Türkiye Cumhuriyeti İle Danimarka Kralliği Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesi

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE DANİMARKA KRALLIĞI ARASINDA SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ İmza Tarihi: 13.12.1999 Resmi Gazete Tarihi: 03.07.2002 Resmi Gazete No: 24804 Yürürlülük Tarihi: 01.12.2003 Ġki devlet arasında sosyal güvenlik alanındaki iliĢkileri düzenlemeyi arzu eden Türkiye Hükümeti ile Danimarka Hükümeti; Ġki ülkeden birinin vatandaĢlarının diğer ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına göre, o tarafın vatandaĢları ile eĢit iĢleme tabi tutulmaları. prensibini teyid ederek, Bu prensibin yürürlüğe konulması ve bir tarafın ülkesinden, diğer tarafın ülkesine giden her iki ülke vatandaĢlarının, ya kendi ülkelerinde bulundukları sırada kendi mevzuatlarına göre kazandıkları hakların korunması, ya da gittikleri ülkede yürürlükte bulunan mevzuatlarla sağlanan muadil haklardan yararlanmalarına olanak verecek tedbirlerin alınmasını arzu ederek, AĢağıdaki hususlarda anlaĢmaya varmıĢlardır: BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLER Madde 1 (1) Bu SözleĢmenin uygulanmasında, SözleĢmede aksine bir hüküm yoksa: (a) “Akit Taraf” yerine göre, Danimarka Krallığı veya Türkiye Cumhuriyeti; (b) “Ülke” Danimarka Krallığı bakımından, Greenland ve Faroe Adaları dıĢında kalan Danimarka Krallığı‟nın ulusal toprakları; ve Türkiye Cumhuriyeti bakımından, Türkiye‟nin ulusal toprakları; (c) “VatandaĢ” Danimarka Krallığı bakımından bir Danimarka vatandaĢı; Türkiye Cumhuriyeti bakımından bir Türk vatandaĢı; (d) “Mevzuat” yerine göre, akit taraflardan birinin (veya diğerinin) ülkesinin herhangi bir bölümünde yürürlükte bulunan bu SözleĢmenin 2‟nci maddesinde belirtilen mevzuat; (e) “Yetkili Makam” Danimarka Krallığı bakımından Sosyal ĠĢler Bakanlığı ve Türkiye Cumhuriyeti bakımından ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ya da diğer ilgili Bakanlıklar; (f) “Yetkili Kurum” yardımları sağlamaktan sorumlu olan kurum; (g) “Ġkametgah” Kanunen müesses mutad ikamet yeri; (h) “ĠĢçi” Danimarka Krallığı bakımından: - 1 Eylül 1977 tarihinden önceki herhangi bir süre için, bir iĢverenin hizmetinde bir iĢ sürdürmesi dolayısıyla iĢ kazası ve meslek hastalıkları mevzuatına tabi olan herhangi bir kimse, - 1 Eylül 1977 tarihinde ya da daha sonra baĢlayan herhangi bir süre için ĠĢgücü Piyasası Ek Aylık Sistemi ile ilgili mevzuata tabi olan herhangi bir kimse, Türkiye Cumhuriyeti bakımından, bir iĢverenin hizmetinde bulunması dolayısıyla 2‟nci maddenin (2)‟nci paragrafında belirtilen mevzuata tabi olan kimse; (i) “Kendi iĢinde çalıĢan kimse”, Danimarka Krallığı bakımından, ücret ya da maaĢ dıĢında kazanılmıĢ gelir esas alınarak, hastalık ya da analık halinde günlük para yardımlarına iliĢkin mevzuat uyarınca yardımlara hak kazanan kimse; Türkiye Cumhuriyeti bakımından,(tarım kesimindekiler dahil olmak üzere) herhangi bir iĢverene bağlı olmaksızın çalıĢan kimse; (j) “Aile fertleri” yetkili kurumun uyguladığı mevzuatta aile fertleri olarak tanımlanan ya da tanınan kimse; (k) “Geride kalan hak sahipleri” yardımlar hangi mevzuata göre yapılıyorsa, o mevzuatta geride kalan hak sahipleri olarak tanımlanan ya da tanınan kimse; (l) “Sigortalılık süreleri” bu süreler hangi mevzuata göre tamamlanmıĢ ise, o mevzuatta sigortalılık süreleri olarak tanımlanmıĢ ya da tanınmıĢ prim ödeme süreleri ile bu mevzuata göre sigortalılık sürelerine muadil olarak kabul edilen diğer süreler; (m) “ÇalıĢma süreleri” bu süreler hangi mevzuata göre tamamlanmıĢ ise, o mevzuatta çalıĢma süreleri olarak tanımlanmıĢ ya da tanınmıĢ süreler ile bu mevzuata göre çalıĢma sürelerine muadil olarak kabul edilen diğer süreler; (n) “Ġkamet süreleri” bu süreler hangi mevzuata göre tamamlanmıĢ ya da tamamlandığı kabul edilmiĢse, o mevzuatta ikamet süresi olarak tanımlanmıĢ ya da tanınmıĢ süreler; (o) “Yardım ve aylıklar” kamu fonlarından ödenen tüm yardımlar ve aylıklarla, bunların tüm unsurları, paranın yeniden değerlendirilmesi nedeni ile oluĢan zamlar ve ek ödenekler, bu SözleĢmede aksine hüküm bulunmuyorsa, aylıklar yerine