2023 Yılı Ücret Geliri Elde Edenler İçin Vergi Rehberi

ÜCRET GELİRİ ELDE EDENLER İÇİN

VERGİ REHBERİ

ÜCRETSİZDİR

www.gib.gov.tr

Ayrıntılı Bilgi İçin

www.gib.gov.tr

Bu Rehber, yayım tarihinde yürürlükte olan mevzuat dikkate alınarak

hazırlanmıştır.

Mevzuat bilgilerine ve güncel haberlere, Başkanlığımız;

•

İnternet sayfasından,

•

Doğrulanmış ve resmi sosyal medya hesaplarından,

•

e-Posta bilgilendirme sisteminden,

ulaşabilirsiniz.

2022 Yılına Ait Gelir Vergisi Beyannamenizi 1-31 Mart 2023 Tarihleri

Arasında Hazır Beyan Sisteminden Vermeyi Unutmayınız.

Mükellef Hizmetleri Daire Başkanlığı

Şubat/2023

Yayın No: 451

İÇİNDEKİLER

GİRİŞ

6

1.

ÜCRETİN TANIMI

6

1.1.

Ücret Olarak Vergilendirilecek Diğer Ödemeler

7

2.

ÜCRETİN UNSURLARI

8

3.

ÜCRET İSTİSNALARI

8

3.1.

Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü Maddesinde Yer Alan Ücret İstisnaları

8

3.2.

Gider Karşılıklarında İstisnalar

13

3.3.

Tazminat ve Yardımlarda İstisnalar

13

3.4.

Vatan Hizmetleri Yardımlarında İstisnalar

16

3.5.

Teçhizat ve Tayın Bedellerinde İstisnalar

16

3.6.

Tahsil ve Tatbikat Ödemelerinde İstisnalar

17

3.7.

Teşvik İkramiye ve Mükafatlarda İstisnalar

17

3.8.

İşverenlerce Hizmet Erbabına Nakit Olarak Verilen Yemek Bedelinde İstisna

18

3.9.

Yurt Dışı İnşaat, Onarım, Montaj İşleri ile Teknik Hizmetlerde Çalışan Hizmet

Erbabına Yapılan Ücret Ödemelerinde İstisna

3.10.

19

Elektrik, Doğalgaz ve Benzeri Isınma Giderleri Karşılığı Olarak Çalışanlara

Yapılan Ödemelerde Gelir Vergisi İstisnası

20

4.

ÜCRET GELİRİNİN VERGİLENDİRİLMESİ

20

4.1.

Ücretin Safi Tutarının Tespiti

21

4.1.1.

Emekli Aidatı ve Sosyal Sigorta Primleri

22

4.1.2.

Sosyal Güvenlik Destekleme Primi

23

4.1.3.

İşsizlik Sigortası Primi

23

4.1.4.

Hayat/Şahıs Sigorta Primleri

23

4.1.5.

Sendikalara Ödenen Aidatlar

24

4.1.6. Engellilik İndirimi

25

4.2.

25

Ücret Ödemelerinin Vergilendirilmesi

4.2.1.

Kesinti Yoluyla Vergilendirme

4.2.1.1.

Gelir Vergisi Kanununun geçici 72 nci maddesi uyarınca sporculara yapılan

ücret ve ücret sayılan ödemelerde tevkifat

4.2.1.2.

26

26

Jokeylere, jokey yamaklarına ve antrenörlerine yapılan ücret ve ücret

sayılan ödemelerde tevkifat

27

4.2.2.

Ücretin Yıllık Beyanname ile Beyan Edilmesi

28

4.2.2.1.

Tek İşverenden Alınan Ücretler

31

4.2.2.2.

Birden Fazla İşverenden Alınan Ücretler

32

4.2.2.2.1. Kamuda Çalışanlar Açısından Tek İşveren/Birden Fazla İşveren Tespiti

35

4.2.2.2.2. Özel Sektör İşyerlerinde Çalışanlar Açısından Tek İşveren/Birden Fazla

İşveren Tespiti

4.2.2.2.3. Teşvik ve İstisna Kapsamındaki Ücret Gelirleri

4.2.2.3.

42

Yabancı Elçilik ve Konsolosluklarda Çalışan ve İstisnadan Faydalanmayan

Memur ve Hizmetlilere Ödenen Ücretler

4.3.

38

Yabancı Bir Ülkedeki İşveren Tarafından Doğrudan Doğruya Ödenen

Ücretler

4.2.2.4.

37

44

1/1/2022 Tarihinden İtibaren Elde Edilen Ücret Gelirlerinde İstisna

Uygulaması

45

4.3.1.

Asgari Ücretli Olarak Çalışanlarda Gelir Vergisi İstisnası

46

4.3.2.

Asgari Ücretin Üzerinde Ücret Geliri Elde Edenlerde Gelir Vergisi

İstisnası

4.3.3.

4.3.4.

48

Birden Fazla İşverenden Ücret Alınması Durumunda İstisnanın

Uygulanması

49

Teşvik ve İstisna Kapsamındaki Ücret Ödemeleri

49

4.3.5.

Yıllık Beyanname Verilmesi Halinde İstisna Uygulaması

51

4.3.6.

Diğer Ücretlilerin Durumu

52

4.4.

Yıllık Beyannameye Dahil Edilen Gelirlerden Yapılacak İndirimler

53

4.4.1.

Hayat/Şahıs Sigorta Primleri

54

4.4.2.

Eğitim ve Sağlık Harcamaları

56

4.4.3.

Engellilik İndirimi

56

4.4.4.

Bağış ve Yardımlar

57

4.4.4.1. Sınırlı İndirilecekler

57

4.4.4.2. Sınırsız İndirilecekler

57

4.4.5.

Sponsorluk Harcamaları

58

4.4.6.

Diğer Kanunlara Göre Tamamı İndirilecek Bağış ve Yardımlar

59

4.5.

Beyannamenin Verilme Zamanı ve Şekli

60

4.6.

Hazır Beyan Sistemi

61

4.7.

Vergi Tarifesi

62

4.7.1.

Ücret Geliri ile Diğer Gelirlerin Birlikte Beyan Edilmesi Durumunda Verginin

Hesaplanması

63

4.8.

Kesilen Vergilerin Mahsubu ve İadesi

63

4.9.

Verginin Ödenme Zamanı ve Şekli

65

4.10.

Ücret Gelirlerinin Beyanına İlişkin Örnekler

66

GİRİŞ

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa göre, gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine

tabidir. Gelir vergisine tabi gelir unsurları; ticarî kazanç, ziraî kazanç, ücret,

serbest meslek kazancı, gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı ve

diğer kazanç ve iratlardan oluşmaktadır.

Bu Rehberde, ücret geliri elde eden mükelleflere yönelik olarak; ücretin

tanımı, unsurları, ücret kapsamında değerlendirilen ödemeler, ücret gelirinin

vergilendirmesi, ücret matrahının hesaplanması sırasında indirim konusu

yapılacak unsurlar, vergiden istisna edilen ücret ödemeleri ile yıllık gelir vergisi

beyannamesinde beyan edilen ücret gelirinden yapılacak indirimler, ücret gelirine

uygulanacak vergi tarifesi, beyannamenin verilme zamanı ve verginin ödenmesi

gibi konularda açıklamalar yer almaktadır.

1. ÜCRETİN TANIMI

Ücret, işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı

verilen para ve ayınlar (hizmet karşılığının mal olarak verilmesi) ile sağlanan

ve para ile temsil edilebilen (konut, araç sağlanması vb.) menfaatlerdir. Gerçek

kişilerin bir takvim yılı içinde elde etmiş oldukları ücret gelirleri gelir vergisine

tabidir. Ücret, bedensel ya da zihinsel bir emek karşılığında işverenden elde

edilen hasılayı ifade eder. Bu hasıla para şeklinde olabileceği gibi ayni veya para

ile temsil edilebilen menfaat şeklinde de olabilir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat,

zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar

altında ödenmiş olması veya bir ortaklık ilişkisi niteliğinde olmamak şartı ile

kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması ücretin niteliğini

değiştirmez.

1.1. Ücret Olarak Vergilendirilecek Diğer Ödemeler

Ücretin unsurlarının var olup olmadığına bakılmaksızın ücret sayılan ödemeler;

•

Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (11)

numaralı bendine göre istisna dışında kalan emeklilik, malüliyet, dul ve

yetim aylıkları,

•

Daha önce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında

verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatler,

•

TBMM, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile özel kanunlarına

veya idari kararlara göre kurulan daimi veya geçici bütün komisyonların

üyelerine ve yukarıda sayılanlara benzer diğer kişilere bu sıfatları

dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler,

•

Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle, tasfiye memurlarına

bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler,

•

Bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve

her türlü yarışma jürisi üyelerine ödenen veya sağlanan para, ayın ve

menfaatler,

•

Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan

menfaatler,

•

Hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra; karşılıklı sonlandırma

sözleşmesi veya ikale sözleşmesi kapsamında ödenen tazminatlar, iş

kaybı tazminatları, iş sonu tazminatları, iş güvencesi tazminatları gibi

çeşitli adlar altında yapılan ödemeler ve yardımlar.

7

2. ÜCRETİN UNSURLARI

Gelir vergisi açısından bir ödemenin ücret ya da başka bir gelir unsuru

olarak vergilendirilip vergilendirilmeyeceği aşağıda sayılan üç unsura göre

tespit edilecektir. Bu üç unsur birlikte varsa elde edilen gelir ücret olarak

vergilendirilecek, aksi takdirde ücretten söz etmek mümkün olmayacaktır.

Ücret gelirini meydana getiren üç temel unsur şöyledir;

Bir işverene tabi olma: Herhangi bir ödemenin ücret olarak kabul edilebilmesi

için gerekli olan ilk unsur çalışanın işverene tabi olmasıdır. İşveren, hizmet

erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir.

Çalışanın işverene bağlılığı, fiili olabileceği gibi kanun, tüzük, yönetmelik veya

sözleşmelerle de saptanmış olabilmektedir.

Belli bir iş yerine bağlı olma: İş yeri ticari, sınai, zirai ve mesleki bir faaliyetin

yürütülmesi için tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerlerdir. Bu

yerlere bağlılık, hukuki anlamda bir bağlılıktır. Hizmetin mutlaka fiilen iş yerinde

yapılması zorunlu değildir.

Hizmetin karşılığı olarak bir ödemenin yapılması: Ödeme bir hizmet karşılığı

değilse ücret sayılmasına imkân yoktur. Hizmet karşılığı olarak yapılan ödeme,

nakit (haftalık, aylık vb.), ayın (hizmet karşılığının mal olarak verilmesi) veya para

ile temsil edilebilen menfaatler (konut, araç sağlanması gibi) şeklinde olabilir.

