Türkiye Cumhuriyeti İle Karadağ Cumhuriyeti Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesi

Mustafa Haki CO§KUN Genet MQdUr V. TURKIYE CUMHURIYETI ILE KARADAG ARASINDA SOSYAL GUVENLIK ANLA$MASI Tiirkiye Cumhuriyeti ile Karadag (bundan sonra "Akit Devletler" olarak anilacakdr) iki deviet arasmda sosyal giivenlik alanmdaki ili^kileri cluzenlemek amaciyla a§agidaki konularda mutabik kalmi§lardir. I. BOLIJM GENEL H0KIJMLER Madde 1 Terimlerin Taninii (1) Bu Anla§mada yer alan terimler a?agidaki anlamlarda kuilanilmiftir: l.Ulke: Tiirkiye bakimmdan Tiirkiye Cumhuriyeti, Karadag bakimmdan Karadag, 2. Mevzuat: Bu Anla?manin 2 nci maddesinin birinci fikrasinda belirtilen sosyal giiveniik alaniyla ilgili kanun, tiiztik ve yonetmelikler, 3. Yetkili Makam: Tiirkiye Cumhuriyeti bakimmdan Cah§ma ve Sosyal Giiveniik Bakanhgi, Karadag bakimmdan yetkili Bakanhklar, 4. Yetkili Kurum: Bu Anla§manm 2 nci maddesinde belirtilen mev/uatiann uygulamasmdan ve yardimlari saglamaktan sorumlu olart sigorta kurumu, 5. Kurum: Bu Anla§manin 2 nci maddesinin birinci fikrasinda belirtilen mev/.uatlan uygulamakia gorevli kurum ve/veya kurulu§, 6. Sigortah: Bu Anla§manm 2 nci maddesinde belirtilen mevzuatlarm uygulandigi veya uygulanmi? oldugu ^ahis, 7. Sigortahlik Siiresi: Bu Anla§manm 2 nci maddesinde belirtilen mevzuatlara gore sigorta primi 6denmi§ ya da 8denmi§ sayilan siire, 8. Yardim: Bu AJila^mada aksine bir hiikum bulunmadikca, kamu fonlarmdan saglanan biitun ek odemeler ile her tOrlii zamlar, yeniden degerlendirme ve ek tidenekleri de icine alan bilttin yardimlar ve ayhklar, 9. ikamet: SiirekJi ikamet, 10. Bulunma: Gefici ikamet, 1 1. Aile Bireyi: Yetkili Kurumca uygulanan mevzuata gore aile bireyi olarak tammlanan veya oyle kabul edilen kimseler, 12. Yararlanici: Akit Devletlerin mevzuatlarma gdre tammlanan veya oyle kabul edilen kimseler, 13. Hak Sahibi: Akit Devletlerin mevzuatlarma gb're hak sahibi olarak tammlanan veya oyle kabul edilen kimseler. (2) Bu Anlasmada tammlanmayan her bir terirn, Akit Devletlerin mevzuatlantida hangi anlamda kullamlmis ise, o anlami ifade eder. Madde 2 Madcli Uygulama Alani (1) Bu Anlasma asagidaki mevzuatlara uygulanir: Ttirkiye Cumhuriyeti bakimindan; 1. liizmet akdi ile bir veya birden fax.la isveren tarafindan cahstinlanlar malulliik, yashhk, oliim, is kazasi ve meslek hastaliklan, issizlik sigortasi ile gene! saghk sigortasi kapsammda hastalik ve analik sigortasi, 2. Ilizmet akdine bagh olmaksizm kendi adina ve hesabina bagimsiz cahsanlar acismdan malulliik, yaslihk, oliim, i$ kazasi ve meslek hastahklan ile genel saghk sigortasi kapsammda hastalik ve anahk sigortasi, 3. Kamii idarelerinde fahsanlar a9isindan malulliik, yaslihk ve oliim sigortalan ile gencl saghk sigortasi kapsammda hastalik ve anahk sigortasi, 4. 506 sayih Sosyal Sigortalar Kanunu'nun gefici 20 inci maddesinde belirtilen sandiklarda 9ahsanlar a^ismdaii maluliiik, yaslihk, 6'lUm, is kazasi ve meslek hastahklan, issizlik sigortasi ile genel saghk sigortasi kapsammda hastalik ve analik sigortasi, Karadag bakimindan; 1. Saghk Sigortasi, Saghk Korumasi ve Anahk, 2. Emeklilik Sigortasi, Maluliyet Sigortasi (yaslihk, malulliik, oliim), 3. Is Kazasi, Meslek Hastahklan, 4. issizlik durumunda verilen iicretler (yardim), 5. Qocuk Yardimi. (2) Bu Anlasma bu maddenin birinci fikrasmda belirtilen mevzuatl degi§tiren, yeniden diizenleyen veya bu mevzuat yerine gecen ya da bu mevzuata ek hiikiimler getiren her tiirlii mev/.uata da uygulamr. (3) Bu Atilasmamn yeni bir sosyal gilvenlik rejimine veya yeni bir sosyal sigorta kohma dair mevzuata uygulanmasi, Akit Devletler arasinda bu ama^la yeni bir anlasma imzalarunasi yolu ile gerceklestirilir. Madde 3 Ki§isel Uygulama Alani Bu Anlasma hiikiimleri, her iki Akit Devletin mevzuatindan birine veya her ikisine evvelce tabi olmus bulunan veya Akit Devlellerden birinin mevzuatma halen