Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayınlanan "Çovid-19 Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi" ne aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
Duyuru
T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Çovid-19 Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi
- Tarih
Ekli belgeler
PDF DokümanPDF · Arşiv belgesi Aç ↗Ekli belgenin metni: Doküman
COVID-19
SALGIN YÖNETİMİ VE
ÇALIŞMA REHBERİ
Bilimsel Danışma Kurulu Çalışması
6 Eylül 2021
COVID-19
SALGIN YÖNETİMİ VE
ÇALIŞMA REHBERİ
Bilimsel Danışma Kurulu Çalışması
6 Eylül 2021
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
3
İÇINDEKILER
1. AVM VE AVM İÇINDEKI İŞ YERLERINDE
ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER............................................................................................23
1.1. AVM’deki İş Yerlerine Yönelik Önlemler..................................................................................23
1.2. Müşterilere Yönelik Önlemler........................................................................................................24
1.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler...................................................................................25
1.4. Güvenlik Görevlilerini Korumaya Yönelik Önlemler......................................................25
1.4.1. İki metreden uzak temas (Düşük riskli çalışma alanı).....................................25
1.4.2. İki metreden yakın temas (Orta riskli çalışma alanı)....................................... 26
1.5. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma.................................................... 26
1.6. AVM Giriş – Çıkış Kapıları ve Genel Alanlara Yönelik Önlemler............................27
1.7. AVM’lerde Ortam Havalandırmasına Yönelik Önlemler............................................. 29
1.8. Mal Kabul Alanlarına Yönelik Önlemler................................................................................. 29
2. BERBER, KUAFÖR VE GÜZELLIK SALONLARINDA ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER.......................................................................................................................................... 31
2.1. Genel Önlemler........................................................................................................................................ 31
2.2. İş Yerine Yönelik Önlemler............................................................................................................... 31
2.3. Müşterilere Yönelik Önlemler........................................................................................................33
2.4. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler..................................................................................33
2.5. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma....................................................34
3. AYAKKABI VE ÇANTA SATIŞI YAPAN
ESNAFLARIN ALMASI GEREKEN ÖNLEMLER...................................................................37
3.1. İş Yerine Yönelik Önlemler...............................................................................................................37
3.2. Müşterilere Yönelik Önlemler....................................................................................................... 38
3.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler................................................................................. 38
3.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma................................................... 39
4. BAKKALLARIN ALMASI GEREKEN ÖNLEMLER.................................................................. 41
4.1. İş Yerine Yönelik Önlemler............................................................................................................... 41
4.2. Müşterilere Yönelik Önlemler....................................................................................................... 41
4.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler..................................................................................42
4.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma....................................................42
5. BÜFE, KANTIN VE BAYILERDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER............................45
5.1. İş Yerine Yönelik Önlemler.............................................................................................................. 45
4
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
5.2. Müşterilere Yönelik Önlemler...................................................................................................... 46
5.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler................................................................................. 46
5.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma................................................... 46
5.5. COVID-19 Kapsamında Büfelerde Alınması Gereken Önlemler.........................47
5.5.1. İş Yerine Yönelik Önlemler..................................................................................................47
5.5.2. Müşterilere Yönelik Önlemler......................................................................................... 48
5.5.3. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu veHavalandırma....................................... 48
6. KASAP, MANAV, KURUYEMIŞÇI, BALIKÇI VE DIĞER GIDA SATIŞ YERLERINDE
ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER............................................................................................ 51
6.1. İş Yerine Yönelik Önlemler............................................................................................................... 51
6.2. Müşterilere Yönelik Önlemler.......................................................................................................52
6.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler..................................................................................52
7. KITAP VE KIRTASIYE MAĞAZALARINDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER........55
7.1. İş Yerine Yönelik Önlemler............................................................................................................... 55
7.2. Müşterilere Yönelik Önlemler....................................................................................................... 56
7.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler.................................................................................. 56
7.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma.....................................................57
8. KONFEKSIYON, GIYIM MAĞAZALARI VE TUHAFIYELERDE ALINMASI
GEREKEN ÖNLEMLER...................................................................................................................59
8.1. İş Yerine Yönelik Önlemler.............................................................................................................. 59
8.2. Müşterilere Yönelik Önlemler......................................................................................................60
8.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler.................................................................................60
8.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma....................................................61
9. KUYUMCU, BIJUTERI VE SAATÇILERDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.......63
9.1. İş Yerine Yönelik Önlemler.............................................................................................................. 63
9.2. Müşterilere Yönelik Önlemler...................................................................................................... 64
9.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler................................................................................. 64
9.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma .................................................. 65
10. OYUNCAK MAĞAZALARINDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER...........................67
10.1. İş Yerine Yönelik Önlemler............................................................................................................ 67
10.2. Müşterilere Yönelik Önlemler....................................................................................................68
10.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler..............................................................................68
10.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma ...............................................69
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
5
11. PAZAR YERLERİNDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.............................................. 71
11.1. Pazar Yerlerinde Alınacak Önlemler....................................................................................... 71
11.2. Pazar Yerlerinde Müşterilere Yönelik Önlemler.............................................................72
11.3. Pazarcı Esnafına Yönelik Önlemler..........................................................................................72
11.4. Lavabo ve Tuvaletler..........................................................................................................................73
12. TERZI, AYAKKABI TADILAT İŞLETMELERI VE
KURU TEMIZLEMECILERDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER...............................75
12.1. İş Yerine Yönelik Önlemler.............................................................................................................75
12.2. Müşterilere Yönelik Önlemler.....................................................................................................75
12.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler .............................................................................. 76
12.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma..................................................77
13. TICARI TAKSILER VE TAKSI DURAKLARINDA ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER .........................................................................................................................................79
13.1. Ticari Taksi Duraklarında Alınması Gereken Önlemler............................................. 79
13.2. Ticari Taksideki Müşteriler İçin Alınması Gereken Önlemler............................... 79
13.3. Ticari Taksi Şoförleri İçin Alınması Gereken Önlemler.............................................80
13.4. Ticari Taksilerde Havalandırma, Temizlik ve Dezenfeksiyon..............................80
14. KENT İÇİ ULAŞIM ARAÇLARI (MİNİBÜSLER, DOLMUŞLAR, HALK
OTOBÜSLERİ, BELEDİYE OTOBÜSLERİ VE DİĞERLERİ)İLE İLGİLİ ALINMASI
GEREKEN ÖNLEMLER...................................................................................................................81
14.1. Şoförler İçin Alınması Gereken Önlemler...........................................................................81
14.2. Yolcular İçin Alınması Gereken Önlemler...........................................................................81
14.3. Araçlarda Havalandırma, Temizlik ve Dezenfeksiyon.............................................. 82
15. MADENLERDE ALINACAK ÖNLEMLER.................................................................................83
15.1. Salgın ile İlgili Önlemler Alınırken Göz Önünde Bulundurulması Gereken
Temel Noktalar...................................................................................................................................... 83
15.2. Önlemlerde Göz Önüne Alınacak Temel Prensipler................................................. 83
15.3. Alınacak Önlemler ve Yapılacak Uygulamalar.............................................................. 84
15.3.1. İş Yerinde COVID-19 Salgını Kontrolü Amacıyla Sorumlu Bir
Görevlinin Belirlenmesi .................................................................................................... 84
15.3.2. İş Yerinde Çalışanlar Arasında COVID-19 Bulaşmasını Engellemek
İçin Önlemlerin Alınması................................................................................................... 84
15.3.3. İş Yerinde Çalışanlar Arasında COVID-19 ile Uyumlu Şikâyetleri
(Ateş, Öksürük veya Solunum Sıkıntısı) Olan Kişiler Olması
6
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
Durumunda Alınacak Önlemler..................................................................................90
16. ŞANTIYELERDE ALINACAK ÖNLEMLER..............................................................................91
16.1. Salgın ile İlgili Önlemler Alınırken Göz Önünde Bulundurulması Gereken
Temel Noktalar.......................................................................................................................................91
16.2. Önlemlerde Göz Önüne Alınacak Temel Prensipler..................................................91
16.3. Alınacak Önlemler ve Yapılacak Uygulamalar.............................................................. 92
16.3.1. İş Yerinde COVID-19 Salgını Kontrolü Amacıyla Sorumlu Bir
Görevlinin Belirlenmesi .................................................................................................... 92
16.3.2. İş Yerinde Çalışanlar Arasında COVID-19 Bulaşmasını Engellemek
İçin Önlemlerin Alınması................................................................................................... 92
16.3.3. İş Yerinde Çalışanlar Arasında COVID-19 ile Uyumlu Şikâyetleri
(Ateş, Öksürük veya Solunum Sıkıntısı) Olan Kişiler Olması
Durumunda Alınacak Önlemler.................................................................................. 97
17. BEYAZ EŞYA VE MOBILYA MAĞAZALARINDA ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER......................................................................................................................................... 99
17.1. İş Yerine Yönelik Önlemler............................................................................................................99
17.2. Müşterilere Yönelik Önlemler.....................................................................................................99
17.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler.............................................................................100
17.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma................................................100
18. KOZMETIK VE PARFÜMERI MAĞAZALARINDA ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER....................................................................................................................................... 103
18.1. İş Yerine Yönelik Önlemler..........................................................................................................103
18.2. Müşterilere Yönelik Önlemler..................................................................................................104
18.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler.............................................................................104
18.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma...............................................105
19. AKARYAKIT İSTASYONLARINDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER................... 107
19.1. İş Yerine Yönelik Önlemler..........................................................................................................107
19.2. Müşterilere Yönelik Önlemler..................................................................................................108
19.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler.............................................................................108
19.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma............................................... 110
19.4.1. Lavabo ve Tuvaletler......................................................................................................... 110
20. MARKET VE SÜPERMARKETLERDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER............113
20.1. İş Yerine Yönelik Önlemler..........................................................................................................113
20.2. Müşterilere Yönelik Önlemler..................................................................................................114
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
7
20.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler.............................................................................114
20.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma...............................................115
21. OTO YIKAMALARDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.............................................119
21.1. İş Yerine Yönelik Önlemler...........................................................................................................119
21.2. Müşterilere Yönelik Önlemler...................................................................................................119
21.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler..............................................................................119
21.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma...............................................120
22. OTO SERVIS, TAMIRHANELER VE LASTIKÇILERDE ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER........................................................................................................................................121
22.1. Oto Servislerinde (10 ve üzeri çalışanı olan) Alınması Gereken
Önlemler...................................................................................................................................................121
22.1.1. İş Yerine Yönelik Önlemler..............................................................................................121
22.1.2. Müşterilere Yönelik Önlemler......................................................................................121
22.1.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler.................................................................121
22.1.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma.................................. 122
22.2. Tamirhanelerde (10’un altında çalışanı olan) Alınması Gereken
Önlemler.................................................................................................................................................. 123
22.2.1. İş Yerine Yönelik Önlemler............................................................................................ 123
22.2.2. Müşterilere Yönelik Önlemler..................................................................................... 123
22.2.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler............................................................... 123
22.2.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma................................. 124
23. OTO GALERI VE OTO KIRALAMA İŞLETMELERINDE ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER........................................................................................................................................125
23.1. İş Yerine Yönelik Önlemler.......................................................................................................... 125
23.2. Müşterilere Yönelik Önlemler.................................................................................................. 125
23.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler............................................................................126
23.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma...............................................126