3. ÜCRET İSTİSNALARI

3.1. Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü Maddesinde Yer Alan Ücret İstisnaları

Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesine göre;

•

Köylerde veya son nüfus sayımına göre belediye içi nüfusu 5.000’i aşmayan

yerlerde faaliyet gösteren ve münhasıran el ile dokunan halı ve kilim imal

eden işletmelerde çalışan işçilerin ücretleri,

•

Gelir vergisinden muaf olanların veya gerçek usulde vergilendirilmeyen

çiftçilerin yanında çalışan işçilerin ücretleri,

•

Toprak altı işletmesi halinde bulunan madenlerde cevher istihsali ve

bununla ilgili diğer bütün işlerde çalışanların münhasıran yer altında

çalıştıkları zamanlara ait ücretleri,

•

Köy muhtarları ile köylerin kâtip, korucu, imam, bekçi ve benzeri

hizmetlilerine köy bütçesinden ödenen ücretler ile çiftçi mallarını koruma

bekçilerinin ücretleri,

•

Hizmetçilerin ücretleri (Hizmetçiler özel fertler tarafından evlerde,

bahçelerde, apartmanlarda ve ticaret mahalli olmayan sair yerlerde orta

hizmetçiliği, süt ninelik, dadılık, bahçıvanlık, kapıcılık gibi özel hizmetlerde

çalıştırılanlardır. Mürebbiyelere ödenen ücretler istisna kapsamına dahil

değildir. Sitelerde çalıştırılan güvenlik elamanı, bekçi, muhasebeci gibi

çalışanların ücretleri bu istisna kapsamında değildir.),

•

Sanat okulları ile bu mahiyetteki enstitülerde, ceza ve ıslahevlerinde,

darülacezelerin atölyelerinde çalışan öğrencilere, hükümlü ve tutuklulara

ve düşkünlere verilen ücretler,

•

Hizmet erbabına işverenlerce iş yerinde veya müştemilatında yemek

verilmek suretiyle sağlanan menfaatler (İşverenlerce, işyerinde veya

müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait bir

günlük yemek bedelinin 2023 yılı için 110 Türk lirasını aşmayan kısmı

istisna kapsamındadır. Ödemenin bu tutarı aşması halinde aşan kısım ile

bu amaçla sağlanan diğer menfaatler ücret olarak vergilendirilir.),

9

•

Genel olarak maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere

ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlarla

müstahdemlere konut tedariki ve bunların aydınlatılması, ısıtılması ve

suyunun temini suretiyle sağlanan menfaatler ile mülkiyeti işverene

ait brüt alanı 100 m2’yi aşmayan konutların hizmet erbabına mesken

olarak tahsisi suretiyle sağlanan menfaatler (Bu konutların 100 m2’yi

aşması halinde, aşan kısma isabet eden menfaat için bu istisna hükmü

uygulanmaz. Mülkiyeti işverene ait olmayan kiralanan konutların hizmet

erbabına tahsisi istisna kapsamında değildir.),

•

Hizmet erbabının toplu olarak iş yerlerine gidip gelmelerini sağlamak

maksadıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri (Hizmet

erbabının toplu taşıma kartı, bileti veya bu amaçla kullanılan ödeme

araçlarının temini suretiyle sağlanan menfaatler de çalışılan her bir gün

için günlük belirlenen tutarı (2023 yılı için 56 TL) aşmaması kaydıyla gelir

vergisinden istisnadır. Ulaşım bedelinin nakit olarak verildiği, ulaşım

bedeli karşılığının, hediye kartı ve benzeri ulaşım harcaması dışında

diğer alışverişlerde de kullanılabilecek ödeme araçları şeklinde verildiği

ve çalışılmayan günler için de ulaşım bedeli ödendiği durumlarında,

istisnadan faydalanılması mümkün değildir.),

•

Kanunla kurulan emekli sandıkları ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar

Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklar tarafından

ödenen emekli, malûliyet, dul ve yetim aylıklarının en yüksek Devlet

memuruna çalışılan süreye bağlı olarak ödenen tutarı aşmayan kısmı,

•

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa tabi çırakların asgari ücreti

aşmayan ücretleri (Asgari ücret tutarının üzerindeki ücretlerin tamamı

vergilendirilir.),

•

Yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen

emekli, malûliyet, dul ve yetim aylıkları (Sosyal güvenlik kurumu

kapsamında olmayıp özel şirketlerce ödenen söz konusu aylıklar bu istisna

kapsamında değildir.),

•

Kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan dar mükellefiyete tabi

işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işverenin Türkiye dışında

elde ettiği kazançları üzerinden döviz olarak ödediği ücretler ile Kanuni

ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin,

Ticaret Bakanlığından alınan izne istinaden kurulan bölgesel yönetim

merkezlerinde münhasıran merkezin faaliyet izni kapsamında istihdam

ettikleri hizmet erbabına Türkiye dışında elde ettiği kazançları üzerinden

döviz olarak ödediği ücretler,

•

Her yıl millî müsabakalara iştirak ettiklerinin belgelendirilmesi kaydıyla,

yüz ve daha aşağı sayıda işçi çalıştıran iş yerlerinde bir, yüzden fazla işçi

çalıştıran iş yerlerinde iki amatör sporcuya ödenen ücretler (Aylık ücretleri

asgari ücretin iki katından fazla olan amatör sporcuların ücretlerine bu

istisna uygulanmaz ve bu ücretlerinin tamamı vergilendirilir.),

•

İşverenlerce, kadın hizmet erbabına kreş ve gündüz bakımevi hizmeti

verilmek suretiyle sağlanan menfaatler (İşverenlerce, kreş ve gündüz

bakımevi hizmetinin işyerinde verilmediği durumlarda, kadın hizmet

erbabının hizmet aldığı gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince

işletilen kreş ve gündüz bakım evlerine ödeme yapılmak suretiyle

sağlanan menfaatler de istisna kapsamındadır. Kadın hizmet erbabına

sağlanan menfaatin ücret istisnasına tabi tutulabilmesi için; bu hizmetin

gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince işletilen kreş ve gündüz bakım

evlerinden alınması, ödemenin hizmet erbabına değil doğrudan bu hizmeti

sağlayan mükelleflere yapılması gerekmektedir. İstisnadan yararlanılacak

tutar her bir çocuk için asgarî ücretin aylık brüt tutarının %50’ini (2023 yılı

için 10.008,00X%50= 5.004 TL’yi) aşmayacaktır. Sağlanan menfaatin asgari

11

ücretin aylık brüt tutarının %50’ini aşması halinde, aşan kısım ücret

olarak vergilendirilecektir. Hizmet erbabına doğrudan yapılan ödemeler

ve sağlanan menfaatler de ücret olarak vergilendirilecektir.),

•

Kamu kurum ve kuruluşları hariç Türk Hava Kurumu veya kanuni

veya iş merkezi Türkiye’de bulunan müesseselerde uçuş maksadıyla

görevlendirilen, hava aracının sevk ve idaresiyle görevli pilotlar ile uçuş

esnasında uçak içinde hizmet veren yetkili sivil havacılık otoritesince

sertifikalandırılmış kabin memurlarına ödenen aylık ücretin gerçek safi

değerinin %70’i,

•

Hizmet erbabının, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan asgari ücretin aylık

brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu primi ve işsizlik sigorta primi

düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden ücretleri (İstisnayı aşan

ücret gelirinin vergilendirilmesinde, verginin hesaplanacağı gelir dilim

tutarları ve oranları, istisna kapsamındaki tutarlar da dikkate alınarak

belirlenir. Ödenecek vergi tutarı, bu suretle bulunan vergi tutarının içinde

istisna tutara isabet eden kısım düşülmek suretiyle hesaplanır. İstisna

nedeniyle alınmayacak olan vergi ilgili ayda aylık asgari ücret üzerinden

hesaplanması gereken vergiyi aşamaz. Birden fazla işverenden ücret

alanlarda bu istisna sadece en yüksek olan ücrete uygulanır. Söz

konusu istisna, 1/1/2022 tarihinden itibaren yapılan ücret ödemelerine

uygulanmaktadır.),

•

Yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerde

çalışan hizmet erbabına, fiilen yurt dışındaki çalışmaları karşılığı işverenin

yurt dışı kazançlarından karşılanarak 1/12/2022 tarihinden itibaren

yapılan ücret ödemeleri,

gelir vergisinden istisna edilmiştir.

3.2. Gider Karşılıklarında İstisnalar

Gelir Vergisi Kanununun 24 üncü maddesine göre;

1.

Harcırah Kanununa tabi kurumlar tarafından harcırah veya yolluk olarak

yapılan ödemeler,

2.

Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan müesseseler tarafından idare

meclisi başkanı ve üyeleri ile denetçilerine, tasfiye memurlarına ve hizmet

erbabına verilen gerçek yol giderlerinin tamamı ile yemek ve yatmak

giderlerine karşılık verilen gündelikler. Bu gündelikler devletçe verilen

gündeliklerin en yüksek haddini aşarsa, aradaki fark ücret olarak vergiye

tabi tutulur,

3.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre ödenen yakacak yardımı,

4.

Sayım işleriyle, seçim işlerinde çalıştırılanlara özel kanunlarına göre

verilen zaruri gider karşılıkları,

gelir vergisinden istisna edilmiştir.

3.3. Tazminat ve Yardımlarda İstisnalar

Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesine göre;

1.

Ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımlar ile

4447 sayılı Kanun uyarınca sigortalı işsizlere Kanunda belirtilen şartları

taşımaları halinde işsiz kaldıkları dönem için yine Kanunda belirtilen

süre ve miktarda yapılan işsizlik ödeneği ödemeleri (Yine, 4857 sayılı

Kanunun 21 inci maddesine göre, işverence geçerli sebep gösterilmediği

veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem

tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işçinin

13

başvurusu üzerine işverenin bir ay içinde işe başlatmadığı durumda, işçiye,

en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında ödenen tazminat

istisna kapsamındadır. 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre,

arabuluculuk faaliyeti sonucunda tarafların, işçinin işe başlatılmaması

konusunda anlaşmaları halinde, iş sözleşmesi feshedilen hizmet erbabına

en çok sekiz aylık ücreti tutarında ödenen işe başlatmama tazminatları

da istisna kapsamındadır. Bu madde kapsamında ödenen dört aylık boşta

geçen süre ücreti ödemesi ise gelir vergisine tabiidir.),

2.

Muhtaç olanlara belli bir süre için veya hayat kaydıyla yapılan yardımlar

(Asker ailelerine yapılan yardımlarla hayır derneklerinin ve yardım

sandıklarının yardımları bu istisna kapsamına girmektedir.),

3.

Kanunla kurulan emekli sandıkları ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar

Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklar tarafından,

kendilerine zat aylığı bağlananlara aylıkları dışında, kanunları veya

statüleri gereğince verilen emekli, dul, yetim ve evlilik ikramiyeleri

veya iade olunan mevduatı ve sürelerini doldurmamış bulunanlarla dul

ve yetimlerine toptan ödenen tazminatlar (506 sayılı Sosyal Sigortalar

Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklar tarafından

ödenen tazminat, yardım ve toptan ödemeler en yüksek Devlet memuruna

çalışılan süreye bağlı olarak ödenen tutardan fazla ise aradaki fark ücret

olarak vergiye tâbi tutulur. Bu mukayesede gerek muhtelif sandıklardan

gerek aynı sandıktan muhtelif zamanlarda yapılan ikramiye, tazminat ve

toptan ödemeler topluca dikkate alınır.),

4.

Hizmet erbabına ödenen çocuk zamları (Bu zamlar Devletçe verilen

miktarları aştığı takdirde, fazlası vergiye tabi tutulur.),

5.