tabi olan kisiler ve bunlann aile bireyleri ile hak sahiplerine uygulanir. Madde 4 i§lem Esitligi Bu Anla§mada aksine bir hiikiim yoksa, Akit Devletlerden birinin ulkesinde oturan ve kendilerine bu Anlasma hu'kiimleri uygulanan kimseler, oturduklan Akit Devletin mevzuatinin sagladigi haklardan, o iilkenin vatandaslan ile ayni kosuilar dahilinde yararlamrlar. Madde 5 Yardimlann thraci (1) Bu Anlasmada aksine bir hiikiim yoksa, odemeden sorumlu Akit Devletin mevzuatma gore hak kazamlan yardimlar, bu Anlasmanm 3 u'ncii maddesi kapsammda bulunan kimselere, dtger Akit Devlette oturnialan halinde de ayni oranda odenir. Bunlarm iiciincii bir iilkede oturmalan halinde yardimlar, odemeden sorumlu Akit Devletin mevzuatma uygun oiarak odenir, (2) Bu maddenin birinci fikra hiikiimleri; Tiirkiye bakimmdan; ayliklara ek olarak odenen her tiirlii zamma ve genel btitceden karsilanan odeneklere, Karadag bakimmdan; en diisiik emekli ayhgina ek olarak 6'denen yardimlara uygulanmaz. II. BOLilM UYGULANACAK MEVZUATLA il,GILi HUKUMLER Madde 6 Ccncl Hiikiimler Bu Anlasmada aksine bir hiikiim yoksa; (1) Bir Akit Devlette ucretli fahsanlar veya faaliyetini bir Akit Devlette icra eden bagimsiz cahsanlar, bu 9ahsmalan ile ilgili olarak, kendilerinin diger Akit Devlette oturmalan ya da isverenin veya isverenin isyeri merkezinin diger Akit Devlette bulunmasi halinde dahi cahstiklan Akit Devletin mevzuatma tabi olur. (2) Akit Devletlerden birinin memurlan veya benzeri personeli kei)dilerini 9ah§tiran idarenin bagh oldugu Akit Devletin mevzuatma tabi oluriar. (3) Bir isyerinin merkezinin bulundugu devlet dismdaki Akit Devlette bir sube veya daimi temsilciligi tarafmdan cali§tinlan kimse, bu §ube veya dainii tcmsilciligin bulundugu Akit Devletin mevzuatma tabi olur. Madde 7 Gecici Gorevlendirme Akit Devletlerden birinin iilkesinde istihdam edilen kisi, isvereni tarafmdan belirli bir ifasi i9in diger Akit Devlete gecici gorevli olarak gonderilirse, bu kimse aym isvcrenin licretli 9ahsam sifatmi korudugu takdirde, 24 ayi ge9memek kosulu ile birinci Akit Devlet mevzuatma tabi olur; Akit Devletlerden birinin iilkesinde bir mesleki faaliyet icra eden bagimsiz cahs.an, faaliyetini ge9ici olarak diger Akit Devlette ger9eklestirmek amaci ile bu devlete gittigi takdirde, 24 aya kadar birinci Akit Devlctin mevzuatma tabi olur. Her iki durumda, her iki Akit Devletin yetkili makamlarmm onceden onayiyla bu siirc toplam 60 ayi ge9memek kaydiyla uzatilabilir. MaddeS Uluslararasi Tajimacihk i^letmeleri Personeli Bir i^yerinin, ba§kasi hesabma veya kendi adina karayolu, demiryolu, havayolu ya da denizyolu ile uluslararasi yolcu veya mal ta?miaciligi yapan vc i§yeri merkezi diger Akit Devlette bulunan, dolajan veya sefer yapan personelinden olan bir kimse, bu Devletin mevzuatma tabi olur. Madde 9 Gemi Miirettebati ve Gemide Cali§anlar (1) Akit Devletlerden birinin bayragmi tasiyan gemide 9alisan bir kimse, bu Akit Devletin mevxuatina (abi olur. (2) Akit Devletlerden birinin limanmda veya karasularmda istihdani edilen ve genii miirettebatmdan olmayan bir kimse, diger Akit Devletin bayragmi tasjyan bir geminin yiikleme, bosaltma veya tamir i§lerinde 9ali?ir ya da bu islere nezaret ederse, hakkmda limanm veya karasulannm bulundugu Akit Devletin mevzuau uygulamr. (.3) Akit Devletlerden birinin bayragmi ta$iyan bir gemide bir faaliyet icra eden vc bu faaliyet i9in kendisine i§yeri merkezi veya ikametgahl diger Akit Devlette bulunan bir miiessese veya kimse tarafmdan Ucret odenen kimse, ikinci devletin mevzuatma, o devietin iilkesinde oturuyorsa tabi olur; iicreti odcyen miiessese veya kimse anilan mevzuatm uygulanmasmda isveren sayilir. Madde 10 Diplomatik Misyonlar ve Konsolosluklar (1) Akit Devlellerden birinin diplomatik misyonJannda veya konsoloslllklannda 9alisan diplomatlar ve diger kisiler, gonderen devletin mevzuatina tabi olurlar. (2) Bu maddenin