Türkiye-Libya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : 15591373-010.06.01-E.9713266 Konu : Türkiye-Libya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi 19/08/2020 GENELGE 2020/34 Türkiye Cumhuriyeti ile Libya Arap Cumhuriyeti arasında ilk olarak 20/3/1976 tarihinde imzalanan Sosyal Güvenlik Anlaşması 20/8/1976 tarihli ve 15683 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 1/10/1976 tarihinde yürürlüğe girmiş ve bu Anlaşma 31/8/1985 tarihine kadar yürürlükte kalmıştır. Türkiye Cumhuriyeti ile Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi arasında 13/9/1984 tarihinde Trablus'ta imzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi ise 11/3/1985 tarihli ve 18691 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 1/9/1985 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Sözleşmenin uygulanmasına ilişkin İdari Anlaşma 9/8/1985 tarihinde İstanbul'da imzalanarak 17 nci maddesine istinaden Sözleşme ile aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. BİRİNCİ KISIM GENEL AÇIKLAMALAR Sözleşme; tanımlar, uygulamada mütekabiliyet esası, diğer ülkede çalışan işçilerin tabi olacakları mevzuat, yürürlükten kalkan Anlaşmaya istinaden kazanılmış haklar, idari yardımlaşma, anlaşmazlıkların çözümlenmesi ve yürürlük maddelerinden oluşmaktadır. 1. Kavramlar Bu Genelgede geçen; 1. Akit taraflar: Türkiye Cumhuriyeti ile Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesini (Libya AHSC), 2. Bakanlık: Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığını, 3. Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumunu, 4. Mevzuat: Sosyal güvenlik yardımlarına ilişkin olarak akit taraf ülkelerinde yürürlükte bulunan mevzuat ile gelecekte yürürlüğe girecek olan kanun, tüzük ve yönetmelikleri, 5. Yetkili makam: Türkiye Cumhuriyeti bakımından Aile, Çalışma ve Sosyal Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Mithatpaşa Cad. No:7 Sıhhiye Çankaya/Ankara Telefon No: 0 312 458 77 99 Faks No: 0 312 432 12 45 E-Posta: ehgm_ysedb@sgk.gov.tr İnternet Adresi: www.sgk.gov.tr 10 Bilgi için: Erdoğan ÜVEDİ Daire Başkanı Hizmetler Bakanlığını, Libya AHSC bakımından Sosyal Güvenlik ilgili Genel Halk Komitesi Sekreterliğini, 6. Yetkili kurum: Mevzuatı uygulamakla görevli sosyal sigorta kurumunu, 7. Sözleşme: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Libya AHSC Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesini, 8. İdari Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti ile Libya AHSC Arasında İmzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin Uygulanmasına Dair İdari Anlaşmayı, 9. Yürürlükten Kaldırılan Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti ile Libya Arap Cumhuriyeti Arasında 20/3/1976 tarihinde imzalanan Sosyal Güvenlik Anlaşmasını, 10. Yürürlükten Kaldırılan Anlaşmanın Uygulanması Hakkındaki İdari Anlaşma: Yürürlükten Kaldırılan Anlaşma ile ilgili olarak Türkiye Cumhuriyeti ile Libya Arap Cumhuriyeti Arasında Arasında İmzalanan Sosyal Güvenlik Anlaşmasının Uygulama Şekilleri Hakkında İdari Anlaşmayı, 11. Daimi işçi: Akit taraflardan birinin vatandaşı olup, işveren tarafından diğer akit taraf ülkesinde proje uygulaması için gönderilen ve anılan