yapılan toptan yardımlar ve uygulama alanı olan konularda prim iadeleri Ģeklinde yapılan ödemeler; (p) “Erken emeklilik” yaĢlılık aylığı ve maluliyet yardımı dıĢındaki diğer tüm sosyal aylıklar; anlamına gelmektedir. (2) Bu maddede tanımlanmayan herhangi bir kavram yürürlükteki mevzuatta onun için atfolunan anlama sahiptir. Madde 2 Bu SözleĢme: (1) Danimarka Krallığı bakımından; (a) ulusal sağlık güvenliği, (b) hastane hizmetleri (c) analık bakımı, (d) hastalık ve doğum halinde günlük nakdi yardımlar, (e) iĢ kazaları ve meslek hastalıkları sigortası, (f) aile ödeneği, (g) iĢsizlik sigortası, (h) sosyal aylık, ile ĠĢgücü Piyasası Ek Aylıklar Sistemi(ATP), mevzuatları hakkında uygulanır ve, (2) Türkiye Cumhuriyeti bakımından; (a) ĠĢ kazaları ve meslek hastalıkları, hastalık, analık, malullük, yaĢlılık ve ölümü kapsayan sosyal sigortalar, (b) Devlet memur ve hizmetlilerini kapsayan T.C. Emekli Sandığı, (c) Kendi iĢinde çalıĢanlar hakkındaki yaĢlılık, malullük ve ölüm aylıkları sigortası(BAĞKUR), (d) 17 Temmuz 1964 tarih ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20‟nci maddesi ile sosyal sigorta sistemine dahil edilen sosyal sigorta sandıkları, (e) Tarım iĢçilerini kapsayan sosyal sigorta, (f) Tarım alanında kendi iĢinde çalıĢan kimseleri kapsayan sosyal sigorta, mevzuatları hakkında uygulanır. Madde 3 (1) Bu SözleĢme, SözleĢmenin 2‟nci maddesinde belirtilen mevzuatı değiĢtiren ya da bu mevzuata ek olarak çıkarılan bütün kanun ve yönetmeliklere uygulanır. (2) Bu maddenin (1)‟inci paragrafındaki hükme bakılmaksızın, bu SözleĢme akit tarafların mutabakatı halinde, yeni bir sosyal güvenlik dalı ile ilgili kanun ve yönetmeliklere uygulanır. (3) Bu SözleĢme, mevcut mevzuatın yeni gruplara teĢmil edilmesine dair kanun ve yönetmeliklerin yayınlanmasını izleyen üç ay içerisinde diğer akit tarafın itiraz etmemesi halinde, anılan kanun ve yönetmeliklere de uygulanır. Madde 4 Akit taraflardan birinin vatandaĢı, diğer akit taraf ülkesinde mukim ise, bu kimse hakkında ikamet ettiği ülkenin SözleĢmenin 2‟nci maddesinde belirtilen mevzuatı uygulanır. Madde 5 Bu SözleĢmede aksine hüküm bulunmayan hallerde, bir akit tarafın SözleĢmenin 2‟nci maddesinde belirtilen mevzuatına tabi bulunan bir kimse, anılan mevzuata göre o akit tarafın vatandaĢlarının tabi olduğu haklara ve yükümlülüklere aynen tabi olur. Madde 6 Bu SözleĢme 4‟üncü madde hükümlerine bakılmaksızın, diplomatik temsilcilik veya konsolosluk mensuplarına, diplomatik temsilcilik ve konsolosluklarda çalıĢan sivil memurlar ile sivil memur sayılanlara uygulanmaz. Madde 7 Bu SözleĢmede aksine hüküm bulunmayan hallerde, bir akit tarafın mevzuatı uyarınca ve yerine göre bu SözleĢme uyarınca erken emeklilik aylığı, malullük, yaĢlılık veya geride kalan hak sahiplerine verilen aylıklarla, iĢ kazaları ve meslek hastalıkları dolayısıyla bağlanan aylıklar ve ölüm yardımları, bir akit tarafın bunları iktisap etmiĢ vatandaĢı bulunan kimselerin ya da geride kalan hak sahiplerinin diğer akit taraf ülkesinde ikamet etmekte olmaları nedeni ile azaltılamaz, değiĢtirilemez, durdurulamaz, geri alınamaz veya müsadere edilemez. Madde 8 Bir yardımın diğer sosyal güvenlik yardımları ya da diğer gelirlerle çakıĢması halinde, bir akit tarafın mevzuatındaki bu yardımın azaltılması, durdurulması veya kesilmesine iliĢkin hükümler, yardım öteki akit tarafın mevzuatına göre iktisap edilmiĢ ya da gelir öteki akit taraf ülkesinde elde edilmiĢ olsa bile, uygulanabilir. Ancak, ilgili kimsenin, iĢ bu SözleĢmede bulunan hükümler uyarınca, her iki akit tarafın kurumları tarafından bağlanmıĢ erken aylık, malullük, yaĢlılık ve ölüm yardımları (aylıkları) ya da meslek hastalığı yardımları aldığı veya ilgili kimsenin yabancı ülkelerde tamamlanmıĢ sürelerinin değerlendirilmesine iliĢkin Türk mevzuatı uyarınca yardım aldığı durumlarda, bu hüküm uygulanmaz. Madde 9 Bu SözleĢmenin 4‟üncü maddesinde belirtilen genel kural aĢağıdaki istisnalara tabidir. (a) Bir akit tarafın ülkesinde ikamet eden ve tescil edilmiĢ ofisi veya iĢyeri o ülkede bulunan bir iĢveren tarafından istihdam edilen ve bu müessese hesabına bir iĢin öteki akit taraf