Evlenme ve doğum münasebetiyle hizmet erbabına yapılan yardımlar

(Bu istisna hizmet erbabının iki aylığına veya buna tekabül eden

gündeliklerinin tutarına kadar olan yardım kısmına uygulanır.),

6.

Sosyal sigorta kurumları tarafından sigortalılara yapılan ödemeler,

7.

a) 1475 sayılı İş Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu uyarınca, hizmet

erbabının çalıştığı süre ve kıdem tazminatına esas ücreti dikkate alınarak

hesaplanan ve ödenen kıdem tazminatları (Dolayısıyla, hizmet erbabının

kıdem tazminatına esas ücretine göre hesaplanan ve en yüksek Devlet

memuruna bir hizmet yılı için ödenen azami emekli ikramiyesi tutarını

aşan ödemelerde ise en yüksek Devlet memuruna ödenen azami emekli

ikramiyesi kadarlık kısmı istisnaya konu edilecek, aşan kısmı ise ücret

olarak vergilendirilecektir. Yine, 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla

Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanuna göre

ödenen kıdem tazminatlarının hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan kısmı

gelir vergisinden istisna edilmiş olup bu tutarı aşan ilave ödemeler ise

ücret kapsamında değerlendirilmek suretiyle vergilendirilecektir.),

b) Hizmet erbabına hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra; karşılıklı

sonlandırma sözleşmesi veya ikale sözleşmesi kapsamında ödenen

tazminatlar, iş kaybı tazminatları, iş sonu tazminatları, iş güvencesi

tazminatları gibi çeşitli adlar altında yapılan ödemeler ile kıdem

tazminatı ödemesi toplamının, hizmet erbabının çalıştığı süre dikkate

alınarak hesaplanan en yüksek Devlet memuruna ödenen azami emekli

ikramiyesini aşmayan kısmı (Bu tutar üzerinden vergi kesintisi yapılmaması

gerekmekte olup, istisna limitini aşan ek tazminat ödemelerinin ise ücret

olarak vergilendirilmesi gerekmektedir. ),

8.

Genel olarak nafakalar (alanlar için),

9.

Yardım sandıkları tarafından statüleri gereğince kendi üyelerine ölüm,

engellilik, hastalık, doğum, evlenme gibi sebeplerle yapılan yardımlar,

10. Yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen

emekli, dul, yetim ve evlenme ikramiyeleri veya iade olunan mevduat,

15

sürelerini doldurmamış bulunanlarla, dul ve yetimlerine toptan ödenen

tazminat ve yardımlar,

gelir vergisinden istisna edilmiştir.

3.4. Vatan Hizmetleri Yardımlarında İstisnalar

Gelir Vergisi Kanununun 26 ncı maddesine göre;

1.

Harp malullüğü zamları,

2.

Harp malullerine ve şehit, dul ve yetimlerine verilen tekel beyiyeleri,

3.

Şehitlerin dul ve yetimlerine şehit, dul ve yetimi sıfatıyla yapılan bilumum

ödemeler,

4.

Vatan hizmetleri tertibinden bağlanan aylıklar ile ödenen mükafatlar,

gelir vergisinden istisna edilmiştir.

3.5. Teçhizat ve Tayın Bedellerinde İstisnalar

Gelir Vergisi Kanununun 27 nci maddesine göre;

1.

Özel kanunlara dayanarak verilen yemek ve hayvan yem bedelleri veya

bu mahiyette yapılan ödemeler,

2.

Demirbaş olarak verilen giyim eşyası (Resmi ve özel daire ve

müesseselerce hizmet erbabına işin icabı olarak verilen ve bunların işten

ayrılmaları halinde geri alınan giyim eşyası),

3.

Tahsilde bulunanlar için yapılan giyim giderleri,

gelir vergisinden istisna edilmiştir.

3.6. Tahsil ve Tatbikat Ödemelerinde İstisnalar

Gelir Vergisi Kanununun 28 inci maddesine göre;

1.

Resmi ve özel müesseseler ve şahıslar hesabına yabancı memleketlerde

tahsilde veya stajda bulunan öğrenci ve memurlara gider karşılığı olarak

verilen paralar (Özel müesseseler tarafından yapılan ödemeler, benzeri

devlet öğrenci ve memurlarına verilen miktardan fazla olduğu takdirde,

aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur.) (Asli görev veya memuriyet

dolayısıyla alınan ücretler bu istisnaya dahil değildir.),

2.

Resmî ve özel müesseselere ve şahıslar hesabına Türkiye’de tahsilde

bulunan öğrenciye iaşe, ibate ve tahsil gideri olarak ödenen paralar,

3.

Öğrencilere tatbikat dolayısıyla öğretim müesseseleri veya tahsil

masrafları deruhte edenler tarafından verilen paralar,

gelir vergisinden istisna edilmiştir.

3.7. Teşvik İkramiye ve Mükafatlarda İstisnalar

Gelir Vergisi Kanununun 29 uncu maddesine göre;

1.

İlim ve fenni, güzel sanatları, tarımı, hayvan yetiştirilmesini ve memleket

bakımından faydalı olan diğer işleri ve faaliyetleri teşvik maksadıyla verilen

ikramiyeler ve mükafatlar,

2.

Subay, astsubay, erbaş ve erlere ve ordu hizmetinde bulunan sivil

makinistlere, uçuş, dalış gibi hizmetleri dolayısıyla verilen tazminatlar,

17

gündelikler, ikramiyeler ve zamlar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında

uçuş maksadıyla görevlendirilen, hava aracının sevk ve idaresiyle görevli

pilotlar ile uçuş esnasında uçak içinde hizmet veren personele fiilen uçuş

hizmetleri ve kanuni veya iş merkezi Türkiye’de bulunan müesseselerde

deniz altına dalış yapanlara fiilen dalış hizmetleri dolayısıyla yapılan aynı

mahiyetteki ödemeler,

3.

Spor yarışmalarına katılan amatör sporculara ödenen ödül ve ikramiyeler,

4.

Amatör spor yarışmalarını yöneten hakemlere ödenen ücretler (basketbol

ve voleybol spor dallarının en üst liglerinde görev alanlar hariç),

gelir vergisinden istisna edilmiştir.

3.8. İşverenlerce Hizmet Erbabına Nakit Olarak Verilen Yemek Bedelinde

İstisna

7420 sayılı Kanunla, 1/12/2022 tarihinden itibaren uygulanmak üzere, 193 sayılı

Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendinin parantez içi

hükmünde yapılan değişiklikle, işverenler tarafından hizmet erbabına işyerinde

veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda, yemek bedelinin nakit

olarak verilmesi suretiyle sağlanan menfaatler de istisna kapsamına alınmıştır.

Hizmet erbabına nakit olarak ödenen yemek bedelinin gelir vergisinden istisna

edilebilmesi için;

•

İşverenler tarafından işyerinde veya müştemilatında yemek verilmemesi,

•

Günlük yemek bedelinin 51 TL’yi (2023 yılı için 110 TL’yi) aşmaması,

•

Fiilen çalışılan günlere ilişkin olması,

gerekmektedir.

Yemek yardımında istisna uygulamasına ilişkin açıklamalar 322 Seri No.lu Gelir

Vergisi Genel Tebliğinde yer almaktadır.

3.9. Yurt Dışı İnşaat, Onarım, Montaj İşleri ile Teknik Hizmetlerde Çalışan Hizmet

Erbabına Yapılan Ücret Ödemelerinde İstisna

7420 sayılı Kanunla GVK’nın 23 üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen (19)

numaralı bent hükmüne göre; yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri

ile teknik hizmetlerde çalışan hizmet erbabına, fiilen yurt dışındaki çalışmaları

karşılığı işverenin yurt dışı kazançlarından karşılanarak yapılan ücret ödemeleri

gelir vergisinden istisna edilmiştir.

Hizmet erbabına yapılan ücret ödemelerinin gelir vergisinden istisna edilebilmesi

için;

•

Hizmet erbabının, yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile

teknik hizmetlerde çalışması,

•

Hizmetin hizmet erbabınca fiilen yurt dışında verilmesi,

•

Hizmet erbabına yapılacak ödemenin yurt dışı kazançlardan karşılanması,

gerekmektedir.

Yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ve teknik hizmetlerle ilgili olmak

ve fiilen yurt dışında bulunarak hizmet verilmesi kaydıyla yönetim, idare, muhasebe

ve benzeri hizmetlerde çalışanlar da söz konusu istisnadan faydalanabilecektir.

Yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleriyle teknik hizmetlerde çalışan

hizmet erbabına yurt dışı şube tarafından yapılan ücret ödemeleri tevkifata tabi

tutulmayacağı gibi gelir vergisinden istisna edilen bu gelirler için hizmet erbabınca

yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecektir.

19

Yurt dışı inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerde çalışan hizmet

erbabına yapılan ücret ödemelerinde istisna uygulamasına ilişkin açıklamalar

322 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer almaktadır.

3.10. Elektrik, Doğalgaz ve Benzeri Isınma Giderleri Karşılığı Olarak

Çalışanlara Yapılan Ödemelerde Gelir Vergisi İstisnası

7420 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi ile yapılan düzenlemeye göre,

9/11/2022 tarihinden 30/6/2023 tarihine kadar işverenler tarafından

çalışanlara elektrik, doğalgaz ve diğer ısınma giderlerine karşılık olmak üzere

mevcut ücretlerine/prime esas kazançlarına ilave olarak yapılan aylık 1.000 Türk

lirasını aşmayan ödemeler, gelir vergisinden istisna edilmiştir.

İşverenler tarafından hizmet erbabına bu şekilde yapılan ödemelerin istisna

kapsamında değerlendirilebilmesi için söz konusu ödemelerin;

•

9/11/2022 tarihi ile 30/6/2023 tarihi arasında yapılması,

•

Elektrik, doğalgaz ve diğer ısınma giderlerine karşılık olmak üzere

yapılması,

•

Aylık 1.000 TL’yi aşmaması,

•

Mevcut ücretlerine ilave olarak yapılması,

gerekmektedir.

İşverenler tarafından çalışanlara elektrik, doğalgaz ve diğer ısınma giderlerine

karşılık olmak üzere yapılan aylık 1.000 Türk lirasını aşmayan ödemelerin, gelir

vergisinden istisna edilmesine ilişkin açıklamalar 322 Seri No.lu Gelir Vergisi

Genel Tebliğinde yer almaktadır.

4. ÜCRET GELİRİNİN VERGİLENDİRİLMESİ

Ücret gelirleri genel olarak tevkif suretiyle vergilendirilmekte olup, vergi, gelirin

safi tutarı üzerinden alınmaktadır. Ücret üzerinden, yapılan gelir vergisi tevkifatları

işverenler tarafından muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile beyan edilmek

suretiyle ödenmektedir. Ancak, tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret gelirleri

ise asgari ücretin vergi matrahını aşması durumunda 193 sayılı Kanunun 95 inci

maddesi hükmüne istinaden yıllık beyannameyle beyan edilmektedir.

Ancak, 7349 sayılı Kanunla, 193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci

fıkrasına eklenen (18) numaralı bent ile 1/1/2022 tarihinden itibaren yapılan ücret

ödemelerine uygulanmak üzere, hizmet erbabının ödemenin yapıldığı ayda geçerli

olan asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu primi ve

işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden ücretleri gelir

vergisinden istisna edilmiştir.

