıldığı tarihten önce görevine başlayanların ise istifa ettikleri tarih ile göreve
başladıkları tarih arasındaki süreleri,
- Seçimlerin yapılamaması veya ertelenmesi nedeniyle yeniden görevlerine dönenlerin
seçime katılmak üzere görevlerinden ayrıldıkları tarih ile seçimlerin ertelenmesi nedeniyle
görevlerine başladıkları tarih arasında geçen süreleri,
borçlandırılacaktır.
Sigortalılar söz konusu süreyi borçlanabilmek için, borçlanma talep dilekçelerine seçimler
nedeniyle görevlerinden istifa ettiklerini belirtir istifa dilekçelerini ve istifalarının kabul edildiğini
belirtir kurum olurunun onaylı örneği ile seçimlerin yapılacağı tarihten önce görevine
başlayanların ise göreve başlamalarına ilişkin olurun onaylı bir örneğini gönderilmesi
gerekmektedir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ancak, HİTAP kayıtlarına seçimler
nedeniyle istifa etme, seçime girmeden göreve başlama ya da seçim sonrasında göreve başlamaya
ilişkin sebep kodu atılanların borçlanma işlemleri istifa veya göreve başlama oluru istenmeksizin
yapılacaktır.”
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ayrıca, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan HİTAP ekranlarında
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
369
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
hizmet süresi bulunmayanların kurumlarından seçim için istifa ettikleri ve tekrar göreve
başladıkları tarihleri gösterir şekilde düzenlenmiş tüm hizmetlerini gösterir onaylı hizmet belgesi
istenecektir.
Örnek 1- 16/10/2008 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında göreve başlayan, 29/3/2009 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimlerine katılmak
üzere seçim kanunları uyarınca 1/12/2008 tarihinde görevinden istifaen ayrılan ancak,
seçilemeyerek 18/4/2009 tarihinde görevine dönen sigortalı, 8/5/2009 tarihli dilekçesiyle
seçimlere katılmak üzere açıkta geçen sürelerini borçlanmak istemektedir. Sigortalının seçimlere
katılmak üzere görevinden ayrıldığı 1/12/2008 tarihi ile seçimlerin yapıldığı 29/3/2009 tarihini
takip eden aybaşına kadar olan, 1/12/2008-14/4/2009 tarihleri arasındaki 4 ay 14 günlük süre
Kanunun 41 inci maddesine göre borçlandırılacaktır.
Örnek 2- 657 sayılı Kanuna tabi olarak görev yapmakta iken, 28/3/2004 tarihinde yapılan
mahalli idareler seçimlerine katılmak üzere 30/12/2003 tarihinde görevinden istifaen ayrılan,
ancak seçilemeyerek 4/6/2004 tarihinde tekrar görevine başlayan ve görevinden 21/1/2005
tarihinde ayrılarak 2/10/2008 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı, 6/11/2008 tarihli dilekçesiyle seçimler nedeniyle açıkta
geçen söz konusu sürelerini borçlanmak istemektedir. Sigortalının seçimlere katılmak üzere istifa
ettiği 30/12/2003 tarihini takip eden aybaşı ile seçimlerin yapıldığı 28/3/2004 tarihini takip eden
aybaşına kadar olan, 15/1/2004-14/4/2004 tarihleri arasındaki üç aylık süre Kanunun 41 inci
maddesine göre borçlandırılacak ve hesaplanan tutar 5434 sayılı Kanun gereğince emsali için
hesaplanacak miktarın altında olmayacaktır.
2.10- 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanların
borçlanmaları
Kanunun 41 inci maddesine eklenen (i) bendi ile 25/2/2011 tarihinden sonraki sürelere
ilişkin olmak üzere, 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalıların
kısmi süreli çalıştıkları aylara ait eksik kalan sürelerini borçlanmalarına imkan sağlanmıştır. Bu
bent uyarınca yapılacak borçlanmalar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.
4857 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde kısmi iş sözleşmesi; işçinin normal haftalık
çalışma süresinin tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az
belirlenmesi olarak tanımlanmıştır. Buna göre, 25/2/2011 tarihinden itibaren kamu ve özel
sektörde çalışanlar ile ev hizmetlerinde 30 günden az çalışanlardan aylık prim ve hizmet belgesi
ile bildirilen eksik gün nedeni (06) (Kısmi istihdam) ve (17) (Ev hizmetlerinde 30 günden az
çalışma) (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ile 4447 sayılı Kanunun ek 5 inci
maddesine göre yarım çalışma ödeneğinden yararlanmayanlar için (23) (Yarım Çalışma) ve (24)
(Yarım Çalışma ve Diğer) olan sigortalılar ay içinde zorunlu sigortalılık dışındaki sürelerini
borçlanabileceklerdir.
Ay içinde 30 günden az çalışmış oldukları halde eksik gün nedeni (12) (Birden fazla) ve
(13) (Diğer) olarak işaretlenenlerin işverenlerce Kuruma her ay bildirilen “Eksik Gün Bildirim
Formu” ekinde verilen eksik gün nedenleri incelenecek, eksik gün nedeninin (06) (Kısmi
istihdam) ve (17) (Ev hizmetlerinde 30 günden az çalışma) olduğunun tespit edilmesi halinde bu
süreler de borçlandırılacak ve sigortalılardan ayrıca belge istenmeyecektir. İşverenlerin Kanunun
86 ncı maddesinin dördüncü fıkrasına göre eksik gün bildiriminde bulunmalarının Kurumca
zorunlu tutulmaması hallerinde sigortalılar eksik gün nedenlerine ilişkin belgeleri işverenlerden
alarak Kuruma vereceklerdir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
370
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Kanunun 41 inci maddesinin (i) bendi gereğince borçlanma yapacakların borçlanmaya
ilişkin prim tutarı 1/1/2012 tarihine kadar sigortalının veya hak sahiplerinin talepte bulundukları
tarihte 82 nci maddeye göre prime esas kazancın alt ve üst sınırları arasında olmak üzere
kendilerince belirlenen günlük kazancın % 32’si oranında hesaplanacaktır. Ancak, ay içerisinde
eksik kalan sürelerini 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendine göre genel sağlık sigortası
primi ödemek suretiyle 30 güne tamamlayanların bu sürelerde yapacakları borçlanmalarda
borçlanma tutarı % 20 oranı üzerinden hesaplanacaktır.
Bu durumda (i) bendi kapsamında borçlanma yapacakların; genel sağlık sigortası primi
ödenmemiş süreler için borçlanma tutarı (Borç Tutarı = Belirlenen Günlük Kazanç x
Borçlanılacak Gün Sayısı x % 32), genel sağlık sigortası primi ödenmiş süreler için borçlanma
tutarı ise (Borç Tutarı = Belirlenen Günlük Kazanç x Borçlanılacak Gün Sayısı x % 20)
formülüne göre hesaplanacaktır.
4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalıların kısmi süreli
çalıştıkları aylara ait eksik sürelerinin borçlandırılmasında sigortalılar ay içinde 30 günden az
çalıştıkları süreleri 30 güne tamamlayarak borçlanma yapacaklarından, 28, 29 ve 31 gün çeken
aylardaki borçlanılacak süreler 30 güne tamamlanarak borçlanma süresi belirlenecektir.
Kamu idaresine ait işyerlerinde çalıştırılan ve iş akdi askıda olan sigortalılar 4857 sayılı
Kanun gereğince belirli süreli iş sözleşmesine tabi olduklarından iş akdinin askıda olduğu
sürelerde zorunlu ya da isteğe bağlı sigortalı olabilecekler, ancak bu süreler borçlanma
kapsamında değerlendirilmeyecektir.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her
derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı
çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanlar, 657 sayılı Kanunun 89 uncu maddesine
göre geçici personel statüsünde bulunduklarından bu sigortalılar için İş Kanunu hükümleri
uygulanmamaktadır. Bu nedenle, 25/2/2011 tarihinden sonraki ay içinde 30 günden eksik kalan
sürelerin bu kapsamda borçlandırılmasına imkan bulunmamaktadır.
Örnek- 22/12/2011 tarihinde ay içinde 30 günden az çalıştığı süreleri borçlanmak için
müracaat eden sigortalının aylık prim ve hizmet belgesinde yapılan incelemede 2011 yılı Nisan
ayından itibaren (06) (Kısmi isdihdam) eksik gün nedeninin bildirildiği anlaşılmıştır. Bu
sigortalının (i) bendi kapsamına girecek borçlanma süresi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
Zorunlu
Hizmet
Eksik
Gün
Nedeni
Gün sayısı
2011 Nisan
6
2011 Mayıs
Yıl- Ay
Borçlanma
Zorunlu Hizmet
Borçlanılacak Hizmet
20
11/04/2011-30/04/2011
01/04/2011-10/04/2011
10
6
12
19/05/2011-30/05/2011
01/05/2011-18/05/2011
18
2011 Haziran
6
5
26/06/2011-30/06/2011
01/06/2011-25/06/2011
25
2011 Temmuz
6
8
23/07/2011-30/07/2011
01/07/2011-22/07/2011
22
Gün Sayısı
*Ay içindeki zorunlu çalışma süresi borçlanma ile 30 güne tamamlandığı için 28, 29 ve 31 gün çeken aylarda hizmet 30 gün olarak dikkate
alınmıştır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
371
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2.11- 1416 sayılı Kanuna uyarınca yurtdışında geçen öğrenim sürelerinin
borçlandırılması
Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi ile sigortalı olmaksızın, 8/4/1929
tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanuna göre yurt
dışına gönderilen ve öğrenimini başarıyla tamamlayarak yurda dönenlerden yükümlü bulunduğu
mecburi hizmet süresini tamamlamış olanların yurt dışında resmi öğrenci olarak geçirmiş
oldukları öğrenim sürelerinin 18 yaşının tamamlanmasından sonraki döneme ait olan kısmının
borçlandırılmasına imkan sağlanmıştır.
2.12- 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi sigortalılardan 2008 yılı Ekim ayı
başından önce 506 sayılı Kanuna tabi çalışmaları bulunanların borçlanma işlemleri
Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun hükümleri
uygulanan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılardan 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında geçen çalışmaları sırasında 41 inci maddenin
birinci fıkrasının (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) (f) ve (g) bentlerinde
belirtilen süreleri bulunanlar bu madde hükümlerine göre söz konusu sürelerini
borçlanabileceklerdir. Ancak, borçlandırılan bu süreler 5434 sayılı Kanunun 89 uncu maddesine
göre ödenen emekli ikramiyesine esas hizmet sürelerine ilave edilmeyecektir.
Bu sigortalıların borçlanma işlemleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi
çalışmalarının en son geçtiği SGİM/SGM’lerce yapılacak, borçlanma belgelerinin asılları daha
önce bildirilmemiş ise 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi hizmetleri ile birlikte
emeklilik sicil dosyalarına konulmak üzere (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı
Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına gönderilecektir.
Haklarında 5434 sayılı Kanunun mülga hükümleri uygulanacak olan sigortalıların diğer
statülere tabi oldukları sürede, bu statülere göre borçlanılacak sürelerine ait prim tutarı Kanunun
41 inci maddesine göre sigortalıların veya hak sahiplerinin talepte bulundukları tarihte Kanunun
82 nci maddesine göre prime esas alt ve üst sınırlar arasında olmak üzere kendilerince belirlenen
günlük kazancın % 32’si oranında hesaplanacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olanlardan, 2008
yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanuna tabi geçen hizmetleri ve borçlanılacak süreleri
bulunanların borçlanma tutarının hesabı bu Genelgenin “Hizmet Borçlanmaları” başlıklı onuncu
kısım birinci bölümünün “3- Borçlanma tutarının hesabı, tebliği ve ödenmesi” alt başlıklı
bölümünde yer alan açıklamalar doğrultusunda yapılmaya devam edilecektir.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- 15/3/1988-14/10/1998
tarihleri arasında 5434 sayılı Kanuna, 1/11/1998-30/4/1999 tarihleri arasında da 506 sayılı
Kanuna tabi hizmetleri bulunan sigortalının 8/2/2000 -10/7/2000 tarihleri arasında grevde geçen
süresi bulunmaktadır. Sigortalı 14/11/2000 tarihinde tekrar 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmaya
başlamıştır. Sigortalının başvurusu halinde 8/2/2000 -10/7/2000 tarihleri arasında grevde geçen
süresi 506 sayılı Kanuna tabi hizmetlerine ilişkin dosyasının bulunduğu SGİM/SGM’lerce
Kanunun 41 inci maddesi uyarınca seçeceği prime esas günlük kazanç tutarı üzerinden
borçlandırılacaktır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- 8/7/1982-23/1/2003
tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi hizmetleri bulunan ve 19/6/2006 tarihinde 5434 sayılı
Kanuna tabi göreve başlayan ve halen bu görevi devam eden sigortalı, 16/8/2010 tarihli
dilekçesiyle 23/1/2003 tarihinde tutuklandığını ancak herhangi ceza almadan 27/3/2003 beraat
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
372
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ettiğini belirterek tutuklulukta geçen süresini borçlanmak için başvuruda bulunmuştur.
Sigortalının 23/1/2003-27/3/2003 tarihleri arasında geçen süresi 506 sayılı Kanuna tabi
hizmetlerine ilişkin dosyasının bulunduğu SGİM/SGM’lerce Kanunun 41 inci maddesi uyarınca
seçeceği prime esas günlük kazanç tutarı üzerinden borçlandırılacaktır.
2.13- (4/c) sürelerinin borçlanma işlemlerinde dikkate alınması (Ek, 11/12/2014
tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge)
Kanunun 41 inci maddesine göre yapılacak borçlanmalarda borçlanma sürelerinin içinde
(4/c) hizmet süresinin bulunması halinde borçlanma süresi bu Genelgenin birinci kısım, birinci
bölüm “2.2- (4/a) ve (4/c) kapsamında aynı ayda çalışması olanların gün sayısının belirlenmesi”
alt başlığında belirtilen esaslar doğrultusunda hesaplanacaktır.
3- Borçlanma müracaatının yapılması, borçlanma tutarının hesabı, tebliği ve
ödenmesi
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının; (a) ve (b) bentleri ile Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra ilk defa (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların, Kanunun 41 inci
maddesine göre borçlanacakları sürelere ait prim tutarı, sigortalıların veya hak sahiplerinin
talepte bulundukları tarihte Kanunun 82 nci maddesine göre prime esas kazancın alt ve üst
sınırları arasında olmak üzere kendilerince belirlenen günlük kazancın % 32’si oranında
hesaplanacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) ve (c) bendine tabi sigortalıların yapacakları hizmet borçlanmalarına ait borçlanma
tutarı “Borçlanma Talep Dilekçesi” ile beyanda bulundukları prime esas kazanç üzerinden, prime
esas kazanç beyanında bulunulmaması halinde ise borçlanma tutarı, asgari günlük kazanç tutarı
üzerinden hesaplanacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalıların yapacakları
hizmet borçlanmalarına ait borçlanma tutarı, sigortalılıkları nedeniyle ödedikleri prime esas
kazançları dikkate alınmadan, “Borçlanma Talep Dilekçesi” ile beyanda bulundukları prime esas
kazanç üzerinden, prime esas kazanç beyanında bulunulmaması halinde ise borçlanma tutarı,
asgari günlük kazanç tutarı üzerinden hesaplanacaktır.
2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılarından her ay için alınacak prim ve yardımların
hesabına esas tutulan gün sayısının 15 gün üzerinden alınması ve prim ödeme gün sayısının da
ayın 16’sından itibaren tam ay gibi kabul edilmesi nedeniyle, ay içerisindeki ilk 15 günün dışında
kalan sürelerin doğum borçlanması yoluyla tamamlanması mümkün bulunmadığından 2925 sayılı
Kanuna tabi sigortalılar için ayın 15’inden sonra geçen süreler borçlanma kapsamında
değerlendirilmeyecektir.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)Örnek- 2925 sayılı Kanuna göre tarım
sigortalılığı 1/7/1989 tarihinde başlatılan 1993 yılı primini 1994 yılı Şubat ayı sonuna kadar
ödemeyen sigortalı 12/3/1992 tarihinde doğum yapmıştır. Bu sigortalının 1993 yılı tarım sigortası
tahsil edilecek, 1/1/1994-12/3/1994 tarihleri doğum borçlanması olarak dikkate alınacaktır.