24. OFIS VE BÜRO SISTEMINDE FAALIYET GÖSTEREN TÜM İŞLETMELERDE
ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER......................................................................................... 129
24.1. İş Yerine Yönelik Önlemler......................................................................................................... 129
24.2. Müşterilere Yönelik Önlemler.................................................................................................. 129
24.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler............................................................................130
24.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma...............................................130
25. EMLAKÇILAR VE GAYRIMENKUL DANIŞMANLIK OFISLERINDE ALINMASI
8
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
GEREKEN ÖNLEMLER.................................................................................................................133
25.1. İş Yerine Yönelik Önlemler......................................................................................................... 133
25.2. Müşterilere Yönelik Önlemler.................................................................................................. 133
25.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler............................................................................ 134
25.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma............................................... 135
26. ELEKTRONIK VE TELEKOMÜNIKASYON MAĞAZALARINDA ALINMASI
GEREKEN ÖNLEMLER.................................................................................................................137
26.1. İş Yerine Yönelik Önlemler......................................................................................................... 137
26.2. Müşterilere Yönelik Önlemler................................................................................................. 137
26.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler............................................................................138
26.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma..............................................139
27. TESISATÇILARDA (ELEKTRIK, SU, DOĞALGAZ VB.) ALINACAK ÖNLEMLER.141
27.1. İş Yerine Yönelik Önlemler...........................................................................................................141
27.2. Müşterilere Yönelik Önlemler.................................................................................................. 142
27.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler............................................................................. 142
27.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma............................................... 143
28. PERSONEL SERVIS ARAÇLARIYLA İLGILI ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.145
28.1. Şoförler İçin Alınması Gereken Önlemler........................................................................ 145
28.2. Yolcular İçin Alınması Gereken Önlemler....................................................................... 145
28.3. Servislerde Havalandırma, Temizlik ve Dezenfeksiyon.......................................146
29. RESTORAN, LOKANTA, KAFE PASTANE, BÖREKÇI, TATLICI VE İÇERISINDE
YEME-İÇME HIZMETI SUNAN İŞLETMELERDE ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER........................................................................................................................................147
29.1. Genel Kurallar...................................................................................................................................... 147
29.2. Müşteri Kabulü................................................................................................................................... 147
29.3. Yemek Salonu ve Genel Kullanım Alanları....................................................................148
29.4. Personel..................................................................................................................................................149
29.5. Mutfak, Pişirme ve Servis Alanları ......................................................................................150
29.6. Lavabo ve Tuvaletler......................................................................................................................151
29.7. Genel Temizlik ve Bakım...............................................................................................................151
29.8. İşletme Araçları ................................................................................................................................ 152
30. SPOR SALONLARI VE SPOR MERKEZLERİNDE ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER........................................................................................................................................153
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
9
30.1. Spor Salonlarında Alınması Gereken Genel Önlemler.......................................... 153
30.2. Müşterilere Yönelik Önlemler................................................................................................. 155
30.3. Personele Yönelik Önlemler.................................................................................................... 155
30.4. Spor Salonlarının Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu ve Havalandırılması.. 156
31. KAHVE / KIRAATHANELER İLE İLGİLİ ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER....... 159
31.1. Kahve/Kıraathaneler İle İlgili Alınması Gereken Genel Önlemler.................159
31.2. Müşterilere Yönelik Önlemler..................................................................................................160
31.3. Personele Yönelik Önlemler......................................................................................................161
31.4. Kahve/Kıraathanelerin Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu ve
Havalandırılması..................................................................................................................................161
32. KARAYOLU TAŞIMACILIĞI, DEMİRYOLU TAŞIMACILIĞI, DENİZYOLU YOLCU
TAŞIMACILIĞI İLE İLGİLİ ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.................................... 163
32.1. Alınması Gereken Genel Önlemler......................................................................................163
32.2. Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu, Havalandırılması
ile İlgili Önlemler................................................................................................................................164
32.3. Çalışanlara Yönelik Alınması Gereken Önlemler.......................................................166
32.4. Yolculara Yönelik Alınması Gereken Önlemler...........................................................166
33. SİTE HAVUZLARINDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER........................................ 169
33.1. Çalışan Personele Yönelik Önlemler..................................................................................169
33.2. Havuzlarda Çalışan Cankurtaranlara Yönelik Önlemler....................................... 170
33.3. Site Sakinlerine Yönelik Önlemler.........................................................................................171
33.4. Havuzlarda Genel Önlemler..................................................................................................... 172
33.5. Havuzların Temizliği ve Dezenfeksiyonu ....................................................................... 172
34. PLAJ VE YÜZME ALANLARINDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER...................175
34.1. Plajlar ve Yüzme Alanlarında Çalışan Personele Yönelik Önlemler............ 175
34.2. Plaj ve Yüzme Alanlarında Çalışan Cankurtaranlara Yönelik Önlemler...176
34.3. Plaj ve Yüzme Alanlarını Kullanan Kişilere Yönelik Önlemler..........................176
34.4. Plaj ve Yüzme Alanlarında Genel Önlemler.................................................................. 177
34.5. Plajlar ve Yüzme Alanlarında Ortam Düzenlemesi ................................................ 177
34.6. Plajlar ve Yüzme Alanlarının Temizliği ve Dezenfeksiyonu .............................. 178
35. KÜTÜPHANELERDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.............................................181
35.1. Kütüphanelerde Alınması Gereken Genel Önlemler...............................................181
35.2. Kütüphane Kullanıcılarına Yönelik Önlemler............................................................... 182
10
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
35.3. Çalışanlara Yönelik Önlemler..................................................................................................183
35.4. Kütüphanelerde Yemekhane Bulunması Durumunda Alınması Gereken
Önlemler..................................................................................................................................................183
35.5. Kütüphanelerde Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu,
Havalandırılması.................................................................................................................................184
36. ÇAY BAHÇELERİNDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.......................................... 187
36.1. Çay Bahçelerinde Alınması Gereken Genel Önlemler..........................................187
36.2. Müşterilere Yönelik Önlemler.................................................................................................188
36.3. Personele Yönelik Önlemler....................................................................................................189
36.4. Çay bahçelerinin Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu ve Havalandırılması..189
37. DERNEK LOKALLERİNDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER..................................191
37.1. Dernek Lokallerinde Alınması Gereken Genel Önlemler.....................................191
37.2. Dernek Üyeleri ve Misafirlerine Yönelik Önlemler................................................... 192
37.3. Personele Yönelik Önlemler.....................................................................................................193
37.4. Dernek Lokallerinin Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu ve
Havalandırılması.................................................................................................................................193
38. YÜRÜME ALANLARINDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER................................. 195
39. GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA BAĞLI KAMPLARDA ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER........................................................................................................................................197
39.1. Kamplarda Alınması Gereken Genel Önlemler.......................................................... 197
39.1.1. Seyahat sırasında alınması gereken önlemler............................................... 197
39.1.2. Kampların içinde alınması gereken önlemler................................................198
39.2. Kamp Alanlarında Çalışanlara Yönelik Önlemler.....................................................200
39.3. Kamp Kullanıcılarına Yönelik Önlemler...........................................................................201
39.4. Kamplarda Yemekhanede Alınması Gereken Önlemler.....................................201
39.5. Kamplarda Genel Temizlik Kuralları ..................................................................................202
40. GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA BAĞLI GENÇLİK MERKEZLERİNDE
ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.........................................................................................205
40.1. Gençlik Merkezlerinde Alınması Gereken Genel Önlemler............................. 205
40.2. Çalışanlara Yönelik Önlemler..................................................................................................207
40.3. Öğrencilere Yönelik Önlemler............................................................................................... 208
40.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırması......................................... 208
41. MİLLET KIRAATHANELERİNDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER......................211
41.1. Millet Kıraathanelerinde Alınması Gereken Genel Önlemler ...........................211
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
11
41.2. Kurslar ve Kurs/seminer Salonlarında Alınması Gereken Önlemler.......... 212
41.3. Kafeterya Bulunması Durumunda Alınması Gereken Önlemler.................... 212
41.4. Millet Kıraathanesi Ziyaretçilerine Yönelik Önlemler............................................. 212
41.5. Çalışanlara Yönelik Önlemler................................................................................................... 213
41.6. Millet Kıraathanelerinde Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi,
Dezenfeksiyonu, Havalandırılması....................................................................................... 213
42. MESLEKİ EĞİTİM MERKEZLERİ, OLGUNLAŞMA ENSTİTÜLERİ VE HALK
EĞİTİM MERKEZLERİNDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.................................215
42.1. Kurslar Açılmadan Önce Alınması Gereken Önlemler.......................................... 215
42.2. Kurslar Açıldıktan Sonra Alınması Gereken Önlemler...........................................216
43. KREŞLERDE, GÜNDÜZ BAKIMEVLERİNDE VE OKUL ÖNCESİ EĞİTİM
KURUMLARINDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.................................................. 219
43.1. Girişte Alınması Gereken Önlemler..................................................................................... 219
43.2. Kurumlarda Alınması Gereken Genel Önlemler........................................................220
43.2.1. Temizlik ve Dezenfeksiyon ile İlgili Önlemler................................................. 221
43.2.2. Oyuncakların temizliği.....................................................................................................222
43.2.3. El hijyeninin sağlanması.................................................................................................222
43.2.4. Yiyecek hazırlama ve servisi.......................................................................................223
43.3. Çalışanlara Yönelik Önlemler..................................................................................................223
43.4. Çocuklara Yönelik Önlemler....................................................................................................224
43.4.1. Bebek ve küçük çocukların bakımında alınacak önlemler..................224
44. MÜZELERDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER........................................................... 227
44.1. Müzelerde Alınması Gereken Genel Önlemler...........................................................227
44.2. Müze Ziyaretçilerine Yönelik Önlemler............................................................................228
44.3. Çalışanlara Yönelik Önlemler..................................................................................................228
44.4. Müzelerde Yemekhane Bulunması Durumunda Alınması Gereken
Önlemler..................................................................................................................................................229
44.5. Müzelerde Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu,
Havalandırılması.................................................................................................................................229
45. ÖREN YERLERİNDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER..............................................231
45.1. Ören Yerlerinde Alınması Gereken Genel Önlemler............................................... 231
45.2. Ören Yerleri Ziyaretçilerine Yönelik Önlemler.............................................................232
45.3. Çalışanlara Yönelik Önlemler..................................................................................................232
45.4. Ören yerlerinde Yemekhane Bulunması Durumunda Alınması Gereken
12
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
Önlemler..................................................................................................................................................233
45.5. Ören yerlerinde Kapalı Alanların Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu,
Havalandırılması.................................................................................................................................233
46. KAPLICALARDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.................................................... 235
46.1. Çalışan Personele Yönelik Önlemler..................................................................................235
46.2. Kaplıcalarda Çalışan Sağlık Personeline Yönelik Önlemler............................ 236
46.3. Kaplıcaları Kullanan Müşterilere Yönelik Önlemler............................................... 236
46.4. Kaplıcalarda Alınması Gereken Genel Önlemler......................................................237
46.5. Kaplıcalarda Ortam Düzenlemesi ......................................................................................238
46.6. Kaplıcaların Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırılması..........................239
47. HAMAM, SAUNA, BUHAR ODALARI İLE KAPALI HAVUZ VE JAKUZİLERDE
ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER..........................................................................................241
47.1. Çalışan Personele Yönelik Önlemler.................................................................................. 241
47.2. Kapalı Havuzlarda Çalışan Cankurtaranlara Yönelik Önlemler.......................242
47.3. Hamam, Sauna, Buhar Odaları ile Kapalı Havuz ve Jakuzileri Kullanan
Müşterilere Yönelik Önlemler...................................................................................................243
47.4. Hamam, Sauna, Buhar Odaları ile Kapalı Havuz ve Jakuzilerde Genel
Önlemler..................................................................................................................................................244
47.5. Hamam, Sauna, Buhar Odaları ile Kapalı Havuz ve Jakuzilerde Ortam
Düzenlemesi ........................................................................................................................................244
47.6. Hamam, Sauna, Buhar Odaları ile Kapalı Havuz ve Jakuzilerin Temizliği,
Dezenfeksiyonu ve Havalandırılması..................................................................................245
48. GİYİM, SÜS EŞYASI PAZARLARINDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.......... 247
48.1. Giyim, Süs Eşyası Pazarlarında Alınacak Genel Önlemler.................................247
48.2. Müşterilere Yönelik Önlemler................................................................................................ 248
48.3. Esnafa Yönelik Önlemler............................................................................................................ 248
48.4. Lavabo ve Tuvaletler.....................................................................................................................249
49. DENİZ KENARLARINDA VE PLAJLARDA OLTA BALIKÇILIĞINDA ALINMASI
GEREKEN ÖNLEMLER.................................................................................................................251
50. OPTİSYENLİK MÜESSESELERİ İLE İLGİLİ ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.253