işverenden ücret alan kimseyi, 12. Daimi olmayan işçi: Akit ülkelerden birinin vatandaşı olup, çalışılan ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına tabi olan kimseyi, 13. Sigorta hakları: Akit tarafların mevzuatında belirtilen aylıklar ve nakdi yardımları, 14. Ana ülke: İşçinin vatandaşı olduğu ülkeyi, 15. İşin yapıldığı ülke: İşçinin, toprakları üzerinde çalıştığı ülkeyi ifade eder. 2. Sözleşmenin Uygulama Alanı Sözleşmenin kişisel kapsamında akit taraflardan birinin vatandaşı olan işçiler yer almakta olup Sözleşme yalnızca, sigorta uygulaması bakımından işçilerin hangi ülke mevzuatına tabi kalacağına ilişkin hususları düzenlemektedir. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen emekli sandıkları, Sözleşme kapsamında olup Sözleşme hükümleri bu kapsamda çalışanlar hakkında da uygulanacaktır. Bu kapsamda çalışanlar ve aylık sahipleri hakkında Libya yetkili kurumları ile yapılacak yazışmalara Kurum aracılık yapacaktır. Ancak taleplerin düzenlenerek Kuruma intikal ettirilmesi ile ilgili işlemler, ilgili sandık tarafından gerçekleştirilecektir. İKİNCİ KISIM SÖZLEŞMENİN UYGULANMASI VE YAZIŞMALAR BİRİNCİ BÖLÜM UYGULANACAK MEVZUATIN BELİRLENMESİ İki ülke arasındaki bildirimlerin yapılması için kullanılanacak formülerlerin ihdası Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Mithatpaşa Cad. No:7 Sıhhiye Çankaya/Ankara Telefon No: 0 312 458 77 99 Faks No: 0 312 432 12 45 E-Posta: ehgm_ysedb@sgk.gov.tr İnternet Adresi: www.sgk.gov.tr 10 Bilgi için: Erdoğan ÜVEDİ Daire Başkanı için bir mutabakat bulunmadığından yürürlükte bulunan Sözleşmeye ilişkin bildirimler resmi yazışma yoluyla yapılacaktır. Diğer yandan yürürlükten kaldırılan Anlaşmadan doğan aylık haklarına ilişkin taleplerin iletilmesinde T/L rumuzlu formülerler kullanılacak olup anılan formülerler Kurum intranet sayfasında “Kurumsal/ Dokümanlar/ Yurtdışı/ Formülerler” bölümünde yayınlanmıştır. Formülerler, bu Genelgede yer alan açıklamalar doğrultusunda, bilgilerin doğruluğu kontrol edildikten sonra bilgisayar ortamında doldurularak onaylanacaktır. 1. Diğer Akit Tarafa Çalışan Daimi İşçilerin Tabi Olacağı Mevzuat İlgili hükümler Sözleşmenin 3 ve 4 üncü maddeleri, İdari Anlaşmanın 2, 3 ve 5 inci maddeleri Sözleşmenin 3 üncü maddesine göre diğer akit taraf ülkesinde daimi işçi statüsünde çalıştırılan kişiler ana ülkenin (vatandaşı olunan ülkenin) sigortasına tabi olup bu kişilerin yalnızca sağlık sigortası ile kısa vadeli sigorta primleri işin yapıldığı akit taraf mevzuatına göre ödenecektir. İdari Anlaşmanın 10 uncu maddesine göre Sözleşme kapsamında daimi işçi statüsünde çalışacak kimselere ilişkin listelerin ana ülke yetkili kurumunca düzenlenerek resmi mühürle tasdik edilmiş olması gerekmektedir. 1.1. Türk İşveren Tarafından Libya'da Çalıştırılan Türk İşçiler Sözleşmenin 3 üncü maddesi gereğince Libya'da Türk işveren tarafından istihdam edilen işçiler malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası kolları bakımından Türk mevzuatına tabi olacaklardır. Türk işveren tarafından Libya'da çalıştırılacak olan Türk işçilerin sigortalılığı hakkında Kurumun 22/2/2013 tarihli ve 2013/11 sayılı Genelgesi hükümleri uygulanacaktır. Libya'da çalışan daimi işçilerin hastalık, iş kazası ve doğumdan dolayı kısa vadede nakdi yardımları İdari Anlaşmanın 5 inci maddesinin (b) fıkrası gereğince Libya mevzuatına göre işveren tarafından ödenecektir. 