birinci fikrasmda belirtilen hizmet personeli mahallinden istihdam edilmi? ise, bulunulan devletin mevzuatina tabi olurlar. Ancak, bu kisiler istihdam eden devletin vatandasi iseler, ise almdiklari tarihi takip eden il? ay i9erisinde, istihdam edcn devletin mevzuatmni uygulanmasmi tercih edebilirler. (3) Bu maddenin birinci ve 2 nci fikralan kapsaminda olmayanJar hakkmda kabul eden illkenin mevzuati uygulanir. Madde 11 istisnalar Akit Devletlerin yetkili makamlari, bir kisi veya kisi gruplari hakkmda uygulanacak mevzuat bakimmdan bu Anlasmanm 7 ila 10 uncu maddelerine istisna teskil eden hiikiimler iizerinde anlajabilirler. III. BOLUM OZEL HUKIJMLER 1. KISIM HASTALIK VE ANALIK Madde 12 Sigortahhk Siirclcrinin Birle^tirilmesi (1) Akit Devletlerden birinin mevzuatina gore yardimlardan yararlanmak icin belirli sigortalilik siireierinin tamamlanmis olmasi gerekiyorsa, bu devletin Yetkili Kurumu, diger Akit Devletin mevzuatina tabi olarak ge9mis olan sigortalilik siirelerini, aym zaniana rastlamamak ko§ulu ile kendi mevzuatina gSre ge9ini§ gibi degerlendirir. (2) Hastalik ve anahk giinluk Sdenekleri ile ilgili olarak, bu maddenin birinci fikrasmda sozii edilen siire birle^imi, ancak ilgilinin yardim talebinde bulundu^u Akit Devlette sigortah iseyapihr. Madde 13 Digcr Akit Devlctte Cah$ma veya Bulunma Halinde Saghk Yardimlarmdan Yararlanma (1) Bu Anlasma'nm 7 nci ve 10 uncu maddelerinde bahsedilen kisi ve aile bireyleri, durumlan tibbi tedaviyi gcrektirdigi hallerde, diger Akit Devleneki kurum mev/.uatma uygun olarak Yetkili Kurumun hesabma hastalik ve anaiik sigortasi yardimlanna hak kazanirlar. (2) Tiirkiye bakimmdan bu maddenin birinci fikrasimn hiikiimleri diplomatlanna ve memurlarina uygulaninayacaktir. (3) Akit Devletlerden birinin mevzuatma go're yardimlara hak kazanan sigortali killer ve aile bireyleri, diger Akit Devlette bulunduklan sirada durumlari acil tibbi tedaviyi gerektirdigi hallerde Yetkili Kurum hesabma yardimlara hak kazanirlar. (4) Akit Devletlerden birinin mevzuatma gore sigortali olarak 9ahsan kimscier ile yanJannda ikamet eden aile bireyleri, Akit Devlet kurumunca saglanan hastalik veya anahk sigortasi yardimlanndan yararlanmakta iken ikametlerini diger Akit Devlcte nakletmeleri halinde bu yardimlardan yararlamnaya devam ederler. Ancak ilgili, iilkesine donmeden once Yetkili Kurumun iznini atmak /.orundadir. izin talebi, ilgilinin saglik durumunun iilkesine donmesine uygun olmadigi hakkinda rapor verilmesi halinde ret olunur. (5) 4 iincii fikrada belirtilen izin elde olnmyan sebeplerden dolayi onceden ahnmami? ise, Yetkili Kurumca bu izin sonradan da verilebilir. (6) Yardimlara hak kazanihp kazamlmadigi, yardimlann siiresi ve yardimlardan yararlanacak aile bireyleri sigortahnin tabi oldugu Akit Devlet mevzuatma gore; yardimlann kapsami ve ifa sekli ise, yardimlardan yararlanacak kimsenin buhmdugu Akit Devlet mevzuatma gore belirlenir. Madde 14 Sigortahnin Diger Akit Devlette ikamet Eden Aile Bireylerinin Saghk Yardimlanna Hak Kazanmalan (1) Sigortall bulundugu iilke mevzuatma gore saglik yardimma hak kazamrus olan sahsm diger Akit Devlette ikamet eden aile bireyleri, ikamet ettikleri Akit Devletin mev/uatma gore saghk yardimlanna hak kazanmami§ olmalan kosulu ile ikamet ettikleri Akit Devletin mevzuatma gore belirlenmis olan yardimlardan yararlamrlar. Saglik yardinit giderleri sigortalmin aile bireylerinin sigortall iixerinden sigortalandiklan Yetkili Kurum tarafindan kar§ilamr. (2) Bu maddenin birinci flkrasmda sozil edilen aile bireyleri, Yetkili Kurumun bulundugu Akit Devlete ge?ici ofarak gittiklerinde veya ikametlerini naklettiklerinde bu Akit Devlet mevzuatma gore saghk yardimlanndan yararlamrlar. (3) Yardimlara hak kazamhp kazanilmadigi, yardimlaim siiresi ve yardimlardan yararlanacak aile bireyleri sigortahnm tabi oldugu Akit Devlet mevzuatina gore; yardimlann kapsami ve ifa