Bu nedenle, tevkifatsız ücret geliri için yıllık beyanname verilmesi durumunda,

asgari ücrete isabet eden vergi tutarı hesaplanan vergiden mahsup edilecektir.

Ayrıca, tek veya birden fazla işverenden tevkif yoluyla vergilendirilmiş ücret

gelirleri de belirlenen beyanname verme sınırlarının aşılması durumunda yıllık

beyanname ile beyan edilmektedir. Bu durumda yıl içinde tevkif suretiyle ödenen

vergiler hesaplanan vergiden mahsup edilecektir.

4.1 Ücretin Safi Tutarının Tespiti

Ücretin safi tutarı, işveren tarafından verilen para ve ayınlarla sağlanan yararlar

toplamından (yani ücretin gayrisafi tutarından) belli indirimlerin yapılmasından

sonra kalan miktardır.

Bu indirimler şunlardır;

•

Emekli aidatı ve sosyal sigorta primleri,

•

Sosyal güvenlik destekleme primi,

21

•

İşsizlik sigortası primi,

•

Hayat/şahıs sigorta primleri,

•

OYAK ve benzeri kamu kurumlarınca yapılan yasal kesintiler,

•

Sendikalara ödenen aidatlar (işçi ve memur sendikaları),

•

Engellilik indirimi.

Ücretin gerçek ve safi tutarlarının tespitinde gelir vergisi gibi kişisel vergiler

ve ücret dolayısıyla ödenen damga vergisi gibi ücretle ilgili vergiler, ücretin

gayrisafi tutarından indirilemez.

4.1.1. Emekli Aidatı ve Sosyal Sigorta Primleri

Kanunla kurulan emekli sandıkları ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun

geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklara ödenen aidat ve primler ücretin

gayrisafi tutarından indirilebilir.

Emekli Sandığı ve Sosyal Sigorta Kurumu üyelerine, çeşitli yasalarla, daha önceki

dönemlerde ödenmemiş bulunan aidat veya primlerin borçlanmak suretiyle

ödeme ve dolayısıyla emekliliğe esas alınacak hizmet sürelerini uzatabilme hakkı

tanınmaktadır.

Emeklilik aidatı ve sosyal sigorta primlerinin gider olarak indirilmesi, yasal

olarak kabul edilmiş bulunan kurumlara, yasalarında öngörülen şekilde ücretten

kesilmek suretiyle ödenen borçlanma aidat ve primlerinin tutarına ve oranına

bakılmaksızın, kesildiği aya ait gelir vergisi matrahının tespitinde indirim olarak

dikkate alınmaktadır.

Aidat peşin olarak toptan ödenmiş ise ödenen tutarın tamamı indirim konusu

yapılıncaya kadar gayrisafi ücret tutarından indirim konusu yapılması gerekir.

Ücretin gerçek ve safi tutarının tespitinde indirim konusu yapılan aidat ve primleri,

herhangi bir nedenle geri alan ve kendilerine toptan ödeme yapılanların, yeniden

iştirakçi durumuna girmeleri nedeniyle ilgili kuruma peşin ya da borçlanma

suretiyle iade ettikleri aidat ve primleri tekrar ücret matrahından indirim konusu

yapmaları mümkün değildir.

4.1.2. Sosyal Güvenlik Destekleme Primi

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre hesaplanarak

işçiden kesilen sosyal güvenlik destekleme primi de ücretin gerçek safi tutarının

hesaplanması sırasında indirim unsuru olarak dikkate alınabilecektir.

4.1.3. İşsizlik Sigortası Primi

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 49 uncu maddesi kapsamında ücretliler

tarafından ödenen işsizlik sigortası primleri de ayrıca ücretin gerçek safi tutarının

hesaplanması sırasında indirim unsuru olarak dikkate alınabilecektir.

4.1.4. Hayat/Şahıs Sigorta Primleri

Sigortanın Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta

şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla; ücretlinin şahsına, eşine ve küçük

çocuklarına ait hayat sigortası poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen

primlerin %50’si ile ölüm, kaza, sağlık, hastalık, engellilik, işsizlik, analık, doğum

ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler

ücretin gerçek safi değerinin tespitinde indirim konusu yapılabilmektedir.

İndirim konusu yapılacak primler toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin %15’ini

ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz. Cumhurbaşkanı bu bentte yer

alan oranları yarısına kadar indirmeye, iki katına kadar artırmaya ve belirtilen

haddi, asgari ücretin yıllık tutarının iki katını geçmemek üzere yeniden belirlemeye

yetkilidir.

23

Ücretin safi tutarının tespitinde dikkate alınacak sigorta primleri;

•

Mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait birikim priminin alındığı

hayat sigortalarına ödenen primlerin %50’si ile,

•

Ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs

sigorta primlerinin %100’ünden,

oluşmaktadır.

İndirim konusu yapılacak primlerin toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin

%15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamayacaktır. 2022 yılı

gelirlerine ilişkin olarak kullanılacak olan asgari ücretin yıllık brüt tutarı 68.850 TL

(Ocak-Haziran brüt tutarı (5.004 X 6) 30.024 TL ve Temmuz–Aralık ayı brüt tutarı

(6.471,00 X 6) 38.826 TL), 2023 yılı gelirlerine ilişkin olarak kullanılacak olan asgari

ücretin yıllık brüt tutarı ise (10.008,00 X 12) 120.096 TL’dir.

4.1.5. Sendikalara Ödenen Aidatlar

İşçi sendikalarına ödenen aidatlar, aidatın ödendiğinin sendika tarafından verilecek

bir makbuzla belgelendirilmesi kaydıyla, vergi matrahının tayininde gayrisafi ücret

tutarından indirilebilecektir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu hükümleri uyarınca kamu

görevlileri sendikalarından birisine üye olup, kendisinden sendika tarafından

belirlenen tutar kadar kesilen sendika aidatı ücretin safi tutarının tespitinde

matrahtan indirim konusu yapılabilecektir.

Sendika aidatı işverenler tarafından ücretlerden kesilmek suretiyle ödenmekte ise

ve bu şekilde ödenen aidatın ücret bordrosunda gösterilmesi durumunda makbuz

aranmaz.

4.1.6. Engellilik İndirimi

Gelir Vergisi Kanununa göre çalışma gücünün asgari %80’ini kaybetmiş bulunan

hizmet erbabı birinci derece engelli, asgari %60’ını kaybetmiş bulunan hizmet

erbabı ikinci derece engelli, asgari %40’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise

üçüncü derece engelli sayılır ve elde ettikleri ücret gelirlerinden aşağıda belirtilen

aylık engellilik indirimi tutarları indirilir.

2023 yılında elde edilecek ücret gelirlerinde dikkate alınacak engellilik indirimi

aylık tutarları şöyledir;

Birinci derece engelliler için

4.400 TL

İkinci derece engelliler için

2.600 TL

Üçüncü derece engelliler için

1.100 TL

Ücretli kişinin kendisi engelli ise engellilik indirimi tutarı gelir vergisi kesintisi

yapılırken ücret matrahından indirilerek uygulanır. Bu indirimden bakmakla

yükümlü olduğu engelli kişi bulunan hizmet erbabı da yararlanır.

Ancak Gelir Vergisi Kanununun 36 ncı maddesine göre dar mükellefiyete tabi

kimseler hakkında bu indirim uygulanmayacaktır.

4.2. Ücret Ödemelerinin Vergilendirilmesi

Ücretlerin vergilendirilmesi iki şekilde yapılmaktadır;

•

Ücretten işveren tarafından vergi kesintisi yapılması,

•

Elde edilen ücretin yıllık beyanname ile beyan edilmesi.

25

4.2.1. Kesinti Yoluyla Vergilendirme

Ücretin ödenmesi sırasında sorumlular tarafından verginin kesilerek vergi

dairelerine yatırılmasına kesinti (tevkifat) usulü denilmektedir. Gerçek usulde

elde edilen ücretlerin vergilendirilmesi esas olarak bu yöntemle yapılmaktadır.

Ücret gelirlerinde yapılacak tevkifat, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü

maddesinde yer alan vergi tarifesi uygulanmak suretiyle hesaplanmaktadır.

Ancak sporculara ve 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna göre lisans

sahibi olan veya lisans sahibince yetkilendirilen kişi tarafından organize edilen

yarışmalara katılan atların jokeyleri, jokey yamakları ve antrenörlerine yapılan

ücret ödemeleri üzerinden yapılacak vergi tevkifatı aşağıda belirtilen oranlarda

yapılır.

4.2.1.1. Gelir Vergisi Kanununun geçici 72 nci maddesi uyarınca sporculara

yapılan ücret ve ücret sayılan ödemelerde tevkifat

•

•

Lig usulüne tabi spor dallarında;

•

En üst ligdekiler için %20,

•

En üst altı ligdekiler için %10,

•

Diğer liglerdekiler için %5,

Lig usulüne tabi olmayan spor dallarındaki sporculara yapılan ödemeler

ile milli sporculara uluslararası müsabakalara katılmaları karşılığında

yapılan ödemelerden %5,

vergi kesintisi yapılır.

1/11/2019 tarihinden önce akdedilerek geçerlilik kazanan ve yine bu tarihten

sonra süre uzatımı veya ücreti etkileyen bir değişiklik yapılmayan sözleşmeler

sona erinceye kadar bu sözleşmelere istinaden yapılan ücret ödemelerinden

%15 oranında tevkifat yapılmaya devam edilecektir.

1/11/2019 tarihinden sonra akdedilerek geçerlilik kazanan veya bu tarihinden sonra

yenilenen sporcu sözleşmelerine istinaden, tüm sporcular tarafından 1/1/2020

tarihinden itibaren elde edilen ücret gelirleri toplamının, 193 sayılı Kanunun 103

üncü maddesinde yazılı tarifenin dördüncü diliminde yer alan tutarı (2022 yılı için

880.000 TL, 2023 yılı için 1.900.000 TL) aşması halinde, bu gelirlerin yıllık gelir vergisi

beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir. Ancak, 1/11/2019 tarihinden önce

akdedilerek geçerlilik kazanan sözleşmeler sona erinceye kadar, bu sözleşmeler

kapsamında elde edilen ücret gelirleri için tutarı ne olursa olsun beyanname

verilmeyecektir.

Diğer taraftan, 1/1/2022 tarihinden itibaren yapılan ücret ödemelerine uygulanmak

üzere, sporculara ilgili ayda yapılan ücret ödemeleri toplamına 193 sayılı Kanunun 23

üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen istisnanın bir

kez uygulanması mümkün bulunmaktadır. Sporcuların başka bir işverenden de ücret

geliri elde etmeleri halinde istisnanın sadece en yüksek ücret gelirine uygulanması

gerekmektedir.

4.2.1.2. Jokeylere, jokey yamaklarına ve antrenörlerine yapılan ücret ve ücret

sayılan ödemelerde tevkifat

6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna göre lisans sahibi olan veya lisans sahibince

yetkilendirilen kişi tarafından organize edilen yarışmalara katılan atların jokeyleri,

jokey yamakları ve antrenörlerine yapılan ücret ödemeleri üzerinden %20 oranında

gelir vergisi tevkifatı yapılmaktadır. Lisans sahibi veya lisans sahibince yetkilendirilen

kişi aracılığıyla yapılan ücret ödemelerinde gelir vergisi tevkifatı lisans sahibi veya

lisans sahibince yetkilendirilen kişi tarafından yerine getirilir.