Örnek- 1/8/1992 tarihi itibariyle kayıt ve tescili yapılan, 2010 yılı Ocak ayında 30,00 TL
prime esas günlük kazanç beyanı üzerinden prim ödeyen Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendine tabi sigortalı, 15/12/1986-29/7/1989 tarihleri arasındaki askerlik süresini
borçlanmak için 30/4/2010 tarihinde müracaat etmiş, borçlanma talep dilekçesinde borçlanma
yapacağı tutar için ayrıca beyanda bulunmamıştır. Bu durumda sigortalının askerlik süresine
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
373
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ilişkin borçlanma tutarı 30/4/2010 tarihinde geçerli olan asgari günlük kazanç üzerinden
hesaplanacaktır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Borçlanılacak sürenin hesabında
ayın 28, 29, 30 veya 31 gün olup olmadığına bakılmaksızın ay 30, yıl 360 gün olarak dikkate
alınacaktır. Borçlanılacak sürenin başlangıcı ve bitişinin ay içinde herhangi bir güne rastlaması
halinde de ay yine 30 gün alınacak ve borçlanılacak gün hesabı buna göre yapılacaktır. Ayrıca
borçlanmaya konu sürenin kanuni bir süre olması halinde borçlanılacak süre hiçbir koşulda ilgili
kanunda belirtilen süreleri aşamayacaktır. Bu çerçevede, borçlanma programına 9/2/2018
tarihinden itibaren gerekli kontroller konulmuştur.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Ancak, bu tarihten önce süresi
belirlenmiş borçlanmalardan örneğin; 542 gün askerlik veya 722 gün doğum borçlanması olarak
tahakkuk etmiş ve ilgililerce borçlanma tutarı ödenmiş olanlarla ilgili olarak borçlanma gün
sayısında herhangi bir değişiklik yapılmayarak aylık bağlama işlemlerinde bu şekilde yapılmış
borçlanma gün sayıları esas alınacaktır.
Prime esas günlük kazanç alt sınırı asgari ücretin otuzda biri, üst sınırı ise prime esas
günlük kazanç alt sınırının (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 1/1/2017
tarihinden önce altı buçuk, bu tarihten sonra yedibuçuk katıdır. Borçlanma tutarı (Borç Tutarı =
Belirlenen Günlük Kazanç x % 32 x Borçlanılacak Gün Sayısı) formülüne göre hesaplanacaktır.
Sigortalının borçlanmaya esas günlük kazancının tespitinde, adi posta veya kargo ile
gönderilen veya Kuruma doğrudan verilen borçlanma dilekçesinin Kurum kayıtlarına intikal
ettiği tarih, (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) taahhütlü, iadeli taahhütlü,
acele posta servisi, PTT Alo Post veya PTT Kargo ile gönderilenlerde postaya veya kargoya
verildiği tarih, e-devlet başvurularında ise başvurunun yapıldığı tarih esas alınacaktır.
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Tahakkuk ettirilen borç tutarı
ilgiliye iadeli taahhütlü olarak tebliğ edilecek, (EK-26) (EK-27) PTT alındısının ilgiliye teslim
edildiği tarih borcun tebliğ tarihi olacaktır. Borç tebliğleri öncelikle sigortalının borçlanma talep
dilekçesinde beyan ettiği adrese gönderilecek söz konusu adrese tebliğ yapılamaması ve tebliğin
Kurumumuza iade edilmesi durumunda borçlanma tebligatı bu defa gecikmeye mahal verilmeden
sigortalının MERNİS (Merkezi Nüfus İdare Sistemindeki Adresine ) adresine gönderilecektir.
Sigortalının MERNİS adresine gönderilen tebliğ zarfın üzerine görülebilecek bir yere "Kişinin
MERNİS adresidir. 7201 sayılı Tebligat Kanunun 21/2 inci maddesine göre işlem yapılması
gerekmektedir." ibaresi şerh düşürülerek postaya verilecektir. Haber kağıdı bırakılmak suretiyle
tebliğ edilemeyen borçlanma tebliğleri haber kağıdının kapıya (sigortalının adresine) bırakıldığı
tarih tebliğ tarihi olarak kabul edilecektir. Sigortalının MERNİS kayıtlarında herhangi bir adresi
bulunmaması durumunda beyan edilen adrese gönderilen borç yazısının tebliğ edilemediği tarih
tebliğ tarihi olarak dikkate alınacaktır. Hesaplanan borç, tebliğ tarihinden itibaren bir ay
içerisinde sigortalı veya hak sahipleri tarafından Kuruma ya da Kurumun anlaşmalı olduğu
bankalara ödenecek, bir ay içinde ödenmeyen borçlanmalar ise geçerli sayılmayacaktır. Borcun
bir ay içinde tamamının ödenmemesi halinde, ödenen miktara karşılık gelen süre sigortalılık
süresi olarak değerlendirilecektir.
Kuruma yazılı olarak başvurup dilekçeleri ekinde borçlanma belgeleri bulunmayanlardan
bir ay içinde söz konusu belgeleri ibraz etmeyenlerin hizmet borçlanma tutarları, belgenin Kurum
kayıtlarına ibraz edildiği tarihte geçerli olan prime esas günlük kazanç miktarlarına göre
hesaplanacaktır.
Her borçlanma için ayrı borçlanma talep dilekçesi alınacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
374
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- 14/10/2008 tarihinde borçlanmak için Kuruma başvuran sigortalıya borcu
hesaplanarak 17/11/2008 tarihinde tebliğ edilmiştir. Bu sigortalının borçlanma tutarını
17/12/2008 tarihi mesai bitimine kadar ödemesi halinde borçlanması geçerli sayılacaktır.
Süresi içinde tebliğ edilen borcunu ödemeyenler ile bir kısmını ödeyenlerin kalan süreleri
için yeniden başvurmaları gerekmektedir.
Borçlanma miktarı ve bu miktarın Kuruma ödenmesine ilişkin usul ve esaslar, başvuru
sahibine iadeli-taahhütlü olarak tebliğ edilecek, tebliğ için PTT’nin yurtiçi servislerinde
kullanılan “Alma/Ödeme Haberi Kartı” kullanılacaktır.
Kartların PTT’ce Kuruma iade edilmesinden sonra tespit edilecek tebliğ tarihinin
bilgisayar kayıtlarına aktarılması ve kartın ait olduğu dosyaya ulaştırılmasını kolaylaştırmak
amacıyla yapılacak tebligatlarda, “Göndericinin Adı Soyadı ve Adresi” ile “aşağıdaki adrese iade
ediniz” bölümlerine,
- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanların
borçlanma işlemi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) (Değişik, 11/12/2014
tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri
Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığınca sonuçlandırılmış ise,
- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı
olanların borçlanma işlemi SGİM/SGM’lere yapılmış ise,
kaşe basıldıktan sonra sigortalının T.C. Kimlik Numarası ile dosya numarası (tahsis ya da
sicil numarası) mutlaka kaşenin ilgili bölümüne yazılacaktır.
4056 sayılı Kanun gereğince yapılacak borçlanmaların prim tutarının hesabında prime
esas kazancın alt sınırı üzerinden hesaplama yapılacaktır.
Örnek 2- 20 aylık askerlik süresini prime esas asgari kazanca göre belirlenecek günlük
kazanç üzerinden borçlanmak için sigortalı 20/1/2011 tarihinde Kuruma başvurmuştur.
Sigortalının öncelikle seçtiği kazanca göre günlük prime esas kazancı, daha sonra bu kazancın %
32’si üzerinden toplam borcu hesaplanacaktır. 20/1/2011 tarihinde;
Prime Esas Günlük Asgari Kazanç : 26,55 TL
Sigortalının Seçtiği Prime Esas Kazanç : 26,55 TL
Borçlanacağı Süre : 600 gün
Hizmet Borçlanma Tutarı : 26,55 x % 32 x 600 = 5.097,6 TL
Örnek 3- 115 gün grevde geçen süresini 3.000 TL prime esas kazanca göre belirlenecek
günlük kazanç üzerinden borçlanmak için sigortalı 2/2/2011 tarihinde Kuruma başvurmuştur. Bu
sigortalının önce seçtiği aylık kazanca göre günlük prime esas kazancı daha sonra bu kazancın %
32’si üzerinden toplam borcu hesaplanacaktır. 2/2/2011 tarihinde;
Prime Esas Aylık Asgari Kazanç 26,55 TL
Sigortalının Seçtiği Prime Esas Kazanç : 3000 / 30 = 100 TL
Borçlanacağı Süre : 115 Gün
Hizmet Borçlanma Tutarı : 100 x % 32 x 115 = 3.680 TL
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
375
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 4- 30/12/2008 tarihinde iadeli taahhütlü veya acele posta servisi kullanılarak
borçlanma isteğini belirtir dilekçe ile askerlik hizmetini borçlanmak isteyen sigortalının bu talebi
12/1/2009 tarihinde Kurumumuz kayıtlarına intikal etmiştir. Bu sigortalının askerlik borçlanma
tutarı 30/12/2008 tarihinde geçerli olan günlük asgari veya azami kazanca göre hesaplanacaktır.
Borçlandırılacak sürelerin hesabında tam aylar 30 gün, borçlanılacak süre ayın herhangi
bir gününde başlamış ise 30 güne tamamlayacak şekilde parmak hesabı yapılmak suretiyle
belirlenecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olanlardan, 2008
yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanuna tabi geçen hizmetleri olanların borçlanacakları
sürelere ait borçlanma tutarı Kanunun 41 inci maddesine göre hesaplanacak ancak, tahsil edilen
borçlanma tutarının Kanunun geçici 7 nci maddesine göre Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili
kanun hükümlerine göre kazanç olarak değerlendirilmesi gerektiğinden borçlanmak için
seçilecek miktar, 5434 sayılı Kanun gereğince emsali için hesaplanacak miktarın altında
olmayacaktır.
3.1- 7179 sayılı Askeralma Kanuna göre borçlanma işlemleri (Ek, 19/6/2020 tarihli
ve 2020/21 sayılı Genelge)
7179 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası ile altı aylık askerlik hizmetini
tamamlayan erbaş ve erlerden istekli olanların sıralı disiplin amirlerinin olumlu değerlendirmesi
ile terhise hak kazandığı tarihten itibaren Milli Savunma Bakanlığınca uygun görülmesi halinde
altı ay ile sınırlı olmak üzere askerlik hizmetlerine devam edeceği ve bu sürenin sonunda terhis
edileceği, bu şekilde askerlik hizmetine devam edenlerin vazgeçme taleplerinin kabul
edilmeyeceği, bunlar hakkında muvazzaflık dönemi için askerlik hizmetinden sayılmayan
sürelere ilişkin hükümlerin uygulanmayacağı ve birinci altı aylık hizmet süresi için ayrı, ikinci
altı aylık hizmet süresi için ayrı terhis belgesinin tanzim edileceği,
Aynı Kanunun 40 ıncı maddesinin üçüncü fıkrası ile de 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası
kapsamında askerlik hizmetine devam edip, bu sürenin sonunda terhis olanlardan, Kanunun 41
inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında hizmet borçlanması talebinde
bulunanların; ikinci altı ay kapsamında geçen sürelerine ilişkin borç tutarının, Kanunun 82 nci
maddesine göre belirlenmiş prime esas günlük kazanç alt sınırının 2’si üzerinden
hesaplanarak Milli Savunma Bakanlığına tebliğ edileceği ve tebliği takip eden üç ay içinde ilgili
Bakanlıkça ödeneceği,
hükme bağlanmıştır.
İlgili Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereği askerlik hizmetine ikinci altı ay
olarak devam edenlerin birinci ve ikinci altı aylık borçlanma talepleri aşağıdaki esaslara göre
sonuçlandırılacaktır.
Borçlanma taleplerinde; sigortalının, hak sahipleri için ise müteveffa kişinin “1Borçlanma yapacak kimseler” başlıklı bölümün ikinci paragrafındaki şartları taşıyıp taşımadıkları
kontrol edilecek, söz konusu şartları yerine getirmeyenlerin talepleri kabul edilmeyecektir.
Birinci ve ikinci altı aylık sürelerin her biri için ayrı borçlanma talep dilekçesi alınacaktır.
İkinci altı aylık askerlik süresinin borçlanma tutarı, Kurumumuzca Milli Savunma
Bakanlığından tahsil edileceğinden, borcun tahsilatı beklenmeksizin borçlandırılan süreler, gün
ve kazanç olarak hizmet dökümünde görüntülenecektir. Ayrıca, ikinci altı aylık askerlik süresinin
borçlandırılmasında ikinci altı aya ilişkin sürelerin tamamı borçlandırılacak, kısmi borçlanma
işlemi yapılmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
376
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Borçlanma talebinde bulunan sigortalı veya hak sahiplerinin ikinci altı aya ilişkin askerlik
süreleri için alınan kazanç beyanı asgari günlük kazancın üzerinde olması halinde, asgari günlük
kazanç üzerinden hesaplanan borç tutarı Milli Savunma Bakanlığına, aşan kısmı ise sigortalıya
tebliğ edilecektir. Aşan kısma ilişkin sigortalıya tebliğ edilen borçlanma tutarının tahakkuk,
tebliğ, tahsilat, iade vb. işlemleri cari usuller esas alınarak gerçekleştirilecektir.
İkinci altı aylık döneme ilişkin sigortalı tarafından ödenmesi gereken asgari kazancı aşan
borç tutarına ilişkin kısmi ödeme yapılması durumunda, borçlanma gün sayısında herhangi bir
değişiklik yapılmaksızın kısmi ödemeye ilişkin hesaplanan kazançlar Milli Savunma Bakanlığı
tarafından ödenen/ödenecek tutara ilişkin hesaplanacak kazançlara eşit olarak ilave edilecektir.
Ancak, bu kazançlar hiçbir suretle ilgili döneme ait azami kazancı geçemeyecektir.
Örnek - İkinci altı aylık askerlik süresi için borçlanma talebinde bulunan sigortalının
talep tarihinde prime esas günlük kazanç alt sınırının 100 TL olduğu ve sigortalının 200 TL
kazanç üzerinden borçlanma talebinde bulunduğu, ancak, sigortalının 180 gün karşılığı asgari
günlük kazancın üzerinde yapmış olduğu borçlanma talebine istinaden 5.760,00 TL karşılığı
tahakkuk ettirilen borcun 3.000,00 TL’sini ödemiştir. Bu durumda, borçlanma süreleri aşağıdaki
gibi mal edilecektir. (Borçlanma sürelerinin ilgili aylarına mal edilmesinde kullanılacak oran 1
alınacak, sigortalının askerliğini yapmış olduğu tarihlerdeki asgari günlük kazanç ile talep
tarihindeki asgari günlük kazancın aynı olduğu ve askerlik süresinin sigortalılık sonrası olduğu
kabul edilecektir.
Ay
Gün
Sayısı
MSB Ödemesi
Karşılığı Kazanç
Sigortalı Ödemesi
Karşılığı Kazanç
Toplam Kazanç
Ocak
30
3.000,00 TL
1.562,50 TL
4.562,50 TL
Şubat
30
3.000,00 TL
1.562,50 TL
4.562,50 TL
Mart
30
3.000,00 TL
1.562,50 TL
4.562,50 TL
Nisan
30
3.000,00 TL
1.562,50 TL
4.562,50 TL
Mayıs
30
3.000,00 TL
1.562,50 TL
4.562,50 TL
Haziran
30
3.000,00 TL
1.562,50 TL
4.562,50 TL
Tahakkuk ettirilen borçlanma tutarının, Milli Savunma Bakanlığı tarafından üç aylık yasal
süresi içerisinde ödenmemesi halinde Kanunun 89 uncu maddesine göre gecikme cezası ve
gecikme zammı uygulanacaktır.