sekli ise, yardimlardan yararlanacak kimsenin bulundugu Akit Devlet mevzuatina gore belirlenir. Madde 15 Aylik Sahiplerinin ve Aile Bireylerinin Saghk Yardimlan (1) Her iki Akit Devletin mevzuatina gore odenmesi gereken ayliklardan yararlanan ayhk sahibi ve aile bireyleri, saghk yardnnlanndan ikamet ettikleri Akit Devletin mevzuatina gore yararlamr. (2) Akit Devletlerden birinin mevzuatina gore ayhk alan ve diger Akit Devlette ikamet eden ayhk sahibi ve aile bireyleri, ayhga o Akit Devlette uygulanan mevzuata gore hak kazanmi§ gibi saghk yardimlan Yetkili Kurumun hesabma olacak sekilde o Akit Devletin mevzuatina tabidirler. Yardimlara hak kazamlip kazamlmadigi, yardimlann siiresi ve yardimlardan yararlanacak' aile bireyleri sigortahnm tabi oldugu Akit Devlet mevzuatina gore; yardimlann kapsami ve ifa sekli ise, yardimlardan yararlanacak kimsenin bulundugu Akit Devlet mevzuatina g5re belirlenir. (3) Bir Akit Devlette ikamet eden, diger Akit Devlette bulundugu sirada durumu acil tibbi yardim yapilmasim gerektiren bir aylik sahibi ve aile bireyleri, bu maddenin 2 nci fikrasma istinaden, o Akit Devlette uygulanan mevzuata g5re ve o Akit Devletin hesabma yardim alma hakkma sahiptir. (4) Bir Akit Devlet mevzuatina gore ayhk alan ayhk sahipleri ve aile bireyleri diger Akit Devlette bulunduklari sirada durumlari acil tibbi yardim yapilmasim gerektirdigi hallerde ilgili olduklan kurumun hesabma saglik yardimt ahrlar. Madde 16 Ortopedik Cihazlar, Protezler ve Biiyiik Masraf Gerektiren Diger Saglik Yardimlan Ortopedik cihazlar, protezler ve biiyiik masraf gerektiren diger saglik yardimlan, acil haller disinda, Yetkili Kurumun iznine baglidir. Bu tiir yardimlann listesine, Idari Anlasmanin ekinde yer verilecektir. Madde 17 Nakdi Yardnnlar (1) Nakdi yardimlar Yetkili Kurumun kendi uyguladigi mevzuata gore odenir. (2) Bir Akit Devletin mevzuatina g6re nakdi yardimlann tutan, aile bireylerinin sayisma bagh ise, Yetkili Kurum, diger Akit Devlette oturan aile bireyferini de dikkate alir. Madde 18 Gider iadesi Yetkili Kunim, diger Akit Devletin Yetkili Kurumuna 13 iincU, 14 iincii, 15 inci, 16 nci ve 24 iincii maddelere istinaden saglanan yardimlar icin, idari Anlasma ile belirlenecek usul vc esaslara gore saglik yardimlan masraflarmi geri oder. 2. KISIM YA§L1LIK, MALULLIJK VE OLUM Madde 19 Sigortahlik Siirclerinin Birle§tirilmcsi (1) Akit Devletlerden birinin mevzuatma gore yardimlardan yararlanma hakki bir sigortahlik siiresinin tamamlanmi? olmasi kosuluna bagh ise, bu mev/uati uygulayan kurum, gerekiyorsa, diger Akit Devletin mevzuatma tabi olarak gecen sigortahlik siirelerini ayni zamana rastlamainak kaydi ile kendi mevzuatma gore gecmis siireler gibi degerlendirir. (2) ilgilinin, bu maddenin birinci fikrasmin uygulanmasi sonucu yardima hak kazanamadigi durumlarda, Yetkili Kurumlar sigortahlik siireierinin birle$tirilmesini ongoren sosyal gUvenlik anla§masi imzalami? bulunduklari iifuncu bir iilkedeki sigortahlik siirelerini de, ayni zaniana rastlamamak ko§ulu ile birle«itirirler. (3) Akit Devletlerden birinin mevzuatma gore yardimlardan yararlanma hakki, bir 6'/.el rejim kapsammda, bir meslekte veya belirli bir meslekte ya da belirli bir siirenin tamamlanmasma bagh ise, sadece ilgili rejim kapsammda gecen siireler veya boyle bir rejimin olmamasi durumunda ayni meslekte veya ayni iste tamamlannn^ siireler, eger uygunsa diger Akit Devlet mevzuati kapsammda bir yardim hakkmin belirlenmesinde dikkate almir. (4) Tiirk mevzuatma gdre prim veya kesenek odenmis siirelerden bir ay 30 gun, bir yil ise 360 giin olarak kabul edilir. Madde 20 Bir Yiidan Az Sigortahlik Siiresi (1) Bir Akit Devletin mevzuatma gore tamamlanan sigortahlik sureterinin toplarm 12 aydan ax ise, bu mevzuata gore sadece bu sigortahlik suresine bagh yardim hakki olmasi durumu hari9, yardim saglanmaz. (2) Bu maddenin birinci fikrasma istinaden bir Akit