Ayrıca, at sahiplerince bireysel olarak atların bakım ve eğitimi için veya ödül niteliğinde

kendi tuttuğu jokeyler, jokey yamakları ve antrenörlere Türkiye Jokey Kulübünün

27

yaptığı ödeme dışında bir ödeme yapılması da mümkün bulunmaktadır. Bu

durumda at sahipleri yaptıkları ödemeler üzerinden yine GVK geçici 68 inci madde

uyarınca %20 vergi tevkifatı yaparak muhtasar ve prim hizmet beyanname ile

beyan etmektedir.

Tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan bu gelirler için yıllık beyanname

verilmeyecek ve diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu

gelirler beyannameye dahil edilmeyecektir.

Diğer taraftan, 1/1/2022 tarihinden itibaren yapılan ücret ödemelerine

uygulanmak üzere, jokey, jokey yamakları ve antrenörlere ilgili ayda yapılan ücret

ödemeleri toplamına 193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının

(18) numaralı bendinde düzenlenen istisnanın bir kez uygulanması mümkün

bulunmaktadır. Jokey, jokey yamakları ve antrenörlerin başka bir işverenden

de ücret geliri elde etmeleri halinde istisnanın sadece en yüksek ücret gelirine

uygulanması gerekmektedir.

4.2.2. Ücretin Yıllık Beyanname ile Beyan Edilmesi

2022 yılında tek işverenden alınmış ve kesinti suretiyle vergilendirilmiş ücret

gelirlerinin vergi tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2022 yılı

için 880.000 TL, 2023 yılı için 1.900.000 TL) aşması durumunda yıllık beyanname

ile beyan edilmesi gerekecektir. Ücret gelirleri, vergi tarifesinin dördüncü gelir

diliminde yer alan tutarı (2022 yılı için 880.000 TL, 2023 yılı için 1.900.000 TL)

aşmazsa yıllık beyanname verilmeyecek, diğer gelirler için beyanname verilmesi

halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecektir.

1/1/2022 tarihinden itibaren, tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret gelirlerinin

yıllık gelir vergisi matrahının, asgari ücretin yıllık gelir vergisi matrahını aşmaması

halinde, bu gelirler beyan edilmeyecektir. Söz konusu, gelirlerin asgari ücretin

yıllık gelir vergisi matrahını aşması halinde ise bu gelirlerin tamamı beyan

edilecek ve hesaplanan gelir vergisinden asgari ücretin yıllık matrahı üzerinden

hesaplanan vergi indirim konusu yapılacaktır.

•

Tek işverenden kesinti yoluyla vergilendirilmiş ücret geliri elde eden ve ücreti

880.000 TL’yi (2023 yılı için 1.900.000 TL) aşan ücretliler,

•

Birden fazla işverenden kesinti yoluyla vergilendirilmiş ücret geliri elde

eden ücretlilerden, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerin toplamı

70.000 TL’yi (2023 yılı için 150.000 TL) aşan ücretliler,

•

Birden fazla işverenden kesinti yoluyla vergilendirilmiş ücret geliri elde

eden ücretlilerden, birinci işverenden aldıkları ücret geliri dahil olmak üzere

aldıkları ücretlerin toplamı 880.000 TL’yi (2023 yılı için 1.900.000 TL) aşan

ücretliler,

•

Tevkifata tabi olan ücret geliri toplamı, vergi tarifesinin dördüncü diliminde

yer alan tutarı (2022 yılı için 880.000 TL, 2023 yılı için 1.900.000 TL) aşan

sporcular,

•

Tevkifata tabi ücret gelirleri vergi tarifesinin dördüncü diliminde yer alan

tutarı (2022 yılı için 880.000 TL, 2023 yılı için 1.900.000 TL) aşan veya

birden fazla işverenden ücret alan ve birden sonraki işverenden aldıkları

ücretlerin toplamı 70.000 TL’yi (2023 yılı için 150.000 TL) aşan profesyonel

spor yarışmaları ile basketbol ve voleybol spor dallarının en üst liglerindeki

yarışmaları yöneten spor hakemleri,

•

Ücretlerini yabancı bir memleketteki işverenden doğrudan doğruya alan

hizmet erbabı (istisna kapsamında olanlar hariç),

•

İstisnadan faydalanmayan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve

hizmetlileri,

•

Hazine ve Maliye Bakanlığınca yıllık beyanname ile bildirilmesi gerekli

görülen ücret ödemesi yapılanlar,

•

Ücreti kesinti yoluyla vergilendirilmeyen yukarıda sayılanlar dışında kalan

ücretliler.

29

Öte yandan dar mükellef gerçek kişiler, tamamı Türkiye’de tevkif suretiyle

vergilendirilmiş olan ücret gelirleri için yıllık beyanname vermeyecekler ve diğer

gelirleri için beyanname vermeleri halinde de bu gelirlerini beyannameye dahil

etmeyeceklerdir.

Gayrisafi ücret tutarından Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinde yer

alan indirimler yapıldıktan sonra bulunan gerçek safi tutar üzerinden, Gelir

Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan engellilik indiriminin düşülmesi

sonrasında bulunan vergi matrahının, Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesine

göre ücret gelirinin beyan sınırını aşıp aşmadığının tespitinde dikkate alınması

gerekmektedir.

Örnek: Yukarıda yapılan açıklamaya göre 2022 yılında elde edilen ücret gelirine

ilişkin örnek aşağıda yer almaktadır.

Birinci işverenden alınan ücret (gayrisafi ücret)

200.000 TL

İkinci işverenden alınan ücret (gayrisafi ücret)

100.000 TL

Üçüncü işverenden alınan ücret (gayrisafi ücret)

80.000 TL

Ücret toplamları

380.000 TL

İkinci derece engelliler için indirim tutarı (1.170 X 12)

14.040 TL

Mükellefin birinci işveren olarak 200.000 TL ücret aldığı işvereni seçmesi

durumunda, diğer işverenlerden aldığı ücret toplamının 2022 yılı beyanname

verme sınırı olan 70.000 TL ile kıyaslamasında; gayrisafi ücret tutarlarından

GVK’nın 63/2 inci bendine göre %14 sigorta primi ve %1 işsizlik sigortası primi

toplamı olan %15 oranı uygulanarak sigorta kesintisi yapılacaktır.

Ayrıca, GVK’nın 31 inci maddesine göre de gayrisafi ücret tutarından yıllık engellilik

indirimi tutarının da düşülmesi gerekmektedir.

(100.000 – 15.000) 85.000 TL

(80.000 – 12.000 ) 68.000 TL

Engellilik indirimi tutarı (1.170 X 12) 14.040 TL

(85.000 + 68.000) 153.000 – 14.040 = 138.960 TL

Buna göre, birden sonraki işverenlerden alınan ücret toplamı 138.960 TL ücret

beyan sınırı olan 70.000 TL’yi aştığı için birinci işverenden elde ettiği ücret de dahil

olmak üzere 380.000 TL beyan edecektir.

Diğer örneklerde; gelir vergisi hesaplanırken, ücret gelirlerinden %15 oranında

sigorta prim ve işsizlik sigortası prim kesintisi yapıldığı varsayılmıştır.

4.2.2.1. Tek İşverenden Alınan Ücretler

2022 yılında tek işverenden alınmış ve kesinti suretiyle vergilendirilmiş ücret

gelirlerinin vergi tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2022 yılı

için 880.000 TL, 2023 yılı için 1.900.000 TL) aşması durumunda yıllık beyanname

ile beyan edilmesi gerekecektir. Ücret gelirleri, vergi tarifesinin dördüncü gelir

diliminde yer alan tutarı (2022 yılı için 880.000 TL, 2023 yılı için 1.900.000 TL)

aşmazsa yıllık beyanname verilmeyecek, diğer gelirler için beyanname verilmesi

halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecektir.

Örnek 1: 2022 yılında tek işverenden tevkif suretiyle vergilendirilmiş 1.100.000 TL

ücret geliri elde eden ücretli, elde ettiği gelir 2022 yılında beyanname verme sınırı

olan 880.000 TL’yi aştığı için Mart/2023’de yıllık gelir vergisi beyannamesi verecek

ve beyannamede hesaplanan gelir vergisinden yıl içinde kesilen vergiler mahsup

edilebilecektir.

Örnek 2: 2022 yılında (A) A.Ş. de çalışan ücretli, tek işverenden tevkifata tabi aylık

70.000 TL’den yıllık 840.000 TL ücret geliri elde etmiştir. 2022 yılında kişinin tevkif

suretiyle vergilendirilmiş olarak elde ettiği 840.000 TL ücret geliri beyanname

verme sınırı olan 880.000 TL’yi aşmadığından yıllık beyanname vermeyecektir. Yıl

içinde ücret gelirinden yapılan tevkifatlar nihai vergi olarak kalacaktır.

31

4.2.2.2. Birden Fazla İşverenden Alınan Ücretler

Birden fazla işverenden tevkif yoluyla vergilendirilmiş ücret geliri elde edilmesi

durumunda;

•

Birden fazla işverenden ücret geliri elde eden mükelleflerin, birden

sonraki işverenden alınan ücretleri toplamının gelir vergisi tarifesinin

ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2022 yılı için 70.000 TL, 2023 yılı için

150.000 TL) aşması,

•

Birinci işverenden aldıkları ücret gelirleri de dahil olmak üzere ücretleri

toplamının gelir vergisi tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı

(2022 yılı için 880.000 TL, 2023 yılı için 1.900.000 TL) aşması,

halinde, ücret gelirleri yıllık beyanname ile beyan edilecektir.

Birden fazla işverenden ücret alınması halinde, birinci işverenden alınan ücretin

hangisi olacağı ücretli tarafından serbestçe belirlenecektir.

2022 yılında tevkifata tabi olarak birden fazla işverenden elde edilen ücret

gelirlerinin yıllık beyanname ile beyanı ile ücret geliri ve diğer gelir unsurlarının

birlikte elde edilmesi durumunda beyan edilecek gelirin tespitine ilişkin örnekler

aşağıda yer almaktadır.

Örneklerde, ücret ve diğer gelir unsurlarından yıl içinde yapılan gelir vergisi

tevkifat tutarları dikkate alınmamış olup; yıllık beyanname ile beyan edilen gelir

unsurları ile ilgili olarak yıl içinde tevkif suretiyle ödenen vergilerin beyannamede

hesaplanan gelir vergisinden mahsup edileceği tabiidir.

Örnek 1: Mükellef (A), 2022 yılında üç ayrı işverenden ücret geliri elde etmiş ve

ücretlerin tamamı kesinti yoluyla vergilendirilmiştir.

Birinci işverenden alınan ücret

200.000 TL

İkinci işverenden alınan ücret

40.000 TL

Üçüncü işverenden alınan ücret

25.000 TL

Beyan edilecek gelir tutarı

Yok

Örneğe göre, birinci işverenden alınan ücret hariç, ikinci ve üçüncü işverenden

alınan (40.000 + 25.000) 65.000 TL ücretler toplamı 70.000 TL’lik beyan sınırını

aşmadığı için ve birinci işverenden alınan ücret dahil ikinci ve üçüncü işverenden

alınan (200.000 + 40.000 + 25.000) 265.000 TL ücretler toplamı da 880.000 TL’lik

beyan sınırını aşmadığı için ücret gelirlerinin tamamı beyan edilmeyecektir.