50.1. İş Yerinde Personeli Korumaya Yönelik Önlemler...................................................253
50.2. Müşterilere Yönelik Önlemler.................................................................................................254
50.3. Çalışma Sürecine Yönelik Önlemler...................................................................................255
50.4. İş yerlerinde Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu ve
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
13
Havalandırılması,............................................................................................................................... 256
51. GIDA SANAYİ VE ÜRETİM TESİSLERİ İLE İLGİLİ ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER....................................................................................................................................... 259
51.1. İşletmelere Yönelik Önlemler...................................................................................................259
51.2. Ofis ve Benzeri İş Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler ................................259
51.3. Üretim Alanlarında Alınması Gereken Önlemler......................................................260
51.4. Paketleme Alanlarında Alınması Gereken Önlemler.............................................260
51.5. Asansörlerde Alınması Gereken Önlemler...................................................................260
51.6. Yemekhanede Alınması Gereken Önlemler................................................................260
51.7. Dinlenme Odaları, Soyunma Odalarında Alınması Gereken Önlemler.....261
51.8. Yatakhanelerde Alınması Gereken Önlemler..............................................................261
51.9. Banyo ve duşlarda Alınması Gereken Önlemler.......................................................261
51.10. Mescidlerde Alınması Gereken Önlemler..................................................................262
51.11. Servis Araçlarında Alınması Gereken Önlemler ......................................................262
51.12. Çalışanlara Yönelik Önlemler................................................................................................ 263
51.12.1. Güvenlik Görevlilerini Korumaya Yönelik Önlemler................................ 264
51.13. İşletmelerin Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma.............. 265
51.14. Atık Yönetimi ..................................................................................................................................... 266
52. GIDA DIŞI SANAYİ VE ÜRETİM TESİSLERİ İLE İLGİLİ ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER ......................................................................................................................................267
52.1. İşletmelere Yönelik Önlemler................................................................................................. 267
52.2. Ofis ve Benzeri İş Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler ............................... 267
52.3. Üretim Alanlarında Alınması Gereken Önlemler...................................................... 267
52.4. Paketleme Alanlarında Alınması Gereken Önlemler............................................ 268
52.5. Asansörlerde Alınması Gereken Önlemler................................................................... 268
52.6. Yemekhanede Alınması Gereken Önlemler................................................................ 268
52.7. Dinlenme Odaları, Soyunma Odalarında Alınması Gereken Önlemler.... 269
52.8. Yatakhanelerde Alınması Gereken Önlemler............................................................. 269
52.9. Banyo ve duşlarda Alınması Gereken Önlemler...................................................... 269
52.10. Mescidlerde Alınması Gereken Önlemler...................................................................270
52.11. Servis Araçlarında Alınması Gereken Önlemler .....................................................270
52.12. Çalışanlara Yönelik Önlemler................................................................................................ 271
52.12.1. Güvenlik Görevlilerini Korumaya Yönelik Önlemler.................................272
14
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
52.13. İşletmelerin Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma..............273
52.14. Atık Yönetimi ..................................................................................................................................... 274
53. AÇIK ALANLARDA YAPILACAK KONSERLERDE ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER....................................................................................................................................... 275
53.1. Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Alınması Gereken Genel
Önlemler..................................................................................................................................................275
53.2. Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Gişe, Bekleme Alanı ve Giriş-Çıkış
Kapılarına Yönelik Önlemler......................................................................................................275
53.3. Konser Alanında Alınması Gereken Önlemler............................................................ 276
53.4. Kulislere Alınması Gereken Önlemler.............................................................................. 276
53.5. Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Katılımcı/İzleyicilerde Alınması
Gereken Önlemler ...........................................................................................................................277
53.6. Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Görevli Personel Alınması Gereken
Önlemler .................................................................................................................................................277
53.7. Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu
ve Havalandırma................................................................................................................................278
53.8. Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Lavabo ve Tuvaletlerde Alınması
Gereken Önlemler............................................................................................................................279
53.9. Konser Sonrası Alınması Gereken Önlemler................................................................279
54. KURBAN BAYRAMI VE ÖNCESİNDE HAYVAN SATIŞ YERLERİNE YÖNELİK
ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER......................................................................................... 281
54.1. Hayvan Satış Yerlerine Yönelik Genel Önlemler........................................................ 281
54.2. Müşterilerin Uyması Gereken Önlemler..........................................................................282
54.3. Satıcıların Uyması Gereken Önlemler...............................................................................283
54.4. Satışa Sunulan Hayvanlar İçin Alınması Gereken Önlemler.............................283
54.5. Hayvan Kesim Yerleri/Kesimhanelerde Alınması Gereken Önlemler......283
54.6. Lavabo ve Tuvaletlerde Alınması Gereken Önlemler.......................................... 285
55. ÖZEL EĞİTİM VE REHABİLİTASYON MERKEZLERİNDE ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER ......................................................................................................................................287
55.1. Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde Alınması Gereken Genel
Önlemler .................................................................................................................................................287
55.2. Servislerde Alınması Gereken Önlemler.........................................................................287
55.3. Kurumda Alınması Gereken Genel Önlemler............................................................. 288
55.4. Kurumda Çalışan Personele Yönelik Alınması Gereken Önlemler:............ 290
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
15
55.5. Engelli Öğrencilere Yönelik Alınması Gereken Önlemler:................................. 291
55.6. Kurumda Temizlik, Dezenfeksiyon, Havalandırma ile İlgili Alınması
Gereken Önlemler............................................................................................................................292
56. PARK/BAHÇE, REKREASYON VE MESİRE ALANLARININ KULLANIMINDA
ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER......................................................................................... 295
56.1. Park/Bahçe, Rekreasyon ve Mesire Alanlarında Alınması Gereken Genel
Önlemler..................................................................................................................................................295
56.2. Semt Park/Bahçelerinde ve Özel Sınırla Çevrilmemiş Park ve Mesire
Alanlarında Alınması Gereken Önlemler..........................................................................295
56.3. Sınırları çevrilmiş, giriş çıkışı kontrollü Park/Bahçe, Rekreasyon ve Mesire
Alanlarının Giriş ve Çıkışlarında Alınması Gereken Önlemler...........................295
56.4. Park/Bahçe, Rekreasyon ve Mesire Alanlarında Ziyaretçilere Yönelik
Önlemler..................................................................................................................................................297
56.5. Park/Bahçe, Rekreasyon ve Mesire Alanlarında Görevli Personele
Yönelik Önlemler...............................................................................................................................297
56.6. Park/Bahçe, Rekreasyon ve Mesire Alanlarında Ortam Temizliği,
Dezenfeksiyonu ................................................................................................................................ 298
57. KURUM İÇİ DÜŞÜK KATILIMLI TOPLANTILARDA ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER.......................................................................................................................................299
57.1. Genel Önlemler.................................................................................................................................. 299
57.2. Toplantı Salonu ve Katılımcılara Yönelik Alınması Gereken Önlemler.....300
58. NİKAH VE DÜĞÜNLERDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER................................303
58.1. Genel Önlemler ................................................................................................................................ 303
58.2. Nikah ve Düğün Salonlarında Görevli Personele Yönelik Önlemler ........ 305
58.3. Nikah Salonlarında Süreç Yönetimi ve Davetlilere Yönelik Alınması
Gereken Önlemler...........................................................................................................................306
58.4. Düğün Salonlarında Süreç Yönetimi ve Davetlilere Yönelik Alınması
Gereken Önlemler........................................................................................................................... 307
58.5. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırması.........................................308
59. COVID-19 KAPSAMINDA KLİMA/İKLİMLENDİRME SİSTEMLERİNDE
ALINACAK ÖNLEMLER...............................................................................................................311
59.1. Klima Sistemleri..................................................................................................................................311
59.2. Genel Önlemler................................................................................................................................. 312
59.3. Hastane İklimlendirme Sistemlerinde Alınacak Önlemler................................ 314
59.3.1. Negatif Basınçlı Hasta Odaları .................................................................................. 314
16
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
59.3.2. Negatif Basınçlı Yoğun Bakım Odaları ............................................................... 314
59.3.3. Hasta Odaları Klima Tesisatında Alınacak Önlemler................................ 315
59.3.4. Hastanelerin Genel Kullanıma Açık Alanlarında Klima Kullanımı .. 315
59.4. Hastane Dışındaki Ortamlarda İklimlendirme Sistemlerinde Alınacak
Önlemler..................................................................................................................................................316
59.4.1. AVM, Ofis, Tiyatro ve Sinema Solonu Klima Tesisatında Alınacak
Önlemler.....................................................................................................................................316
59.4.2. Restoran Klima Tesisatında Alınacak Önlemler ..........................................316
59.4.3. Otel Klima Tesisatında Alınacak Önlemler ...................................................... 317
59.4.3.1. Otel Odaları ............................................................................................................317
59.4.3.2. Otel Genel Alanları Klima Tesisatı ...........................................................317
59.4.4. Metrolarda Alınacak Önlemler ................................................................................318
59.4.5. Toplu Taşıma Araçlarında Alınacak Önlemler ..............................................318
59.4.6. Cami ve İbadethanelerde Alınacak Önlemler...............................................319
59.4.7. Toplu Kullanıma Açık Tuvaletlerde Alınacak Önlemler .........................319
59.4.8. Konutlarda Klima kullanımı.........................................................................................319
60. COVID-19 KAPSAMINDA KREDI VE YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE BAĞLI
YURTLARDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.............................................................321
60.1. Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne Bağlı Yurtlarda Alınması Gereken
Genel Önlemler ................................................................................................................................. 321
60.2. Yurt İdari Ofislerinde Alınması Gereken Önlemler .................................................322
60.3. Yatakhanelerde Alınması Gereken Önlemler.............................................................323
60.4. Yemekhanede Alınması Gereken Önlemler................................................................324
60.5. Kantin ve Kafeteryalarda Alınması Gereken Önlemler........................................324
60.6. Okuma ve Çalışma Salonlarında Alınması Gereken Önlemler......................325
60.7. Kapalı spor salonlarında Alınması Gereken Önlemler......................................... 326
60.8. Mescitlerde Alınması Gereken Önlemler..................................................................... 326
60.9. Berber ve Kuaförlerde Alınması Gereken Önlemler..............................................327
60.10. Asansörlerde Alınması Gereken Önlemler.................................................................327
60.11. Öğrencilere Yönelik Önlemler..............................................................................................328
60.12. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler ........................................................................328
60.13. Güvenlik Görevlilerine Yönelik Önlemler.....................................................................329
60.14. Yurtlarda Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma....................329
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
17
61. COVID-19 KAPSAMINDA TEKNE, YATLAR GİBİ GEZİ TEKNELERİ (GEZİNTİ /
TENEZZÜH), TURİSTİK AMAÇLI DENİZ ARAÇLARI VE TURİSTİK AMAÇLI OLTA
BALIKÇILIĞINDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER................................................... 333
61.1. Deniz Turizmine Hizmet Eden Tesislerde Alınması Gereken Önlemler....333
61.2. Tesislerde ve Deniz Araçlarında Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi,
Dezenfeksiyonu, Havalandırılması.......................................................................................334
61.3. Tesislerde ve Deniz Araçlarında Personele Yönelik Önlemler........................335
61.4. Turistik Amaçlı Tekne, Yatlar Gibi Küçük Gezi Teknelerinde Alınması
Gereken Genel Önlemler............................................................................................................ 336
61.5. Turistik Amaçlı Olta Balıkçılığında Alınması Gereken Önlemler.................... 338
62. COVID-19 KAPSAMINDA SERGİLERDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER..... 339
62.1. Sergilerde Alınması Gereken Genel Önlemler............................................................339
62.2. Sergi Ziyaretçilerine Yönelik Alınması Gereken Önlemler................................ 340
62.3. Çalışanlara Yönelik Alınması Gereken Önlemler..................................................... 340
62.4. Sergilerde Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu,
Havalandırılması................................................................................................................................. 341
63. COVID-19 KAPSAMINDA SİNEMA, TİYATRO VE DİĞER KÜLTÜREL
ETKİNLİKLERLE İLGİLİ ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER....................................... 343
63.1. Genel Önlemler..................................................................................................................................343
63.2. Personeli Korumaya Yönelik Alınması Gereken Önlemler............................... 346
63.3. Kulis Olması Durumunda Alınması Gereken Önlemler...................................... 346
63.4. İzleyicilere Yönelik Alınması Gereken Önlemler ......................................................347
63.5. Ortamların Düzenlenmesi, Temizlenmesi ve Havalandırılmasına Yönelik
Önlemler................................................................................................................................................. 348
64. COVID-19 KAPSAMINDA İLKYARDIM EĞİTİMLERİNDE ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER.......................................................................................................................................349
64.1. Eğitim Merkezlerinde Alınması Gereken Genel Önlemler ............................... 349
64.2. Eğitimler Sırasında Alınması Gereken Önlemler...................................................... 350
64.3. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırması..........................................352
65. COVID-19 KAPSAMINDA ÖLÇME/DEĞERLENDİRME AMAÇLI YAPILAN
SÖZLÜ SINAVLARDA/MÜLAKATLARDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.355
65.1. Sözlü sınavdan/mülakattan önce alınması gereken önlemler......................355
65.2. Sözlü sınav/mülakat sırasında alınacak önlemler...................................................355
65.3. Sözlü sınav/mülakat sonrasında alınacak önlemler:............................................357
18
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
66. COVID-19 KAPSAMINDA KURUM VE KURULUŞLAR TARAFINDAN ÖLÇME/
DEĞERLENDİRME AMAÇLI YAPILAN YAZILI SINAVLARDA (ULUSAL
SINAVLAR HARİÇ) ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER................................................ 359
66.1. Sınavdan önce alınması gereken önlemler................................................................. 359
66.2. Sınav sırasında alınması gereken önlemler................................................................. 359
66.3. Sınav sonrasında alınması gereken önlemler............................................................360