Devletin Yetkili Kurumu, yardim hakkmin kazamlmasi, korunmasi, yeniden kazamlmasi ve gcrcek tutannm belirlenmcsi sozii edilen siireleri kendi mevzuatma tabi gecmis siireler olarak kabul eder. Madde21 Nakdi Yardirularm Hesaplanmasi (1) Akit Devletlerden birinin mevzuatina gore yardimlardan yararlanma hakki bu Anlasmamn 19 uncu madde hiikmii uygulanniaksizin kazanihyorsa, bu Akit Devletin Yetkili Kurumu, odenmesi gereken yardim miktarmi yalniz kendi mevzuatina gore gecen sigortahhk silrelerini dikkate alarak belirler. (2) llgili kimse Akit Devletlerden birinin mevzuatina gore yardimlara ancak bu Anlasmamn 19 uncu niadde hukiimlerinin uygulanmasi suretiyle hak kazaniyor ise, bu devletin Yetkili Kurumu yardimlan asagida belirtildigi sekilde hesaplar; 1. Yetkili Kurum, her iki Akit Devietin mevzuatlanna gore gecen biittin sigortahhk siirelerini yalniz kendisinin uyguladigi mevzuata g6re gecmis gibi degerlendirerek nazari miktan hesaplar. 2. Yukarida bahsedildigi sekilde hesaplanan miktar iizerinden, yardimm gcrcek miktanm, yardimm hesabmda dikkate ahnan siirelerden sadece kendi mevzuatina gore tamamlanan ayliga esas siirelerin toplam ayhga esas siirelere orani olarak belirler. (3) Bir Akit Devletin mevzuatina istinaden yapilan yardunlar, o devletin mevzuatina gore kazan9lar, odenen primler veya sigorta matrahi esas ahnarak hesaplamyor ise, Yetkili Kurum sadece kendi mevzuatina gore kazanplari, 6'denen primleri veya sigorta matrahim dikkate alir. Madde 22 Yardimlarm Azaltilmasi, Durdurultnasi ve Kesilmesi (1) Bu Anlasmanm uygulandigi kisilerin her iki Akit Devlet Yetkiii Kurumlanndan eszamanll yardunlar almalan haiinde, bunlara her iki Akit Devletin yardimm azaltilmasi, durdurulmasi veya iptaline iliskin mevzuat hiikUmleri uygulanmaz. (2) Tiirkiye bakimmdan baglanan ayliklar, diger Akit Devlette 9ahsma haiinde mevzuata uygun olarak kesilir. 3. KISIM OLUM YARDIMI Madde 23 Sigortahhk Siirelerinin Birle^tirilmesi ve Oliim Yardimlarimn Odenmesi (1) Akit Devletlerden birinin mevzuatina gore oliim yardlmlarmdan yararlanmak i9in bir sigortahhk siiresinin tamamlanmi§ ohnasi gerckiyorsa, Yetkili Kurum, bu yardimlarm hesaplanmasinda, diger Akit Devlette ge?en siireleri, aym zamana rastlamamak kaydi ile kendi iilkesinde gecmis gibi dikkate alir. (2) Akit Devletlerden birinin mevzuatma gore sigortah bulunan bir kimse, diger Akit Devlette oldiigii takdirde, sigortah oldugu Akit Devlette 6'lmus gibi kabul edilir ve hak sahipleri 6'liim yardimma hak kazanir, (3) Her iki Akit Devletin mevzuatma gore 6liim yardimmdan yararlanma hakki bulunuyorsa, sadece 6'len kisinin daimi ikamet ettigi Akit Devletin mevzuati uygulanir. 4. KISIM KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI Madde 24 Tibbi Yardimlar (1) Akit Devletlerden birinin mevzuatma gore is kazasi veya meslek hastahgi yardimlarmdan yararlanma hakki bulunan ve diger Akit Devlette ikamet eden veya bulunan kimse, ikamet ettigi veya bulundugu devletin mevzuatma gore Yetkili Kurum hesabma saghk yardimlanndan yararlamr. (2) Protez, ortopedik cihazlar ve biiyiik masraf gerektiren diger saghk yardimlan i9in, bu Anlasmantn 16 nci maddesinin hiikumleri uygulamr. (3) Bu maddenin birinei fikrasma istinaden meydana gelen masraflarm iadesi icin bu Anlasmanm 18 inci maddesinin hilkiimleri gerekli uyarlamalar yapilarak uygulamr. Madde 25 Meslek Hastahklari (1) Akit Devletlerden birinin mevzuatma gore meslek hastahgi yardimlanndan yararlanma hakki, hastahgin ilk kez bu ulkenin kendi topraklarmda meydana gelmis. olmasi kosuluna bagh bulunuyorsa, bu kosul, bu hastahgin ilk kez diger Akit Devlette meydana gelmis. olmasi halinde de yerine getirilmi? sayihr. (2) Bir Akit Devletin mevzuatma gore meslek hastahgi halinde yardima hak kazamlmasi, meslegin bu tiir bir hastahga yol acabilecegi kadar siire yapilmasi kosuluna bagh ise, Akit Devletin Yetkili Kurumu, gerekli hallerde diger