Örnek 2: Mükellef (B), 2022 yılında üç ayrı işverenden tamamı kesinti yoluyla

vergilendirilmiş ücret geliri elde etmiştir.

Birinci işverenden alınan ücret

230.000 TL

İkinci işverenden alınan ücret

100.000 TL

Üçüncü işverenden alınan ücret

65.000 TL

Beyan edilecek gelir tutarı

395.000 TL

Birinci işverenden alınan ücret hariç, ikinci ve üçüncü işverenden alınan ücretler

toplamı (100.000 + 65.000) 165.000 TL, 70.000 TL’lik beyan sınırını aştığı için birinci

işverenden aldığı 230.000 TL de dahil olmak üzere 395.000 TL ücret gelirinin

tamamı beyan edilecektir.

33

Örnek 3: Mükellef (C), 2022 yılında üç ayrı işverenden tamamı kesinti yoluyla

vergilendirilmiş ücret geliri elde etmiştir.

Birinci işverenden alınan ücret

850.000 TL

İkinci işverenden alınan ücret

38.000 TL

Üçüncü işverenden alınan ücret

32.000 TL

Beyan edilecek gelir tutarı

920.000 TL

Birinci işverenden alınan hariç, ikinci ve üçüncü işverenden alınan ücret toplamı

70.000 TL’lik beyan sınırını aşmamakla birlikte birinci işverenden alınan ücret

dahil toplam ücret gelirleri (850.000 + 38.000 + 32.000) 920.000 TL ücretler

toplamı da 880.000 TL’lik beyan sınırını aştığı için ücret gelirinin tamamı beyan

edilecektir.

Örnek 4: Serbest meslek erbabı Bay (D)’nin serbest meslek kazancının yanında

tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş iki işverenden elde edilmiş ücret geliri ile

tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş işyeri kira geliri bulunmaktadır.

Serbest meslek kazancı

700.000 TL

Birinci işverenden alınan ücret

600.000 TL

İkinci işverenden alınan ücret

60.000 TL

İşyeri kira geliri

50.000 TL

Beyan edilecek gelir tutarı

750.000 TL

Bay (D), serbest meslek kazancı nedeniyle her halükarda beyanname verecektir.

İkinci işverenden alınan ücret geliri 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde

yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2022 yılı için 70.000 TL) ve ücret

gelirleri toplamı (600.000 + 60.000) 660.000 TL aynı Kanunun 103 üncü maddesinde

yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2022 yılı için 880.000 TL)

aşmadığından, ücret gelirleri beyannameye dahil edilmeyecektir.

Serbest meslek kazancı ve işyeri kira geliri toplamı (700.000 + 50.000) 750.000 TL,

193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer

alan tutarı (2022 yılı için 70.000 TL) aştığından, işyeri kira geliri de beyannameye

dahil edilecektir.

4.2.2.2.1. Kamuda Çalışanlar Açısından Tek İşveren/Birden Fazla İşveren Tespiti

Ücretlilerin yıl içinde kamuda ve/veya özel sektörde çalışırken işveren değiştirmeleri

durumunda elde ettikleri ücretin tek işverenden mi yoksa birden fazla işverenden

mi elde edildiğinin bilinmesi yıllık beyanname vermelerinin tespitinde önem

taşımaktadır. Kamuda ve özel sektörde tek işveren/birden fazla işveren tespitinin

yapılmasına ilişkin düzenlemeler 311 ve 321 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde

yapılmıştır. Bu kapsamda;

•

Genel bütçe kapsamında bulunan kamu idarelerinde çalışan personelin, yıl

içerisinde bu kapsamdaki diğer kurum ve kuruluşlardan da ücret alması

veya bu kapsamdaki diğer bir kurum ve kuruluşa nakil olması durumunda,

elde ettikleri ücretler tek işverenden alınan ücret olarak değerlendirilecektir.

Örnek 1: Bay (A), (B) Bakanlığından nakil yoluyla (C) Bakanlığına geçmiştir.

Bay (A)’nın (C) Bakanlığındaki ücretlerine ait gelir vergisi matrahı, nakil

geldiği (B) Bakanlığındaki süre gelen gelir vergisi matrahı ile birleştirilecek

ve tek işverenden elde edilen ücret geliri olarak kümülatif matrah esas

alınmak suretiyle vergilendirilecektir.

35

Bu durumda, tek işverenden elde edildiği kabul edilen ücret gelirlerinin

Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı

bendinin (b) alt bendinde belirtilen tutarı aşmaması halinde, söz konusu

ücret gelirleri için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecektir.

Örnek 2: (D) Bakanlığında görevli Bay (E), aynı zamanda (F) Bakanlığında

bir komisyonda görev alması karşılığında bu Bakanlıktan da ücret

almaktadır. Bay (E)’ye yapılan ücret ödemeleri, tek işverenden elde edilen

ücret olarak kümülatif matrah esas alınmak suretiyle vergilendirilecektir.

Bu durumda, tek işverenden elde edildiği kabul edilen ücret gelirlerinin

Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı

bendinin (b) alt bendinde belirtilen tutarı aşmaması halinde, söz konusu

ücret gelirleri için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecektir.

•

Genel bütçe kapsamında bulunan kamu idarelerinde çalışan personelin;

aynı yıl içerisinde, bunlar dışında bir işverenden de ücret geliri elde

etmesi veya görevinden ayrılarak bu kapsamda olmayan bir işveren

nezdinde çalışmaya başlaması durumunda, söz konusu personelin ücret

matrahları birbiri ile ilişkilendirilmeksizin her bir işverenden elde edilen

ücret ayrı ayrı gelir vergisi tevkifatına tabi tutulacaktır.

Bu durumda, birden sonraki işverenden alınan ücretlerin toplamının,

vergi tarifesinin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2022 yılı için

70.000 TL, 2023 yılı için 150.000 TL) aşması veya bu tutarı aşmamakla

birlikte her iki işverenden aldığı ücret geliri toplamının vergi tarifesinin

dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2022 yılı için 880.000 TL, 2023

yılı için 1.900.000 TL) aşması halinde, ücret gelirlerinin tamamının beyan

edilmesi gerekmektedir.

Örnek 3: (U) Bakanlığında görevli Bayan (Ü), aynı zamanda (V) Üniversitesinden

de ücret geliri elde etmektedir. Bayan (Ü)’nün (U) Bakanlığındaki ücret

gelirlerine ait gelir vergisi matrahı ile (V) Üniversitesindeki (genel bütçe

kapsamında olmadığı için) ücret gelirlerine ait gelir vergisi matrahı

birbiriyle ilişkilendirilmeyecek olup ayrı ayrı vergilendirilecektir.

Bayan (Ü) tarafından elde edilen ücret gelirlerine ait gelir vergisi

matrahlarının 193 sayılı Kanunun 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının (1)

numaralı bendinin (b) alt bendinde belirtilen tutarları aşması halinde, ücret

gelirlerinin tamamı yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecektir.

4.2.2.2.2. Özel Sektör İşyerlerinde Çalışanlar Açısından Tek İşveren/Birden

Fazla İşveren Tespiti

a) Aşağıdaki hallerde hizmet erbabının ücretlerinin tek işverenden elde edildiği

kabul edilecektir.

•

İki ayrı özel sektör firmasının birleşmesi (devir, nev’i değişikliği ve

bölünme halleri dahil),

•

22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında asıl işveren-alt

işveren ilişkisi kurulan yerlerde çalışan hizmet erbabının, yıl içinde alt

işvereninin değişmesi,

•

Ortaklık halinde faaliyette bulunan işyerlerinde, ortaklardan herhangi

birinin değişmesi.

b) Aşağıdaki hallerde hizmet erbabının ücretlerinin birden fazla işverenden

elde edildiği kabul edilecektir.

•

Bir özel sektör işvereninin yanında çalışan hizmet erbabının, yıl

içerisinde bu işverenden elde ettiği ücretinin yanı sıra, başka bir özel

sektör işvereninden ya da kamu kurum veya kuruluşundan da elde ettiği

ücret gelirleri,

37

•

Aynı takvim yılı içinde bir özel sektör işvereninin yanında çalışmakta

iken, işten ayrılarak başka bir özel sektör işvereninin yanında ya da

kamu kurum veya kuruluşunda çalışmaya başlanılması nedeniyle elde

ettiği ücret gelirleri,

•

Aynı takvim yılı içinde, gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin

yanında çalışan hizmet erbabının, söz konusu mükelleflerin ortağı

oldukları iş ortaklığı veya adi ortaklıklar bünyesinde çalışmaya

başlamaları halinde elde ettikleri ücret gelirleri.

4.2.2.2.3. Teşvik ve İstisna Kapsamındaki Ücret Gelirleri

193 sayılı Kanunun 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre, kazanç

ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısmı için yıllık beyanname verilmemekte

ve diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil

edilmemektedir.

•

4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ile 491 Sayılı Kanun

Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 12 nci

maddesine göre, Türk Uluslararası Gemi Sicilinde kayıtlı gemilerde ve

yatlarda çalışan personele ödenen ücretler gelir vergisinden istisna

edilmiştir. Bu Kanun kapsamında çalışan ve şartları taşıyan hizmet

erbabına yapılan ücret ödemeleri üzerinden gelir vergisi kesintisi

yapılmamaktadır. Dolayısıyla, istisna kapsamındaki bu ücretlerin beyan

edilmesi ve beyanname verilip verilmeyeceğinin tespitinde dikkate

alınması söz konusu değildir.

Öte yandan, gelir vergisi stopaj teşviki kapsamında olan diğer kanunlarda ise

uygulama aşağıdaki şekilde yapılmaktadır.

•

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun geçici 2 nci

maddesine göre Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretlerinden

kesilen gelir vergisi, verilen muhtasar ve prim hizmet beyannamesi

üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin edilmektedir.

•

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi

Hakkında Kanunda belirtilen, Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin

ücretlerinden kesilen gelir vergisi, verilen muhtasar ve prim hizmet

beyannamesi üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle

terkin edilmektedir.

•

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu uyarınca Serbest Bölgelerde üretilen

ürünlerin FOB bedelinin en az % 85’ini yurt dışına ihraç eden mükelleflerin

istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretler üzerinden hesaplanan gelir

vergisi, verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden

indirilmek suretiyle terkin edilmektedir.

1/1/2022 tarihinden itibaren yapılacak ücret ödemelerinde ise ücret ödemeleri

üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü

maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen istisna nedeniyle

alınmayacak olan vergi düşüldükten sonra kalan vergi tutarı verilecek muhtasar ve

prim hizmet beyannamesi üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle

terkin edilmektedir.

Dolayısıyla, 4691, 5746 ve 3218 sayılı Kanunlar kapsamında teşvike konu ücretler

üzerinden kesilen gelir vergisi, verilen muhtasar ve prim hizmet beyannamesi

üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin edilmektedir. Anılan

Kanunlar kapsamında çalışan ve şartları taşıyan hizmet erbabına yapılan ücret

ödemeleri üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılması nedeniyle, bu ücretlerin de

beyanname verilip verilmeyeceğinin tespitinde dikkate alınması gerekmektedir.