66.4. Sınav görevlileri tarafından sınav salonlarında alınması gereken
önlemler...................................................................................................................................................361
66.5. Sınava girecek adaylara yönelik alınması gereken önlemler........................ 362
66.6. Sınavlarda Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma ................ 362
67. COVID-19 KAPSAMINDA PLAZALAR İLE İLGİLİ ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER.......................................................................................................................................365
67.1. Plazalarda Alınması Gereken Genel Önlemler........................................................... 365
67.2. Resepsiyon/Bekleme Alanında Alınması Gereken Önlemler.......................366
67.3. Ofis ve Benzeri İş Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler ...............................366
67.4. Asansörler İle İlgili Alınması Gereken Önlemler.......................................................366
67.5. Mal Kabul Alanlarına Yönelik Önlemler........................................................................... 367
67.6. Müşteriler/ Ziyaretçilere Yönelik Önlemler................................................................. 367
67.7. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler............................................................................ 368
67.8. Güvenlik Görevlilerini Korumaya Yönelik Önlemler.............................................. 368
67.9. Plazalarda Ortam Temizliği ve Dezenfeksiyonu ...................................................... 369
67.10. Plazalarda Ortam Havalandırmasına Yönelik Önlemler....................................370
68. COVID-19 KAPSAMINDA MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİNE YÖNELİK ALINMASI
GEREKEN ÖNLEMLER.................................................................................................................371
68.1. Mevsimlik Tarım işçilerinin Seyahatleri Sırasında Alınması Gereken
Önlemler.................................................................................................................................................. 371
68.2. Mevsimlik Tarım işçilerine Yönelik Varış İl/İlçesinde Alınması Gereken
Önlemler..................................................................................................................................................372
68.3. Mevsimlik Tarım İşçilerine Yönelik Alınması Gereken Genel Önlemler...372
68.4. Mevsimlik Tarım İşçilerinde COVID-19 Vakası Tespit Edilmesi Durumda
Yapılması Gereken İşlemler ......................................................................................................373
69. COVID-19 KAPSAMINDA İŞ YERLERİNE YÖNELİK ALINMASI GEREKEN GENEL
ÖNLEMLER....................................................................................................................................... 375
70. COVID-19 KAPSAMINDA İŞ YERLERİNDE MÜŞTERİLERE YÖNELİK ALINMASI
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
19
GEREKEN GENEL ÖNLEMLER................................................................................................ 377
71. COVID-19 KAPSAMINDA İŞ YERLERİNDE PERSONELE YÖNELİK ALINMASI
GEREKEN GENEL ÖNLEMLER................................................................................................ 379
72. COVID-19 KAPSAMINDA HAVALİMANLARINDAKİ GÜVENLİK KONTROL VE
PASAPORT MEMURLARINA YÖNELİK ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER....... 381
73. COVID-19 KAPSAMINDA İŞ YERLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİK
GÖREVLİLERİNE YÖNELİK ALINMASI GEREKEN GENEL ÖNLEMLER..............383
74. COVID-19 KAPSAMINDA İŞ YERİ VE KURUM/KURULUŞLARIN YEMEKHANE
VE DİNLENME ALANLARINDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER ....................385
74.1. Genel Önlemler.................................................................................................................................. 385
74.2. Ortam Havalandırması, Temizliği ve Dezenfeksiyonu.......................................... 386
75. COVID-19 KAPSAMINDA HALKA AÇIK ALANLARIN TEMİZLİK VE
DEZENFEKSİYONU......................................................................................................................387
75.1. Tanımlar .................................................................................................................................................. 387
75.2. Yer ve Yüzeylerin Temizlik ve Dezenfeksiyonu.......................................................... 387
75.3. Temizlik Personelinde Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE) Kullanımı ve El
Hijyeni........................................................................................................................................................ 389
75.4. Havalandırma ve Klima Kullanımı....................................................................................... 389
75.5. Elektronik Aletler ........................................................................................................................... 390
75.6. Tuvalet-Lavabolar .......................................................................................................................... 390
75.7. Tekstil Malzeme ve Yüzeyler .................................................................................................. 390
75.8. Hastane dışı tesislerde (Okul, otel, gündüz bakım evi, işyeri vb.) bulunan
bir kişinin COVID-19 tanısı alması halinde ortam dezenfeksiyonu ..............391
76. COVID-19 KAPSAMINDA İNTERNET KAFELER İLE İLGİLİ ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER....................................................................................................................................... 393
76.1. İnternet Kafelerde Alınması Gereken Genel Önlemler.........................................393
76.2. İnternet Kafelerde Personele Yönelik Alınması Gereken Önlemler.......... 394
76.3. İnternet Kafelerde Müşterilere Yönelik Alınması Gereken Önlemler....... 395
76.4. İnternet Kafelerin Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu ve
Havalandırılması ............................................................................................................................... 395
77. COVID-19 KAPSAMINDA YURT DIŞI KARGO UÇUŞLARINDA ALINMASI
GEREKEN ÖNLEMLER................................................................................................................ 397
77.1. Yurt Dışı Kargo Taşımacılığı Yapan Havayolu Şirketlerinin Alması Gereken
Önlemler .................................................................................................................................................397
20
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
77.1.1. Konaklamasız uçuşlarda.................................................................................................397
77.1.2. Konaklamalı uçuşlarda.................................................................................................... 398
77.2. Kargo Uçuşlarında Görev Alan Personelin Uyması Gereken Kurallar ..... 398
77.3. Kargo Uçuşlarında Görev Alan Personelin Yurda Döndükten Sonra
Uyması Gereken Kurallar............................................................................................................ 399
78. COVID-19 KAPSAMINDA OKULLARDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER..... 401
78.1. Okullarda Alınması Gereken Genel Önlemler.............................................................401
78.2. Okullarda Öğrenciler, Öğretmenler ve Diğer Çalışanlara Yönelik Alınması
Gereken Önlemler........................................................................................................................... 404
78.3. Güvenlik Görevlilerini Korumaya Yönelik Önlemler.............................................. 405
78.4. Eğitim Alanları ve Sürecinde Alınması Gereken Önlemler............................... 405
78.5. Asansörlerde Alınması Gereken Önlemler...................................................................406
78.6. Okul Spor Salonlarında Alınması Gereken Önlemler........................................... 407
78.7. Okul Kütüphanesinde Alınması Gereken Önlemler............................................... 407
78.8. Okul Kantininde Alınması Gereken Önlemler............................................................ 407
78.9. Okul Mağazasında Alınması Gereken Önlemler...................................................... 407
78.10. Çalışanların Ofislerinde Alınması Gereken Önlemler......................................... 407
78.11. Yemekhanede Alınması Gereken Önlemler..............................................................408
78.12. Servislerde Alınması Gereken Önlemler.....................................................................408
78.13. Yatakhanelerde Alınması Gereken Önlemler...........................................................409
78.14. Okul Mescitlerinde Alınması Gereken Önlemler....................................................410
78.15. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırması........................................410
79. COVID-19 KAPSAMINDA OKUL PANSİYONLARINDA ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER........................................................................................................................................413
79.1. Genel Önlemler.................................................................................................................................. 413
79.2. Giriş Çıkışlara Yönelik Alınması Gereken Önlemler................................................. 414
79.3. Yemek Hizmetlerine Yönelik Alınması Gereken Önlemler................................ 415
79.4. Barınma ve Etüt Hizmetlerine Yönelik Alınması Gereken Önlemler.......... 415
79.5. Personele Yönelik Alınması Gereken Önlemler........................................................416
79.6. Mescitlerde Alınması Gereken Önlemler ..................................................................... 417
79.7. Pansiyonlarda Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırılması.....418
79.8. Olası Vaka Durumunda Alınmasında Gereken Önlemler...................................419
80. COVID-19 KAPSAMINDA YATILI KURAN KURSLARINDA ALINMASI GEREKEN
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
21
ÖNLEMLER........................................................................................................................................421
80.1. Yatılı Kuran Kurslarında Alınması Gereken Genel Önlemler............................. 421
80.2. Eğitim Alanlarında Alınması Gereken Önlemler.......................................................422
80.3. Yemekhanelerde Alınması Gereken Önlemler..........................................................423
80.4. Mescitlerde Alınması Gereken Önlemler.......................................................................423
80.5. Kuran Kurslarındaki Öğrenciler, Eğitmenler ve Diğer Personele Yönelik
Alınması Gereken Önlemler......................................................................................................424
80.6. Yatakhanelerde Alınması Gereken Önlemler.............................................................424
80.7. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırması...........................................425
81. COVID-19 KAPSAMINDA TUR REHBERLERİ VE TUR KATILIMCILARINA
YÖNELİK ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER ................................................................... 427
81.1. Seyahatten önce COVID-19’a Yönelik Alınması Gereken Önlemler............427
81.2. Seyahat Araçlarında Alınması Gereken Önlemler:.................................................. 428
81.3. Seyahat Döneminde Alınması Gereken Önlemler:................................................. 428
81.4. Tur Katılımcıları İçin Alınması Gereken Önlemler......................................................429
81.5. Yolculuk Sırasında COVID-19 Belirtileri Gelişen Tur Katılımcılarına Yönelik
Alınması Gereken Önlemler..................................................................................................... 430
82. COVID-19 KAPSAMINDA LUNAPARK VE TEMATİK PARKLARLA İLGİLİ
ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER ........................................................................................431
82.1. Lunapark ve Tematik Parklarda Alınması Gereken Genel Önlemler.......... 431
82.2. Lunapark ve Tematik Park Ziyaretçilerine Yönelik Alınması Gereken
Önlemler..................................................................................................................................................434
82.3. Çalışanlara Yönelik Alınması Gereken Önlemler......................................................434
82.4. Lunapark ve Tematik Parklarda Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi,
Dezenfeksiyonu..................................................................................................................................434
83. COVID-19 KAPSAMINDA GÜZELLİK MERKEZLERİNDE ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER....................................................................................................................................... 437
83.1. COVID-19 Kapsamında Alınması Gereken Genel Önlemler ............................437
83.2. Merkezlere Yönelik Alınması Gereken Önlemler ..................................................437
83.3. Müşterilere Yönelik Alınması Gereken Önlemler ................................................... 438
83.4. Çalışanlara Yönelik Alınması Gereken Önlemler .................................................... 439
83.5. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma ............................................ 440
84. COVID-19 KAPSAMINDA AÇIK OTO PAZARLARINDA ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER....................................................................................................................................... 443
22
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
84.1. Genel Önlemler..................................................................................................................................443
84.2. Açık Oto pazarına Giriş-Çıkışta Alınması Gereken Önlemler...........................443
84.3. Alışveriş Sırasında Satıcı ve Müşterilere Yönelik Alınması Gereken
Önlemler..................................................................................................................................................444
84.4. Açık Oto Pazarlarında Bulunan Lavabo ve Tuvaletlerde Alınması Gereken
Önlemler..................................................................................................................................................445
85. COVID-19 KAPSAMINDA HALI SAHA TESİSLERİNDE ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER....................................................................................................................................... 447
85.1. Halı Saha Tesislerinde Alınması Gereken Genel Önlemler ..............................447
85.2. Müşterilere Yönelik Önlemler ............................................................................................... 449
85.3. Personele Yönelik Önlemler .................................................................................................. 449
85.4. Halı Sahaların Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu ve Havalandırılması ....... 450
86. COVID-19 KAPSAMINDA BİLARDO SALONLARINDA ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER....................................................................................................................................... 453
86.1. Genel Önlemler..................................................................................................................................453
86.2. Soyunma Odası, Dinlenme Salonları, Tuvalet ve Lavabolar ...........................454
86.3. Müşterilere Yönelik Önlemler.................................................................................................454
86.4. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler............................................................................455
86.5. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma..............................................455
87. KONAKLAMA TESISLERINDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER.........................459
87.1. Genel temizlik kuralları................................................................................................................ 459
87.2. Konaklama tesislerinde konaklayanlar arasında COVID-19 hastalığı ile
uyumlu şikâyetleri (ateşe eşlik eden öksürük veya solunum sıkıntısı) olan
kişiler olması durumunda...........................................................................................................460
87.3. Otel çalışanlarına eğitim verilerek aşağıdaki konular vurgulanmalıdır....460
88. OKULLARDA COVID-19 POZİTİF VAKA ÇIKMASI DURUMUNDA YAPILMASI
GEREKEN UYGULAMALAR......................................................................................................463
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
23
1. AVM VE AVM İÇINDEKI İŞ YERLERINDE
ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
AVM’de ve AVM’deki iş yerlerinde görünür yerlere COVID-19 önlemleri ile ilgili
afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar)
asılmalıdır. AVM ve iş yerlerinin girişinde, ayrıca AVM içerisinde uygun yerlerde el
antiseptiği bulundurulmalıdır. AVM girişlerinde bulunan hava perdeleri çalışıyorsa
kapatılmalıdır. COVID-19 için AVM’lerin hiçbir yerinde dezenfektan püskürtme işlemi
(dezenfektan tüneli vb uygulamalar) yapılmamalıdır. Dünyadaki sağlık otoriteleri
(Dünya Sağlık Örgütü, Avrupa Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi, Amerika
Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi) tarafından önerilmeyen
bu işlem toksik etkileri nedeniyle insan sağlığına zararlı olabilir.
1.1. AVM’deki İş Yerlerine Yönelik Önlemler
»
İş yeri çalışanları maske takmalıdır.
»
İş yeri girişinde ve kasalarda (ödeme noktalarında) el antiseptiği
bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol
edilmeli, üzerine ekleme yapılmamalı ve boşalanı yenisi ile değiştirilmelidir.
»
İş yeri içerisinde kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye
girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Bu,
kapının her iki tarafından tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli
kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali
de olabilir.
»
Müşterilerin iş yerine tek başlarına girmeleri sağlanmalıdır.
»
İş yerine 8 metrekareye 1 kişi düşecek şekilde müşteri alınmalıdır (Ör. 32
metrekarelik bir dükkânda 2 çalışan varsa 2 de müşteri alınabilir).
»
İş yeri dışında da sosyal mesafenin korunmasını sağlamak üzere kalabalık
oluşmasını engelleyecek önlemler alınmalıdır. Gereken yerlerde zemine
aralarında 2 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleri yerleştirilmelidir.
»
AVM içerisindeki iş yerleri kendi sektörleri ile ilgili yayınlanan/yayınlanacak
kurallara ayrıca uymalıdır.
»
Deneme kabinleri mümkün olduğu kadar kullanılmamalı, içeride kalma
süresi sınırlandırılmalı (10 dakikayı geçmemeli), kabin içinde maskeler
çıkarılmamalı ve her müşteriden sonra kabin havalandırılarak sık
kullanılan yüzeyler uygun şekilde temizlenmelidir. Kabinler kullanılmadığı
zamanlarda kapı/perdeler açık bırakılmalı ve havalandırmanın sürdürülmesi
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
24
sağlanmalıdır. İkiden fazla deneme kabini olan iş yerlerinde deneme
kabinleri birer atlayarak ve dönüşümlü kullanılmalıdır (ör. ilk seferde 1,3,5,
ikinci seferde 2,4,6 gibi).