Milli Savunma Bakanlığı tarafından ödenen borçlanma tutarlarının sigortalı ve hak
sahiplerine iadesi yapılmayacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olup,
askerlik görevini yerine getirdiği birinci ve ikinci altı aylık dönemde bu kapsamdaki sigortalılığı
devam edenler ile ilgili kanunları gereği sigortalılık süreleri durdurulmuş/durdurulacak olanların
borçlanma talepleri kabul edilmeyecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
377
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Bu kapsamda borçlandırılan süreler borçlanma talep tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının ilgili bendine göre tabi olunan son statü esas alınarak hizmet olarak
değerlendirilecektir.
İKİNCİ BÖLÜM
Kanunun 41 inci Maddesine Göre Borçlanılan Sürelerin
Statülerinin Belirlenmesi
1- Kanunun 41 inci maddesi gereğince yapılan borçlanma statülerinin belirlenmesi
(a) Kanunun 41 inci maddesinin (c) ve (ı) bentlerine göre borçlandırılan süreler 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında; aynı maddenin (a), (b), (d), (e), (f), (g), (h) ve
(j) bentlerine göre borçlandırılan süreler ise borçlandığı tarihteki 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının ilgili bendine göre,
(b) Sigortalılığı sona erdikten sonra Kanunun 41 inci maddesinin (a), (b), (d), (e), (f), (g),
(h) ve (j) bentlerine göre borçlandırılan süreler, en son sigortalılık statüsüne göre,
(c) Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanunun mülga
hükümleri uygulanacak olan sigortalıların 41 inci maddenin (Mülga, 11/12/2014 tarihli ve
2014/32 sayılı Genelge) (f) ve (g) bentlerine göre borçlandırılan süreleri 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında,
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (d) 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılarından daha önce Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında sigortalılığı bulunmayanların
borçlanılacak süreleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında, Kanunun 4 üncü
maddesi kapsamında sigortalılığı bulunanların ise en son sigortalılık statüsüne göre,
(e) Kanununun 4 üncü maddesi kapsamında zorunlu sigortalılığı sona erdikten sonra
isteğe bağlı sigortaya prim ödeyenlerden sigortalılığı sona erdikten sonra Kanunun 41 inci
maddesinin (a), (b), (d), (e), (f), (g), (h) ve (j) bentlerine göre borçlandırılan süreler 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında,
(f) Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine tabi sigortalıların borçlanma
statüsü 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında,
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (g) 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci
madde sandığı kapsamında sigortalılığı bulunup sigortalılığı sona erdikten sonra Kanunun 4 üncü
maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerine tabi sigortalılığı bulunanlar en son sigortalılık statüsüne göre
sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.
2- 3201 sayılı Kanuna göre borçlanma yapanların Kanunun 41 inci maddesine göre
yapacakları borçlanma statüleri ve sigortalılık başlangıç tarihlerinin belirlenmesi (Değişik,
1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 3201 sayılı Kanun kapsamında
yurt dışı sürelerini borçlanan ve anılan Kanunun ilgili maddelerine göre sigortalılık statüleri tespit
edilenlerin, borçlandıkları yurt dışı sürelerinden sonra 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı
olmayanların 41 inci madde kapsamında yapacakları borçlanma taleplerinin statüsü, 3201 sayılı
Kanuna göre belirlenen sigortalılık statüsüne göre değerlendirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
378
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 1- Türkiye’de çalışması
olmayıp 17/6/1971-21/11/1993 tarihleri arasında yurtdışında geçen çalışma süresini borçlanan
sigortalının 3201 sayılı Kanuna göre borçlanma statüsü (4/b) olarak belirlenmiştir. Daha sonra bu
sigortalı askerlikte geçen süresini borçlanmak için 12/1/2016 tarihinde müracaat etmiş olup
müracaat tarihinde başka bir sigortalılığı olmadığından askerlik borçlanma statüsü (4/b) olarak
kabul edilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 2- Türkiye’de sigortalılık
niteliği bulunmayan ve 1/1/1997-31/12/2007 tarihleri arasında yurt dışında geçen sürelerini 3201
sayılı Kanun kapsamında 23/9/2019 tarihli talebiyle borçlanan sigortalının 3/3/2020 tarihinde
Kanunun 41 inci maddesinde yer alan süresini borçlanma talebinde bulunması halinde,
sigortalının borçlandığı yurt dışı sürelerinden sonra 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı
olmaması nedeniyle 41 inci madde kapsamında yapmış olduğu borçlanmanın statüsü 3201 sayılı
Kanuna göre belirlenen 4/1-(b) kapsamında sigortalılık olarak kabul edilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 3-Türkiye’de 20/4/20185/7/2018 tarihleri arasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
çalışması bulunan sigortalı 9/12/2008-27/5/2014 tarihleri arasında Almanya’da geçen sürelerini
1/11/2019 tarihinde borçlanma talebinde bulunmuş ve borçlanılan süreler Kanunun 4/1-(b)
kapsamında hizmet olarak değerlendirilmiştir. Sigortalının 25/12/2019 tarihinde 20/2/200620/5/2007 tarihleri arasında geçen askerlik süresini borçlanması halinde, borçlanılan süreler
borçlanma talep tarihindeki son sigortalılık statüsü olan 4/1-(a) kapsamında değerlendirilecektir.
2.1- Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ve akit ülkede sigortalılık başlangıç tarihi
kabul edilenlerin borçlanma talepleri
3201 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki
hizmetlerini, 3201 sayılı Kanuna göre borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya
başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmamakta iken 6552 sayılı Kanunla 5 inci
maddeye 11/9/2014 tarihinde eklenen hüküm ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde
Türk sigortasına girişinden önce akit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih
olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini
borçlananların akit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarihin Ülkemizde de ilk işe giriş tarihi
olarak kabul edileceği yönünde düzenleme yapılmıştır.
Söz konusu düzenleme gereğince ülkemizle sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan (Almanya,
Arnavutluk, Avusturya, Azerbaycan, Belçika (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(1/9/2018 (dahil) tarihinden sonra ilk defa bu ülkede çalışmaya başlayanlar hariç), Bosna Hersek,
(Değişik 17/09/2021 tarihli ve 2021/32 sayılı Genelge) Çekya, Fransa, Gürcistan, Hırvatistan,
Hollanda, İsviçre, İtalya, Kanada, Kebek, KKTC, (Ek 17/09/2021 tarihli ve 2021/32 sayılı
Genelge) (1/10/2020 (dahil) tarihinden sonra ilk defa bu ülkede çalışmaya başlayanlar hariç),
Lüksemburg, Makedonya, Slovakya, (Ek 17/09/2021 tarihli ve 2021/32 sayılı Genelge)
(Mülga, 03/11/2021 tarihli ve 2021/37 sayılı Genelge) (Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı
Genelge) Tunus ve Kore’de) akit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarihin ilk işe giriş tarihi
olarak kabul edileceği yönünde düzenleme bulunduğundan bu ülkelerdeki sigortalılık süresi
olarak kabul edilen süreleri, 3201 sayılı Kanuna göre borçlananların bu ülkelerde çalışmaya
başladıkları tarih Kanuna göre sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilecektir. Yurtdışında
çalışılan sürenin Ülkemizde sigortalılık başlangıcı sayılabilmesi için çalışmanın çalışılan ülke
mevzuatına göre sigortalılık süresi olarak kabul edilmesi gerekmektedir.
Ev kadınlığı süreleri hakkında bu Genelgenin “2.2- Sosyal güvenlik sözleşmesi
imzalanmış ancak akit ülkede sigortalılık başlangıç tarihi kabul edilmeyenler, sözleşmeli ya da
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
379
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sözleşmesiz ülkelerde geçen ev kadınlığı süreleri ve sözleşmesiz ülkelerde geçen süreler” başlıklı
bölümü doğrultusunda işlem yapılacaktır.
Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülkelerdeki süreleri Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrası borçlananların, bu ülkelerde ilk defa çalışmaya başladıkları tarih Kanunun 41 inci
maddesi kapsamında yapılacak borçlanmalar açısından Ülkemizde ilk işe giriş tarihi olarak kabul
edildiğinden 3201 sayılı Kanuna göre borçlanma yapanların akit ülkedeki başlangıç tarihinden
sonraki sürelerde yaptıkları doğumlar, borçlanılan yurtdışı sigortalılık süreleri ile çakışmamak
şartıyla 41 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre borçlandırılabilecektir. Akit ülkedeki
işe başlama tarihinin ülkemizde de ilk işe giriş olarak kabul edilmesinde 3201 sayılı Kanuna göre
yapılan borçlanmanın herhangi bir kısmının ödenmesi yeterli olacaktır.
Örnek 1- 22/9/1999-31/12/1999 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi çalışması olan
kadın sigortalı 8/10/1973-4/3/1975 tarihleri arasında Almanya’da çalışmış, 21/11/1980 doğumlu
çocuğu için 21/11/1980-21/11/1982 tarihleri arasındaki süreyi borçlanmak için 12/4/2014
tarihinde müracaat etmiştir. Yapılan incelemede Almanya’da geçen sürelerini borçlanmadığı
anlaşıldığından doğum borçlanması talebi reddedilecektir.
Örnek 2- Örnek 1’deki kadın sigortalı 22/1/2015 tarihinde Almanya’da 1/3/197430/10/1974 tarihleri arasında geçen süreyi 3201 sayılı Kanuna göre borçlanmak için müracaat
etmiş aynı tarihte ödemiştir. Kadın sigortalı 22/4/2016 tarihinde doğum borçlanması için
müracaat etmiş olup ülkemizdeki ilk işe giriş tarihi 8/10/1973 olarak dikkate alınacağından
doğum borçlanma talebi kabul edilecektir.
Örnek 3- 20/5/1997-8/9/1999 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna tabi çalışması olan
kadın sigortalı 4/3/1977-7/7/1980 tarihleri arasında Azerbaycan’da çalışmış, bu süreleri Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre borçlanmıştır. 25/4/2016 tarihinde 1/1/1980
tarihinde yaptığı doğum için borçlanma talebinde bulunmuş olup, Azerbaycan’daki çalışmaya
başladığı 4/3/1977 tarihi Ülkemizde ilk işe giriş tarihi sayılacağından yurtdışı borçlanması ile
çakışmayan 8/7/1980-1/1/1982 süresi için (4/b) kapsamına doğum borçlanması yapabilecektir.
2.2- Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ancak akit ülkede sigortalılık başlangıç
tarihi kabul edilmeyenler, sözleşmeli ya da sözleşmesiz ülkelerde geçen ev kadınlığı süreleri
ve sözleşmesiz ülkelerde geçen sürelerde yapılan borçlanma talepleri
3201 sayılı Kanunun 5 inci maddesi kapsamında sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış
ancak, sosyal güvenlik sözleşmesinde Türk sigortasına girişinden önce akit ülke sigortasına
girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm
bulunmayan Danimarka, İngiltere, İsveç, Karadağ, Libya, Norveç, Romanya, Sırbistan, (Ek,
19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Macaristan, (Ek, 03/11/2021 tarihli ve 2021/37
sayılı Genelge) Moğolistan, Kırgız Cumhuriyeti, Moldova, Polonya, Belçika (01.09.2018 (dahil)
tarihinden sonra ilk defa bu ülkede çalışmaya başlamış olanlar için) ve K.K.T.C. (01.10.2020
(dahil) tarihinden sonra ilk defa bu ülkede çalışmaya başlamış olanlar için) ile Avrupa Sosyal
Güvenlik Sözleşmesi kapsamında hizmet birleştirmesi yapılan İspanya ve Portekiz ile Ülkemizin
sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamadığı ülkelerde geçen sigortalılık sürelerinin borçlanmasında
sigortalılık süresinin başlangıcı; Türkiye’de çalışma yok ise, borçlanmanın ödediği (Ek,
19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) ya da sigortalının öldüğü tarihten borçlanılan gün
sayısı kadar geri gidilerek, Türkiye’de çalışma var ise bu süreden geriye gidilerek, tespit
edilmektedir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
380
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Sigortalılık süresi başlangıcı bu şekilde tespit edilenlerin 3201 sayılı Kanuna göre
borçlanma ile tespit edilen sigortalılık süresi başlangıç tarihinden sonra yapmış oldukları
doğumlar, hizmet çakışması bulunmaması halinde, Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında borçlandırılacaktır.
Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ya da imzalanmamış ülke ayırımı yapılmadan
yurtdışında geçen ev kadınlığı sürelerini borçlananların ilk işe girişlerinin tespiti ve doğum
borçlanması yapıp yapamayacakları hakkında da aynı şekilde işlem yapılacaktır.
Örnek 1- 1/1/2007-30/5/2007 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi çalışması olan
kadın sigortalı 1/1/1993-31/7/1997 tarihleri arasında Almanya’da ev kadınlığı süresi olarak geçen
1650 günlük süreyi 3201 sayılı Kanuna göre borçlanmış, 15/12/2014 tarihinde 1/11/1997
tarihindeki doğumunu borçlanmak için müracaat etmiştir. Bu durumda sigortalılık süresi
başlangıcı 1/1/2007 tarihinden 1650 gün geriye gidilerek 1/7/2003 tarihi tespit edileceğinden
1/11/1997 tarihinde yapmış olduğu doğum borçlanması talebi reddedilecektir.
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)
Kanunun 41 inci maddesine göre, 4/(1-b) ve (c) bentleri statüsünde yapılan
borçlanmalarda geçici 7 nci madde gereğince borçlanılan hizmet ilgili yıllara hizmet olarak mal
edilmeyip sadece gün sayısı olarak değerlendirildiğinden sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış
ancak, sosyal güvenlik sözleşmesinde Türk sigortasına girişinden önce akit ülke sigortasına
girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm
bulunmayan ya da sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ya da imzalanmamış ülke ayırımı
yapılmadan yurtdışında geçen ev kadınlığı sürelerini 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) veya
(c) bentlerine göre borçlananların 3201 sayılı Kanuna göre tespit edilen sigortalılık süresi
başlangıcı ile borçlanmayı ödediği tarih arasında yaptıkları doğumlar borçlandırılmayacaktır.
Örnek 3- 10/8/2003 ile 30/11/2010 tarihleri arasında Fransa’da geçen ev kadınlığı
süresini 3201 sayılı Kanuna göre 22/4/2015 tarihinde borçlanan kadın sigortalının 3201 sayılı
Kanuna göre sigortalılık süresi başlangıcı olarak değerlendirilmeyip gün sayısı olarak
alındığından, 22/4/2016 tarihinde 4/3/2008 tarihinde yaptığı doğumu borçlanmak için müracaat
eden sigortalının 3201 sayılı Kanun kapsamında Kanunun 4 üncü maddesinin (b) bendine göre
yaptığı borçlanma talebi kabul edilmeyecektir.
3- Borçlanılması gereken sigortalılık statüsü dışında borçlanma yapanlar
3.1- 1479 veya 2926 sayılı Kanunlara tabi olunan sürede 506 sayılı Kanuna göre
yapılan borçlanmalar
1/10/2008 tarihinden önce 1479 veya 2926 sayılı Kanunlara tabi sigortalı iken, 506 sayılı
Kanunun mülga 60 ıncı maddesinin (F) bendine göre yapılan borçlanmalar, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi hizmet olarak değerlendirilecektir. Borçlanılan
süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre ayrıca basamak
intibakında dikkate alınmayacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
381
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek 1- 506 sayılı Kanuna tabi olarak 1/4/1985-30/8/1986 ve 24/11/1995-13/11/2008
tarihleri arasında zorunlu sigortalı hizmetleri olan sigortalı, 17/10/1990 tarihinde 21/5/197621/1/1978 tarihleri arasındaki askerlik süresini borçlanmak için Sosyal Sigortalar Kurumuna
müracaat etmiş, tebliğ edilen borcu iki yıllık süre içinde ödemiş, 20/10/2010 tarihinde de aylık
bağlanması için tahsis talebinde bulunmuştur. Tahsis aşamasında yapılan incelemede sigortalının
13/8/1986-24/4/1995 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna tabi hizmeti olduğu anlaşılmış olup,
506 sayılı Kanun kapsamında yapmış olduğu askerlik borçlanması geçerli sayılacaktır.