Beyanname verildiği durumlarda, ücret gelirleri üzerinden kesilen ve işveren

tarafından muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde tahakkuktan terkin edilen

gelir vergisi hesaplanan vergiden mahsup edilebilecektir.

39

Örnek 1: Bay (A), 2022 yılında birisi Türk Uluslararası Gemi Sicilinde kayıtlı bir

gemide çalışması karşılığı olmak üzere iki ayrı işverenden ücret geliri elde

etmiştir.

Birinci işverenden alınan ücret (tevkifatlı)

500.000 TL

İkinci işverenden alınan ücret (Gemi sicili)

1.000.000 TL

Beyan edilecek gelir tutarı

Yok

Bay (A)’ nın, Türk Uluslararası Gemi Sicilinde kayıtlı bir gemide çalışması

karşılığı elde etmiş olduğu istisna kapsamındaki 1.000.000 TL ücret geliri

beyan edilmeyecek ve diğer işverenden elde edilen ücret gelirinin beyan edilip

edilmeyeceğinin hesabında da dikkate alınmayacaktır.

Bay (A)’nın, birinci işverenden almış olduğu tevkifata tabi ücret geliri olan

500.000 TL, 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin dördüncü

gelir diliminde yer alan tutarı (2022 yılı için 880.000 TL) aşmadığından beyan

edilmeyecektir.

Örnek 2: Bayan (B), 2022 yılında birisi teknoloji geliştirme bölgesinde Ar-Ge

faaliyetinde bulunan işverenden olmak üzere iki ayrı işverenden ücret geliri elde

etmiştir.

Birinci işverenden alınan ücret (tevkifatlı)

800.000 TL

İkinci işverenden alınan ücret (Teknoloji geliştirme bölgesi)

600.000 TL

Beyan edilecek gelir tutarı

1.400.000 TL

Bayan (B)’nin birinci işverenden almış olduğu ücret geliri hariç, teknoloji geliştirme

bölgesinde Ar-Ge faaliyetinde bulunan işverenden elde etmiş olduğu 600.000 TL

ücret geliri, 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir

diliminde yer alan tutarı (2022 yılı için 70.000 TL) aştığı gibi, birinci işverenden alınan

dahil ücret gelirleri toplamının söz konusu tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer

alan tutarı (2022 yılı için 880.000 TL) aşması nedeniyle, birinci işverenden alınan

800.000 TL de dahil olmak üzere 1.400.000 TL ücret gelirinin tamamı beyan

edilecektir.

Örnek 3: Bay (C), 2022 yılında biri serbest bölgeden olmak üzere üç ayrı işverenden

ücret geliri elde etmiştir.

Birinci işverenden alınan ücret (serbest bölge)

900.000 TL

İkinci işverenden alınan ücret

80.000 TL

Üçüncü işverenden alınan ücret

30.000 TL

Beyan edilecek gelir tutarı

1.010.000 TL

Birinci işverenden alınan dahil ücretleri toplamı (900.000 + 80.000 + 30.000)

1.010.000 TL, 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin dördüncü

gelir diliminde yer alan tutarı (2022 yılı için 880.000 TL) aştığından ücret gelirlerinin

tamamı beyan edilecektir.

Serbest bölgede elde edilen ve işveren tarafından kesilerek muhtasar ve prim

hizmet beyannamesinde tahakkuktan terkin edilen gelir vergisi dahil ücret gelirleri

üzerinden kesilen vergiler, hesaplanan vergiden mahsup edilebilecektir.

Örnek 4: Bayan (D), 2022 yılında biri 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge faaliyetinde

bulunan (A) A.Ş.’den olmak üzere iki ayrı işverenden ücret geliri elde etmiştir.

Birinci işverenden alınan ücret (Ar-Ge)

150.000 TL

İkinci işverenden alınan ücret

80.000 TL

Beyan edilecek gelir tutarı

230.000 TL

41

Birinci işverenden alınan hariç, ikinci işverenden elde edilen 80.000 TL’lik ücret

geliri, 70.000 TL’lik beyan sınırını aştığı için birinci işverenden alınan 150.000 TL

de dahil olmak üzere 230.000 TL ücret gelirinin tamamı beyan edilecektir.

Ar-Ge faaliyeti kapsamında elde edilen ve işveren tarafından kesilerek muhtasar

ve prim hizmet beyannamesinde tahakkuktan terkin edilen gelir vergisi dahil ücret

gelirleri üzerinden kesilen vergiler, hesaplanan vergiden mahsup edilebilecektir.

4.2.2.3. Yabancı Bir Ülkedeki İşveren Tarafından Doğrudan Doğruya Ödenen

Ücretler

Yabancı ülkelerde bulunan işverenlerden alınan ve tevkifata tabi olmayan ücretler

(varsa Türkiye dahilindeki kazanç ve iratlarıyla birlikte) ikametgâhın bulunduğu

yerin vergi dairesine yıllık beyanname ile beyan edilir.

Ancak; Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (14) numaralı

bendine göre; kanunî ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan dar mükellefiyete

tabi işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işverenin Türkiye dışında elde

ettiği kazançları üzerinden döviz olarak ödediği ücretler gelir vergisinden istisna

edilmiştir.

Bu istisnanın uygulanabilmesi için;

•

Türkiye’de hizmet arz eden gerçek kişinin bağlı bulunduğu işverenin dar

mükellef kurum olması, bu kurumun da Türkiye’de hiçbir şekilde kazanç

elde edecek mahiyette faaliyette bulunmaması,

•

Dar mükellef kurumda çalışan kişinin hizmet erbabı ve yapılan ödemenin

de ücret niteliğinde olması,

•

Dar mükellef kurumun Türkiye’deki personeline yapacağı ödemenin bu

kurumun yurtdışı kazançlarından karşılanması,

•

Ücretin döviz olarak ödenmesi,

•

Ödenen ücretin dar mükellef kurumun Türkiye’deki hesaplarına gider

olarak kaydedilmemesi,

şartlarını bir arada taşıması gerekmektedir.

Kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin,

Ticaret Bakanlığından alınan izne istinaden kurulan bölgesel yönetim merkezlerinde

münhasıran merkezin faaliyet izni kapsamında istihdam ettikleri hizmet erbabına,

Türkiye dışında elde ettiği kazançları üzerinden döviz olarak ödediği ücretlerinin

gelir vergisinden istisna edildiği hükme bağlanmıştır.

Bu istisnanın uygulanabilmesi için;

•

İşveren sıfatıyla ücret ödemesinde bulunan kurumların, Türkiye’de kanuni

ve iş merkezinin bulunmaması,

•

Dar mükellef kurumda çalışan kişinin hizmet erbabı (ücretli) ve yapılan

ödemenin ücret olması,

•

Dar mükellef kurumun ücret ödemesi yaptığı hizmet erbabının

Ticaret Bakanlığından alınan izne istinaden kurulan bölgesel yönetim

merkezlerinde faaliyet izni kapsamında istihdam edilmesi,

•

Dar mükellef kurumun Türkiye’deki personeline yapılacak ödemenin bu

kurumun yurt dışı kazançlarından karşılanması,

43

•

Ücretlerin döviz olarak ödenmesi,

şartlarını bir arada taşıması gerekmektedir.

Örnek: Kanunî ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan dar mükellefiyete tabi (Y)

Firmasının İzmir’deki irtibat bürosunda çalışan Mükellef (F)’ye işvereni tarafından

Türkiye dışında elde ettiği kazançları üzerinden 2022 yılında 200.000 Dolar tevkifata

tabi tutulmamış ücret ödenmiştir. Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin

birinci fıkrasının (14) numaralı bendine göre döviz olarak ödenen ücretler gelir

vergisinden istisna olduğundan ödevli yıllık beyanname vermeyecektir.

4.2.2.4. Yabancı Elçilik ve Konsolosluklarda Çalışan ve İstisnadan

Faydalanmayan Memur ve Hizmetlilere Ödenen Ücretler

Yabancı ülkelerin Türkiye’de bulunan elçi, maslahatgüzar ve konsolosları ile elçilik

ve konsolosluklara mensup olan ve o ülkenin uyruğunda bulunan memurları

dışında kalan memur ve hizmetlilerin yalnızca bu işlerden dolayı aldıkları ücretler,

karşılıklı olmak koşuluyla gelir vergisinden istisna edilmiştir.

Karşılıklılık esasının uygulanmadığı durumlarda karşılık esasına uymayan ülkenin

Türkiye’deki temsilciliğinde çalışan memurlar istisnadan yararlanamazlar. Bu

durumda ücret sahipleri elde ettikleri tevkifatsız ücret gelirini yıllık gelir vergisi

beyannamesiyle oturdukları mahallin vergi dairesine beyan edeceklerdir.

Örnek: Ankara’daki (A) Büyükelçiliğinde çalışan Türk uyruklu Mükellef (G), 2022

yılında 250.000 TL ücret geliri elde etmiştir. Karşılıklılık ilkesinin geçerli olmaması

nedeniyle, anılan personelin elde ettiği ücret istisna kapsamında değildir.

Buna göre, (A) Büyükelçiliğinde çalışan Türk uyruklu personelin, ücretinden

tevkifat yapılmadığından ve karşılıklılık esasının geçerli olmaması nedeniyle,

elde ettiği 250.000 TL ücret gelirinin gelir vergisi matrahı, asgari ücretin yıllık gelir

vergisi matrahını aşması nedeniyle elde edilen ücret gelirinin tamamı yıllık gelir

vergisi beyannamesi ile beyan edilecek ve hesaplanan gelir vergisinden asgari

ücret üzerinden hesaplanan yıllık gelir vergisi mahsup edilerek ödenecek vergi

hesaplanacaktır.

4.3. 1/1/2022 Tarihinden İtibaren Elde Edilen Ücret Gelirlerinde İstisna

Uygulaması

1/1/2022 tarihinden itibaren elde edilen ücret gelirlerine uygulanacak istisnaya

ilişkin düzenlemeler 319 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer almaktadır.

Buna göre;

•

7349 sayılı Kanun ile 193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci

fıkrasına eklenen (18) numaralı bent ile 1/1/2022 tarihinden itibaren

yapılan ücret ödemelerine uygulanmak üzere, hizmet erbabının ödemenin

yapıldığı ayda geçerli olan asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal

güvenlik kurumu primi ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan

tutarına isabet eden ücretleri gelir vergisinden istisna edilmiştir.

•

İstisnayı aşan ücret gelirinin vergilendirilmesinde, hizmet erbabının

ilgili aydaki gelirine ilişkin verginin hesaplanacağı gelir dilim tutarları ve

oranları, istisna kapsamındaki tutarlar da dikkate alınarak belirlenecektir.

•

İstisna nedeniyle alınmayacak olan vergi, ilgili ayda aylık asgari ücret

üzerinden hesaplanması gereken vergiyi aşmayacaktır.

•

Hizmet erbabının birden fazla işverenden ücret alması halinde istisna

sadece en yüksek olan ücrete uygulanacaktır.