ülkede yapılması için geçici olarak o akit taraf ülkesine gönderilen bir iĢçi, gönderildiği bu ülkede kaldığı ilk on iki ay süresince birinci akit tarafın mevzuatına tabi olmaya devam eder. Görülecek iĢin süresi beklenmedik nedenlerle on iki ayı geçtiği takdirde, ülkesinde iĢin görülmekte olduğu akit tarafın yetkili makamının muvafakat vermesi koĢulu ile bu iĢçi hakkında, iĢ tamamlanana kadar birinci akit tarafın mevzuatı uygulanmaya devam eder; böyle bir muvafakatin ilk on iki aylık sürenin bitiminden önce istenmesi gerekmektedir. (b) Tescil edilmiĢ ofis ya da iĢyeri bir akit tarafın ülkesinde bulunan bir nakliye müessesesi tarafından istihdam edilen ve diğer akit tarafın ülkesinde çalıĢan bir iĢçi, birinci akit tarafın mevzuatına tabi olur. Ancak, anılan müessesenin öteki akit taraf ülkesinde bir Ģubesi ya da daimi temsilciliği bulunması halinde, diğer akit taraf ülkesinde bulunan öyle bir Ģube veya temsilcilikte istihdam edilen ve o ülkede ikamet eden bir iĢçi hakkında o Ģube veya daimi temsilcilik hangi akit taraf ülkesinde ise, o akit tarafın mevzuatı uygulanır. (c) Bir akit taraf bandıralı bir gemide çalıĢtırılan bir iĢçi hakkında o akit tarafın mevzuatı uygulanır. (d) Mutad olarak deniz iĢinde istihdam edilmediği esnada bir akit tarafın karasuları içinde ya da limanında diğer akit taraf bandıralı bir gemide yükleme, boĢaltma ve tamir iĢlerinde istihdam edilen, ancak o geminin tayfasından olmayan ya da böyle bir iĢe nezaret etmekten sorumlu olan bir iĢçi hakkında birinci tarafın mevzuatı uygulanır. Madde 10 (1) ĠĢ bu SözleĢmenin 6‟ncı maddesinin hükmü saklı kalmak üzere, 4‟üncü maddenin hükümleri, diplomatik misyonlarla konsolosluklarda istihdam edilen kimseler ile bu misyon ve konsolosluk memurlarının özel hizmetlerinde çalıĢtırılan kimselere uygulanır. (2) Ancak, bu maddenin (1)‟inci paragrafının kapsamında bulunan ve diplomatik misyon ya da konsolosluğun temsil ettiği ülkenin uyruğunda bulunan kimse, vatandaĢı bulunduğu tarafın mevzuatına tabi olma konusunda tercih hakkını kullanabilir. Böyle bir tercih hakkı sadece bir kez kullanılabilir. Bu hak, SözleĢmenin yürürlüğe giriĢini ya da iĢçinin iĢe giriĢ tarihini izleyen altı aylık bir süre içinde kullanılır. Tercih hakkı, o tarihte istihdam edilmekte olanlar için SözleĢmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, diğerleri için ise iĢe baĢladıkları tarihten itibaren geçerlidir. Madde 11 Ġki akit tarafın yetkili makamları, karĢılıklı mutabakatları ile, 4‟üncü maddenin genel kuralına baĢka istisnalar da getirebilirler. Aynı Ģekilde gerektiği zaman, karĢılıklı anlaĢma ile, 9‟uncu maddede belirtilen istisnaların uygulanmamasına da izin verebilirler. BÖLÜM II HASTALIK VE ANALIK Madde 12 Bir akit tarafın diğer akit taraf ülkesinde ikamet eden bir vatandaĢı, hastalık ve analık hallerinde, ikamet ettiği ülke mevzuatına göre kendisi ve aile bireyleri ikinci taraf ülkede ikamet ediyormuĢ gibi ayni ve nakdi para yardımlarına hak kazanır. Madde 13 Bir akit tarafın yetkili kurumları, mevzuatlarının hastalık ve analık yardımlarına hakkın doğması, korunması veya yeniden kazanılmasını belirli sigortalılık, istihdam veya ikamet sürelerinin tamamlanması koĢuluna bağlaması halinde, diğer akit tarafın mevzuatına göre tamamlanmıĢ sigortalılık, istihdam veya ikamet sürelerinin gerektiği kadarını, kendi mevzuatına göre tamamlanmıĢ süreler gibi dikkate alır. Madde 14 (1) Bu maddenin 2‟nci paragrafı saklı kalmak kaydıyla, mevzuatı hastalık ve analık nakdi yardımlarının korunmakta olan kimsenin aldığı ücret, maaĢ ya da öteki kazançların yıllık veya ortalama tutarları esas alınmak sureti ile hesaplanmasını öngören bir akit tarafın yetkili kurumu, bu yıllık ya da ortalama kazançları, münhasıran anılan mevzuat gereğince tamamlanmıĢ süreler içerisinde elde edildiği teyit edilen gelire atıfta bulunarak tespit eder. (2) Türk uyruklu bir iĢçinin çocuğunun doğması halinde, bu iĢçinin Danimarka mevzuatına göre, günlük para yardımlarına hak kazanmak için gereken Ģartlara haiz olup olmadığı belirlenirken, eğer ilgili Ģahıs Danimarka mevzuatında belirtilen sürenin tamamında bu mevzuata tabi bulunmamıĢsa, (a) Ġlgili