»
Denenen ürünlere Ultraviyole ışınları uygulanmamalıdır. Avrupa Hastalık
Kontrol ve Korunma Merkezi, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve
Korunma Merkezi tarafından önerilmeyen bu işlem insan sağlığına zararlı
olabilir.
»
Aynı ürünlerin farklı kişilere temas ettiği demene amaçlı ürünler (deneme
amaçlı kullanılan allıklar gibi) kullanılmamalıdır. Deneme parfümleri sadece
çalışanlar vasıtası ile kullanılmalı, müşteriler temas etmemelidir.
»
Kasa önünde sıra beklerken durulması gereken yerlere, aralarında 2 metre
mesafe olacak şekilde yer işaretleri yerleştirilmelidir.
»
Mümkün olduğunca nakit ödemeden kaçınılmalı, kartla temassız ödeme
tercih edilmelidir.
»
Dinlenme alanlarında sosyal mesafe kurallarına göre işaretleme yapılır.
Mescitler COVID-19 Kapsamında Camilerde Uygulanacak Tedbirler’e göre,
Oto Kuaförü ve Oto Yıkamalar, kendi sektörleri ile ilgili yayınlanan tedbirlere
göre çalışmalıdır.
»
AVM içinde yeme-içme hizmeti sunan iş yerleri COVID-19 Kapsamında
Restoran, Lokanta ve Kafelerde alınması gereken önlemlere göre faaliyetini
sürdürebilir.
»
Valeler eldiven kullanmamalıdır. Her araç teslim alma ve teslim etme
hizmetinden önce ve sonra ellerini uygun antiseptik ile temizlemelidir.
Valeler araçlara maskesiz binmemelidir.
1.2. Müşterilere Yönelik Önlemler
»
AVM içerisinde COVID-19 kapsamında alınan kurallara uyulmalıdır.
»
Diğer müşteriler ve çalışanlar ile sosyal mesafe kurallarına (2 metre, en az
en az 3-4 adım) dikkat edilmelidir.
»
Tıbbi maske kullanılmalıdır.
»
AVM içerisinde bulunan berber veya güzellik salonlarını kullanacak kişiler,
“Berber, Kuaför ve Güzellik Salonlarında Alınması Gereken Önlemler”
kapsamındaki kurallara uymalıdır.
»
İş
yeri
içinde
mecbur
kalmadıkça
yüzeylere
dokunulmamalıdır.
Dokunulduğunda eller su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabuna ulaşılamıyorsa
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
25
el antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Sık dokunulması mümkün olan yüzeylerin farkında olunmalı, buralara
dokunmak gerekirse, sonrasında eller su ve sabunla yıkanmalı, su ve
sabuna ulaşılamıyorsa el antiseptiği kullanılmalıdır.
1.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
»
COVID-19 belirtileri gösteren (ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi
belirtileri olan), COVID-19 tanısı alan ya da COVID-19 temaslı olan personel
izolasyon süresi boyunca çalıştırılmamalıdır.
»
Çalışan personel içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi
belirtileri olanlara tıbbi maske takılarak izole edilmeli, ilgili sağlık birimine
yönlendirilmelidir.
»
Personel vardiyalı çalıştırılarak çalışma ortamında aynı anda az sayıda
personelin bulunması sağlanmalıdır.
»
Çalışan personelin tümünün kuralına uygun tıbbi maske takması, maske
nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirmesi sağlanmalıdır. Yeni maske
takılırken eller el antiseptiği ile temizlenmelidir.
»
Personelin dinlenme alanlarında 2 metrelik sosyal mesafenin korunması ve
maske takılmasının sürdürülmesi sağlanmalıdır. AVM ve iş yerlerinde görev
yapan personelin yemekleri kumanya şeklinde verilmeli, AVM yönetimi
bunu organize etmelidir.
»
Yemekler toplu halde yenmemelidir. Yemek yerken ya da çay/kahve
içilirken, maske çıkarılacağı için kişiler arası 2 metre sosyal mesafenin
korunması sağlanmalıdır.
»
Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmeleri sağlanmalıdır. El hijyenini
sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
ve sabunun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik
içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
1.4. Güvenlik Görevlilerini Korumaya Yönelik Önlemler
AVM güvenlik görevlileri, COVID-19 açısından düşük ve orta riskli alanlarda
çalışmaktadır.
1.4.1. İki metreden uzak temas (Düşük riskli çalışma alanı)
Güvenlik görevlilerinin yüz yüze temas olasılığını azaltmak için camlı kabinlerde
bulunmaları önerilir. Böyle bir imkan yoksa, kuruma giriş yapanlarla güvenlik
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
26
görevlileri arasında 2 metre mesafeyi sağlayacak şekilde düzenleme yapılmalıdır.
2 metreden uzak durulacaksa sadece tıbbi maske yeterlidir.
1.4.2. İki metreden yakın temas (Orta riskli çalışma alanı)
Üst araması yapılacaksa 2 metreden yakın temas olasılığı vardır. Aşağıdaki kişisel
koruyucu ekipmanları kullanması sağlanmalıdır.
Tıbbi maske ve gözlük/yüz koruyucu kullanılmalıdır. Bu ekipmanlar kişiye özeldir.
Vücut salgılarıyla gözle görülür bir kirlenme olasılığı yoksa eldiven kullanılmamalıdır.
El hijyeni sağlanmalıdır.
»
Kişisel koruyucu ekipmanın uygun kullanımı konusunda eğitim verilmelidir.
Önce maske sonra gözlük/yüz koruyucu takılır, çıkarılırken önce gözlük/
yüz koruyucu ve en son maske çıkarılır.
»
Yukarıda kullanılması gerektiği belirtilen ekipmanlar, görevlinin aktif olarak
görevini yaptığı süre boyunca kesintisiz olarak kullanılmalıdır. Maskeler
nemlendikçe ve kirlendikçe yenileri ile değiştirilmelidir.
»
Kişisel koruyucu ekipmanların giyilmesi ve çıkartılması sonrasında her
seferinde uygun el hijyeni sağlanmalıdır. Eller en az 20 saniye su ve sabunla
yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Eldivenin doğru kullanılması sağlanmalıdır. Değiştirilmeyen eldivenler
mikrobik kirlenmeye yol açacağından çevreye dokunmamaya ve el
hijyenine özen gösterilmelidir.
»
Görevlinin dinlenmek üzere yerinden ayrılması halinde (çay, yemek vb.)
kullanılan maske ve eldiven çıkartılmalı ve uygun şekilde çift poşetlenerek
atılmalıdır. Gözlük/yüz koruyucu bir sonraki kullanıma hazırlık için %70’lik
alkolle temizlenmelidir.
»
Görev yerine dönülürken yeni maske ve eldiven kullanılmalıdır.
1.5. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma
»
İş yeri temizliği günlük olarak yapılmalı ve havalandırılmalıdır. Sık kullanılan
alanlar daha sık temizlenmeli ve havalandırılmalıdır.
»
İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.
Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) sodyum hipoklorit içeren
çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Tuvalet
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
27
temizliği için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No:
7681-52-9) kullanılmalıdır.
»
Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken
maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün
Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.
gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
»
Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer
cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
»
Çalışma tezgâhları düzenli olarak temizlenmeli ve %70’lik alkol ile
dezenfekte edilmelidir.
»
Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen sonrasında
%70’lik alkol ile temizlenmelidir.
»
Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır.
Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki
çöpe atması ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkaması,
sabun ve suyun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır.
1.6. AVM Giriş – Çıkış Kapıları ve Genel Alanlara Yönelik Önlemler
»
Giriş ve çıkışlar kişilerin birbirleriyle temasını engelleyecek şekilde
düzenlenmelidir.
»
Giriş ve çıkışlar için zeminde tek yönlü gidiş-geliş işaretleri konulmalıdır.
»
AVM’de olabildiğince fazla sayıda giriş kapısı açılmalıdır.
»
AVM’deki kişi sayısı her 10 metrekareye bir kişi olacak şekilde
sınırlandırılmalıdır.
»
AVM’den çıkış yapan kişi sayısı kadar kişinin giriş yapmasına izin verilmelidir.
»
AVM’ye girişte tıbbi maske takılmalı ve maskesi olmayanlar içeri
alınmamalıdır.
»
AVM’ye girişte HES kontrolü yapılmalıdır. Riskli kişiler içeri alınmamalıdır.
»
Girişte ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateşi 38 oC’den yüksek olanlar içeri
alınmamalı, sağlık kuruluşuna gitmesi istenmelidir.
»
AVM giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (2 metre, en az en az 3-4
adım) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması
gereken alanlar, aralarında 2 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle
belirlenmelidir.
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
28
»
Müşteriler anonslar ya da videolarla COVID-19 kapsamında AVM’ de
uyulması gereken kurallar konusunda bilgilendirilmelidir. Bu anonslarda
AVM ziyaretinin 3 saatten uzun olmaması ve grup halinde dolaşılmaması
önerilerine de yer verilmelidir.
»
COVID-19 bulaşma riskini artıracağından aşağıdakiler yapılmamalıdır:
»
Konser ve gösteri gibi toplu etkinlikler
»
Promosyon uygulamaları
»
Broşür dağıtımı
»
Çocuk ya da diğer yaş gruplarına yönelik oyun alanları ve sinemaların
kullanımı
»
»
Tekerlekli sandalye kullanımı
»
Sigara içme alanı kullanımı
»
Mama sandalyesi kullanımı
»
Bebek arabası kiralanması vb. durumlar.
Asansörlerin kullanımı sınırlandırılmalı, kapasitesinin üçte biri sayıda kişinin
binmesine izin verilmeli ve bu sayı asansör girişinde belirtilmelidir. Asansör
içerisinde sosyal mesafeyi korumak amacıyla kişilerin durması gereken
alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle
belirlenmelidir.
»
Yürüyen merdivenlerin bantları ve diğer ortak alanların kapı kolları,
tırabzanlar, asansör düğmeleri gibi sık dokunulan yüzeylerin günde en az
üç kez temizlik ve dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
»
Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
»
Hepafilitreli hava akımı ile çalışan el kurutma cihazları dışında el kurutma
cihazları kullanılmamalıdır.
»
Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır.
»
Tuvaletlerdeki su ve sabunlar mümkünse fotoselli olmalıdır.
»
Tuvalet alanlarına giriş kapılarının elle tutularak açılması engellenmeli, kapı
yerine mümkünse mühendislik uygulamalarıyla mahremiyet sağlayacak
geçiş sağlanmalıdır.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
29
1.7. AVM’lerde Ortam Havalandırmasına Yönelik Önlemler
»
AVM’lerin etkin şekilde ve dış ortamdan havalandırması sağlanmalıdır.
Havalandırma sisteminin filtrelerinin kontrolleri ve değişimleri düzenli
yapılmalıdır. Filtre değişimi aerosol oluşturacak işlem kabul edildiğinden bu
işlem sırasında personel N95/FFP2 maske takmalı, eldiven ve yüz siperliği
kullanmalı, çıkarılan filtre çift poşetlenerek atılmalıdır. Klima santrallerinin
normal temizlik periyotları kısaltılmalıdır.
»
Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100
doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda
yapılmalıdır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve
Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme
Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir.
»
Vantilatörler çalıştırılmamalıdır.
»
Havalandırma gece bina kullanımda değilken dahi sürdürülmeli, daha az
hava miktarı ile de olsa gece boyu havalandırma sistemi çalışmaya devam
ettirilmelidir.
»
Kirli hava çıkışının yapıldığı yerlerden insan geçişi engellenmelidir.
»
AVM’de teknik olarak gerekli olan asgari hava sirkülasyonu sağlanmalıdır.
1.8. Mal Kabul Alanlarına Yönelik Önlemler
Genel olarak COVID-19 virüslerinin cansız yüzeylerde bulunabileceği gösterilmiş
olmakla birlikte hastalık oluşturacak miktarda bulunmaması nedeniyle paket
veya kargo ile bulaş beklenmemektedir. Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Hastalık
Korunma ve Kontrol Merkezi gibi sağlık kuruluşlarının da bu konuda kısıtlaması
yoktur. Esas bulaş yolu virüsü taşıyan kişi ile yakın temastır, bununla birlikte hasta
kişinin solunum parçacıkları ile kirlenmiş yüzeylere dokunma ve sonrasında yüze
dokunma ile bulaş ihtimali olduğundan el hijyenine dikkat edilmelidir.
»
Mal Kabul Bölümünde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
»
Mal kabulü yapılan yerlerde görevli personel dışındaki kişiler bulunmamalıdır.
»
Bu alanlarda çalışan personel sayısı mümkünse azaltılmalıdır. Personelin
sosyal mesafe kuralına (2 metre) uymaları sağlanmalıdır.
»
Görevli personel maske takmalıdır.