1.2. Libyalı İşveren Tarafından Türkiye'de Çalıştırılan Libyalı İşçiler Sözleşmenin 3 üncü maddesi gereğince Türkiye'de Libyalı işveren tarafından çalıştırılan Libya vatandaşı işçiler malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları bakımından Libya mevzuatına tabidirler. İdari Anlaşmanın 2 nci maddesi gereğince bu kişiler Türk mevzuatı bakımından malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasından muaf tutulacak, söz konusu kişiler hakkında yalnızca kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanacaktır. Bu kişilere hastalık, iş kazası ve doğumdan dolayı kısa vadeli sigorta kapsamındaki nakdi yardımlar, Kurum tarafından ödenecektir. 2. Diğer Akit Tarafa Çalışan Daimi Olmayan İşçilerin Tabi Olacağı Mevzuat İlgili hükümler Sözleşmenin 5 inci maddesi, İdari Anlaşmanın 14 üncü maddesi Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Mithatpaşa Cad. No:7 Sıhhiye Çankaya/Ankara Telefon No: 0 312 458 77 99 Faks No: 0 312 432 12 45 E-Posta: ehgm_ysedb@sgk.gov.tr İnternet Adresi: www.sgk.gov.tr 10 Bilgi için: Erdoğan ÜVEDİ Daire Başkanı Akit tarafta çalışan daimi olmayan işçiler, işin yapıldığı ülkenin mevzuatına tabi olup bunların emeklilik primleri de dahil olmak üzere tüm primleri bu mevzuata göre ödenecektir. İKİNCİ BÖLÜM PRİMLERİN TRANSFER EDİLMESİ İdari Anlaşmanın 14 üncü maddesi gereğince akit taraflardan birinde daimi olmayan işçi statüsünde çalışan sigortalının ülkesine kesin dönüş yapmış olması koşuluyla kendisinin veya ölümü halinde hak sahibinin çalışılan ülkede 1/9/1985 tarihinden sonra adına yatırılmış olan primlerinin transferini talep etme hakkı mevcuttur. Bu çerçevede Türkiye'de daimi olmayan işçi statüsünde çalışan Libya vatandaşı bir kimsenin veyahut ölümü halinde bu kişinin mirasçılarının talebi halinde söz konusu primler talep sahibine iade edilecektir. Libya'da daimi olmayan işçi statüsünde çalışan Türk vatandaşlarının Libya'dan kesin olarak ayrılmış olmaları koşuluyla kendilerinin veyahut ölümleri halinde mirasçılarının, Libya'da yatan primlerin Türkiye'ye transfer edilmesini talep etme hakkı mevcuttur. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM AYLIK İŞLEMLERİ 1. Sözleşmeye Göre Aylık İşlemleri Sözleşmenin yürürlük tarihi olan 1/9/1985 tarihi itibariyle akit taraflarda geçirilen süreler birleştirilmek suretiyle herhangi bir aylık hakkı tespiti işlemi yapılmayacaktır. Ayrıca, bu Sözleşme kapsamına giren kişiler ve bunların hak sahibi aile fertleri, İdari Anlaşmanın 13 üncü maddesi gereğince her türlü aylık hakları için müracaatlarını yalnızca ana ülke yetkili kurumuna yapacaklardır. Bu çerçevede 1/9/1985 tarihinden sonra Libya'da Türk işveren tarafından çalıştırılan daimi işçiler ile bu işçilerin ölümü halinde hak sahipleri aylık haklarına ilişkin her türlü başvuruyu yalnızca Kuruma yapacaklardır. Libya'da çalışılan söz konusu sürelere ilişkin malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primleri Türk mevzuatına göre yatırılmış olduğundan bu kişiler hakkında sözleşme aylığı dosyası açılmayacak; kişilerin aylık taleplerine ilişkin işlemler sigortalının bağlı olduğu işyeri dosyasının bulunduğu ünite tarafından sonuçlandırılacaktır. Daimi işçi statüsünde Libya'da çalışması mevcut olan ve Kurumdan aylık talebinde bulunan kişiler adına Libya'da düzenlenmiş sağlık raporları İdari Anlaşmanın 12 nci maddesinin (b) fıkrası gereğince Türkiye'deki sağlık kurumlarınca düzenlenmiş sayılacaktır. 