Ģahsın Danimarka mevzuatına tabi olmadığı anılan süre içinde Türk mevzuatına göre tamamlanmıĢ sigorta süreleri, Danimarka mevzuatına göre tamamlanmıĢ süreler gibi dikkate alınır; ve (b) Ġlgili Ģahsın, dikkate alınan sürelerde almıĢ olduğu farz edilen ücret veya maaĢlardan sağlanan ortalama gelir, Danimarka mevzuatına göre tamamlanan sürelerde alınmıĢ ücret ya da maaĢlardan elde edilen ortalama gelire eĢit kabul edilir. Madde 15 Bir akit taraf vatandaĢının, akit taraflardan birinin mevzuatına göre hastalık veya analıkla ilgili para yardımları almaya hak kazanmıĢ olduğu hallerde bu yardımlar, ilgili Ģahsın öteki akit taraf ülkesinde ikamet etmesi halinde de kendisine ödenir. Bu ödeme, akit taraf ülkesindeki yetkili kurumun vatandaĢlarına uyguladığı aynı miktar ve koĢullarda yapılır. BÖLÜM III İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI Madde 16 Akit taraflardan birinin mevzuatına göre, bir iĢ kazası ya da meslek hastalığı sonucu meydana gelen malullük derecesinin belirlenmesinde, diğer akit tarafın sigorta mevzuatı kapsamında yer alan daha önceki bir iĢ kazası ya da meslek hastalığı dikkate alınır. Madde 17 Bir meslek hastalığının, ilgili kimsenin her iki akit taraf ülkesinde, bu tür bir hastalığa sebep olabilecek iĢlerde çalıĢtıktan sonra meydana çıkması halinde, bu kimseye son olarak hangi akit taraf ülkesinde söz konusu çalıĢmayı sürdürmüĢse, o taraf mevzuatına göre yardım yapılır. Madde 18 Bir Danimarka ya da Türk vatandaĢının bir meslek hastalığı dolayısıyla, bir akit taraf mevzuatı uyarınca yardım almıĢ ya da almakta olduğu durumlarda, o meslek hastalığının ağırlaĢması halinde aĢağıdaki kurallar uygulanır. (a) Yardımdan faydalanan kimse, yardımları alırken, ikinci akit tarafın mevzuatına göre hastalığına ya da hastalığının ağırlaĢmasına sebep olabilecek bir iĢte çalıĢmamıĢsa, birinci tarafın yetkili kurumu hastalığın ağırlaĢmasını da dikkate alarak, kendi uyguladığı mevzuata göre yardımların bedelini karĢılamakla yükümlüdür. (b) Yardımdan faydalanan kimse, yardımları alırken, ikinci akit tarafın mevzuatına göre böyle bir iĢte çalıĢmıĢsa, birinci tarafın yetkili kurumu, hastalığın ağırlaĢmasını dikkate almaksızın, kendi mevzuatına göre yapılan yardımların bedelini karĢılamakla yükümlüdür. Ġkinci tarafın yetkili kurumu, uyguladığı mevzuat uyarınca belirlenen ve mevzuatına göre hastalığın ağırlaĢmasından sonra ödenmesi gereken yardım miktarı ile birinci tarafın mevzuatına göre ortaya çıkan anılan hastalığın, ağırlaĢmasından önce ödenmesi gereken yardım miktarı arasındaki farka eĢit miktarda bir ek yardım yapar. Madde 19 14‟üncü maddenin (1)‟inci paragrafındaki hüküm, iĢ kazaları ve meslek hastalıklarına iliĢkin nakdi yardımların hesaplanmasında kıyas yolu ile uygulanır. Madde 20 15‟inci maddenin hükmü iĢ kazaları ve meslek hastalıkları için günlük para yardımlarının ödenmesinde kıyas yolu ile uygulanır. BÖLÜM IV AİLE YARDIMLARI Madde 21 (1) Türk uyruklu ve Danimarka‟da ikamet eden bir anne veya babanın Danimarka‟da ikamet eden çocuğu aynen Danimarka vatandaĢlarına uygulanan koĢullar içinde Danimarka mevzuatına göre aile yardımlarına hak kazanır. (2) Aile ödeneği, Danimarka vatandaĢlarına uygulanan Ģekilde, çocuğun Danimarka‟da oturuyor olma koĢuluna bağlı olarak Danimarka‟da ikamet eden Türk vatandaĢlarına da ödenir. Ancak, çocuğun Danimarka‟da ikamet eden ebeveyni tarafından eğitim amacıyla belli bir süre kalmak üzere Danimarka dıĢında bir baĢka ülkeye gönderilmesi halinde de böyle bir oturmanın mevcut olduğu Ģeklinde yorumlanır. ġu kadar ki, ilgili çocuk ile ebeveynleri arasındaki iliĢki, çocuğun Danimarka dıĢındaki ülkedeki eğitim faaliyetleri süresince gereksinimleriyle ilgili harcamaların ebeveyni tarafından karĢılanması Ģeklinde devam etmelidir. Madde 22 Danimarka uyruklu ve Türkiye‟de ikamet eden bir anne veya babanın Türkiye‟de ikamet eden çocuğu, Türk vatandaĢlarına uygulanan koĢullar içinde aile yardımlarına, Türk mevzuatına göre hak kazanır. Madde 23 Türk vatandaĢı olan dul bir anne veya dul bir babanın çocuğu, veya Türk vatandaĢı olan yetim çocuklar; eğer Danimarka‟da ikamet ediyorlarsa, çocuk veya