Akit Devletin mevzuatma gore bu meslekte ge9en siireyi de dikkate ahr. Madde 26 Nakdi Yardimlar (1) Her iki Akit Devletin mevzuatma gore i§ kazasi veya meslek hastahgi haiinde nakdi yardim hakki doguyorsa, yardim, sadece i§ kazasi veya meslek hastahginm meydana gelmesine sebep olan faaliyetin en son gerceklestigi Akit Devletin mevzuatma tabi olarak yapihr. (2) Akit Devletlerden birinin mevzuatma uygun olarak meslek hastahgi yardimi sigortali sahis, diger Akit Devlette ikamet ertigi sttrede bu hastahgi agirlasirsa ve ikinci Akit Devletin mevzuatma gore amlan hastahga neden olacak veya hastahgi agirlastiracak bir faaliyet icra etmemisse, birinci Akit Devletin Yetkili Kurumu, uyguladigi mevzuat hiikijmlerine gore agirlasmayi na/ara alarak yardirn giderlerini iistlenmek zorundadir. Sigortali sahis bb'yle bir faaliyett ikinci Akit Devletin mevzuatma gore icra etmisse, birinci Akit Devletin Yetkili Kurumu, yardim giderlerini, agirlasmayi nazara almaksizui uyguladigi mevzuata gore iistlenmek zorundadir; ikinci Akit Devletin Yetkili Kurumu ise kendi mevzuatma gore ilgilinin agirlasmadan sonraki dunimuna gore hcsaplanacak yardim miktari ile agirlasmadan once odenmesi gereken yardim miktari arasmdaki farki oder. 5. KISIM ISSiZLiK YARDIMLARI Maddc 27 Sigortahlik Silrelerinin Birle$tirilmesi (1) Akit Devletlerden birinin mevzuatma gore yardimlardan yararlanma hakki sigortahlik siireierinin tamarnlanmasi kosuluna bagh bulunuyorsa, bu devletin Yetkili Kurumu, diger Akit Devletin mevzuatma tabi olarak gecen sigortalilik siirelerini aym zamana rastlamamak kosulu ile degerlendirir. (2) Yardimlann miktari, sttresi ve Cdeme sekli Yetkili Kurumun uyguladigi mevzuata gore belirlenir. 6. KISIM AILE YARDIMI - £OCUK YARDIMI Madde 28 Sigortalilik Siireierinin Birle§tirilmesi (1) Akit Devletlerden birinin mevzuatma gore aile yardimi - 9ocuk yardimma hak kazanmak i9in sigortahlik siiresinin tamarnlanmasi gerekiyorsa, Yetkili Kurum, diger Akit Devletin mevzuatma gore gecen sigortalilik siirelerini aym zamana rastlamamak kosulu ile sanki bu siireler kendi mev/uatma gore gecmi? gibi degerlendirir. (2) Digcr Akit Dcvlette ikamet eden 9ocuklar i9in aile yardimi - 9ocuk yardimi hakki, kisinin sigortali oldugu Akit Devletin mevzuatma g6re 9ocuklar bu Akit Devlette oturuyorlarmis gibi belirlenir. (3) Her iki Akit Devietin mevzuatma g5re aile yardimlarmdan - 9ocuk yardimlarmdan yararlanma hakki bulunuyorsa, yardim 9ocugun oturdugu Akit Devletin mevzuatma gore odenir. IV. BOLIJM CE§tTLt HtJKUMLER Madde 29 Idari Onlemler ve ifybirligi Usulleri (1) Akit Devletlerin yetkili makamlan bu Anlasmanm uygulanmasi ifin gerekli idari diixenlemeleri yaparlar. (2) Akit Devletlerin yetkili makamlari bu Anlasmamn uygulanmasinda ahnan onlemler konusunda birbirlerine mumktin olan en kisa zamanda gerekli bilgileri verirler ve bu Anlasnwnin uygulanmasmi etkiledigi 6l9iide ulusal mevzuatiarmda yapilan degi§iklikleri bildirirler. (3) Akit Devletlerin yetkili makamlan bu Anlasmamn uygulanmasmi kolaylastirmak iizere irtibat kurumlari belirlerler. (4) Bu Anlasmamn uygulanmasma iliskin her sorun icin Akit Devletlerin yetkili makamlan ve kurumlari sank! bu sorunlar kendi ulusal yasalarnn etkiliyonnu§ gibi birbirlerine yardimci olurlar. Bu idari yardimlasma iicretsiz yapihr. (5) Sadece bir Akit Devletin mevzuatmm uygulanmasi 9ercevesinde diger Akit Devlette ikamet eden veya bulunan ki§iler icin yapilan tibbi muayene, ikamet edilen veya bulunulan devletin kurumu tarafmdan, Yetkili Kurunum talebi iizerine ve bu kurumun hesabma yapihr. Her iki Akit Devletin mevzuatmm uygulanmasiyla ilgili tibbi muayeneler ikamet edilen veya bulunulan yerdeki kurumca ve bu kurumun hesabma yapihr. Madde 30 Ki$isel Bilgilerin Korunmasi Bu Anla$ma uyannca bir Akit Devlete, diger Akit Devlet tarafmdan hakkmda bildirimde bulunulan ki§iiere ili§kin her nevi bilgi, bu Anla?manm uygulanmasinda