2.Yürürlükten Kaldırılan Anlaşmaya Göre Aylık İşlemleri Sözleşmenin 8 inci maddesine istinaden yürürlükten kaldırılan Anlaşma kapsamında bağlanmış olan malullük yaşlılık ve ölüm aylıklarının ödenmesine devam edilecektir. 2.1. Yürürlükten Kaldırılan Anlaşma Kapsamında Sürelerin Birleştirilmesi Sözleşmenin 10 uncu maddesi gereğince aylık hakkının belirlenmesinde diğer akit Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Mithatpaşa Cad. No:7 Sıhhiye Çankaya/Ankara Telefon No: 0 312 458 77 99 Faks No: 0 312 432 12 45 E-Posta: ehgm_ysedb@sgk.gov.tr İnternet Adresi: www.sgk.gov.tr 10 Bilgi için: Erdoğan ÜVEDİ Daire Başkanı tarafta 1/10/1976 ve 1/9/1985 (hariç) tarihleri arasında geçen sigortalılık süreleri dikkate alınmaktadır. İlgili hükümler Formüler Yürürlükten Kaldırılan Anlaşmanın 2 nci maddesi, Yürürlükten Kaldırılan Anlaşmanın Uygulama Şekilleri Hakkındaki İdari Anlaşmanın 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası T/L -1 Ortak Maaş Talep Formülleri T/L-2 Sigortalının Türkiye’deki hizmet süresini belirleyen formüller Türkiye ve Libya'da çalışmaları bulunan ve Türkiye'deki sigortalılık süresinin sigortalıya veya ölümü halinde hak sahibine aylık bağlanmasına yetmemesi durumunda sigortalının Libya'da 1/10/1976 ve 1/9/1985 (hariç) tarihleri arasında geçen sigortalılık süreleri Sözleşmenin 10 uncu maddesine göre birleştirilerek aylık hakkı belirlenecektir. Bu çerçevede ilgililerin talepleri doğrultusunda talebi alan sosyal güvenlik il müdürlüğü (SGİM)/ sosyal güvenlik merkezi (SGM) tarafından T/L-1 ve T/L-2 formülerleri doldurularak iki nüshası Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğüne (EHGM) gönderilecektir. Formülerlerin Libya yetkili kurumuna iletilmesi Libya'daki Türk Büyükelçiliği aracılığı ile yapıldığından söz konusu formülerlerin birer nüshası EHGM tarafından Bakanlık aracılığıyla Libya'daki Türk Büyükelçiliğine iletilecektir. 2.2. Yürürlükten Kaldırılan Anlaşma Kapsamında Aylık Bağlanması Yürürlükten Kaldırılan Anlaşmanın Uygulama Şekilleri Hakkındaki İdari Anlaşmanın 5 inci maddesine göre başvuru sahibinin aylığa hak kazanmasında sadece Türkiye’deki sigortalılık sürelerinin yeterli olması durumunda Türkiye'deki sigortalılık süreleri dikkate alınarak müstakil aylık tahsis edilecektir. Türkiye'deki sürelerin aylığa yetmemesi durumunda bu Genelgenin "2.1. Yürürlükten Kaldırılan Anlaşma Kapsamındaki Sürelerin Birleştirilmesi" başlığında belirtilen hususlar çerçevesinde süreler birleştirilerek toplam süre üzerinden aylık bağlanacaktır. Akit taraflardan birinin mevzuatına göre geçen sigortalılık sürelerinin aylık bağlamaya yetmemesi durumunda aylıkların hesaplanması Yürürlükten Kaldırılan Anlaşmanın Uygulanması Hakkındaki İdari