Örnek 2- 1/3/1984-11/9/2008 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna göre çeşitli
işyerlerinde çalışması bulunan sigortalı, 5/3/1975-5/11/1976 tarihleri arasındaki askerlik süresini
9/4/2000 tarihinde ödemiştir. 2008 yılında 1/9/1995-15/5/2000 tarihleri arasında 2926 sayılı
Kanuna göre sigortalı olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda, sigortalının borçlanması iptal
edilmeyecek 506 sayılı Kanun kapsamında borçlanma hizmeti olarak dikkate alınacaktır.
3.2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
sayılanların diğer statülere göre borçlanmaları
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olan sigortalılardan
haklarında 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulananların diğer statülere borçlanmaları halinde
borçlanma tutarları iade edilmeyerek borçlanma talep dilekçesinin Kurum kayıtlarına geçtiği tarih
dikkate alınacak ve 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre yeni borç tutarı hesaplanıp varsa eksik
kalan tutar tahsil edilerek borçlanma geçerli sayılacaktır.
Örnek 1- İl Milli Eğitim Müdürlüğünde 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi memur
olarak görev yapmakta iken 6/1/1981-5/9/1982 tarihleri arasında geçen askerlik süresini
27/12/2001 tarihinde devredilen sigorta il müdürlüğüne borçlanarak borç tutarını yatıran
sigortalının, 27/12/2001 tarihli dilekçesi esas alınarak mülga 5434 sayılı Kanunun ek 31 inci
maddesi uyarınca borçlanma işlemine esas alınan unsurlar (başvurduğu tarihte tabi olduğu
personel Kanunlarına göre öğrenim durumları itibariyle göreve giriş derece/kademe göstergesi)
dikkate alınarak tahakkukun yapılacağı tarihteki memur maaş katsayısına göre borç tutarı tespit
edilip daha önce ödediği rakam düşülerek kalan miktarın tahsili yapılacaktır.
Örnek 2- İl Özel İdare Müdürlüğünde 5434 sayılı Kanuna tabi memur olarak görev
yapmakta iken 14/12/1999-13/3/2000 tarihleri arasında geçen askerlik süresini 22/4/2004
tarihinde devredilen sigorta il müdürlüğüne borçlanarak borç tutarını yatıran sigortalının
22/4/2004 tarihli dilekçesi esas alınarak mülga 5434 sayılı Kanunun ek 31 inci maddesi uyarınca
borçlanma işlemine esas alınan unsurlar (başvurduğu tarihte tabi olduğu personel Kanunlarına
göre öğrenim durumları itibariyle göreve giriş derece/kademe gösterge, varsa ek gösterge, taban
aylık tutarı, kıdem aylık tutarı, özel hizmet tazminatının emeklilik keseneğine yansıyan oranı)
dikkate alınarak tahakkukun yapılacağı tarihteki memur maaş katsayısına göre borç tutarı tespit
edilip daha önce ödediği rakam düşülerek kalan miktarın tahsili yapılacaktır.
3.3- 1/10/2008 tarihinden sonra yanlış statüde yapılan borçlanmalar
1/10/2008 tarihinden sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bendine tabi sigortalı sayılanlar ile 2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa (c) bendine tabi
sigortalı olanlar ve hak sahiplerinin borçlandırılması gereken sigortalılık statüsü dışında diğer
statülerden birisine göre borçlandırılması halinde mevzuat farklılığının bulunmaması nedeniyle
borçlanma tutarı, borçlanma talep dilekçesinin Kurum kayıtlarına intikal tarihi ve borcun
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
382
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
ödendiği tarihler dikkate alınarak hizmetler sigortalının ait olduğu statüdeki programa aktarılacak
ve sigortalılardan yeni bir borçlanma talebi istenmeyecektir.
3.4- Borçlanmaların iadesi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
SSİY’nin 66 ncı maddesinin onbirinci fıkrasında yapılan değişiklikle aylık bağlanmamış
olması şartıyla bir defaya mahsus borçlanma tutarının tamamı iade edilmekte iken bir defaya
mahsus iade kaldırılmış olup, aylık bağlanmamış olması şartıyla borçlanma tutarının tamamı
sigortalının talebi halinde faiz uygulanmaksızın her zaman iade edilebilecek, ancak kısmi iade
yapılmayacaktır.
Borçlanmaların iadesinde Kanunun yürürlük tarihinden önce veya sonra borçlanmanın
yapılmış olmasına bakılmayacaktır. Kanunun yürürlük tarihinden önce borçlanma yapmış olup,
1/10/2008 tarihinden sonra borçlanmanın iadesini talep edenler hakkında bu Genelge hükümleri
doğrultusunda işlem yapılacaktır.
Borçlandıkları hizmetler dikkate alınarak aylık bağlanmış olanların ödedikleri borçlanma
tutarı ile sigortalı tarafından ödenmiş olan borçlanma tutarının sigortalının vefatından sonra hak
sahiplerince iadesinin talep edilmesi halinde borçlanma tutarının hak sahiplerine iadesi
yapılmayacaktır.
Yönetmelik hükmü gereği sigortalı veya hak sahipleri tarafından yasal süresinde ödenen
borçlanma tutarlarının aylık bağlama işleminden önce iade edilmesi için talepte bulunulması
halinde; borçlanma iadesinin talep edildiği tarihin tahsis talep tarihinden önce olup olmadığına
bakılarak iade işlemine karar verilecektir.
İade işleminden önce sigortalı veya hak sahibinin tahsis talebinde bulunup bulunmadığı
araştırılacak, borçlanma iadesi talebinin tahsis talep tarihinden önce olduğunun tespit edilmesi
halinde borçlanma tutarı iade edilecek, tahsis talep tarihinden sonraki bir sürede borçlanmanın
iade edilmesi için talepte bulunulmuş ise borçlanmanın iadesi yapılmayacaktır. Ancak, iade talebi
tahsis talebinden sonra olanlardan tahsis talebinden sarfınazar edenlerin iade işlemleri
yapılacaktır.
Kurumumuzca sigortalı veya hak sahiplerinin ilk tahsis talebi aylık bağlama koşullarının
oluşmaması dolayısıyla reddedilip tarafına borçlanma yaptırılarak ikinci bir tahsis talebi alınıp
aylık bağlama işlemleri gerçekleştirildikten sonra hizmet tespit davası sonucu veya Kurumca
tespit edilen hizmet süreleri ile ilk tahsis talebi geçerli sayılanların ilk tahsis talep tarihinden
sonra yapmış oldukları borçlanmalar yersiz olduğundan ilgililere iade edilecektir.
Ancak, sigortalılardan borçlanma yapmak suretiyle eksik günlerini tamamlayıp tarafına
aylık bağlandıktan sonra, hizmet tespit davası sonucu veya sonradan Kurumca eksik hizmet
sürelerinin geriye dönük tespit edilmesi nedeniyle, aylık bağlama işlemlerinde değerlendirilen
borçlanmalara ilişkin borçlanma tutarları ilgililere iade edilmeyeceği gibi sigortalıların vefatından
önce yapmış olduğu borçlanmalara ilişkin borçlanma tutarları da ölüm aylığı bağlanması için
yeterli gün sayısının bulunması sebep gösterilerek hak sahiplerine iade edilmeyecektir.
Borçlanma süreleri ile zorunlu sigortalılık sürelerinin çakıştığının sonradan tespit edilmesi
halinde çakışan sürelere ilişkin borçlanma süreleri iptal edilerek ilgililere iade edilmesi
sağlanacaktır. Bu şekilde aylık bağlanmış olanlar var ise iptal edilen borçlanma süresi nedeniyle
aylık bağlama gün sayısında bir değişiklik olup olmadığı kontrol edilerek sonucuna göre işlem
yapılacaktır.
Sigortalıya ait sürelerin (askerlik, doğum vs.) hak sahiplerince Kanunun 41 inci maddesi
esaslarına göre borçlanıldıktan sonra ölüm aylığına hak kazanılmaması ya da tahsis talep
tarihinden önce olmak şartıyla yapılan borçlanmadan vazgeçilmesi halinde borçlanma tutarı
iadesi, borçlanma talebinde bulunan hak sahibine yapılacaktır.
6098 sayılı Kanunun 81 inci maddesinde, hukuka veya ahlaka aykırı bir sonucun
gerçekleşmesi amacıyla verilen şeyin geri istenemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
383
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sahte belgelerle yapılan borçlanma süreleri geçerli sayılmayıp ödenen borçlanma tutarı ilgililere
iade edilmeyecek, ödenen borçlanma tutarı Kuruma gelir kaydedilecektir. Ancak yanlış veya
yersiz olarak yapıldığı tespit edilen borçlanma tutarları faiz uygulanmaksızın ilgililere iade
edilecektir.
Diğer taraftan, 1/1/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyetinin
Para Birimi Hakkında Kanun gereğince yarım yeni kuruşun altındaki değerler dikkate
alınmamaktadır. Bu nedenle, 1/1/2005 tarihinden önce sigortalı veya hak sahiplerince yapılmış
olan borçlanma tutarlarının iptal edilmesi sonucunda iptal edilen tutardan altı sıfır atılmak
suretiyle TL dönüşümü yapıldıktan sonra ortaya çıkan tutarın yarım yeni kuruş yani 0,005 TL’nın
altında kalması halinde 1/1/2005 tarihinden sonra iadesi mümkün olmadığından bu tutarların
iadesi yapılmayacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Sigortalı yahut hak sahiplerinin toptan
ödeme talebi nedeniyle iade edilecek borçlanma tutarı, toptan ödemenin yapılacağı ünite
tarafından iade edilecektir. Ancak, borçlanma işlemi başka bir ünite tarafından yapılmış ise
öncelikle bu üniteden söz konusu borçlanmanın silinmesi talep edilecek, silme işlemi yapıldıktan
sonra borçlanmanın iadesi yapılacaktır.
Örnek 1- 30/7/1987 tarihinde 1479 sayılı Kanuna göre kayıt ve tescili yapılan sigortalının
sigortalılığı devam ederken 2/12/1987-2/6/1989 tarihleri arasında askerlikte geçen 1 yıl 6 aylık
süreye ilişkin borçlanma tutarını 26/11/1999 tarihli talebiyle ödemiştir. Sigortalının dosyasında
yapılan inceleme sonucunda sigortalılık süreleri ile askerlikte geçen hizmet sürelerinin çakıştığı
anlaşıldığından, sigortalının talebi halinde borçlanma tutarı faiz uygulanmaksızın tarafına iade
edilecektir.
Örnek 2- 16/10/2018 tarihinde doğum borçlanması talebinde bulunan sigortalı (A),
22/10/2018 tarihinde 720 gün olarak tebliğ edilen borcu yasal süresinde ödemiştir. Ancak,
yapılan incelemede, sigortalının borçlandığı süreler ile (4/a) kapsamında geçen çalışmaların
çakıştığı, çakışan süreler düşüldükten sonra sigortalının borçlanabileceği sürenin 497 gün olduğu
anlaşılmıştır. Bu durumda sigortalıdan yersiz olarak tahsil edilen 223 gün karşılığı borçlanma
tutarı ilgiliye faizsiz olarak iade edilecek, kalan 497 günlük süre ise hizmet olarak
değerlendirilecektir.
Örnek 3- 23/7/2012 tarihinde vefat eden sigortalı (C)’nin ölüm aylığına yetecek kadar
prim ödeme gün sayısı bulunmasına rağmen hak sahibi kızı tarafından aylık miktarının
artırılabilmesi için müteveffa adına 26/9/2017 tarihinde doğum borçlanması talebinde
bulunulduğu, tebliğ edilen borcu yasal süresinde ödendiği ve 18/10/2017 tarihli tahsis talebinde
bulunulduğu görülmüştür. Ancak, hak sahibi tarafından tahsis talep tarihinden sonra 15/11/2017
tarihinde ödemiş olduğu borçlanma tutarının tarafına iade edilmesini talep ettiği anlaşılmış ise de
iade talebinin tahsis talep tarihinden sonra olması nedeniyle iade talebi kabul edilmeyecektir.
Örnek 4- Örnek 3-’teki hak sahibinin, tahsis talep tarihinden önce yani 10/10/2017
tarihinde iade talebinde bulunması halinde iade talep dilekçesi, tahsis talep tarihinden önce
olması nedeniyle ödemiş olduğu borçlanma tutarı faizsiz olarak iade edilecektir.
Örnek 5- Sigortalı (D), 24/12/1996 tarihli dilekçeyle askerlik borçlanması talebinde
bulunmuş ve tarafına tebliğ edilen 54.350.000,00 TL borcu yasal süresinde ödemiştir. Ancak,
yapılan incelemede, sigortalının askerlik süresi ile (4/b) hizmetlerinin çakıştığı anlaşılmış olup,
askerlik borçlanması iptal edilmiştir. Bu durumda, 1/1/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5083 sayılı
Türkiye Cumhuriyetinin Para Birimi Hakkında Kanun gereğince iptal edilen tutardan altı sıfır
atılmak suretiyle TL dönüşümü yapılarak sigortalıya iade edilecek tutar belirlenecektir.”
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
384
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3.4.1-Birden fazla yapılan borçlanma taleplerinde herhangi bir borçlanma
talebinden vaz geçilerek, iptali istenen borçlanma tutarı için ödenen tutarın iadesinin talep
edilmesi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
Kanunun 41 inci maddesine göre borçlanma talebinde bulunarak tarafına tebliğ edilen
borçlanma tutarı Kanunda belirtilen süresi içerisinde ödeyerek borçlanma talebi geçerli olan
sigortalılardan;
Borçlanma süresinin tek tebligatla yapılması ve ödenmesi halinde borçlanmanın tamamı
iade edilecek kısmi iade yapılmayacaktır.
Örnek 1- 11/6/2014 tarihinde 20/5/1962 ve 21/11/1969 tarihinde yaptığı doğumlar için
doğum borçlanma talebinde bulunarak tarafına 13/6/2015 tarihinde tebliğ edilen borçlanma
tutarını 20/6/2015 tarihinde ödeyen, doğum borçlanması geçerli hale gelen sigortalı (A),
10/8/2016 tarihli talebiyle 21/11/1969-21/11/1971 tarihleri arasındaki borçlanma tutarının iade
edilmesini talep etmiştir. Bu durumda sigortalı (A)’nın 11/6/2014 tarihli borçlanma talebi ile iki
çocuğu için borçlanma tutarı hesaplanarak tek tebligat ile tebliğ edilmiş olduğundan borçlanma
tutarının iadesi yapılmayacaktır.
Örnek 2- 1/9/1986-1/3/1988 tarihleri arasında yaptığı askerlik süresini 22/9/2009
tarihinde tamamını ödeyen borçlanması geçerli hale gelen sigortalı (B), 2/5/2016 tarihinde 100
günlük askerlik süresi borçlanma tutarının iade edilmesini talep etmiştir. Borçlanma tek tebligatla
yapıldığından talebi kabul edilmeyecek kısmi iade yapılmayacaktır.
Borçlanma süresinin birden fazla yapılan borçlanma talebi ile ödenmesi halinde her bir
tebligat için ayrı ayrı iade işlemi yapılacaktır.
Örnek 3- 15/6/2015 tarihinde bir çocuk için, 9/12/2015 tarihinde ikinci çocuk için doğum
borçlanma talebinde bulunarak, birinci çocuk için 16/6/2015 tarihinde, ikinci çocuk için
10/12/2015 tarihinde tebliğ edilen borçlanma tutarını Kanunda belirtilen süre içerisinde ödeyerek
doğum borçlanması geçerli hale gelen sigortalı (C), 10/5/2016 tarihli talebiyle 9/12/2015 tarihli
doğum borçlanma tutarının iadesi talep etmiştir. Bu durumda sigortalı (C)’ nin 9/12/2015 tarihli
talebine istinaden ödemiş olduğu borçlanma tutarının iadesi yapılacaktır.