çocuğun anne veya babasından birisinin en az altı aylık bir süre Danimarka‟da ikamet etmiĢ olması ya da ölen anne ve / veya babanın ölümünün Danimarka‟da ikamet ederken vukua gelmiĢ olması Ģartına bağlı olarak, aynen Danimarka vatandaĢlarına uygulanan kurallar içinde Danimarka mevzuatına göre özel aile ödeneklerine hak kazanırlar. Madde 24 Bir çocuğun her iki akit tarafın mevzuatına göre aile ödeneklerine hak kazanması halinde, ödeneklerin ödenmesi ile ilgili ayrıntılı kurallar 34‟üncü madde uyarınca yapılacak Ġdari AnlaĢmada belirlenir. BÖLÜM V İŞSİZLİK SİGORTASI Madde 25 Diğer akit taraf ülkesinde ikamet eden akit taraflardan birinin vatandaĢları iĢsizlik sigortası hakları bakımından, ikamet ettikleri akit taraf vatandaĢları ile eĢit muameleye tabi olurlar. BÖLÜM VI YAŞLILIK, MALÜLLÜK, ÖLÜM YARDIMLARI VE ERKEN EMEKLİLİK YARDIMLARI (AYLIKLARI) KISIM I DANİMARKA MEVZUATINCA SAĞLANAN YARDIMLAR Madde 26 AĢağıda baĢka hükümler vazedilmemiĢ olduğu takdirde, sosyal aylıklarla ilgili herhangi bir hakkın kazanılmasını Danimarka topraklarında ikamet koĢuluna bağlayan Danimarka mevzuatı, sosyal koĢullar dolayısıyla bağlanan erken aylıklar dıĢında, Türkiye‟de ikamet etmekte olan kimselere uygulanmaz. Madde 27 (1) Danimarka ülkesinde 12 aydan az olmayan aralıksız bir ikamet süresi içerisinde normal bir meslek sürdürmeye bedeni ve zihni olarak yeterli bulunan Türk vatandaĢları, Sosyal Aylık Kanununda vazedilmiĢ bulunan hak kazanma süresi içinde erken emeklilik aylığına hak kazanırlar. (2) Türk vatandaĢları açısından, sosyal nedenlerle bağlanan bir erken emeklilik aylığı hakkı, bu kimselerin, aylık için talepte bulundukları tarihten önceki 12 aydan daha kısa olmayan bir süre zarfında, sürekli olarak Danimarka ülkesinde mukim bulunmaları ve aylığa gereksinimlerinin, Danimarka ülkesinde mukim bulundukları sırada ortaya çıkması koĢuluna bağlıdır. Madde 28 (1) Türkiye‟de mukim bir Türk vatandaĢına sosyal aylık, ancak, ilgili kimsenin 15 yaĢından sonra, bir iĢçi ya da kendi iĢinde çalıĢan bir kimse olarak Sosyal Aylıklar Kanununda vazedilen 12 aylık hak kazanma süresinden az olmayacak Ģekilde Danimarka ülkesinde bir mesleği sürdürmüĢ olması halinde ödenir. (2) (1)‟inci paragrafta belirtilen koĢullara uygun olmayan durumlarda, ilgili kimsenin Sosyal Aylıklar Kanunu‟nda vazedilmiĢ hak kazanma süresi sırasında, en az 5 yılı sosyal aylık için yaptığı baĢvurunun hemen öncesinde olmak üzere, Danimarka‟da 10 yıldan az olmayan bir süre sürekli ikamet etmiĢ olması koĢulu ile, bir Türk vatandaĢına bağlanan sosyal aylıkların Türk ülkesine geçiĢ yaptıktan sonra da ödemesine devam edilir. (3) Tıbbi nedenlerle Danimarka‟dan erken emeklilik aylığı alan ve Türkiye‟de ikamet eden bir Türk vatandaĢı, sağlık durumu kötüleĢtiği zaman, bu SözleĢmeye göre yetkili Danimarka kurumlarına daha yüksek yardım almak için yeni bir talepte bulunma hakkına sahiptir. Eğer Danimarka kurumları ek bir tıbbi inceleme isterse, ilgili masraflar Danimarka yetkililerince karĢılanır. Madde 29 28‟inci maddenin (1)‟inci paragrafının yürütülmesinde, aĢağıdaki hükümler uygulanır. (i) Danimarka ĠĢgücü Piyasası Ek Aylık Sistemi‟nin (ATP) bir üyesinin en az bir yıllık kıdemi iktisap etmiĢ olduğu durumlarda, ilgili kimsenin Danimarka ülkesinde 12 aylık bir istihdam süresini tamamlamıĢ olduğu kabul edilir. (ii) Bir kimsenin 1 Nisan 1964 tarihinden önce herhangi bir süre içerisinde Danimarka ülkesinde istihdam edildiğini kanıtlaması halinde, o süre de kabul edilir. (iii) Bir kimsenin Danimarka ülkesinde, herhangi bir süre içerisinde kendi iĢinde çalıĢmıĢ olduğunu kanıtlaması halinde, o süre de kabul edilir. Madde 30 7‟nci madde hükümlerine bakılmaksızın, Danimarka Sosyal Aylık Kanunu‟na tabi aĢağıdaki ek ödenekler ve yardımlar, Danimarka dıĢında ikamet eden kiĢilere sadece anılan Kanun hükümlerine göre ödenir: (a) ek aylık zamları, (b) Ģahsi ödenek, (c) dıĢ yardım ödeneği, (d) sürekli bakım ödeneği, (e) malullük yardımı, Madde 31 5‟inci madde hükümlerine bakılmaksızın, ikamet süresinin hesaplanmasında Danimarka dıĢındaki eğitim sırasında geçen ikamet sürelerini Danimarka ülkesinde ikamet süreleri ile eĢ değer