gizlilik degeri ta§ir ve ancak bu Anla§rnanm ve onun tatbik edildigi mevzuatm uygulanmasinda kullamlabilir. Diger Akit Devlet kendisine iletilen bilgileri Madde 31 Resmi Dilterin Kullanilmasi (1) Bu Anla§manm uygulanmasinda Akit Devletlerin yetkili makamlan ve kurumlari, kendi resmi dilleri ile haberlesirler. (2) Bir talep veya beige diger Akit Devletin resmi dili ile yazihm? oldugu gerekcesiyle reddedilemez. Madde 32 Giderlerden ve Tasdikten Bagi§ikJik (1) Akit Devletlerden birinin mevzuatmm uygulanmasi amaciyla ekJi yazih dosya ve belgeler icin uygulanan resim ve hare muaiiyeti ya da indirimi, diger Akit Dcvletin mevzuatmm ya da bu Anla§manm uygulanmasi i?in sunulan bildirim veya diger belgeiere de uygulanir. (2) Bu Anla?manm uygulanmasi amaciyla ibraz edilen herhangi bir kimlik beyaninm, belgenin ve bildiritnin onaylanmasma gerek yoktur. Madde 33 Yazili Taleplerin Verilmesi (1) Bu Anla§mamn uygulanmasi (jercevesinde veya Akit Devletlerden birinin mevzuati uyannca Akit Devletlerden birinin Yetkili Makainma, Kurumuna veya diger yctkiii bir kuruiu$una yapilan ba§vurular, verilen beyannameler veya itirazlar diger Akit Devletin Yetkili Makamma, Kurumuna veya diger yetkili bir kurulu§una verilmi§ sayihr. (2) Bu Anlajniamn uygulanmasi 9er9evesinde Akit Devletlerden birinin mevzuau uyannca verilen bir yardim talebi, diger Akit Devletin mevzuatma gore verilmi? yardim talebi sayihr. (3) Akit Devletlerden birinin mevzuatma gore bu Akit Devletin Yetkili Makamma, kunimuna veya diger yetkili bir kurulu§una yapilmasi gereken ba?vurular, vcrilmesi gereken beyarmameler veya itirazlar, aym sure igerisinde diger Akit Devletin Yetkili Makam, Kurum veya diger yetkili bir Kurulu^una verilebilir. (4) Bu maddenin 1 ila 3 iincii fikralannda belirtilen durumlarda yukanda belirtilen kurumlar, ba§vurulan, beyannameleri veya itirazlari diger Akit Devletin Yetkili Kurumuna dogrudan veya irtibat mercileri aracjligiyla gecikmeksizin iletirler. Madde 34 Zararin Tazmini (1) Bir kimse, Akit Devletlerden birinin mevzuati uyannca, diger Akit Devlette meydana gelen bir zarar ziyandan dolayi yardim gdrmekte ise ve o Akit Devletin mevzuati uyannca iictincii ki^ilere kar§i taztnin hakki var ise, o zaman bu tazmin hakki, birinci Akit Devletin mevzuatma gore onun kurumuna gecer. (2) Aym zarar ziyan durumundan dogati tazmin hakki, aym tiir yardnnlarla ilgili ise ve bu hak bu maddenin birinci fikra hiikmiine uygun olarak her iki Akit Devletin kurumlan i?in de doguyor ise, uciincil ki§i, tazminati birinci veya ikinci Akit Devletin kummuna ddeyebilir. Kurumlar, ahnan tazminati, 6'dedikleri yardimlarm oranma gore aralannda payla?irlar. Madde 35 Haksiz Odenen Meblaglann Geri Almmasi i (1) Akit Devletlerden birinin Yetkili Kurumu, yararlamciya bu Anlasma hakiimleri (jergevesinde hak ettigi bir meblagi asan miktarda odeme yapmissa, yararlaniciya miitekabil yardmilari odemekle yiikiimlU olan diger Akit Devletin Yetkili Kurumundan haksiz olarak odenen miktan, bu kimseye odeyecegi meblaglardan mahsup etmesini talep edebilir. Soz konusu Yetkili Kurum, bu sekilde malisup ettigi meblagi diger Akit Devletin kurumuna transfer eder. (2) Haksiz o'denmis. meblagm bu sekilde geri odenmesinin miimkiin olmadigi durumda, asagidaki usul uygulanir: 1. Akit Devletlerden birinin kurumu bir kimseye hak ettiginden fazla bir meblag 6'demisse, bu kurum, uyguladigi mcvzuatta ongoriilen s.artlar ve simrlar dahilinde, yararlaniciya yardim saglamakla yiikumlij diger Akit Devlet kurumundan fazla odenen meblagi, bu kimseye odeyecegi meblaglardan mahsup etmesini taiep edebilir. Diger Akit Devlet Yetkili Kurumu, bu haksiz odeme sanki kendisi tarafmdan yapilmis gibi kesintiyi mevzuatinda 6ng6rulen sartlar ve simrlar dahilinde yapar ve malisup ettigi meblagi diger Akit Devlet kurumuna transfer eder. 2. Akit Devletlerden birinin Yetkili Kurumu, yararlaniciya kendi mevzuati uyannca