3.4.2- (4/b) kapsamındaki sigortalıların borçlanma ve ihya tutarlarının şahıs
hesabına prim ödemesi olarak aktarılması
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar ile
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı
sayılanlardan; 1479 sayılı Kanunun ek 19 uncu, Kanunun geçici 17 nci ve geçici 63 üncü
maddeleri kapsamında hesaplanan ihya borçlarını süresi içerisinde eksik ödeyenler veya süresi
dışında ödedikleri için ihya talepleri geçersiz sayılanların ihya kapsamında ödedikleri tutarlar
ilgilinin bu madde kapsamı haricinde başkaca prim borcu bulunmaması ve Kanunun 89 uncu
maddesinin üçüncü fıkrasındaki zaman aşımı süresi de dikkate alınmak suretiyle talebi halinde
faizsiz olarak iade edilecektir.
Örnek 1- Sigortalı (B) Kanunun geçici 17 nci maddesi kapsamında durdurulan sigortalılık
sürelerini ihya etmek için talepte bulunmuş, durdurulan süreler için hesaplanan ihya tutarını
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
385
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
süresi içerisinde tam olarak ödemediğinden dolayı ihya talebi geçersiz sayıldığından ihya
kapsamında ödenen tutarın iadesi için talepte bulunmuştur. Yapılan inceleme sonucunda
Sigortalının Kuruma prim borcu bulunduğu tespit edildiğinden ihya tutarının prim borcunu
karşılayacak kadar kısmı bölünerek prim koduna alınarak prim borcuna mahsup edildikten sonra
kalan kısmı sigortalıya iade edilecektir.
Kanunun 41 inci madde kapsamında borçlanma talebinde bulunarak Kanunda belirtilen
süre içerisinde ödeme yaparak borçlanması geçerli olan veya Kanunda belirtilen süreden sonra
ödenmesi sebebiyle borçlanması geçersiz olanların bu kapsamda yapmış olduğu ödemeler prim
ve yapılandırma borçlarına ya da Kuruma olan diğer borçlarına mahsup edilmeyerek sigortalının
talebi halinde (Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) faizsiz olarak iade
edilecektir.
Örnek 2- Sigortalı (A) 20/6/2011 tarihinde askerlik borçlanması talebinde bulunarak
tarafına tebliğ edilen borçlanma tutarını 21/6/2011 tarihinde ödeyerek askerlik borçlanma talebi
geçerli hale gelmiştir. Sigortalı (A) daha sonradan talepte bulunarak askerlik borçlanması için
ödemiş olduğu tutarın 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılandırdığı prim borcunun ödenmeyen
taksit tutarlarına sayılması talebinde bulunmuştur. Bu durumda sigortalının talebi reddedilecek
askerlik borçlanma tutarı iade edilecek, prim kodunda değerlendirilmesi yapılmayacaktır.
3.5- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ya da (b) bendi
kapsamında sigortalı olup 1/10/2008 tarihinden önce (c) bendi statüsündeki hizmetlerini
borçlanma talebinde bulunanlar
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi sigortalıların
1/10/2008 tarihinden önce 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendine tabi hizmetleri arasında
geçen ve 41 inci madde kapsamında borçlandırılacak süreleri bu Genelgede yer alan açıklamalar
uyarınca borçlanacakları prime esas kazanç (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı
Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığından sorulduktan sonra
SGİM/SGM’ler tarafından yapılacaktır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kanunun 41 inci Maddesine Göre Borçlanılan Sürelerin
Hizmet Olarak Değerlendirilmesi
1- Borçlanılan sürelerin hizmet olarak değerlendirilmesi
a) Kanunun 41 inci maddesinin (c) ve (ı) bentlerine göre borçlandırılan süreler 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi, (i) bendine göre borçlandırılan süreler 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında; aynı maddenin (a), (b), (d), (e), (f), (g), (h) ve (j)
bentlerine göre borçlandırılan süreler ise borçlandığı tarihteki 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
ilgili bendi kapsamında değerlendirilecektir.
Örnek- İlk defa 21/11/2008 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine tabi çalışmaya başlayıp 15/12/2009-15/3/2010 tarihleri arasında askerliğini er olarak
yapan sigortalı, 15/8/2010 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
386
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
tabi sigortalı olmuştur. 12/2/2015 tarihinde Kuruma müracaat ederek askerlik süresini
borçlanmıştır. Bu sigortalının borçlandığı süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında geçmiş hizmet olarak değerlendirilecektir.
b) Sigortalılığı sona erdikten sonra Kanunun 41 inci maddesinin (a), (b), (d), (e), (f), (g),
(h) ve (j) bentlerine göre borçlandırılan süreler en son sigortalılık statüsüne göre
değerlendirilecektir.
Örnek- 21/1/2009 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine
tabi çalışmaya başlayıp daha sonra 24/12/2010 tarihinde işinden ayrılan sigortalı, 15/1/201015/3/2011 tarihleri arasında askerliğini er olarak yaptıktan sonra yeniden çalışmaya başlamadan
Kuruma başvurarak askerlik süresini borçlanmıştır. Bu sigortalının borçlandığı süreler Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında geçmiş hizmet olarak
değerlendirilecektir.
c) Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanunun mülga
hükümleri uygulanacak olan sigortalıların 41 inci maddenin (Mülga, 11/12/2014 tarihli ve
2014/32 sayılı Genelge) (f) ve (g) bentlerine göre borçlandırılan süreler, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında geçen hizmet olarak dikkate alınacaktır.
Örnek 1- İlk defa 15/3/1995 tarihinde 506 sayılı Kanuna tabi çalışmaya başlayıp
1/4/2002-1/10/2002 tarihleri arasında 6 ay ücretsiz izin kullanan sigortalı, 15/8/2009 yılında
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalı olmuştur. 12/2/2010
tarihinde Kuruma müracaat ederek ücretsiz izin süresini borçlanmıştır. Bu sigortalı 41 inci madde
hükümlerine göre borçlandırılacak, borçlandığı süreler kazanç ve hizmet olarak 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında geçmiş hizmet olarak değerlendirilecektir.
Örnek 2- İlk defa 15/3/1992 tarihinde 506 sayılı Kanuna tabi çalışmaya başlayıp
1/1/1999-1/1/2001 tarihleri arasında 2 yıllık doğumda geçen süresi bulunan sigortalı, 15/8/2007
tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalı olmuş ve
11/3/2009 tarihinde de doğumda geçen süresini borçlanmak için Kuruma müracaat etmiştir. Bu
sigortalının borçlanma işlemi Kanunun 41 inci maddesine göre sonuçlandırılacak, borçlandığı
süreler de hizmet ve kazanç olarak Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi
sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.
(Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (d) 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalılarından daha önce Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında sigortalılığı bulunmayanların
borçlanılacak süreleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında, Kanunun 4 üncü
maddesi kapsamında sigortalılığı bulunanların ise en son sigortalılık statüsüne göre hizmet olarak
dikkate alınacaktır.
Örnek- İlk defa 15/3/1992 tarihinde 506 sayılı Kanuna tabi çalışmaya başlayan sigortalı
1/10/1992-31/12/1992 tarihleri arasındaki 3 aylık süreyi grevde geçirdikten sonra işinden
ayrılmıştır. Daha sonra 1/1/1994 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi olarak sigortalılığı
başlayan ve halen devam eden bu sigortalı grevde geçen süresini borçlanmıştır. Borçlandığı bu
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
387
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılık süresi olarak
değerlendirilecektir.
e) Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında zorunlu sigortalılığı sona erdikten sonra isteğe
bağlı sigortaya prim ödeyenlerden sigortalılığı sona erdikten sonra Kanunun 41 inci maddesinin
(a), (b), (d), (e), (f), (g) ve (h) bentlerine göre borçlandırılan süreler 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında dikkate alınacaktır.
Örnek- 15/4/1995-25/3/2008 süresinde 506 sayılı Kanuna tabi çalışan, 1/8/2007
tarihinden itibaren 506 sayılı Kanunun 85 inci maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olan ve
1/10/2008 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi
isteğe bağlı sigortalılığını devam ettiren sigortalı, 1/1/1999-1/1/2001 tarihleri arasında geçen 2
yıllık doğum süresini 11/3/2011 tarihinde borçlanmak için Kuruma müracaat etmiştir. Bu
sigortalının borçlanma işlemi Kanunun 41 inci maddesine göre sonuçlandırılacak, borçlandığı
süreler de hizmet ve kazanç olarak Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi
sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.
f) Kanunun 5 inci maddesine tabi sigortalıların borçlandıkları süreler Kanunun 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında hizmet olarak sayılacaktır.
Örnek - 2/4/1986-2/12/1988 tarihleri arasında askerlik yapan ve 1/1/2009 tarihinden
itibaren de Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında çalışması
nedeniyle adına kısa vadeli sigorta ve genel sağlık sigortası primleri ödenen sigortalı 1/1/2010
tarihinden itibaren de aynı kapsamda isteğe bağlı sigortalı olduktan sonra borçlanma talebinde
bulunmuştur. Bu sigortalının borçlandığı süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında sayılacaktır.
2008 yılı Ekim ayı başından önce geçen ve bu tarihten sonra Kanunun 41 inci maddesine
göre borçlanılan sürelerle bu sürelere ait kazançlar Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun
hükümlerine göre değerlendirilecektir.
Kanunun 41 inci maddesine göre yapılacak borçlanmalarda seçilen prime esas kazanç,
borçlanma tutarının ödendiği tarihteki prime esas asgari kazanç ile oranlanarak, bulunan oran
ilgili ayın prime esas asgari kazancı ile çarpılarak hesaplanan tutar, ilgili ayın prime esas kazancı
olarak kabul edilecektir. Ancak, hesaplanan prime esas kazanç hiçbir suretle o ayın prime esas
azami kazancını geçmeyecektir.
1479 sayılı Kanunun mülga 51 inci maddesinde diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi
çalıştıktan sonra bu Kanunun kapsamına girenlerin çalıştıkları bu sürelerinin dikkate alınarak
basamaklarının yeniden belirleneceği öngörülmekte iken borçlanılan sürelerin basamak
intibakında dikkate alınacağına dair herhangi bir hüküm bulunmadığından, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olan sigortalıların, 1/10/2008 tarihinden önce geçen
borçlanılacak sürelerinden 1/10/2008 tarihinden sonra kendileri veya hak sahiplerinin Kanunun
41 inci maddesi gereğince borçlanmaları halinde borçlanılan süreler aylıkların hesabında gün
sayısına eklenecek, ancak kazanç hesabında dikkate alınmayacaktır.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı olanların
borçlandırılan süreleri, aynı Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince hak
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
388
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
sahiplerine ölüm aylığı bağlanması sırasında aranan en az 5 yıllık sigortalılık süresinin ve toplam
900 prim ödeme gün sayısının hesabında dikkate alınmaz.
Kanun gereğince yapılacak borçlanmalarda hizmet, borçlanma tutarının ödendiği tarihte
geçerli olacaktır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) g) Haklarında ölüm aylığı bağlanması
için Kanunun 32 nci maddesinde öngörülen şartlar oluşmasına rağmen aylık miktarının
artırılması düşüncesiyle borçlanma müracaatında bulunan hak sahiplerinin borçlanma taleplerinin
dikkate alınarak borçlanması yapmalarında kanunen herhangi bir engel bulunmamaktadır. Ancak,
borçlanılacak süreler ile birlikte ölüm aylığına müstehak olmadığı anlaşılan hak sahiplerinin
borçlanma işlemleri yapılmayacaktır.
(Ek, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge) h) 2829 Sayılı Kanunun mülga 8 inci
maddesine göre, birleştirilmiş hizmet süreleri toplamı üzerinden ilgililere; son yedi yıllık fiili
hizmet süresi fazla olan Kurumca, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet
sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanmakta ve
ödenmektedir. Kanunun 41 inci maddesine göre yapılan borçlanmalarda, borçlanma sürelerinin
ilgili aylara mal edilmesinden sonra bu sürelerin son yedi yıllık fiili hizmet süresi içerisinde yer
alması halinde son yedi yıldaki en fazla hizmetin geçtiği statü belirlenirken borçlanma süreleri
dikkate alınacaktır.
2- Sigortalılığın
değerlendirilmesi
başlangıç
tarihinden
önceki
borçlandırılan
sürelerin
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıların Kanunun 41
inci maddesine göre yapacakları borçlanmalarda, 2008 yılı Ekim ayı başından önceki sürelerde
borçlanılan prime esas gün sayısı borçlanılan ilgili aylara mal edilmekte olup, borçlandırılan
sürenin Kanuna göre tespit edilen sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreye ait olması
halinde sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülecek prime
esas kazançlar ise (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) geriye götürülen
sürelerdeki ilgili aylara mal edilecektir.
(Mülga, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- 5/10/1998 tarihinde 506 sayılı
Kanun kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı, 21/5/1993-21/1/1995 tarihleri arasında yaptığı
askerlik hizmetini, prime esas asgari günlük kazanç üzerinden borçlanmak için 9/3/2018 tarihinde
müracaat etmiş, 600 gün karşılığı borçlanma tutarı 12/3/2018 tarihinde sigortalıya tebliğ edilmiş,
13/3/2018 tarihinde borçlanma tutarının tamamını ödemiştir. Bu durumda sigortalının hizmet
süresinin başlangıcı ve prime esas kazançları aşağıdaki şekilde olacaktır.
Askerlik süresi : 21/5/1993-21/1/1995
Borçlanılan gün sayısı : 21/5/1993 – 20/1/1995 (600 gün-1 yıl, 8 ay)
Borç ödeme tarihi : 13/3/2018
Borcun ödendiği tarihteki asgari günlük kazanç : 67,65 TL
Borçlandığı günlük kazanç : 67,65 TL
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
389
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Ödenen 1 günlük primin ödeme tarihindeki asgari kazanca oranı : 67,65 / 67,65 = 1
Prime esas kazanç hesabı
Yıl
İlgili Ayın
Oran İlgili Ay İçin
Asgari
Hesaplanan
Kazancı
Kazanç
1997 Şubat
26
18.818.150
1
18.818.150
Mart
30
25.624.950
1
25.624.950
Nisan
30
25.624.950
1
25.624.950
Mayıs
30
25.624.950
1
25.624.950
Haziran
30
25.624.950
1
25.624.950
Temmuz 30
36.941.130
1
36.941.130
Ağustos
30
36.941.130
1
36.941.130
Eylül
30
36.941.130
1
36.941.130
Ekim
30
36.941.130
1
36.941.130
Kasım
30
36.941.130
1
36.941.130
Aralık
30
36.941.130
1
36.941.130
1998 Ocak
30
50.052.000
1
50.052.000
Şubat
30
50.052.000
1
50.052.000
Mart
30
50.052.000
1
50.052.000
Nisan
30
50.052.000
1
50.052.000
Mayıs
30
50.052.000
1
50.052.000
Haziran
30
50.052.000
1
50.052.000
Temmuz 30
63.108.330
1
63.108.330
Ağustos
30
63.108.330
1
63.108.330
Eylül
30
63.108.330
1
63.108.330
Ekim
4
9.346.500
1
9.346.500
Sigortalı ilk defa 5/10/1998 tarihinde işe başladığından 1 yıl, 8 ay geriye gidildiğinde
sigortalılık başlangıç tarihi 5/2/1997 tarihi olacaktır.
Ay
Gün
Hizmet süresinin başlangıcı :
5 10 1998
8
1
5 2 1997
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- 1479 sayılı Kanun
kapsamındaki sigortalılığı 2/4/1995 tarihinde başlatılan sigortalı, 21/5/1993-21/1/1995 tarihleri
arasında yaptığı askerlik hizmetini, prime esas asgari günlük kazanç üzerinden borçlanmak için
10/4/2018 tarihinde müracaat etmiş, 600 gün karşılığı borçlanma tutarı 24/4/2018 tarihinde
sigortalıya tebliğ edilmiş, 25/4/2018 tarihinde borçlanma tutarının tamamını ödemiştir.