kılan Sosyal Aylıklar Kanunu‟nda vazedilmiĢ bulunan hükümler, Danimarka vatandaĢı olmayanlara uygulanmaz. Madde 32 (1) Bir Danimarka vatandaĢının 1 Ekim 1984 tarihine kadar uygulanan hükümler uyarınca tespit edilen miktarda hem Danimarka erken emeklilik aylığına, hem de Türk emeklilik sistemine göre bir aylığa hak kazanmıĢ olması durumunda, Danimarka erken emeklilik aylığının hesaplanmasında, aylığın bağlandığı tarih ile normal emeklilik yaĢı arasındaki süre, Danimarka ülkesindeki toplam ikamet sürelerine bağlı olarak Sosyal Aylık Kanunu‟nda vazedilen hak kazanma süresi sırasında Danimarka ülkesinde sigorta aylığının meydana geldiği tarihten önce doldurulmuĢ ikamet yılları sayısının sigorta aylığının meydana geldiği bu tarih öncesinde Türk emekli aylığı sistemine göre prim sürelerine olan oranınca azaltılır. (2) ĠĢbu maddenin (1)‟inci paragrafının uygulanması sonucu her iki tarafın birbirine ekleyerek ödeyecekleri aylık tutarının sadece Sosyal Aylık Kanunu‟ nun uygulanması sonucu ödenecek aylık tutarından az olması halinde, Danimarka yetkili kurumunca aradaki farka eĢit tutarda bir ek ödeme yapılır. KISIM II TÜRK MEVZUATINCA SAĞLANAN YARDIMLAR Madde 33 (1) Türkiye topraklarında ikamet eden Danimarka vatandaĢları maluliyet, yaĢlılık ve ölüm aylıkları konusundaki Türk mevzuatına göre, sigortalanma hakkı bakımından Türk vatandaĢları ile eĢit muamele görürler. (2) Bu maddenin (7)‟nci paragrafı hükümlerine bağlı olarak Danimarka vatandaĢları ve geride kalan hak sahipleri Türk mevzuatına göre maluliyet, yaĢlılık ve ölüm aylıklarına Türk vatandaĢlarına uygulandığı gibi aynı kurallar çerçevesinde hak kazanırlar; Ģu kadar ki bu kiĢilerin anılan mevzuat hükümlerine uygun olarak en az toplam 12 ay süre ile sigortalı bulunmuĢ olması gerekir. (3) Türk kurumu uyguladığı mevzuata göre sağlanan yardımlara hak kazanmak için aranan koĢulların yerine getirilip getirilmediğini belirler. (4) Bir Danimarka veya Türk vatandaĢı ya da geride kalan hak sahiplerinin, özellikle Türk mevzuatına göre tamamlanan prim ve sigorta süreleri dikkate alındığında, bir aylığa hak kazanma koĢullarını yerine getirmediği takdirde, ilgili kimsenin Danimarka mevzuatına göre tamamladığı ikamet sürelerinin gerekli miktarı, Türk mevzuatına göre geçirilmiĢ prim ve sigorta süreleri gibi dikkate alınır, ancak söz konusu prim ve sigorta süreleri ile anılan ikamet süreleri çakıĢmamalıdır. (5) Yukarıdaki paragrafın uygulanması bakımından, sürelerin birleĢtirilmesi için gerekli sürelerin çevirimi aĢağıdaki kurallara göre yapılır. (a) Danimarka mevzuatına göre geçirilen 1 yıllık ikamet süresi, Türk mevzuatına göre tamamlanmıĢ 360 günlük prim ödeme süresine eĢittir. (b) Danimarka mevzuatına göre geçirilen 1 aylık ikamet süresi, Türk mevzuatına göre tamamlanmıĢ 30 günlük prim ödeme süresine eĢittir. (6)Yukarıda(4)‟üncü ve(5)‟inci paragraflara göre hak kazanılan aylıkların hesaplanmasında aĢağıdaki hüküm uygulanır. Türk kurumu ilgili kiĢiye Türkiye‟deki prim sürelerine tekabül eden emekli aylığını öder. (7) Ölüm aylıkları durumunda, sigortalı Danimarka vatandaĢının ölümünün kendisinin Türkiye‟de ikameti halinde vuku bulması ve geride kalan hak sahiplerinin Türkiye‟de ikamet etmesi gerekmektedir. BÖLÜM VII ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER Madde 34 Ġki akit tarafın yetkili makamları, (a) Bu SözleĢmenin uygulanabilmesi için gerekli Ġdari AnlaĢmayı akdederler; (b) Bu SözleĢmenin uygulanması yönünde alınan tedbirlere iliĢkin tüm bilgileri birbirlerine iletirler; (c) Bu SözleĢmenin uygulanmasını etkileyebilecek kendi mevzuatlarında yapılan değiĢikliklere iliĢkin tüm bilgileri birbirlerine iletirler; (d) Bu SözleĢmenin uygulanmasını kolaylaĢtırmak amacıyla, irtibat bürolarını söz konusu Ġdari AnlaĢmada tayin ve tespit ederler. Madde 35 Bu SözleĢmenin uygulanmasında, (a) Akit tarafların yetkili makamları ve kurumları diğer tarafa yardımcı olur ve kendi mevzuatlarını uygularken gösterdikleri titizlik içerisinde hareket ederler. Bu kabil karĢılıklı idari yardımlar, bir kural olarak, söz konusu makam ve kurumlar tarafından ücretsiz olarak sağlanır. Ancak, akit tarafların yetkili