»
Mal Kabul Bölümünde kargo malzemeleri ve insanlar üzerine dezenfektan
püskürtülmemelidir. Dünyadaki sağlık otoriteleri (Dünya Sağlık Örgütü,
30
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
Avrupa Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi ve Amerika Birleşik Devletleri
Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi) tarafından önerilmeyen bu işlem
toksik etkileri nedeniyle insan sağlığına zararlı olabilir.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
31
2. BERBER, KUAFÖR VE GÜZELLIK SALONLARINDA ALINMASI
GEREKEN ÖNLEMLER
2.1. Genel Önlemler
Berber, kuaför ve güzellik salonlarında, iş yeri alanlarının küçük olması ve çalışma
koşulları nedeniyle müşterilerle yakın temas (2 metreden yakın, 10 dakikadan uzun)
söz konusu olabilir. Bu nedenle hem iş yeri çalışanı hem de müşteri, COVID-19
salgını süresince geçerli olmak üzere korunma önlemleri olarak aşağıdaki kurallara
uyulmalıdır. Her iş yerinin görünür bir yerine önlemlerle ilgili afişler (el yıkama,
maske kullanımı ve iş yerinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
2.2. İş Yerine Yönelik Önlemler
»
İş yerinde kalabalık oluşmasını engellemek için, müşteriler randevu ile
kabul edilmelidir. Müşterilerin randevu saatinde gelmeleri istenmelidir.
»
Randevu sırasında ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı bulguları
açısından sorgulanmalıdır. Bu belirtilerden birini tarif eden, COVID-19 tanısı
alan ya da temaslısı olanlara randevu verilmemelidir.
»
İş yeri girişinde ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtiler
gösteren, COVID-19 tanısı alan ve temaslısı olanların içeriye alınmayacağını
belirten bilgilendirme yazısı asılmalıdır.
»
Müşteri tokalaşmadan veya herhangi bir şekilde temas etmeden
karşılanmalıdır.
»
İş yerine maskesiz kimse alınmamalıdır. İçeride de maske kullanmaya
devam edilmelidir. Kapı girişinde maskesi olmayanlar için mümkünse
maske bulundurulmalıdır.
»
Müşteriye olabildiğince az sayıda personel ile hizmet verilmeli ve bunlar
kayıt altına alınmalıdır. Bu uygulama, müşterinin ya da personelin COVID-19
çıkması durumunda temaslı taramasını kolaylaştıracaktır.
»
İş yerinin dışında da sosyal mesafe korunmalı, kalabalık olmasını
engelleyecek önlemler alınmalıdır.
»
İş yerinde hizmet verilecek koltuk/ birim sayısı, kişiler arası sosyal mesafeyi
koruyacak şekilde (örneğin koltuk sayıları azaltılmalı, birer koltuk atlanarak
müşteri oturtulmalı) düzenlenmelidir.
»
İş yerindeki koltuk/birim sayısı kadar içeriye müşteri kabul edilmelidir.
»
Müşteriler işlem esnasına kadar maske kullanmalı, ancak yapılacak işlemin
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
32
özelliğine göre kısa süreli maskeyi çıkarabilir.
»
İş yerinde müşteri ve çalışan dışında kimse bulunmamalı, misafir
alınmamalıdır.
»
İş yeri içinde su ve sabuna erişim kolay olmalı ve burada tek kullanımlık
kâğıt havlular bulundurulmalıdır.
»
İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere el antiseptiği
bulundurulmalı ve sürekliliği sağlanmalıdır.
»
Müşteriler, iş yerine girmesini takiben ellerini yıkaması ya da el antiseptiği
kullanması konusunda uyarılmalıdır.
»
Damlacık yoluyla bulaşmayı artırdığı için iş yerinde müşteriler ve çalışanlar
mümkünse konuşmamalı, yüksek sesle konuşmaktan kaçınmalıdır.
»
İş yerinde satışa sunulan şampuan, kozmetik gibi ürünleri mümkün
olduğunca cam veya tezgâhların arkasında korumaya alınmalıdır, ortalıkta
bırakılmamalıdır.
»
Müşterilere
hizmet verilirken
mümkünse
su
hariç
içecek
servisi
yapılmamalıdır.
»
İçeride ortak kullanım amacıyla gazete, dergi vb. bulundurulabilir ancak
müşterilere el hijyeni uygulamaları hatırlatılmalıdır (temasdan önce ve
sonra el antiseptiği kullanması ya da el yıkaması).
»
Her müşteri için tek kullanımlık malzeme kullanılmalı, tek kullanımlık
malzeme sağlanamadığı durumlarda her kullanım sonrasında tekstil
malzemeleri en az 60 oC’da yıkanmalıdır. Kullanılan aletlerin üzerinde
kan veya sekresyon yoksa, %70’lik alkol ile silinmelidir. Kullanılan aletlerin
üzerinde kan veya sekresyon varsa, ön temizlik yapıldıktan ve kuruduktan
sonra %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
»
Manikür, pedikür, epilasyon gibi işlemlerde kullanılan aletlerin kişiye özel
olması sağlanmalıdır. Kişiye özel alet kullanımı sağlanamadığı durumlarda,
her müşteriden sonra kullanılan aletlerin temizlik ve sterilizasyonu
sağlanmalıdır. Yapılan işlem eldiven kullanmayı gerektiriyorsa tek kullanımlık
eldiven kullanılmalıdır. Eldivenli ellerle çevreye dokunulmamalıdır.
»
Fön makinesi mümkün olduğunca kullanılmamalıdır. Fön makinesi gibi
yüksek hava akımı yaratan cihazları kullanırken, düşük hızda, yandaki
müşteriyi etkilemeyecek yönde ya da diğer müşterilerden farklı bir alanda
kullanılmasına özen gösterilmelidir.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
»
33
Saç kesimi esnasında yüze ve baş bölgesinde kalan kesilmiş saçların ve
kullanılan araç ve gereçlerin geçici süreliğine temizlenmesi için kullanılan
ense fırçasının kullanımı salgın süresince durdurulmalıdır.
»
Kasa önünde sıra beklerken, durulması gereken yerler zeminde sosyal
mesafeyi sağlayacak şekilde işaretlenmelidir.
»
Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere, nakit olmayan ödeme
yapmaları istenmelidir.
2.3. Müşterilere Yönelik Önlemler
»
İş yerinde belirlenen kurallara uyulmalıdır.
»
Diğer müşterilerle aradaki 2 metre sosyal mesafeye dikkat edilmelidir.
»
Randevu ile gidilmeli ve randevu saatine uyulmalıdır.
»
İş yerinde ağız ve burnu kapatacak şekilde maske takılmalı, maske
nemlendikçe, kirlendikçe değiştirilmeli, el antiseptiği kullanılmalıdır.
»
İş yerine girdikten sonra eller yıkanmalı ya da el antiseptiği kullanılmalıdır.
»
İş yeri içinde gerekli olmadıkça yüzeylere dokunulmamalı, dokunulması
durumunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Yiyecek ve içecek (su hariç) talebinde bulunulmamalıdır.
2.4. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
»
Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtiler gösteren,
COVID-19 tanısı alan ve temaslısı olan personel çalıştırılmamalıdır.
»
Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtiler gösteren
personel tıbbi maske takılı olarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir. Sağlık
Bakanlığı COVID-19 Rehberi doğrultusunda hareket edilmelidir.
»
Çalışan personelin tümünün kuralına uygun tıbbi maske takması
sağlanmalıdır.
»
Maske ıslandıkça ya da kirlendikçe değiştirilmelidir.
»
Müşteri ile 2 metreden yakın temas olasılığı olan personelin yüz koruyucu
kullanması sağlanmalıdır. Yüz koruyucu her müşteri sonrasında %70’lik
alkol ile silinerek tekrar kullanılabilir.
»
Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmelerini sağlanmalıdır. Bunun için,
eller sık sık en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabun
olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
34
içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
»
Personelin dinlenme alanlarında sosyal mesafenin korunması ve maske
takılmasının sürdürülmesi sağlanmalıdır.
2.5. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma
»
Temizlik günlük olarak yapılmalıdır.
»
Merkezin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
telefon ahizeleri, masa yüzeyleri, koltuk kolçakları, kuaför ve berber
malzemeleri, saç yıkama lavaboları vb.) temizliğine dikkat edilmelidir. Her
müşteri sonrasında bu yüzeyler temizlenmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla
temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım
küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9)
kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı
yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Klor bileşiklerinin
uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik
alkolle silerek dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
»
Yer ve yüzey dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken
maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün
Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.
gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
»
Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
%70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
»
Ödeme terminali sık sık %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
»
Tuvaletlere el yıkama afişleri asılmalıdır
»
Tuvalet temizliği için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit
Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
»
Tuvalet ve lavabolarında sıvı el sabunu, kâğıt havlu bulundurulmalı ve
bu bölümlerin temizliğinin periyodik olarak yapılması sağlanmalıdır.
Tuvaletlerde kullanılan bataryalar, sabunluklar ve kâğıt havluluklar
mümkünse fotoselli olmalıdır. Hepafilitreli hava akımı ile çalışan el kurutma
cihazları dışında el kurutma cihazları kullanılmamalıdır.
»
Temizlik yapan personelin maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır.
Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna
atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
»
Salon ve odalar pencereler açılarak düzenli bir şekilde sık sık
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
35
havalandırılmalıdır. Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların
havalandırması %100 doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde
düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici
firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Vantilatörler çalıştırılmamalıdır.
Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma
Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme
Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
37
3. AYAKKABI VE ÇANTA SATIŞI YAPAN
ESNAFLARIN ALMASI GEREKEN ÖNLEMLER
Çanta ve ayakkabı satan işletmeler, toplum tarafından sıklıkla kullanılan, ürün
temasının olduğu buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması veya kalabalık
ortamları nedeni ile COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın
zor olabileceği alanlardır. Bu nedenle müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca
telefon ve internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. İş yerinin görünür bir
yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama,
maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
3.1. İş Yerine Yönelik Önlemler
»
Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
»
Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri
alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
»
Sosyal mesafe kurallarına (2 metre, en az en az 3-4 adım) uyulmalı, sıra
beklenmesi gereken her yerde (ödeme alanları vb.) mesafe yer işaretleriyle
belirlenmelidir.
»
Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
»
Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer
kişiler dışarıda kalmalıdır.
»
İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
»
İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el
antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El
antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her
zaman dolu olması sağlanmalıdır.
»
İş yerine giren her müşterinin ellerini dezenfekte etmesi sağlanmalıdır.
»
Ürün deneme süresi mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır.
»
Denenen ürünlere Ultraviyole ışınları uygulanmamalıdır. Avrupa Hastalık
Kontrol ve Korunma Merkezi, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve
Korunma Merkezi tarafından önerilmeyen bu işlem insan sağlığına zararlı
olabilir.
»
Ayakkabı denemede kullanılan kolaylaştırıcı aparat (ayakkabı çekeceği)
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
38
her müşteriden sonra %70’lik alkol veya 1/100 çamaşır suyu içeren bezle
silinerek dezenfekte edilmelidir.
»
Personeli korumak için tezgâhlar ve müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı
veya pencere yerleştirilmelidir.
»
Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
yapmaları istenmelidir.
3.2. Müşterilere Yönelik Önlemler
»
Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
uyulması
beklenen
kuralları
açıklayan
bilgilendirmeyi
okuması
sağlanmalıdır.
»
Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
»
Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Girişte maskesi
olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
»
Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol
içeren kolonya ile ellerini temizlemelidir.
»
Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
Dokunulduğunda el antiseptiği kullanmaları sağlanmalıdır.
»
Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
sağlanmalıdır.
3.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
»
Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
»
Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
olduğunda çalıştırılmamalıdır.
»
Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler
gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
»
Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe
ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve çıkarıldıktan
sonra el antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
39
ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
»
Personel müşterilerle aynı ürünlere dokunacağı için, her müşteriden sonra
ellerini temizlemelidir.
»
Müşteri ile ayakkabı, çanta denemesine yardım etme gibi 2 metreden
daha yakın durumlarda çalışma öncesinde tıbbi maske ve yüz koruyucu
kullanılmalıdır.
»
Çalışan personel dinlenme alanlarında 2 metrelik sosyal mesafeyi korumalı
ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve
içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda
birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
3.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma
»
İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
»
İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.
Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum
hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde
korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir
dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır
suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
»
Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken
maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün
Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.
gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
»
Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon
ve diğer cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
»
Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
%70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
»
Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından
%70’lik alkol ile temizlenmelidir.
»
Temizlik yapan personelin maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır.
Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki
çöpe atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
40
ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
»
İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
»
Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100
doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda
yapılmalıdır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve
Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme
Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir. Vantilatörler
çalıştırılmamalıdır.
»
Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık
aralıklarla temizlenmelidir.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
41
4. BAKKALLARIN ALMASI GEREKEN ÖNLEMLER
İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme afişleri (el
yıkama, maske kullanımı, sosyal mesafe ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar)
asılmalıdır. İş yeri girişinde, içinde ve ödeme noktası yakınında uygun yerlerde el
antiseptiği bulundurulmalıdır.
4.1. İş Yerine Yönelik Önlemler
»
Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
»
Çalışan ve müşteri dahil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri
alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
»
Sosyal mesafe kurallarına (2 metre, en az en az 3-4 adım) uyulmalı, sıra
beklenmesi gereken her yerde (ödeme alanları vb.) mesafe yer işaretleriyle
belirlenmelidir.
»
Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
»
Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer
kişiler dışarıda kalmalı, iş yerine misafir alınmamalıdır.
»
İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini
engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Renkli kordon ya
da şerit veya plastik duba gibi bir blokaj materyali bu amaç ile kullanılabilir.
»
Açık ürünlerin paketlenerek satılması, müşterilerin bu ürünlere dokunmasının
engellenmesi, mümkünse raflardaki ürünlerin çalışan personel tarafından
müşteriye verilmesi sağlanmalıdır.