Sigortalının ilk defa 2/4/1995 tarihinde işe başladığından 1 yıl, 8 ay geriye gidildiğinde
sigortalılık başlangıç tarihi 2/8/1993 tarihi olacaktır. Ancak, borçlanılan sürenin 1/10/2008
tarihinden önceki bir süre olması nedeniyle borçlanılan süre ilgili ayına mal edilmeyecek, sadece
prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
390
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 3- (4/b) kapsamındaki
sigortalılığı 2/10/2012 tarihinde başlatılan sigortalı, 2/5/2006-2/5/2012 tarihleri arasındaki
doktora öğrenimini prime esas asgari günlük kazanç üzerinden borçlanmak için 26/2/2018
tarihinde müracaat etmiş borçlanma tutarı 2/3/2018 tarihinde sigortalıya tebliğ edilmiş, 5/3/2018
tarihinde borçlanma tutarının tamamını ödemiştir. Bu durumda sigortalının hizmet süresinin
başlangıcı ve prime esas kazançları aşağıdaki şekilde olacaktır.
Doktora süresi : 2/5/2006-2/5/2012
Borçlanılan gün sayısı : 3/5/2006-2/5/2012 (6 yıl-2160 gün)
Borç ödeme tarihi : 3/1/2018
Borcun ödendiği tarihteki asgari günlük kazanç : 67,65 TL
Borçlandığı günlük kazanç : 59,25 TL
Ödenen 1 günlük primin ödeme tarihindeki asgari kazanca oranı : 59,25 / 67,65 = 0,88
çıksa da bu oran “1”den küçük olamayacağından oran “1” kabul edilecektir.
Prime esas kazanç hesabı
Yıl
Ay
Gün
İlgili Ayın Asgari
Kazancı
2008
Ekim
Kasım
Aralık
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Ocak
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
638,70
638,70
638,70
666,00
666,00
666,00
666,00
666,00
666,00
693,00
693,00
693,00
693,00
693,00
693,00
729,00
729,00
729,00
729,00
729,00
729,00
760,50
760,50
760,50
760,50
760,50
760,50
796,50
2009
2010
2011
Oran
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
İlgili Ay İçin
Hesaplanan
Kazanç
638,70
638,70
638,70
666,00
666,00
666,00
666,00
666,00
666,00
693,00
693,00
693,00
693,00
693,00
693,00
729,00
729,00
729,00
729,00
729,00
729,00
760,50
760,50
760,50
760,50
760,50
760,50
796,50
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
391
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
2012
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
2
796,50
796,50
796,50
796,50
796,50
837,00
837,00
837,00
837,00
837,00
837,00
886,50
886,50
886,50
886,50
886,50
886,50
940,50
940,50
940,50
62,70
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
796,50
796,50
796,50
796,50
796,50
837,00
837,00
837,00
837,00
837,00
837,00
886,50
886,50
886,50
886,50
886,50
886,50
940,50
940,50
940,50
62,70
Sigortalı ilk defa 2/10/2012 tarihinde işe başladığından 6 yıl geri gidildiğinde sigortalılık
başlangıç tarihi 2/10/2006 tarihi olacaktır. Ayrıca, 2/5/2006-2/5/2012 tarihleri arasındaki
borçlanma sürelerinin 1/10/2008 tarihine kadar ki bölümü yukarıdaki gibi ilgili aylarına mal
edilecek olup, kalan süreleri ise sadece prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilecektir.
(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 1479, 2926, 5434 sayılı Kanunlar ile
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre borçlanma yapıldıktan sonra Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışması olanlardan bu kapsamda aylık
bağlanacakların anılan kanunlar kapsamındaki sigortalılık başlangıç tarihinden önceki borçlanma
gün sayıları kadar geriye gidilerek sigortalılık başlangıç tarihi belirlenecektir. (Değişik,
24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu
Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığından alınan hizmet süresi (askerlik borçlanması,
aylıksız izin borçlanması, yedek subaylık süresi, fiili hizmet vb) açıkça belirtilmemiş hizmet
yazıları hakkında hizmet süresinin ne olduğu belirlenmeden ünitelerce herhangi bir işlem
yapılmayacaktır.
Örnek 1- 13/3/1988- 15/2/1990 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna, 15/2/199014/3/2005 tarihleri arasında 5434 sayılı Kanuna tabi sigortalı 5/9/1985-5/3/1987 tarihleri
arasındaki 1 yıl 6 ay askerlik süresini 5434 sayılı Kanuna göre borçlanmış, 3/7/2005-31/12/2013
tarihleri arasında 506 sayılı (4/a) Kanuna tabi çalışmıştır. Sigortalılık süresi başlangıç tarihi
13/3/1988 tarihinden 5434 sayılı Kanuna göre yaptığı 1 yıl 6 ay geri gidilerek tespit edilerek
aylığa hak kazanma koşulları belirlenecektir.
Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının hizmetlerinin 1479 sayılı Kanuna tabi geçmiş olması
halinde (4/b) sigortalılığında aylık bağlanmasında sigortalılık süresi değil 25 tam yıl prim ödeme
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
392
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
şartı arandığından 5434 sayılı Kanuna göre yapılan borçlanma sigortalının toplam gün sayısına
ilave edilerek aylığa hak kazanma koşulları belirlenecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Sigortalılık başlangıç tarihinden önce
borçlanılabilecek birden fazla süresi (askerlik, avukatlık staj süresi, doktora, yurt dışı hizmet
borçlanması vb) bulunan sigortalılardan bu sürelerin tamamını borçlanan yahut bu sürelerden
birini borçlanmış, daha sonraki bir tarihte diğer süresini borçlanan sigortalıların borçlandıkları
sürelerden sigortalılık başlangıç tarihine en yakın olan ilk süresi, ardından kalan süresi
borçlandırılarak sigortalılık başlangıç tarihinden geriye doğru geriye götüren sürelere mal
edilecektir.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 1- Sigortalılık başlangıç tarihi
2/3/1995 olan sigortalı (A), 25/2/2019 tarihinde prime esas günlük kazancın alt sınırından
25/2/1991-25/8/1992 tarihleri arasında geçen askerlik süresi ile 6/5/1993-20/5/1994 tarihleri
arasında geçen avukatlık staj süresini borçlanma talebinde bulunmuş, 6/3/2019 tarihinde tebliğ
edilen borcun tamamını 4/4/2019 tarihinde ödemiştir. Bu durumda, öncelikle sigortalılık
başlangıç tarihine en yakın olan avukatlık staj süresi, ardından askerlik süresi borçlandırılacak ve
sigortalının hizmet süresinin başlangıcı ile bitişi aşağıdaki şekilde olacaktır.
1.Avukatlık staj süresi
: 6/5/1993-20/5/1994
Borçlanma süresi
: 21/5/1993-20/5/1994 (360 gün)
2.Askerlik süresi
: 25/2/1991-25/8/1992
Borçlanma süresi
: 25/2/1991-24/8/1992 (540 gün)
Borç ödeme tarihi
: 4/4/2019
Borcun ödendiği tarihteki asgari günlük kazanç : 85,28 TL
Borçlandığı günlük kazanç
: 85,28 TL
Ödenen 1 günlük primin ödeme tarihindeki asgari kazanca oranı : 85,28 / 85,28 = 1
Borçlanma Türü
Dönem
Gün
Askerlik Borçlanması
2/9/1992 – 1/3/1994
540
A. Staj Süresi Borçlanması
2/3/1994 – 1/3/1995
360
Zorunlu Sigortalılık
2/3/1995- Devam ediyor
--
Sigortalı ilk defa 2/3/1995 tarihinde işe başladığından toplam borçlanma süresi olan 2 yıl,
6 ay geriye gidildiğinde sigortalılık başlangıç tarihi 2/9/1992 tarihi olacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 2- Sigortalılık başlangıç tarihi
2/3/2000 olan sigortalı (B), 15/1/2019 tarihinde prime esas günlük kazancın alt sınırından
7/10/1995-30/10/1996 tarihleri arasında geçen avukatlık staj süresini borçlanmış ve tarafına
21/1/2019 tarihinde tebliğ edilen borcun 200 güne karşılık gelen kısmını 23/1/2019 tarihinde
ödemiştir. Bu defa, 15/2/2019 tarihinde prime esas günlük kazancın alt sınırından 2/2/19972/10/1998 tarihleri arasındaki askerlik süresini borçlanmış ve tarafına 23/2/2019 tarihinde tebliğ
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
393
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
edilen 600 gün karşılığı borcun tamamını 26/2/2019 tarihinde ödemiştir. Bu durumda, her ne
kadar ilk olarak avukatlık staj süresi borçlandırılmış ise de sigortalılık başlangıç tarihine en yakın
borçlanma süresi askerliğe ait olduğundan sigortalılık başlangıç tarihinden geriye ilk olarak
askerlik ardından avukatlık staj süresi borçlandırılarak geriye götüren sürelere gün kazanç olarak
mal edilecektir.
1.Askerlik süresi
: 2/2/1997-2/10/1998
Borçlanma süresi
: 2/2/1997-1/10/1998 (600 gün)
Ödenen Gün Sayısı
: 600 gün
Borç ödeme tarihi
: 26/2/2019
2.Avukatlık Staj süresi
: 7/10/1995-30/10/1996
Borçlanma süresi
: 1/11/1996-30/10/1996 (360 gün)
Ödenen Gün Sayısı
: 200 gün
Borç ödeme tarihi
: 23/1/2019
Borcun ödendiği tarihteki asgari günlük kazanç : 85,28 TL
Borçlandığı günlük kazanç
: 85,28 TL
Ödenen 1 günlük primin ödeme tarihindeki asgari kazanca oranı : 85,28 / 85,28 = 1
Borçlanma Türü
Dönem
Gün
A. Staj Süresi Borçlanması
12.12.1997 – 1/7/1998
200
Askerlik Borçlanması
2/7/1998 – 1/3/2000
600
Zorunlu Sigortalılık
2/3/2000 - Devam ediyor
--
Sigortalı ilk defa 2/3/2000 tarihinde işe başladığından toplam borçlanma süresi olan 2 yıl,
2 ay, 20 gün geriye gidildiğinde sigortalılık başlangıç tarihi 12/12/1997 tarihi olacaktır.
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 3- Türkiye'de 2/10/199515/4/2001 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında çalışması bulunan
sigortalı, 22/11/2019 tarihli yurt dışı borçlanma talep dilekçesiyle Almanya'da geçen 1/1/199031/12/1992 tarihleri arasında 720 gün sigortalılık süresinin tamamını; yine aynı tarihli borçlanma
talep dilekçesi ile de 2/5/1988-2/11/1989 tarihleri arasındaki askerlik süresini borçlanma
talebinde bulunmuştur. Sigortalı tarafından yurt dışı borçlanma tutarı 15/12/2019 tarihinde,
askerlik borçlanması tutarı ise 18/12/2019 tarihinde ödenmiştir. Bu durumda, Türkiye'de ilk işe
giriş tarihi olan 2/10/1995 tarihinden geriye doğru önce yurt dışı borçlanma süreleri, ardından
askerlik borçlanma süreleri götürülen sürelere gün ve kazanç olarak mal edilecektir.
1. Yurt dışı Çalışma Süresi : 1/1/1990 – 31/12/1992
Ödenen Gün Sayısı
: 720 gün (Tamamı)
Ödeme Tarihi
: 15/12/2019
2. Askerlik Süresi
: 2/5/1988-2/11/1989
Ödenen Gün Sayısı
: 540 gün (Tamamı)
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
394
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Ödeme Tarihi
: 18/12/2019
Borcun ödendiği tarihteki asgari günlük kazanç : 85,28 TL
Borçlandığı günlük kazanç
: 85,28 TL
Ödenen 1 günlük primin ödeme tarihindeki asgari kazanca oranı : 85,28 / 85,28 = 1
Statü
Borçlanma Türü
Dönem
Gün
Kazanç
4/1-(a)
Askerlik Borçlanması
2/4/1992 – 1/10/1993
540
Var
4/1-(b)
Yurtdışı Hizmet Borçlanması
2/10/1993 – 1/10/1995
720
Var
4/1-(a)
Zorunlu Sigortalılık
2/10/1995 – 15/4/2001
1995
Var
(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 4- Türkiye’de sigortalılığı
bulunmayan (A), 12/12/2019 tarihli yurt dışı borçlanma talep dilekçesiyle 1/1/1990-31/12/1995
tarihleri arasında Avusturya’da geçen 1800 gün sigortalılık süresinin tamamını borçlanarak
tahakkuk eden borçlanma tutarını 20/12/2019 tarihinde ödemiş ve ardından 22/12/2019 tarihli
borçlanma talep dilekçesi ile de 2/2/1996-2/8/1997 tarihleri arasındaki askerlik süresini
borçlanmış ve tahakkuk eden borçlanma tutarını 25/12/2019 tarihinde ödemiştir. Bu durumda,
Türkiye'de çalışması bulunmayan sigortalının yurt dışı borçlanma tutarını ödediği 20/12/2019
tarihinden geriye doğru önce askerlik borçlanma süreleri kazançsız olarak sadece gün olarak,
ardından yurt dışı borçlanma süreleri gün ve kazanç olarak götürülen sürelere mal edilecek olup,
her iki borçlanmanın da statüsü 4/1-(b) olacaktır.
1. Askerlik Süresi
: 2/2/1996 – 2/8/1997
Ödenen Gün Sayısı
: 540 gün (Tamamı)
Ödeme Tarihi
: 25/12/2019
2. Yurt Dışı Çalışma Süresi : 1/1/1990 – 31/12/1995
Ödenen Gün Sayısı
: 1800 gün (Tamamı)
Ödeme Tarihi
: 20/12/2019
Borcun ödendiği tarihteki asgari günlük kazanç : 85,28 TL
Borçlandığı günlük kazanç
: 85,28 TL
Ödenen 1 günlük primin ödeme tarihindeki asgari kazanca oranı : 85,28 / 85,28 = 1
Statü
Borçlanma Türü
Dönem
Gün
Kazanç
4/1-(b)
Yurtdışı Hizmet Borçlanması
21/6/2013 – 20/6/2018
1800
Var
4/1-(b)
Askerlik Borçlanması
21/6/2018 – 20/12/2019
540
Yok
--
Y.Borçlanma Ödeme Tarih
20/12/2019
--
--
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
395
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
3- Borç tutarının kısmi ödenmesi halinde hizmetlerin değerlendirilmesi
Kanunun 41 inci maddesi gereğince, sigortalılar ya da hak sahipleri borçlanılan sürelerin
tamamını ödeyebilecekleri gibi bir kısmını da ödeyebileceklerdir. Bu durumda borçlanılan
hizmetin prime esas kazanç olarak değerlendirilmesinde hizmet süresinin sonundan başa doğru
değerlendirilme yapılacaktır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- 2/1/2000 tarihinde 506
sayılı Kanun kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı, 6/6/1986-6/12/1987 tarihleri arasında
yaptığı askerlik hizmetini, günlük 95,00 TL prime esas kazanç üzerinden borçlanmak için
15/6/2018 tarihinde müracaat etmiş, 21/6/2018 tarihinde tebliğ edilen (95,00 x % 32 = 30,40 TL,
30,40 x 540 = 16.416,00 TL) borçlanma 4.560,00 TL’lik kısmını 2/7/2018 tarihinde ödemiştir.
Bu durumda sigortalının hizmet süresinin başlangıcı ve prime esas kazançları aşağıdaki şekilde
olacaktır.