makamları belli masrafların ödenmesi hususunda anlaĢmaya varabilirler. (b) Akit taraf makam ve kurumları, birbirleriyle ve ilgili Ģahıslar veya onların temsilcileri ile doğrudan doğruya yazıĢma yapabilirler. Bu kabil yazıĢmalarda Ġngilizce veya Fransızca dilleri kullanılır. (c) Akit tarafların makamları, kurumları veya mahkemeleri, kendilerine gönderilen talep yazılarını veya diğer belgeleri, bunların diğer akit tarafın resmi diliyle yazılmıĢ olmalarından ötürü reddedemezler. Madde 36 (1) Bir akit taraf mevzuatının uygulanması sırasında ibrazı gerekli belge ve dokümanların vergiden, harçtan, noter veya kayıt masraflarından muaf tutulmasına veya bunlardan indirim yapılmasına dair hükümler, diğer akit taraf mevzuatının veya bu SözleĢmenin uygulanması sırasında ibrazı gerekli olacak benzer vesika veya dokümanlara da teĢmil edilir. (2) Bu SözleĢmenin uygulanması sırasında ibrazı gerekli her türlü bildirim, belge ve dokümanlar elçilik veya konsolosluk tasdikinden muaf tutulur. Madde 37 Erken emeklilik aylığı ve yaĢlılık, malullük veya ölüm yardımları(aylıkları) ile iĢ kazaları ve meslek hastalıkları aylıkları ve ölüm yardımları(cenaze yardımları)„na iliĢkin herhangi bir talep, 34‟üncü madde gereğince akdedilecek Ġdari AnlaĢma hükümlerine göre yapılır. Madde 38 Akit taraflardan birinin mevzuatına uygun olarak, belirli bir süre içinde bu akit tarafın bir makamına, kurumuna veya mahkemesine verilmesi gereken bir talep, bildirim veya itiraz aynı süre içinde karĢı tarafın mütekabil makamına, kurumuna veya mahkemesine verilmiĢ ise geçerli sayılır. Bu gibi durumlarda talebi, bildirimi veya itirazı alan makam, kurum veya mahkeme, bunu geciktirmeksizin ya doğrudan doğruya ya da ilgili tarafın yetkili makamı aracılığıyla birinci tarafın yetkili makamına, kurumuna veya mahkemesine intikal ettirir. Bu kabil taleplerin, bildirimlerin veya itirazların diğer taraf makamına, kurumuna veya mahkemesine verildiği tarih, bunları inceleyecek olan yetkili makama, kuruma veya mahkemeye veriliĢ tarihi olarak kabul edilir. Madde 39 Ġlgili kimsenin öteki akit taraf ülkesinde mukim olması ya da bulunması halinde, bir akit tarafın mevzuatında belirtilen tıbbi muayenelerin sağlanmasına iliĢkin kurallar, 34‟üncü madde gereğince akdedilecek Ġdari AnlaĢmada vazedilir. Madde 40 Ödemeden sorumlu kurumun bulunmadığı öteki akit tarafın ülkesinde mukim bulunan kimselere yapılacak yardımların ödenmesinde takip edilecek usuller, 34‟üncü madde gereğince akdedilecek Ġdari AnlaĢma ile belirlenir. Madde 41 Akit taraflardan birinin mevzuatına göre yardım alan fakat diğer akit taraf ülkesinde ikamet eden veya bulunan Ģahısların idari kontrolleri ve tıbbi muayeneleri, 34 ncü madde uyarınca akdedilecek Ġdari AnlaĢma hükümlerine uygun olarak yapılır. Madde 42 Danimarka mevzuatının yabancı iĢçilerin iĢgücü Piyasası Ek Aylık Sistemi‟ne(ATP) üye olmaları ile ilgili özel hükümleri, Danimarka ülkesinde istihdam edilmekte olan Türk iĢçilerine de uygulanır. Madde 43 Bu SözleĢmenin uygulanması ile ilgili olarak çıkacak anlaĢmazlıklar, akit tarafların yetkili makamları arasında karĢılıklı anlaĢma yoluyla çözümlenir. BÖLÜM VIII SON HÜKÜMLER Madde 44 (1) Bu SözleĢme gereğince SözleĢmenin yürürlüğe giriĢ tarihinden önceki herhangi bir süre için hiçbir hak kazanılmaz. (2) Bu SözleĢmenin yürürlüğe giriĢ tarihinden önce bir akit taraf mevzuatına göre tamamlanmıĢ olan bütün sigortalılık, istihdam ve ikamet süreleri, SözleĢme gereğince sağlanacak yardımlara hak kazanılmasının tespitinde dikkate alınır. Bu hükme ve 7‟nci madde hükmüne bakılmaksızın, 1 Nisan 1957 tarihinden önce Danimarka mevzuatına göre tamamlanmıĢ ikamet süreleri, Türkiye topraklarında ikamet etmekte olan Türk vatandaĢlarına Danimarka mevzuatına göre ödenecek sosyal aylıkların tutarının hesaplanmasında dikkate alınmaz. (3) Bu maddenin (1)‟inci paragrafındaki hükme bağlı kalmak üzere, bir hak bu SözleĢmenin yürürlüğe giriĢ tarihinden evvel gerçekleĢmiĢ olsa dahi, bu SözleĢmeye göre o hak kazanılır. (4) Ġlgili Ģahsın uyruğu veya diğer akit taraf ülkesindeki ikameti nedeni ile verilmemiĢ veya askıya alınmıĢ olan herhangi bir yardım, daha