»
Kasa önünde müşteri bekleme yerleri arasında (2 metre) olacak şekilde yer
işaretlemesi yapılmalıdır.
»
Müşterilerin temassız ödeme yapması teşvik edilmelidir.
»
Personeli korumak için tezgâhlar ve müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı
veya pencere yerleştirilmelidir.
4.2. Müşterilere Yönelik Önlemler
»
İş yeri girişindeki asılı afişte belirtilen kurallara uyulmalıdır.
»
Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalı ve içeride maske
çıkartılmamalıdır.
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
42
»
Diğer müşteriler ve çalışanlar ile aradaki sosyal mesafe (2 metre, en az en
az 3-4 adım) korunmalıdır.
»
Mecbur kalınmadıkça yüzeylere dokunulmamalıdır.
»
Sık
dokunulan yüzeylere
dokunulması
durumunda,
el antiseptiği
kullanılmalıdır.
4.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
»
Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
çalıştırılmamalıdır.
»
Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler
gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmelidir.
»
Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe
ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el
antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Müşteri ile aradaki sosyal mesafe (2 metre, en az en az 3-4 adım) korunmalıdır.
»
Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmeleri sağlanmalıdır. El hijyenini
sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve
sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği / en az %70’lik alkol
içeren kolonya kullanılmalıdır.
»
Personelin dinlenme alanlarında 2 metrelik sosyal mesafe korunmalı ve
maske takılmasının sürdürülmesi sağlanmalıdır.
»
Yemek, su/çay/kahve molalarında maske çıkarılacağı için, kapalı alanda
aynı anda birden fazla kişi olmamalıdır.
4.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma
»
İş yeri temizliği günlük olarak yapılmalıdır. Sık kullanılan alanlar (masa ve
tezgahlar gibi) daha sık temizlenmelidir.
»
Hassas yüzeylerin (telefon, bilgisayar gibi) dezenfeksiyonu %70’lik alkol ile
ıslatılmış bezle silinerek yapılmalıdır.
»
İş yerinde sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa
yüzeyleri gibi) temizliğinin su ve deterjanla yapılması yeterlidir. Temizlik
sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay
bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir.
Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için
kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
43
1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9)
kullanılmalıdır.
»
Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken
maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün
Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.
gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
»
Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100
doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda
yapılmalıdır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve
Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme
Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir. Vantilatörler
çalıştırılmamalıdır.
»
İş yerlerinde pencereler ve kapılar açılarak doğal havalandırma sık
yapılmalıdır.
»
Varsa iş yeri lavabosu ve tuvaleti sık aralıklarla temizlenmelidir. İş yeri
lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır.
»
İş yerindeki dinlenme alanları ile tuvaletinin pencereleri açık tutulmalıdır.
»
Hepafilitreli hava akımı ile çalışan el kurutma cihazları dışında el kurutma
cihazları kullanılmamalıdır.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
45
5. BÜFE, KANTIN VE BAYILERDE ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER
İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme afişleri (el
yıkama, maske kullanımı, sosyal mesafe ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar)
asılmalıdır. İş yeri girişinde, içinde ve ödeme noktası yakınında uygun yerlerde el
antiseptiği bulundurulmalıdır.
5.1. İş Yerine Yönelik Önlemler
»
Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
»
Çalışan ve müşteri dahil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye çalışan/
müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
»
Sosyal mesafe kurallarına (2 metre, en az 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi
gereken her yerde (iç ve dış alanlar) bekleme mesafeleri yer işaretleriyle
belirlenmelidir.
»
İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini
engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Renkli kordon ya
da şerit veya plastik duba gibi bir blokaj materyali bu amaç ile kullanılabilir.
»
Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
»
Bu iş yerlerindeki yeme içme alanlarının kullanımı restoran, lokanta ve
kafelerle birlikte açılmalıdır. Bu alanlarda “Restoran, lokanta ve kafeler” için
yayınlanacak kurallar uygulanmalıdır.
»
Bahis bayilerinde bahis doldurma işlemi dış mekanda yapılmalı, ortak
kullanım amacı ile kalem, broşür vb. materyal bulundurulmamalıdır.
»
Açık ürünlerin paketlenerek satılması, müşterilerin bu ürünlere dokunmasının
engellenmesi, mümkünse raflardaki ürünlerin çalışan personel tarafından
müşteriye verilmesi sağlanmalıdır.
»
Kasa önünde müşteri bekleme yerleri arasında 2 metre olacak şekilde yer
işaretlemesi yapılmalıdır.
»
Müşterilerin temassız ödeme yapması teşvik edilmelidir.
»
Personeli korumak için tezgâhlar/personel ve müşteri alanı arasına geçici
bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
46
5.2. Müşterilere Yönelik Önlemler
»
İş yeri girişindeki asılı afişte belirtilen kurallara uyulmalıdır.
»
Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalı ve içeride maske
çıkartılmamalıdır.
»
Diğer müşteriler ve çalışanlar ile aradaki sosyal mesafe (2 metre, en az 3-4
adım) korunmalıdır.
»
Mecbur kalınmadıkça yüzeylere dokunulmamalıdır.
»
Sık
dokunulan yüzeylere
dokunulması
durumunda,
el antiseptiği
kullanılmalıdır.
5.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
»
Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
çalıştırılmamalıdır.
»
Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler
gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmelidir.
»
Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe
ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el
antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Müşteri ile aradaki sosyal mesafe (2 metre, en az 3-4 adım) korunmalıdır.
»
Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmeleri sağlanmalıdır. El hijyenini
sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve
sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği / en az %70’lik alkol
içeren kolonya kullanılmalıdır.
»
Personelin dinlenme alanlarında 2 metrelik sosyal mesafe korunmalı ve
maske takılmasının sürdürülmesi sağlanmalıdır.
»
Yemek, su/çay/kahve molalarında maske çıkarılacağı için, kapalı alanda
aynı anda birden fazla kişi olmamalıdır.
5.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma
»
İş yeri temizliği günlük olarak yapılmalıdır. Sık kullanılan alanlar (masa ve
tezgahlar gibi) daha sık temizlenmelidir.
»
Hassas yüzeylerin (telefon, bilgisayar gibi) dezenfeksiyonu %70’lik alkol ile
ıslatılmış bezle silinerek yapılmalıdır.
»
İş yerinde sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
47
yüzeyleri gibi) temizliğinin su ve deterjanla yapılması yeterlidir. Temizlik
sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay
bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir.
Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için
kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için
1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9)
kullanılmalıdır.
»
Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken
maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün
Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.
gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
»
Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100
doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda
yapılmalıdır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve
Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme
Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir. Vantilatörler
çalıştırılmamalıdır.
»
İş yerlerinde pencereler ve kapılar açılarak doğal havalandırma sık
yapılmalıdır.
»
Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu ve
tuvaleti sık aralıklarla temizlenmelidir.
»
İş yerindeki dinlenme alanları ile tuvaletinin pencereleri açık tutulmalıdır.
»
Hepafilitreli hava akımı ile çalışan el kurutma cihazları dışında el kurutma
cihazları kullanılmamalıdır.
5.5. COVID-19 Kapsamında Büfelerde Alınması Gereken Önlemler
»
İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme afişleri
(el yıkama, maske kullanımı ve sosyal mesafe için uyulması gereken kurallar)
asılmalıdır. Büfelerde müşteri ve çalışan için el antiseptiği bulundurulmalıdır.
5.5.1. İş Yerine Yönelik Önlemler
»
Büfede
tıbbi
takılmalı,
nemlendikçe
değiştirilmelidir.
Her
maske
değişiminden sonra el antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Büfe önünde sosyal mesafenin (2 metre, en az 3-4 adım) korunması için
zeminde işaretleme yapılmalıdır.
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
48
»
Müşterilerin tek tek alışveriş yapmaları sağlanmalıdır.
»
Her ödeme işleminden sonra el antiseptiği kullanılmalıdır. Ödemelerde
mümkünse temassız ödeme şekli teşvik edilmelidir.
»
Eldivenin doğru kullanılmaması COVID-19 bulaşma riskini artırabileceğinden
büfede çalışanlar eldiven kullanmamalıdır. El hijyenine dikkat edilmesi
yeterli olacaktır.
»
Büfenin temizliği günlük olarak yapılmalı, sık kullanılan alanlar (masa ve
tezgahlar gibi) daha sık temizlenmelidir.
»
Büfede pencereler ve kapılar açılarak doğal havalandırma sık yapılmalıdır.
»
Hassas yüzeylerin (telefon, bilgisayar gibi) dezenfeksiyonu %70’lik alkol ile
ıslatılmış bezle silinerek yapılmalıdır.
»
Büfeye misafir alınmamalıdır.
5.5.2. Müşterilere Yönelik Önlemler
»
Büfe önündeki asılı COVID-19 ile ilgili afişte belirtilen kurallara uyulmalıdır.
»
Tıbbi maske takılmalıdır.
»
Diğer müşteriler ve çalışanlar ile aradaki sosyal mesafe (2 metre, en az 3-4
adım) korunmalıdır.
»
Mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunulmamalı, dokunulması durumunda
el antiseptiği kullanılmalıdır.
5.5.3. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu veHavalandırma
»
Gıda satış yerlerinde her gün su ve deterjanla düzenli olarak temizlik
yapılmalıdır.
»
İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat
edilmelidir.
Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum
hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde
korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir
dezenfektandır. Tuvalet temizliği için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu
(Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
»
Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken
maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün
Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
49
gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
»
Klor bileşikleri ile temizlik yapılmasının uygun olmadığı yazar kasa,
bilgisayar klavyeleri, telefon, POS cihazı ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik
alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
»
Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından
%70’lik alkol ile temizlenmelidir.
»
Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
%70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
»
Temizlik yapan personelin maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır.
Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkartıp iş yerindeki
çöpe atması ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
»
İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
»
Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100
doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli,havalandırma
sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda
yapılmalıdır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve
Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme
Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir. Vantilatörler
çalıştırılmamalıdır
»
Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık
aralıklarla temizlenmelidir.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
51
6. KASAP, MANAV, KURUYEMIŞÇI, BALIKÇI VE DIĞER GIDA
SATIŞ YERLERINDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
Kasap, manav, kuruyemişçi, balıkçı ve diğer gıda satıcıları gibi küçük işletmeler,
toplum tarafından sıklıkla kullanılan buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması
nedeni ile COVID-19’un yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor
olabileceği alanlardır. Müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca randevulu ya da
telefon ve internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. İş yerinin görünür bir
yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama,
maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
6.1. İş Yerine Yönelik Önlemler
»
Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
»
Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri
alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
»
Sosyal mesafe kurallarına (2 metre, en az 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi
gereken her yerde (iç ve dış mekân dâhil) mesafeler yer işaretleriyle
belirlenmelidir.
»
Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
»
Gıda satış yerlerinin dışında sıra oluşması durumunda sosyal mesafenin
korunması sağlanmalı, kalabalık oluşmasını engelleyecek önlemler
alınmalıdır. Gerekirse sosyal mesafeyi sağlayacak şekilde zeminde
işaretlemeler yapılmalıdır.
»
Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Diğer aile
bireylerinin mümkünse dışarıda kalmaları özendirilmelidir.
»
Gıda satış yerlerine misafir alınmamalıdır.
»
İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı
el antiseptiği veya %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El
antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her
zaman dolu olması sağlanmalıdır. İş yerine giren her müşterinin ellerini
dezenfekte etmesi sağlanmalıdır.
»
Ürünler mümkün olduğunda cam veya tezgâhların arkasında korumaya
alınmalıdır.
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
52
»
Ürünlerden uygun olanlar (sebze-meyve gibi) daha önceden farklı
miktarlarda paketlenip satışa sunulmalıdır.
»
Paketli olmayan ürünlere müşterinin dokunmaması sağlanmalıdır. Tek
kullanımlık eldivenler kullanarak müşterilere servis yapılmalı ve her
müşteriden sonra eldivenler çıkarılmalı ve kapaklı çöp kutusu/çöp
torbasına atılmalıdır.
»
Mümkünse personel ile müşteri arasında direkt temas kurmalarının
önlenebilmesi ve damlacık yoluyla bulaşın engellenmesi amacıyla şeffaf
bir bariyer yerleştirilmelidir.
»
Müşterilerin ödemelerinde tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan
ödeme yapmaları teşvik edilmelidir.
6.2. Müşterilere Yönelik Önlemler
»
Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
uyulması
beklenen
kuralları
açıklayan
bilgilendirmeyi
okuması
sağlanmalıdır.
»
Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
sağlamaları konusunda uyarılmalıdır.
»
Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Girişte maskesi
olmayanlar için temiz maske bulundurulmalıdır.
»
Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya kolonya
kullanmalıdır.
»
Müşteriler, iş yeri içinde gıdalara dokunmamalıdır. Bütün ürünler çalışan
personel tarafından paketlenmeli ve müşteriye verilmelidir.
»
Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
»
Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
sağlanmalıdır.
6.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
»
Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
»
Gıda satış yerlerinde çalışan personel hasta (ateş, öksürük, nezle, nefes
darlığı gibi belirtileri olan) olduğunda çalışmamalıdır.
»
Personel çalışırken ateş, öksürük, nezle, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse,
maskesi takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
»
53
Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe
ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el
antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Alışveriş sırasında müşteri ile 2 metreden daha uzak mesafede
bulunulmalıdır.