Askerlik süresi : 6/6/1986 - 6/12/1987
Borçlanılan gün sayısı : 6/6/1986- 5/12/1987 (1 yıl 6 ay-540 gün)
Primi ödenen gün sayısı : 4.560,00 / 30,40 = 150 gün
Borç ödeme tarihi : 2/7/2018
Borcun ödendiği tarihteki asgari günlük kazanç : 67,65 TL
Borçlandığı günlük kazanç : 95,00 TL
Ödenen 1 günlük primin ödeme tarihindeki asgari kazanca oranı : 95,00 / 67,65 = 1,40
Prime esas kazanç hesabı
Yıl
Ay
Gün
İlgili Ayın
Asgari Kazancı
Oran
İlgili Ay İçin
Hesaplanan
Kazanç
1999
Ağustos
29
109.910.000
1,40
153.874.000
Eylül
30
113.700.000
1,40
159.180.000
Ekim
30
113.700.000
1,40
159.180.000
Kasım
30
113.700.000
1,40
159.180.000
Aralık
30
113.700.000
1,40
159.180.000
Ocak
1
4.000.000
1,40
5.600.000
2000
Sigortalı ilk defa 2/1/2000 tarihinde işe başladığından 5 ay geriye gidildiğinde sigortalılık
başlangıç tarihi 2/8/1999 tarihi olacaktır.
Hizmet süresinin başlangıcı: 2 1 2000
___5___
2 8 1999
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
396
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalı
askerlik hizmetinden kalan süreyi 21/9/2018 tarihinde prime esas günlük asgari kazanç üzerinden
borçlanmak için müracaat etmiş, (67,65 x % 32 x 390 = 8.442,72 TL) borçlanma tutarının bu defa
1.948,32 TL’lik kısmını 28/9/2018 tarihinde ödemiştir. Bu durumda sigortalının hizmet süresinin
başlangıcı ve prime esas kazançları aşağıdaki şekilde olacaktır.
Askerlik süresi : 6/6/1986-6/12/1987
Borçlanılan gün sayısı : 6/6/1986-5/7/1987 (1 yıl 1 ay, 390 gün)
Primi ödenen gün sayısı : 1.948,32 / 21,65 = 90 gün
Borç ödeme tarihi : 28/9/2018
Borcun ödendiği tarihteki asgari günlük kazanç : 67,65 TL
Borçlandığı günlük kazanç : 67,65 TL
Ödenen 1 günlük primin ödeme tarihindeki asgari kazanca oranı: 67,65 / 67,65= 1
Prime esas kazanç hesabı :
Yıl
Ay
Gün
İlgili Ayın
Asgari Kazancı
Oran
İlgili Ay İçin
Hesaplanan
Kazanç
1999
Mayıs
29
90.253.800
1
90.253.800
Haziran
30
93.366.000
1
93.366.000
Temmuz 30
113.700.000
1
113.700.000
Ağustos
3.790.000
1
3.790.000
1
Sigortalı ikinci borçlanması hizmet başlangıç tarihi 2/8/1999 tarihinden borçlandığı 3 ay
süre geriye gidildiğinde sigortalılık başlangıç tarihi bu defa 2/5/1999 tarihi olacaktır.
Hizmet süresinin başlangıcı : 2 8 1999
___ 3_____
2 5 1999
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 3- Halen Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalı, 1/7/1987 – 25/11/1987 tarihleri arasında
sigortalı çalışmış, 9/11/1990 – 13/5/1991 tarihleri arasında mahkemede, 13/5/1991 – 12/11/1991
tarihleri arasında da avukat yanında staj yapmış ve 19/4/2018 tarihinde söz konusu süreyi 78,00
TL prime esas kazanç üzerinden borçlanmak için müracaat etmiş, 27/4/2018 tarihinde tebliğ
edilen (78,00 x % 32 = 24,96 TL, 24,96 x 360 = 8.985,60 TL) borçlanma tutarının 5.990,40
TL’lik kısmını 30/4/2018 tarihinde ödemiştir. Bu durumda sigortalının hizmet süresinin
başlangıcı ve prime esas kazançları aşağıdaki şekilde olacaktır.
Avukatlık staj süresi : 9/11/1990 – 13/5/1991, 13/5/1991 – 12/11/1991
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
397
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Borçlanılan gün sayısı : 13/11/1990 – 12/11/1991 360 gün (1 yıl)
Primi ödenen gün sayısı : 5.990,40 / 24,96 = 240 gün
Borç ödeme tarihi : 30/4/2018
Borcun ödendiği tarihteki asgari günlük kazanç : 67,65 TL
Borçlandığı günlük kazanç : 78,00 TL
Ödenen 1 günlük primin ödeme tarihindeki asgari kazanca oranı : 78,00 / 67,65 = 1,15
Prime esas kazanç hesabı :
Yıl
1991
Gün
Ay
İlgili Ayın
Asgari
Kazancı
Oran
İlgili Ay İçin
Hesaplanan
Kazanç
Mart
18
211.212
1,15
242.893,80
Nisan
30
352.020
1,15
404.823
Mayıs
30
352.020
1,15
404.823
Haziran
30
352.020
1,15
404.823
Temmuz
30
470.010
1,15
540.511,50
Ağustos
30
470.010
1,15
540.511,50
Eylül
30
470.010
1,15
540.511,50
Ekim
30
470.010
1,15
540.511,50
Kasım
12
188.004
1,15
216.204,60
4- Ay içinde 30 günden az prim ödenen sigortalıların doğum borçlanmasında dikkate
alınacak sürelerinin hesaplanması
Doğum borçlanması talebi kabul edilen kadın sigortalının iki yıllık borçlanma süresi
içinde zorunlu sigortalı hizmetlerinin olması halinde, zorunlu sigortalılık süreleri borçlanma
sürelerinden düşülecektir.
Zorunlu hizmetlerin borçlanma süresinden düşülmesinde sigortalının işe giriş ve çıkış
tarihlerinin dört aylık sigorta primleri bordrosunda bulunmaması halinde o ayın son gününden
başlayarak geriye doğru gidilerek zorunlu hizmet tespit edilecektir. Ay içinde zorunlu sigortadan
geriye kalan süreler 30 güne tamamlanacak şekilde borçlanma süresi olarak kabul edilecektir.
1/4/1983 tarihinden önce üç aylık sigorta primleri bordrosu ile bildirilen hizmetler hakkında
dönemin sonundan geriye doğru gidilerek tespit yapılacaktır.
Örnek- 506 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken 8/7/1990 tarihinde doğum yapan sigortalı,
31/3/1992 tarihinde işten ayrılmış, 1/4/1992 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortaya prim
ödemeye başlamıştır. Sigortalının 1990/II, 1991/I, II, III ve 1992/I inci dönem dört aylık sigorta
prim bordrolarında 120 günden eksik süreleri bulunduğundan bu süreleri borçlanabilecektir.
Sigortalının borçlanabileceği süre aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
398
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Dönem
Bordros
u
1990 / II
1991 / I
1991 / II
1991 /
III
1992 / I
Bordrodaki
Gün Sayısı
Bordroda Prim
Ödenen Aylar
Ay
Gün
Zorunlu Hizmet*
Borçlanılacak Hizmet
Mayıs
-
-
-
Haziran
-
-
-
Temmuz
15
16/7/1990-30/7/1990
1/7/1990-15/7/1990
Ağustos
15
16/8/1990-30/8/1990
1/8/1990-15/8/1990
Ocak
5
26/1/1991-30/1/1991
1/1/1991-25/1/1991
Şubat
10
21/2/1991-30/2/1991
1/2/1991-20/2/1991
Mart
25
06/3/1991-30/3/1991
1/3/1991-5/3/1991
Nisan
20
11/4/1991-30/4/1991
1/4/1991-10/4/1991
Mayıs
18
13/5/1991-30/5/1991
1/5/1991-12/5/1991
Haziran
16
15/6/1991-30/6/1991
1/6/1991-14/6/1991
Temmuz
15
16/7/1991-30/7/1991
1/7/1991-15/7/1991
Ağustos
14
17/8/1991-30/8/1991
1/8/1991-16/8/1991
Eylül
17
14/9/1991-30/9/1991
1/9/1991-13/9/1991
Ekim
15
16/10/1991-30/10/1991
1/10/1991-15/10/1991
Kasım
15
16/11/1991-30/11/1991
1/11/1991-15/11/1991
Aralık
15
16/12/1991-30/12/1991
1/12/1991-15/12/1991
Ocak
15
16/1/1992-30/01/1992
1/1/1992-15/1/1992
Şubat
15
16/2/1992-30/2/1992
1/2/1992-15/2/1992
Mart
15
16/3/1992-30/3/1992
1/3/1992-15/3/1992
Nisan
-
-
30
60
63
62
45
-
*Ay içindeki zorunlu çalışma süresi borçlanma ile 30 güne tamamlandığı için 28, 29 ve 31 gün çeken aylarda hizmet
30 gün olarak dikkate alınmıştır.
4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddeleri gereğince kısmi süreli veya çağrı
üzerine çalışanlar, Kanuna göre ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışan sigortalılar,
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek
ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılıp prim
ödeme gün sayısı ay içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas
günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu tespit edilenlerin gün sayısı otuzun altında olanların
doğum borçlanması talebinde bulunmaları halinde zorunlu sigortalılık süresi dışında kalan
süreleri borçlanma kapsamında değerlendirilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
399
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Örnek- 1/6/2005 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı,
kısmi süreli çalışması nedeniyle işvereni tarafından hizmetleri her ay 8 ile 10 gün arasında olmak
üzere Kuruma bildirilmiştir. Sigortalı 4/3/2007 tarihinde doğum yapmış 30/6/2007 tarihine kadar
ücretsiz izin kullanmış, 2007 yılı Temmuz ayında yeniden çalışmaya başlamış, 15/3/2008
tarihinde işten ayrılmış, 22/7/2010 tarihinde doğum borçlanması yapmak için talepte
bulunmuştur. Sigortalının 4/3/2007-30/6/2007 tarihleri, 2007 yılı Temmuz ve 2008 yılı Mart ayı
arasında kısmi çalışılan günler dışında kalan süreler ile 2008 yılı Nisan ayı ile 4/3/2009 tarihi
arasındaki süreleri borçlandırılacaktır.
5- 1479 sayılı Kanuna göre yapılan borçlanmaların değerlendirilmesi
5.1- Kurum kodu uygulamaları
5.1.1- Eksik tahsil edilen askerlik borçlanmaları (Değişik, 28/2/2014 tarihli ve 2014/5
sayılı Genelge) (Değişik, 3/7/2015 tarihli ve 2015/19 sayılı Genelge)
1479 sayılı Kanunun mülga ek 9 uncu maddesi gereğince, askerlik borçlanması
sigortalının talep tarihinde bulunduğu basamağın primi üzerinden hesaplanmakta olup, borçlanma
tutarının tebliğ tarihinden itibaren Kanunda belirtilen süre içinde tam olarak ödenmesi halinde
borçlanma geçerli sayılmıştır.
(Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Kanunun 88 inci maddesine 6552
sayılı Kanunla 11/9/2014 tarihinden itibaren ilave edilen yirmiikinci fıkra gereğince sigortalılar
ile tüzel kişilerin kasıt, kusur, hata veya yanıltıcı beyanından kaynaklanmaması şartıyla,
sigortalılarca ödenen borçlanma tutarlarının noksan tahakkuk ettirildiğinin Kurumca sonradan
tespit edilmesi halinde, tespit edilen fark borçlanma tutarına ilişkin borç aslı sigortalılara tebliğ
edilerek, borcun tebliğ tarihinden itibaren en geç bir aylık sürede ödenmesi istenecek olup, fark
borçlanma tutarının bu süre içerisinde ödenmemesi durumunda ödenen tutara karşılık gelen süre
dikkate alınacaktır. Bir aylık süre geçtikten sonra yapılan ödemeler ise dikkate alınmayacaktır.
(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyetinin
Para Birimi Hakkında Kanun gereğince yarım Kr’un altındaki değerler dikkate
alınmayacağından, 1/1/2005 tarihinden önce sigortalılar ile tüzel kişilerin kasıt, kusur, hata veya
yanıltıcı beyanından kaynaklanmayan sigortalılarca eksik ödenen prim ve prime ilişkin borçların
5000 TL’nin (yarım Kr) (5.000 / 1.000.000 = 0,005) altında kalması halinde 1/1/2005 tarihinden
sonra tahsili mümkün olmadığından bunların tahsili yoluna gidilmeyecektir.
5.1.1.1- Mülga 1479 ve 2926 sayılı Kanuna tabi yapılan borçlanmalar ile Kanunun 41
nci maddesi kapsamında (4/b) borçlanmalarında, kayıt işlemlerinin süresi içerisinde
yapılmaması, program hatasından kaynaklanan noksan tahsil edilen borçlanma tutarı,
basamak intibakı sonucunda sonradan borçlanma fark tutarının oluşması işlemlerinde,
sigortalılar ile tüzel kişilerin kasıt, kusur, hata veya yanıltıcı beyanından kaynaklanmayan
kurum hatası sayılacak kayıtlar/haller (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
- 1479 sayılı Kanun kapsamında kayıt ve tescili yapılan sigortalılardan Kanunun geçici 27
nci maddesi gereğince;
a) Diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetlerinin bulunduğu 1/10/2008 tarihinden
önce tespit edilen,
b) 1/10/2008 tarihinden önce diğer sosyal güvenlik kurum ve kuruluşlarında geçen
hizmetlerinin bulunup bulunmadığının tespit işlemlerine başlanmakla birlikte bu tarihten sonra
işlemleri sonuçlandırılan,
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
400
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
c) 1/10/2008 tarihinden önce diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi olarak geçen hizmet
sürelerine göre tespit edilen basamağın bilgisayar ortamında kayda alınmadan bilgi karar formuna
manuel yazılarak aylık bağlanan sigortalıların, hizmete göre tespit edilen basamak intibakının
bilgisayar ortamında kayda alınması sonucunda, borçlanma farkı oluşan;
- Tebliğ edilen borçlanma tutarını ödeyerek borçlanması geçerli olan ve yaşlılık aylığı
bağlananlardan, borçlanma tutarı sehven şahıs hesabında prim kodunda bulunması nedeniyle
şahıs hesabında fazla ödeme olarak görülen borçlanma tutarının sehven Kurumca iade edilmesi
sonucunda borçlanması geçersiz olan,
- Tebliğ edilen ve Kanunda belirtilen süre içerisinde borçlanma tutarını ödeyerek
borçlanma talebi geçerli olan ancak kayıtlarda program hatası nedeniyle sonradan borçlanma
farkı oluşan,
bu ve buna benzer kayıtlar kurum hatası olarak değerlendirilecektir.
Örnek 1- Mülga 1479 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesine göre, 16/2/2007 tarihinde 9
uncu basamaktan askerlik borçlanması talebinde bulunan sigortalı 16/2/2007 tarihinde tarafına
tebliğ edilen borçlanma tutarını 1/3/2007 tarihinde ödemiştir. Borçlanma talebi geçerli sayılan
sigortalının 24/3/2007 tarihinde tahsis talebinde bulunmuş, 1/4/2007 tarihi itibari ile yaşlılık
aylığı bağlanmıştır. Ancak, yapılan incelemede 506 sayılı Kanuna tabi hizmetlerinin bilgisayar
ortamında basamak intibakında yapılmadan bilgi karar formundaki hizmete göre tespit edilen
basamak intibakının manuel yazılarak aylık bağlandığı tespit edildiğinden basamak intibakından
kaynaklanan 120,00 TL askerlik borçlanması fark tutarı 15/4/2016 tarihinde tebliğ edilmiş ve
sigortalı tarafından 15/4/2016 tarihinde ödemiştir. Bu durumda 15/4/2016 tarihinde ödenen
120,00 TL borçlanma fark tutarı, ilk talebine istinaden ödeme yapmış olduğu 1/3/2007 tarihi
itibariyle kurum kodu kapsamında değerlendirilerek askerlik borçlanmasının geçerliliği
sağlanacaktır.