önce tespit edilmiĢ hakların bir toplu ödeme doğurmamıĢ olması koĢulu ile, ilgili Ģahsın baĢvurusu üzerine, bu SözleĢmenin yürürlüğe giriĢ tarihinden baĢlamak üzere verilir ya da yeniden baĢlatılır. Akit taraflardan birisinin mevzuatı bir yardım için bir baĢvuruyu gerektirmiyorsa, bu kabil yardım ilgili Ģahsın bu hususta baĢvurusu olmadan verilir. (5) Bu maddenin (4)‟üncü paragrafında sözü edilen baĢvuru, bu SözleĢmenin yürürlüğe giriĢ tarihinden itibaren iki yıl içinde yapılırsa, bu SözleĢmeye göre kazanılan haklar bu tarihten itibaren yürürlüğe girer. Bu maddenin (4)‟üncü paragrafında sözü edilen baĢvuru, bu SözleĢmenin yürürlüğe giriĢ tarihini takip eden iki yıllık sürenin bitiminden sonra yapılırsa, ceza olarak kaybedilmemiĢ ya da bir kısıtlama ile elinden alınmamıĢ olan haklar, baĢvurunun yapıldığı tarihten itibaren geçerli olur, Madde 45 Bu SözleĢme Kopenhag‟da onaylanacak ve onay belgeleri Kopenhag‟da teati edilecektir. Bu SözleĢme, onay belgelerinin teati edildiği ayı takip eden ikinci ayın birinci günü yürürlüğe girer. Madde 46 (1) Bu SözleĢme, yürürlüğe giriĢ tarihinden itibaren, on iki ay süreyle yürürlükte kalır. Bundan sonra akit taraflardan birinin Hükümeti tarafından sürenin bitim tarihinden en az üç ay önce yazılı olarak fesih ihbarında bulunulmadığı takdirde, bir yıllık sürelerle yürürlükte kalır. Feshedilmesi halinde, SözleĢme feshin içinde yapıldığı bir yıllık sürenin sonunda yürürlükten kalkar. (2) SözleĢmenin sona ermesi, SözleĢme hükümlerine göre bir kimsenin daha önce kazandığı haklara zarar getirmez. Feshi müteakip, SözleĢmenin yürürlükten kalkması sırasında kazanılma aĢamasında olan haklara müsteniden, gelecekte yapılacak yardımlara iliĢkin hususlar, özel anlaĢma ile çözümlenir. Hükümetlerince usulüne uygun olarak yetkili kılınmıĢ olan, aĢağıda imzaları bulunan kimseler, yukarıdaki hususları tasdik zımmında, bu SözleĢmeyi imzalamıĢlardır . ĠĢ bu SözleĢme 13 /12 /1999 tarihinde, Kopenhag‟da Türkçe, Danimarka‟ca ve Ġngilizce dillerinde ve her metin eĢit Ģekilde geçerli olmak üzere hazırlanmıĢtır. Metinler arasında yorum farkı söz konusu olduğu takdirde Ġngilizce metin esas alınır. PROTOKOL Bugün Türkiye Cumhuriyeti ile Danimarka Krallığı arasında imzalanan Sosyal Güvenlik SözleĢmesine iliĢkin olarak, akit taraflar aĢağıdaki hususlarda mutabakata varmıĢlardır. (1) Danimarka mevzuatı kapsamında yer alan meslek hastalıkları ya da iĢ kazası sonucu ölen Türk iĢçilerinin Türkiye‟de ikamet eden aile üyelerine, Danimarka mevzuatına göre Danimarka vatandaĢlarına sağlanan aynı haklar sağlanır. (2) SözleĢmenin 7 maddesine bakılmaksızın, Türkiye topraklarında mukim bir Danimarka vatandaĢı, sosyal nedenlerle bağlanmıĢ erken emeklilik aylığına hak kazanmaz. (3) Danimarka mevzuatına göre, doğum halinde günlük para yardımlarına hak kazanılması için gereken Ģartlar, ilgili kimsenin sadece iĢ kurumuna, çalıĢmaya hazır olduğuna dair kayıt yaptırmıĢ olması ile yerine getirilmiĢ sayılmaz. (4) 1 Ocak 1984 tarihinden önceki süre ile ilgili olarak Türkiye topraklarında ödenecek bir Danimarka aylığına hak kazanmıĢ kimseler, o hakkı muhafaza ederler. (5) 9 ve 13 ġubat 1979 tarihli Teati Yazıları gereğince akit taraflarca mutabık kalınan SözleĢme eki feshedilmiĢtir. (6) Bir Danimarka vatandaĢının Türkiye‟de bulunduğu süre zarfında, iĢ bu SözleĢme hükümleri uyarınca, bir Türk aylığına hak kazanmıĢ olması halinde, aynı süre, Danimarka mevzuatına göre aylığın hesaplanmasında, Danimarka‟da bir ikamet süresi olarak hesaba dahil edilmeyecektir. (7) Danimarka‟da devamlı ikamet eden Danimarka vatandaĢlarının emeklilik haklarına iliĢkin 7 Haziran 1972 tarihli Danimarka Yasasındaki hükümler, talep tarihinden önce belirli bir süre için değiĢmeden kalır. Hükümetlerince usulüne uygun olarak yetkili kılınmıĢ olan, aĢağıda imzaları bulunan kimseler, yukarıdaki hususları tasdik zımmında, bu Protokolü imzalamıĢlardır. ĠĢ bu Protokol 13/12 / 1999 tarihinde, Kopenhag‟ da Türkçe, Danimarka‟ca ve Ġngilizce dillerinde ve her metin eĢit Ģekilde geçerli olmak üzere hazırlanmıĢtır. Metinler arasında yorum farkı söz konusu olduğu takdirde Ġngilizce metin esas alınır.