Anlaşmanın 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre yapılacaktır. Buna göre sigortalının 1/10/1976 ile 1/9/1985 (hariç) tarihleri arasında Libya'da geçen sigortalılık süreleri, Türkiye'deki sigortalılık süreleri ile aynı zamana rastlamamak kaydıyla birleştirilecek ve aylık hakkının doğması durumunda Türkiye'de geçen prime esas kazançlar üzerinden aşağıdaki şekilde sözleşme aylığı (kısmi aylık) hesabı yapılacaktır: Sözleşme aylığı = Toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden hesaplanan teorik aylık x (Türkiye'de geçen toplam prim ödeme gün sayısı/ Türkiye ve Libya'da geçen toplam prim ödeme gün sayısı) Örnek: Türkiye'de Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında 1/4/1974 ile 1/1/1980 tarihleri arasında fasılalı olarak toplam 2000 gün, Libya'da ise 1/2/1980 ile 30/8/1985 tarihleri arasında fasılalı olarak toplam 1650 gün prim ödeme gün sayısı olan ve 20/7/2020 tarihinde aylık talebinde bulunan 1/1/1959 doğumlu erkek sigortalının yaşlılık aylığına hak Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Mithatpaşa Cad. No:7 Sıhhiye Çankaya/Ankara Telefon No: 0 312 458 77 99 Faks No: 0 312 432 12 45 E-Posta: ehgm_ysedb@sgk.gov.tr İnternet Adresi: www.sgk.gov.tr 10 Bilgi için: Erdoğan ÜVEDİ Daire Başkanı kazanabilmesi için gerekli olan 15 yıl sigortalılık, 3600 gün prim ve 55 yaş koşulunu yerine getirmesi gerekmektedir. için Buna göre Libya'daki sigortalılık süreleri de dikkate alınmak suretiyle toplam 3650 gün (2000+1650) üzerinden teorik aylık hesaplanacak ve bu aylığın 0,548 ile çarpımı (2000/3650) kısmi aylık olarak talep sahibine ödenecektir. ÜÇÜNCÜ KISIM SÖZLEŞME UYGULAMALARINA İLİŞKİN ORTAK VE DİĞER HUSUSLAR 1. Yürürlükten Kaldırılan Anlaşmaya İlişkin Hususlar Libya'daki mevcut iç karışıklık sebebiyle yürürlükten kaldırılan Anlaşmaya ilişkin iş ve işlemler konusunda Libya yetkili kurumları ile görüşme gerçekleştirilememektedir. Yine aynı sebeple Libya’daki Bakanlık temsilcilikleri de faaliyetlerini sürdürememektedir. Bu sebeple yürürlükten kaldırılan Anlaşma kapsamındaki her türlü aylık talep hakkına ilişkin ilgili formülerler düzenlenerek EHGM'ye gönderilecek olup bu talepler, aylık taleplerinin iletilmesine ilişkin olarak Bakanlık tarafından yeni bir bildirim yapılana kadar EHGM tarafından Bakanlığa iletilmek üzere muhafaza edilecektir. 2. Libya Makamları ile Yapılacak Yazışmalar Bakanlık tarafından bu konuda bir bildirim yapılana kadar Libya makamları ile bir yazışma yapılmayacak olup taleplere ilişkin işlemler söz konusu bildirimin yapılmasına kadar dosyasında muhafaza edilecektir. 3. Yürürlükten Kaldırılan Düzenlemeler Bu Genelgenin yayım tarihi itibariyle 20/9/1985 tarihli ve 3430 sayılı Türkiye - Libya A.H.S.C. Sosyal Güvenlik Sözleşmesi konulu Genelge yürürlükten kaldırılmıştır. Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim. İsmail YILMAZ Kurum Başkanı V. DAĞITIM: Gereği: Merkez ve Taşra Teşkilatına Bilgi: Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Mithatpaşa Cad. No:7 Sıhhiye Çankaya/Ankara Telefon No: 0 312 458 77 99 Faks No: 0 312 432 12 45 E-Posta: ehgm_ysedb@sgk.gov.tr İnternet Adresi: www.sgk.gov.tr 10 Bilgi için: Erdoğan ÜVEDİ Daire Başkanı