Örnek 2- 3/4/1951-3/4/1953 tarihleri arasında askerlikte geçen 720 günlük süreyi
borçlanmak için 29/4/1986 tarihinde talepte bulunarak, 1/5/1986 tarihinde tarafına tebliğ edilen
96.768 TL borçlanma tutarını 11/8/1986 tarihinde ödeyen sigortalı; 12/8/1986 tarihinde tahsis
talebinde bulunmuş olup tahsis talebini takip eden ay başı itibariyle tarafına yaşlılık aylığı
bağlanmıştır. Askerlik borçlanma tutarının şahsın hesabında prim kodunda yer alması sebebiyle,
şahıs hesabında fazla ödeme olarak yer alan 96.768 TL tutar 25/3/1991 tarihinde sigortalıya iade
edilmiştir. Daha sonra yapılan kontrol sonucunda sehven iade edildiği anlaşıldığından prim iade
işlemi yapılan 96.768 TL borçlanma tutarı 22/4/216 tarihinde tebliğ edilmiş ve sigortalı
15/4/2016 tarihinde ödemiştir. Bu durumda 22/4/2016 tarihinde ödenen 96.768 TL borçlanma
tutarını ilk talebine istinaden ödeme yapmış olduğu 11/8/2007 tarihi itibariyle kurum kodu
kapsamında değerlendirilerek askerlik borçlanmasının geçerliliği sağlanacaktır.
Sigortalılık bilgilerinde yapılan güncelleme sonucu oluşan borçlanma fark tutarının
Kurum hatasının olup olmadığının tespiti yapılması gerektiğinden, bilgisayar kayıtları ve sigortalı
dosyası titizlikle incelenerek gerekli işlemlerin yapılacaktır.”
5.1.1.2- Kanunun 88 inci maddenin yirmi ikinci fıkrasına göre kurum hatasına
girecek hallerin tespiti Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanların
tescil bilgilerinde yapılan değişiklikler sonucunda sigortalılar ile tüzel kişilerin kasıt, kusur, hata
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
401
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
veya yanıltıcı beyanından kaynaklanmayan kurum hatası sayılacak hallerin tespiti İl
Müdürlüklerimizde kurulacak komisyon marifetiyle yapılacaktır. Bu komisyon il müdürü veya il
müdür yardımcısı başkanlığında, (Ek, 10/1/2017 tarihli ve 2017/1 sayılı Genelge) İl müdürünün
uygun görüşü ile il müdürlüğü bünyesindeki merkez müdürlüklerinde de merkez müdürü veya
merkez müdür yardımcısı başkanlığında, şef, Kurum avukatı (varsa), memurun katılımıyla
oluşturulacaktır.
5.1.2- Basamak intibakı nedeniyle eksik tahsil edilen borçlanma tutarları (Değişik,
1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
Kanuna 6385 sayılı Kanunla ilave edilen ek 8 inci maddede, “1479 sayılı Kanun ve mülga
2926 sayılı Kanun kapsamında 1/10/2008 tarihinden önce Kuruma kayıt ve tescili yapılan
sigortalılardan, sigortalılık başlangıç veya bitiş tarihi değişenlerin daha önceden tespit edilmiş
gelir basamakları ve bu basamakların yükselme tarihleri değiştirilmez. Bu sigortalılardan, tescil
tarihi daha eski bir tarihe alınanların eski tescil tarihi ile yeni tescil tarihi arasındaki sigortalılık
sürelerine ilişkin gelir basamağı, ilk defa tescil edildiği tarih itibarıyla seçtiği veya intibak
ettirildiği basamak olarak kabul edilir.
Bu sigortalıların diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında geçen hizmet süreleri
basamak tespitinde dikkate alınmaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Bu nedenle, 1/10/2008 tarihinden önce Kuruma kayıt ve tescili yapılan aktif
sigortalılardan sigortalılık başlangıç veya bitiş tarihi değişenlerin daha önceden tespit edilmiş
gelir basamakları ve bu basamakların yükselme tarihleri değiştirilmeyecek olup, basamak
sabitleme işlemleri gerçekleştirilecektir.
Ancak, evvelce basamak intibak işlemleri manuel ortamda yapılarak malullük veya
yaşlılık aylığı bağlanmış olan sigortalıların hak sahiplerine aylık bağlanacağı durumlarda, evvelce
manuel ortamda yapılmış basamak intibak işlemlerinin Güvence Sistemine girilmesi
gerektiğinden, daha önce manuel ortamda basamak intibak işlemleri yapılmış bu kişilerin
basamak intibak ve basamak güncelleme işlemleri yapılacaktır.
6- 506 ve 1479 sayılı kanunlara göre borçlanma yapılıp tebligat tarihi tespit
edilemeyen borçlanmalar (Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge)
2008 yılı Ekim ayı başından önce 506 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı maddesinin (F) bendi
ile 1479 sayılı Kanunun mülga ek 9 uncu maddesi kapsamında borçlanma yapıp tebligat tarihi
bulunmayan sigortalılar hakkında borçlanmanın tebliğ tarihi PTT ile yazışma yapılarak tespit
edilecektir. PTT’ce tebliğ tarihinin bildirilmemesi halinde borçlanmanın tebliğ tarihi, Kurumca
tebliğ yazısına verilen tarihe 15 gün ilave edilmek suretiyle belirlenecek bu süre içinde yapılan
ödemeler geçerli sayılacaktır.
Örnek- 28/10/1993 tarihinde 506 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin (F) bendi
kapsamında askerlik borçlanması yapmak için müracaat eden sigortalıya Kurumca 3/11/1993
tarihinde tebliğ yazısı gönderilmiş, borçlanma tutarı 16/11/1995 tarihinde ödenmiş, ancak
sigortalının dosyasında tebligat alındı belgesinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Tebliğ yazısının
gönderildiği tarihe (3/11/1993) 15 gün ilave edilerek bulunan tarihe göre (18/11/1993)
16/11/1995 tarihinde yapılan ödeme son ödeme tarihinden önce olduğundan borçlanma kabul
edilecektir.
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
402
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
7- 2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında sigortalı sayılanların borçlanmalarının değerlendirilmesi (Ek, 24/4/2019
tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)
2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında sigortalı sayılanların Kanuna göre tespit edilen sigortalılığın başlangıç tarihinden
önceki süreler için borçlandırılma halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı
kadar geriye götürülecek ve Kanunun yürürlük tarihinden sonraki sürelere ait borçlanmalarda;
borçlanılan prime esas gün sayısı borçlanılan ilgili aylara mal edilecektir.
Seçilen prime esas kazanç, borcun ödendiği tarihteki prime esas asgarî kazanca
oranlanarak, söz konusu oran ilgili ayın prime esas asgarî kazancı ile çarpılarak bulunacak ve
bulunan tutar ilgili ayın prime esas kazancı kabul edilecektir. Ancak hesaplanan prime esas
kazanç hiçbir suretle o ayın prime esas azamî kazancını geçemeyecektir.
Ancak, Kanunun geçici 7 nci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra (Değişik,19/10/203 tarihli ve 2023/26 sayılı Genelge) ilk defa 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan 2008 yılı Ekim ayı
başından önce Kanun veya 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında sigortalılığı
bulunmayanların sigortalılık başlangıç tarihinden önceki sürelerinin, Kanunun 41 inci, 46 ncı
maddeleri, 5434 sayılı Kanunun ek 31 inci maddesi ile 3201 sayılı Kanuna göre borçlandırılması
halinde, sigortalılık başlangıç tarihi geriye götürülmeyecek ve haklarında Kanunun geçici
maddeleri uygulanmayacaktır.
Örnek 1 – 15/9/2016 tarihinde ilk defa Kanunun dördüncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendine tabi sigortalı olarak görev başlayan ve 17/8/2012-17/8/2013 tarihleri arasında geçen
askerlik süresini 28/12/2017 tarihinde Kurumumuza vermiş olduğu dilekçe ile prime esas kazanç
alt sınırı üzerinden borçlanmak isteyen sigortalının borçlanmaya ilişkin iş ve işlemleri aşağıdaki
gibi olacaktır.
17/8/2012-17/8/2013 tarihleri arasında geçen 1 yıllık (360 gün) askerlik süresi
Asgari Ücret
: 1.777,50 TL
Günlük PEK alt sınırı
: 1.777,50 / 30 = 59,25
Günlük borçlanma alt sınırı : 59,25 X 32/100 = 18,96
Toplam borçlanma tutarı
borçlandırılacaktır.
:360 gün X 18.96 = 6.825,60 TL üzerinden
Sigortalının ilk defa uzun vadeli sigorta kollarına prim yatırmaya başladığı tarih
15.9.2016 tarihi olup, sigortalılığın başlangıç tarihi borçlandırılan gün sayısı kadar geriye
götürülecek, kazanç tutarları ise seçtiği prime esas günlük kazancın, paranın yatırıldığı tarihteki
prime esas günlük asgari kazanca orantılanması suretiyle bulunacak kazanç oranının ilgili ayın
prime esas asgari kazanç ile çarpılması sonucunda bulunacaktır.
Ödeme için seçtiği günlük prime esas kazanç : 59,25 TL
Ödemenin yapıldığı tarihteki günlük prime esas kazanç
: 59,25 TL
Kazanç oranı : 59,25/59,25 =1,00
TARİH
1/9/2016 -14/9/2016
Aylık Günlük
KAZANÇ KAZANÇ
GÜN
PEK Alt PEK
ORANI
TUTARI
Sınırı
Alt
1.647,00 54,90
14
1,00
768,60
Sınırı
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
403
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1/8/2016-30/8/2016
1.647,00
54,90
30
1,00
1/7/2016-30/7/2016
1.647,00
54,90
30
1,00
1/6/2016-30/6/2016
1.647,00
54,90
30
1,00
1/5/2016-30/5/2016
1.647,00
54,90
30
1,00
1/4/2016-30/4/2016
1.647,00
54,90
30
1,00
1/3/2016-30/3/2016
1.647,00
54,90
30
1,00
1/2/2016-Son/2/2016
1.647,00
54,90
30
1,00
1/1/2016-30/1/2016
1.647,00
54,90
30
1,00
1/12/2015-30/12/2015
1.273,50
42,45
30
1,00
1/11/2015-30/11/2015
1.273,50
42,45
30
1,00
1/10/2015-30/10/2015
1.273,50
42,45
30
1,00
14/9/2015-30/9/2015
1.273,50
42,45
16
1,00
1.647,00
1.647,00
1.647,00
1.647,00
1.647,00
1.647,00
1.647,00
1.647,00
1.273,50
1.273,50
1.273,50
679,20
Örnek 2- 7/8/2003-16/9/2004 tarihlerinde arasında 506 sayılı Kanun kapsamın uzun
vadeli sigorta kollarına prim yatıran 2/7/2005 tarihinde doğum yapan ve 15/12/2009 tarihinde
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının ( c) bendi uyarınca sigortalı olan ilgili günlük 70
TL prime esas kazanç üzerinden doğum borçlanması yapmak için 28/1/2018 tarihinde
Kurumumuza müracaat etmiştir. Bu durumda borçlanmaya ilişkin iş ve işlemleri aşağıdaki gibi
olacaktır.
2/7/2005-2/7/2007 tarihleri arasında geçen 2 yıllık (720 gün) doğum borçlanması süresi
Asgari Ücret
: 2.029,50 TL
Günlük PEK alt sınırı
: 2.029,50 / 30 = 67,65
Günlük borçlanma tutarı
: 70 X 32/100 = 22,40
Toplam borçlanma tutarı
borçlandırılacaktır.
: 720 gün X 22,40 = 16.128,00 TL
Ödeme için seçtiği günlük prime esas kazanç
: 70,00 TL
Ödemenin yapıldığı tarihteki günlük prime esas kazanç
: 67.65 TL
üzerinden
Kazanç oranı : 70,00/67,65 =1,03
Aylık Günlük Borçlanılan Kazanç Kazanç
PEK
PEK Gün Sayısı Oranı Tutarı
Alt
Alt
EMEKLİLİKSınırı
HİZMETLERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Sınırı
Borçlanılan Tarihler
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
404
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
1/7/2007-2/7/2007
1/6/2007 – 30/6/2007
1/5/2007-30/5/2007
1/4/2007-30/4/2007
1/3/2007-30/3/2007
1/2/2007-Son/2/2007
1/1/2007-30/1/2007
1/12/2006-30/12/2006
1/11/2006-30/11/2006
1/10/2006-30/10/2006
1/9/2006-30-9-2006
1/8/2006-30/8/2006
2/7/2006 – 30/7/2006
1/6/2006 – 30/6/2006
1/5/2006-30/5/2006
1/4/2006-30/4/2006
1/3/2006-30/3/2006
1/2/2006-Son/2/2006
1/1/2006-30/1/2006
1/12/2005-30/12/2005
1/11/2005-30/11/2005
1/10/2005-30/10/2005
1/9/2005-30/9/2005
1/8/2005-30/8/2005
2/7/2005-30/7/2005
585,00
585,00
585,00
585,00
585,00
585,00
585,00
531,00
531,00
531,00
531,00
531,00
531,00
531,00
531,00
531,00
531,00
531,00
531,00
488,70
488,70
488,70
488,70
488,70
488,70
19,50
19,50
19,50
19,50
19,50
19,50
19,50
17,70
17,70
17,70
17,70
17,70
17,70
17,70
17,70
17,70
17,70
17,70
17,70
16,29
16,29
16,29
16,29
16,29
16,29
2
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
28
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
1,03
40,35
605,32
605,32
605,32
605,32
605,32
605,32
549,45
549,45
549,45
549,45
549,45
549,45
549,45
549,45
549,45
549,45
549,45
549,45
505,68
505,68
505,68
505,68
505,68
471,96
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) Bendi Kapsamındaki
Sigortalıların Geçici Maddelere Göre Borçlanmaları
1- Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim
kurumlarında ek ders ücreti karşılığında uzman ve usta öğretici olarak çalışanların
borçlanma süreleri
Kanunun geçici 31 inci maddesi ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki
örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde
uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanlar, bu durumlarını milli eğitim il veya ilçe
müdürlüklerince belgelendirmeleri kaydıyla, 25/2/2011 tarihinden önceki çalışmalarından dolayı
ay içinde 30 günden eksik kalan süreleri kendileri veya hak sahiplerince borçlanılabilecektir. Bu
sigortalıların borç tutarı Kanunun 41 inci maddesi esaslarına göre ve bu Genelgenin “Hizmet
EMEKLİLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı
405
Sigortalılık İşlemleri
2013/11 GENELGE
Borçlanmaları” başlıklı onuncu kısım birinci bölümünün “3- Borçlanma tutarının hesabı, tebliği
ve ödenmesi” alt başlıklı bölümünde yer alan açıklamalar doğrultusunda hesaplanacaktır.
Borçlanılan süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalılık süresi sayılacaktır.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 47 nci maddesinde örgün ve yaygın eğitim
kurumlarında ve hizmetiçi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarda uzman ve usta öğreticilerin
de geçici veya sürekli olarak görevlendirilebileceği, öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve
usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar ile görev ve yetkilerinin yönetmeliklerle tespit
edileceği hükmü bulunmakta olup, Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek
Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelik 21/5/1977
tarihli ve 15953 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığından, uzman ve usta öğreticilerin 21/5/197725/2/2011 tarihleri arasında ay içinde 30 günden eksik kalan süreleri borçlandırılacaktır.
Uzman ve usta öğreticilerin borçlandırılmasında bunların görevlendirilmelerinin Milli
Eğitim Bakanlığı tarafından yapılması gerektiğinden özel kurum ve kuruluşlarda çalışanların bu
süreleri borçlandırma kapsamında bulunmamaktadır.
Borçlanılan süreler 21/5/1977-25/2/2011 tarihlerini kapsadığından 1/10/1987 tarihine
kadar her ayın 1 ile 30 u arasında ge
Ekli belgeler
PDF Belge (PDF)PDF · Arşiv belgesi Aç ↗Bu belgenin yazdırılabilir sürümü ücretli üyelere özeldir — https://isverenim.skyside.com.tr/mevzuat/4c445b7d-f3b3-a2de-dad9-4476d97560f4