avans 6'demisse, diger Akit Devletin Yetkili Kurumundan, yararlaniciya aym silre icin mevzuatina gore Odeyecegi meblaglardan, avans tutanm mahsup etmesini talep edebilir. Diger Akit Devletin Yetkili Kurumu kesintiyi yapar ve soz konusu meblagi talepte bulunan Akit Devlet Yetkili Kurumuna transfer eder. Madde 36 Odemelerde Kullamlacak Para Birimi (1) Bu Anlasma uyannca saglanacak yardimlara ili§kin odemeler, Yetkili Kurumun odemeyi yaptigi Akit Devletin para birinii ile yapilir. Bu §ekilde yapilan odcme, Yetkili Kurumu odeme yiikumiiilugiinden tlimliyle kurtanr. (2) Bu Anla§ma uyannca Akit Devletlerden birinin Yetkili Kurumu diger Akit Devletin kurumunca saglanan yardimlara iliskin gider iadesine yonelik mebiaglari 6'demeklc ^kiimlii ise, bor? ikinci devletin para birimi ile ifade olunur. Birinci Akit Devletin Yetkili Kurumu kendi para birimiyle odeme yaparak yukumiulugilnden kurtuiur. Madde 37 Anla^mazliklarm (^'oziimlenmesi (1) Akit Devletlerin yetkili makamlan bu Anlasmamn yorumlanmasinda ve uygulamnasinda ortaya 9ikan her tiirlii anla?mazliklan gdriismeler yoluyla ortaklasa 9oziimleyeceklerdir. (2) Eger bir anlajmazhk, bu maddenin birinci fikrasinda belirtildigi bicimde ve 6 ay icerisinde 9dzumlenemezse, Anla§marun temel prensipleri ve ruhuna uygun olarak coziimleyebilecek Akit 'I'araflarca olu§turulacak bir Ortak Komisyona gotiiriilur. Akit Devletler bu Ortak Komisyonun olu§umu ve 9ah§ma usulune ilisjdn kurallar ile Qyelerini birlikte kararlas.tiracaklardir. V. BOLUM i VE SON HUKUMLER Madde 38 Ge?ict Huktimler (1) Bu Anlasma, yiiriirluge girniesinden onceki donem i?in hicbir yardim hakki dogurmaz. (2) Bu Anla5manin yiiriirluge girmesinden once bir Akit Devletin mevzuatina gore gegen bir sigortahhk siiresi, bu Anla§ina hiikilmlerine gore dogan haklarm belirlenmesinde degerlendirilir. (3) Bu maddenin birinci fikra hiikmii sakh kalmak kaydiyla, bir sigorta olayi bu Anla§ma yiirurliige girdigi tarihten once meydana gelmi§ olsa dahi, bu Anlas.maya gore, bu olay nedeniyle bir hak dogar. (4) Yalni/. bu Anla?ma uyannca ddenmesi gereken herhangi bir yardim, ilgiiinin bu Anlas.ma hiikiimlerine uygun olarak talepte bulunmasi halinde, onceden tasfiye edilen haklar, bir toptan Sdemeye yer verilmemi§ olmasi kaydiyla, bu Anla§manm yiiriirliik tarihinden gccerli olarak ddenecektir. (5) Bu maddenin 4 iincii fikrasinda sozii edilen talep bu Anla§manm yiirurliik tarihinden Hibaren iki yil ifinde yapihrsa, bu Anlasmaya gore dogan haklar, Akit Devletlerin mevzuatlarmdaki hakkin dii§me.sine veya xaman a^imina ugramasma ili§kin hiikiimleri ilgili hakkinda uygulanmaksiztn, o tarihten itibaren kazamhr. iki yil gecjikten sonra yapilan taleplerde ise talep tarihi esas almir. Madtle 39 Onay ve Yiiriirliik Bu Anla$ma onaylanacak ve onay isjemini son olarak tamamlayan Akit Tarafm diplomatik kanaldan iletecegi bildiriminin almdigt ayi izleyen iiciincii aym birinci gimiinde yiirurliige girecektir. Madde 40 Anla$manm Siiresi ve Feshi Bu Anlasma siiresiz olarak yuriirlUkte kalacaktir. Akit Devletlerden biri, diger Akit Devlete en az alti ay onceden diplomatik yoldan yazili bildirimde bulunmak suretiyle Anla§mayi o yilm son giinii itibanyla feshedebilir. Madde 41 Kazamlmi§ Haklann Korunmasi (1) Bu Anlasmamn feshi halinde, Anlasma uyannca kazamlmi? olan haklar saklidir. (2) Bu Anlasmamn feshi halinde hentlz karara baglanmarms. yardim haklan ile ilgili tiini islemler, bu Anlasma hiikumlerine gore sonuflandinhr. Yukarida yer alan hiikilmleri tasdiken yetkili temsilciler isbu Anlasmayi imzalamis ve miihilrlemislerdir. Bu Anlasma, (^..."i^^Pl^r tariliinde . .^.rr^r.'Fi.'da, tiim metinler aym derecede ge9erli olmak iizere Tiirk9e, Karadagca ve Ingilizce dillerinde ikiser orijinal niisha olarak diizenlemnistir. Yorum farkhliklarmda Ingiiizce metin esas almacaktir. Turkiye Cumhuriyeti Adina Karachi^ Adina MANOVIC ve Sosyal Giivenlik Bakani