»
Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalı, sık aralıklarla
ellerin hijyeni sağlanmalıdır.
»
El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla
yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği
kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal
sabun yeterlidir.
»
Et ve et ürünleri, paketlenmemiş gıda maddeleri satışında çalışan personel
eldiven kullanmalıdır. Eldiven gıda dışındaki nesnelere değmemelidir. İş
bitince eldiven çıkarılıp, el hijyeni sağlanmalıdır. Kullanılan eldiven çöp
kovası/çöp torbasına atılmalı, yeni bir eldiven takılmalıdır.
»
Çalışan personel dinlenme alanlarında 2 metrelik sosyal mesafeyi korumalı
ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve
içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda
birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
»
Gıda satış yerlerindeki müşteri oturma alanları kaldırılmalıdır.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
55
7. KITAP VE KIRTASIYE MAĞAZALARINDA ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER
Kitap ve kırtasiye mağazaları toplum tarafından sıklıkla kullanılan, ürün temasının
olduğu buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması veya kalabalık ortamları nedeni
ile COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği
alanlardır. Bu nedenle müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca telefon ve
internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. İş yerinin görünür bir yerine
COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske
kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
7.1. İş Yerine Yönelik Önlemler
»
Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
»
Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri
alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
»
Sosyal mesafe kurallarına (2 metre, en az 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi
gereken her yerde (iç ve dış alanlar dâhil) sosyal mesafe yer işaretleriyle
belirlenmelidir.
»
Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
»
İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
»
İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el
antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır.
El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve
her zaman dolu olması sağlanmalıdır. Müşterilerin girişte bu ürünleri
kullanmaları sağlanmalıdır.
»
Müşterilerin ürünlerle temasını mümkün olduğu kadar azaltacak önlemler
alınmalıdır.
»
Müşterilerin inceleme amacı ile el temasının yoğun olduğu dayanıklı ürünlere
belirli periyotlarla %70 alkol içeren dezenfektan spreyle püskürtülerek
dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
»
Müşteri tarafından incelenip alınmayan raf ürünleri, mümkün olduğu kadar
raftaki ürünlerin en altına veya arkasına yerleştirilmelidir.
»
Personeli korumak için tezgâhlar ve kasa görevlileri ile müşteri alanı arasına
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
56
geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
»
Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
yapmaları istenmelidir.
7.2. Müşterilere Yönelik Önlemler
»
Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
uyulması
beklenen
kuralları
açıklayan
bilgilendirmeyi
okuması
sağlanmalıdır.
»
Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
»
Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Girişte maskesi
olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
»
Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol
içeren kolonya ile ellerini ovalamalıdır.
»
Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
sağlanmalıdır.
»
Mümkün olduğunca müşteriler kitap reyonları ve rafları arasında sosyal
mesafeyi ihlal edecek şekilde dolaşmamalı, kitapları karıştırmamalı,
müşterinin istediği kitapları tezgâhtarlar ilgili bölümden alıp getirmelidir.
7.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
»
Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
»
Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
olduğunda çalıştırılmamalıdır.
»
Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler
gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
»
Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe
ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el
antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
57
ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
»
Çalışan personel dinlenme alanlarında 2 metrelik sosyal mesafeyi korumalı
ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve
içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda
birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
7.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma
»
İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
»
İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.
Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum
hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde
korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir
dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır
suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
»
Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken
maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün
Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.
gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
»
Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve
diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
»
Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
%70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
»
Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından
%70’lik alkol ile temizlenmelidir.
»
Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır.
Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki
çöpe atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun
ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
»
İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
»
Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100
doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
58
yapılmalıdır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve
Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme
Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir. Vantilatörler
çalıştırılmamalıdır.
»
Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık
aralıklarla temizlenmelidir.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
59
8. KONFEKSIYON, GIYIM MAĞAZALARI VE TUHAFIYELERDE
ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
Giyim mağazaları ve tuhafiyeler toplum tarafından sıklıkla kullanılan, ürün temasının
olduğu buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması veya kalabalık ortamları nedeni
ile COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği
alanlardır. Bu nedenle müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca telefon ve
internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. Terziler randevulu çalışmalıdır.
İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle
ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar)
asılmalıdır.
8.1. İş Yerine Yönelik Önlemler
»
Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
»
Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri
alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
»
Sosyal mesafe kurallarına (2 metre, en az 3-4 adım) uyulmalı, sıra
beklenmesi gereken her yerde (ödeme alanları vb.) mesafe yer işaretleriyle
belirlenmelidir.
»
Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
»
İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
»
İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el
antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El
antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her
zaman dolu olması sağlanmalıdır.
»
Deneme kabinleri mümkün olduğu kadar kullanılmamalı, içeride kalma
süresi sınırlandırılmalıdır (10 dakikayı geçmemeli).
»
Deneme
kabinlerinde
kesinlikle
maskeler
çıkarılmamalıdır.
Her
giyim kabinine müşterilerin maskelerini çıkarmamaları ve yüzeylere
dokunmamaları için uyarı yazıları asılmalıdır.
»
Her müşteriden sonra kabin havalandırılarak sık kullanılan yüzeyler uygun
şekilde temizlenmelidir. Kabinler kullanılmadığı zamanlarda kapı/perdeler
açık bırakılmalı ve havalandırmanın sürdürülmesi sağlanmalıdır. İkiden
fazla deneme kabini olan iş yerlerinde deneme kabinleri birer atlayarak ve
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
60
dönüşümlü kullanılmalıdır (ör. ilk seferde 1,3,5, ikinci seferde 2,4,6 gibi).
»
Denenen ürünlere Ultraviyole ışınları uygulanmamalıdır. Avrupa Hastalık
Kontrol ve Korunma Merkezi, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve
Korunma Merkezi tarafından önerilmeyen bu işlem insan sağlığına zararlı
olabilir.
»
Müşteri tarafından denenip alınmayan raf ürünleri, katlandıktan sonra
raftaki ürünlerin en altına yerleştirilmelidir.
»
Personeli korumak için tezgâhlar ve kasa görevlileri ile müşteri alanı arasına
geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
»
Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
yapmaları istenmelidir.
8.2. Müşterilere Yönelik Önlemler
»
Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
uyulması
beklenen
kuralları
açıklayan
bilgilendirmeyi
okuması
sağlanmalıdır.
»
Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
»
Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Girişte maskesi
olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
»
Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol
içeren kolonya ile ellerini ovalamalıdır.
»
Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
sağlanmalıdır.
8.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
»
Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
»
Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
olduğunda çalıştırılmamalıdır.
»
Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler
gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
»
61
Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe
ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el
antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
»
Ölçü
alırken ya
da
prova yaparken
2
metrelik
sosyal mesafe
korunamayacağından tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanılmalı, iğne ve
diğer aletler ağza götürülmemelidir.
»
Çalışan personel dinlenme alanlarında 2 metrelik sosyal mesafeyi korumalı
ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve
içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda
birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
8.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma
»
İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
»
İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.
Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum
hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde
korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir
dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır
suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
»
Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken
maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün
Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.
gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
»
Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve
diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
»
Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
%70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
»
Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından
%70’lik alkol ile temizlenmelidir.
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
62
»
Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır.
Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki
çöpe atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun
ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
»
İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
»
Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100
doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda
yapılmalıdır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve
Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme
Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir. Vantilatörler
çalıştırılmamalıdır.
»
Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık
aralıklarla temizlenmelidir.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
63
9. KUYUMCU, BIJUTERI VE SAATÇILERDE ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER
Kuyumcu, Bijuteri ve Saatçi gibi küçük işletmeler, toplum tarafından sıklıkla
kullanılan buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması nedeni ile COVID-19
yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği alanlardır.
Ürünler alınmadan önce deneme incelemeye muhtaç olduğu için elle temas
da yoğundur. İçinde bulunduğumuz süreçte müşteri gereksinimleri mümkün
olduğunca telefon ve internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. İş yerinin
görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler
(el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
9.1. İş Yerine Yönelik Önlemler
»
Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
»
Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri
alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
»
Sosyal mesafe kurallarına (2 metre, en az 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi
gereken her yerde (iç ve dış mekân dâhil) mesafeler yer işaretleriyle
belirlenmelidir.
»
Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
»
Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer
kişiler dışarıda kalmalıdır.
»
İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
»
İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el
antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El
antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her
zaman dolu olması sağlanmalıdır. İş yerine giren her müşterinin ellerini
dezenfekte etmesi sağlanmalıdır.
»
Deneme süresi mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır.
Denenen ürün
alınmıyorsa ürüne zarar vermeyecek özellikte alkol veya sabunlu suyla
silinmelidir.
»
Denenen ürünlere Ultraviyole ışınları uygulanmamalıdır. Avrupa Hastalık
Kontrol ve Korunma Merkezi, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve
Korunma Merkezi tarafından önerilmeyen bu işlem insan sağlığına zararlı
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
64
olabilir.
»
Personeli korumak için tezgâhlar ve müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı
veya pencere yerleştirilmelidir.
»
Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
yapmaları istenmelidir.
9.2. Müşterilere Yönelik Önlemler
»
Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
uyulması
beklenen
kuralları
açıklayan
bilgilendirmeyi
okuması
sağlanmalıdır.
»
Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
»
Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Girişte maskesi
olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
»
Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol
içeren kolonya ile ellerini ovalamalıdır.
»
Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
»
Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
sağlanmalıdır.
9.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
»
Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
»
Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
çalıştırılmamalıdır.
»
Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler
gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
»
Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe
ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el
antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
»
65
Personel müşterilerle aynı ürünlere dokunacağı için her müşteriden sonra
ellerini temizlemelidir.
»
Müşteri ile 2 metre sosyal mesafenin korunamadığı takı, gözlük ya da
aksesuar takılmasına yardım etme gibi durumlarda çalışma öncesinde tıbbi
maskeye ek olarak yüz koruyucu kullanılmalıdır.
»
Çalışan personel dinlenme alanlarında 2 metrelik sosyal mesafeyi korumalı
ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve
içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda
birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
9.4. Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma
»
İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
»
İş yerlerinin özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri,
masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve
deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre
suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No:
7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir.
Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet
dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit
Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
»
Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken
maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün
Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.
gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
»
Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve
diğer cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
»
Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
%70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
»
Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından
%70’lik alkol ile temizlenmelidir.
»
Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır.
Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki
çöpe atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun
ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
»
İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
66
»
Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100
doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda
yapılmalıdır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve
Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme
Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir. Vantilatörler
çalıştırılmamalıdır.
»
Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık
aralıklarla temizlenmelidir.
COVID-19 | SALGIN YÖNETİMİ VE ÇALIŞMA REHBERİ
67
10. OYUNCAK MAĞAZALARINDA ALINMASI GEREKEN
ÖNLEMLER
Oyuncak mağazaları toplum tarafından sıklıkla kullanılan, ürün temasının olduğu
buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması veya kalabalık ortamları nedeni ile
COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği
alanlardır. Bu nedenle müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca telefon ve
internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. İş yerinin görünür bir yerine
COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske
kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
10.1. İş Yerine Yönelik Önlemler
»
Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
»
Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri
alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
»
Sosyal mesafe kurallarına (2 metre, en az 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi
gereken her yerde (iç ve dış alanlar dâhil) sosyal mesafe yer işaretleriyle
belirlenmelidir.
»
Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
»
İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
»
İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el
antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır.
El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve
her zaman dolu olması sağlanmalıdır. Müşterilerin girişte bu ürünleri
kullanmaları sağlanmalıdır.
»
Müşterilerin ürünlerle temasını mümkün olduğu kadar azaltacak önlemler
alınmalıdır.
»
Müşterilerin inceleme amacı ile el temasının yoğun olduğu dayanıklı
ürünlere iki saate bir yakın mesafeden %70 alkol içeren dezenfektan spreyle
püskürtülerek ürün dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
»
Bisiklet, akülü araba gibi ürünleri müşterilerin denemesi durumunda,
her denemeden sonra el temasının olduğu yerleri ve oturma aparatları
dezenfektanlı bezle silinmelidir.
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
68
»
Müşteri tarafından incelenip alınmayan raf ürünleri, mümkün olduğu kadar
raftaki ürünlerin en altına veya arkasına yerleştirilmelidir.
»
Mağazalarda çocuklar için oyun-eğlence makineleri varsa bu makineler
kullanıma kapatılmalı, çocukların dikkatini dağıtmaması açısından üzeri
örtülmelidir.
»
Personeli korumak için tezgâhlar ve kasa görevlileri ile müşteri alanı arasına
geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
»
Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
yapmaları istenmelidir.
10.2. Müşterilere Yönelik Önlemler
»
Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
uyulması
beklenen
kuralları
açıklayan
bilgilendirmeyi
okuması
sağlanmalıdır.
»
Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
»
Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Girişte maskesi
olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
»
Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol
içeren kolonya ile ellerini ovalamalıdır.
»
Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
»
Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
sağlanmalıdır.
10.3. Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
»
Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
»
Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
olduğunda çalıştırılmamalıdır.
»
Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler
gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
»
Çalışan personelin tü
Metnin devamı ekli belgededir.
Bu belgenin yazdırılabilir sürümü ücretli üyelere özeldir — https://isverenim.skyside.com.tr/makale/8132