45

•

Ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde, maaş ödemesinin yanı sıra aynı

dönemde yapılan ve ücret olarak değerlendirilen prim, ikramiye, huzur

hakkı, mesai ücreti, döner sermaye ücreti, ek ders ücreti gibi ödemeler de

dikkate alınmak suretiyle kümülatif matrah esas alınarak vergilendirme

yapılmaktadır. İlgili dönemlerde uygulanan indirim ve istisnalar bu

ödemelerin toplamına bir kez uygulanmaktadır. Dolayısıyla ilgili ayda

yapılan ücret ve ücret sayılan ödemelerin toplamına anılan istisnanın bir

kez uygulanması gerekmektedir.

•

193 sayılı Kanunun 61 inci maddesine göre, yönetim ve denetim kurulu

üyelerine ödenen huzur hakkı, bilirkişilere, resmi arabuluculara,

eksperlere, spor hakemlerine, sporculara yapılan ödemeler gibi ücret

sayılan ödemelerin vergilendirilmesinde, Kanunun 23 üncü maddesinin

birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen istisnanın

uygulanması mümkündür.

•

Asgari ücretli olarak çalışan ve bu nedenle ilgili ayda istisna nedeniyle

vergi ödemeyecek olan hizmet erbabı, engellilik indiriminden

faydalanamayacak olmakla birlikte onaylanan başvuruları üzerine

şartları dahilinde emeklilik başvurularını yapabilecektir. Asgari ücretin

üzerinde ücret alan ve vergi indirimine hak kazanan hizmet erbabının,

gelir vergisi matrahının yeterli olması halinde, hem engellilik indiriminden

hem de aynı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı

bendinde düzenlenen istisnadan faydalanması mümkün bulunmaktadır.

4.3.1. Asgari Ücretli Olarak Çalışanlarda Gelir Vergisi İstisnası

Hizmet erbabının ücret gelirinin, ilgili ayda geçerli olan asgari ücretin brüt

tutarı kadar olması halinde, brüt tutardan, işçi sosyal güvenlik kurumu primi ve

işsizlik sigorta primi kesintisi yapılacak, gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi

yapılmayacaktır.

Örnek: İşveren (A)’nın işyerinde asgari ücretli olarak çalışan Bay (H)’nin, 2022 yılı için

brüt ücret Ocak-Temmuz aylarında 5.004 TL, Temmuz-Aralık aylarında 6.471 TL’dir.

Bay (H)’ye bu ücreti dışında, mesai, sosyal yardım, prim ve benzeri başkaca bir

ödeme yapılmamaktadır. Bay (H)’ye 2022 yılının ilgili aylarında yapılacak net ücret

ödemesi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

ASGARİ ÜCRET İSTİSNASI GELİR VERGİSİ VE DAMGA VERGİSİ İSTİSNA TUTARLARI

AYLAR

BRÜT

ÜCRET

(TL)

SİGORTA

PRİMİ

(TL)

(b)

(ax%15)

MATRAH

(TL)

KÜMÜLATİF

MATRAH

(TL)

İSTİSNA

MATRAH

(TL)

(c)

(a-b)

(d)

(e)

İSTİSNAYA

İSABET

EDEN GELİR

VERGİSİ

(TL)

(f )

(dx%15, %20-önceki

ayların vergisi)

İSTİSNAYA

İSABET

EDEN

DAMGA

VERGİSİ

(TL)

NET

ÜCRET

(TL)

(g)

(h)

(a-b)

Ocak

5.004,00

750,60

4.253,40

4.253,40

4.253,40

638,01

37,98

4.253,40

Şubat

5.004,00

750,60

4.253,40

8.506,80

4.253,40

638,01

37,98

4.253,40

Mart

5.004,00

750,60

4.253,40

12.760,20

4.253,40

638,01

37,98

4.253,40

Nisan

5.004,00

750,60

4.253,40

17.013,60

4.253,40

638,01

37,98

4.253,40

Mayıs

5.004,00

750,60

4.253,40

21.267,00

4.253,40

638,01

37,98

4.253,40

Haziran

5.004,00

750,60

4.253,40

25.520,40

4.253,40

638,01

37,98

4.253,40

Temmuz

6.471,00

970,65

5.500,35

31.020,75

5.500,35

825,05

49,11

5.500,35

Ağustos

6.471,00

970,65

5.500,35

36.521,10

5.500,35

1.051,11

49,11

5.500,35

Eylül

6.471,00

970,65

5.500,35

42.021,45

5.500,35

1.100,07

49,11

5.500,35

Ekim

6.471,00

970,65

5.500,35

47.521,80

5.500,35

1.100,07

49,11

5.500,35

Kasım

6.471,00

970,65

5.500,35

53.022,15

5.500,35

1.100,07

49,11

5.500,35

Aralık

6.471,00

970,65

5.500,35

58.522,50

5.500,35

1.100,07

49,11

5.500,35

TOPLAM

68.850,00

10.327,50

58.522,50

58.522,50

58.522,50

10.104,50

522,57

58.522,50

Hizmet erbabının asgari ücretiyle birlikte mesai ücreti, sosyal yardım, ikramiye

gibi ücret sayılan gelirler elde etmesi durumunda ise toplam ücret gelirinin; ilgili

ayda geçerli olan asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu

primi ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan kısmı gelir vergisinden

istisna olacak, bu tutarı aşan kısım vergilendirilecektir. İstisna tutarını aşan

kısmın vergilendirilmesinde, istisna kapsamında olan matrah da dikkate alınarak

vergi tarifesinin uygulanacak dilim ve vergi oranı belirlenecektir. İstisna suretiyle

sağlanan menfaat asgari ücretin ilgili ayda hesaplanan vergisini geçemeyecektir.

47

193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde

yapılan düzenleme ile getirilen istisna, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan asgari

ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu primi ve işsizlik sigorta

primi düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden ücretleri ile sınırlı olup, 5510

sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa tabi sigortalı olarak

sosyal güvenlik destek primi ödemek suretiyle yeniden çalışmaya başlayan

hizmet erbabının ödeyeceği sosyal güvenlik destek primi işçi payının %7,5 olması

istisna tutarını değiştirmeyecektir.

4.3.2. Asgari Ücretin Üzerinde Ücret Geliri Elde Edenlerde Gelir Vergisi

İstisnası

Hizmet erbabının elde ettiği ücret ve ücret sayılan gelirlerinden 193 sayılı Kanunun

31 ve 63 üncü maddesinde yer alan indirimler düşülecek ve varsa Kanunun 23 üncü

maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendi hariç 23 ve müteakip maddelerinde

düzenlenen istisna kapsamındaki ücret ödemeleri gelir vergisi matrahına dahil

edilmeyecektir. Bu şekilde belirlenen gelir vergisi matrahına gelir vergisi tarifesi

uygulanarak vergi hesaplanacaktır. Bu suretle hesaplanan vergiden istisna

tutara isabet eden vergi düşülmek suretiyle ödenecek vergi belirlenecektir. Bu

istisna suretiyle sağlanan menfaat asgari ücretin ilgili ayda hesaplanan vergisini

geçemeyecektir.

Tam zamanlı çalışmayan hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri ile yeni işe

başlayan ve işten ayrılan hizmet erbabına yapılan kıst ücret ödemelerine istisna

tam olarak uygulanacaktır.

Örnek: İşveren (C)’nin işyerinde çalışan Bayan (İ)’nin, 2022 yılı için brüt ücreti

15.000 TL’dir. Bay (İ)’ye bu ücreti dışında, mesai, sosyal yardım, prim ve benzeri

başkaca bir ödeme yapılmamaktadır.

Bayan (İ)’ye 2022 yılı ilgili aylarda yapılacak net ücret ödemesi aşağıdaki şekilde

hesaplanacaktır.

AYLAR

BRÜT

ÜCRET

(TL)

SİGORTA

PRİMİ

(TL)

MATRAH

(TL)

KÜMÜLATİF

MATRAH

(TL)

HESAPLANAN

GELİR VERGİSİ

(TL)

ASGARİ

ÜCRETİN

KÜMÜLATİF

MATRAHI

(TL)

ASGARİ

ÜCRETİN

VERGİSİ

(TL)

KESİLECEK

GELİR

VERGİSİ

(TL)

(a)

(b)

(ax%15)

(c)

(a-b)

(d)

(e)

(dx%15,%20,%27önceki ayların

vergisi)

(f)

(g)

(fx%15,%20önceki

ayların

vergisi)

(h)

(e-g)

KESİLECEK

DAMGA

VERGİSİ

(TL)

(ı)

(a-5.004)x0,00759

(a-6.471)x0,00759

NET ÜCRET

(TL)

(i)

(c-h-ı)

Ocak

15.000,00

2.250,00

12.750,00

12.750,00

1.912,50

4.253,40

638,01

1.274,49

75,87

11.399,64

Şubat

15.000,00

2.250,00

12.750,00

25.500,00

1.912,50

8.506,80

638,01

1.274,49

75,87

11.399,64

Mart

15.000,00

2.250,00

12.750,00

38.250,00

2.225,00

12.760,20

638,01

1.586,99

75,87

11.087,14

Nisan

15.000,00

2.250,00

12.750,00

51.000,00

2.550,00

17.013,60

638,01

1.911,99

75,87

10.762,14

Mayıs

15.000,00

2.250,00

12.750,00

63.750,00

2.550,00

21.267,00

638,01

1.911,99

75,87

10.762,14

Haziran

15.000,00

2.250,00

12.750,00

76.500,00

3.005,00

25.520,40

638,01

2.366,99

75,87

10.307,14

Temmuz

15.000,00

2.250,00

12.750,00

89.250,00

3.442,50

31.020,75

825,05

2.617,45

64,74

10.067,82

Ağustos

15.000,00

2.250,00

12.750,00

102.000,00

3.442,50

36.521,10

1.051,11

2.391,39

64,74

10.293,87

Eylül

15.000,00

2.250,00

12.750,00

114.750,00

3.442,50

42.021,45

1.100,07

2.342,43

64,74

10.342,83

Ekim

15.000,00

2.250,00

12.750,00

127.500,00

3.442,50

47.521,80

1.100,07

2.342,43

64,74

10.342,83

Kasım

15.000,00

2.250,00

12.750,00

140.250,00

3.442,50

53.022,15

1.100,07

2.342,43

64,74

10.342,83

Aralık

15.000,00

2.250,00

12.750,00

153.000,00

3.442,50

58.522,50

1.100,07

2.342,43

64,74

10.342,83

180.000,00

27.000,00

153.000,00

153.000,00

34.810,00

58.522,50

10.104,50

24.705,50

843,63

127.450,87

TOPLAM

4.3.3. Birden Fazla İşverenden Ücret Alınması Durumunda İstisnanın

Uygulanması

Aynı zamanda birden fazla işverenden ücret alınması halinde, istisna uygulaması,

sadece en yüksek ücretin elde edildiği işveren tarafından gerçekleştirilecektir. Söz

konusu işverene bu durumu bildirme yükümlülüğü hizmet erbabına aittir. Birden

fazla işverenden aynı tutarda ücret alındığı durumda, istisnayı uygulayacak olan

işvereni hizmet erbabı kendisi belirleyecektir. İstisnadan faydalanılan işverende,

istisnanın tamamından faydalanılamaması durumunda kalan tutar için diğer

işverende istisnadan faydalanılması mümkün değildir.

4.3.4. Teşvik ve İstisna Kapsamındaki Ücret Ödemeleri

16/12/1999 tarihli ve 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ile 491

sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 12 nci

49

maddesine göre, Türk Uluslararası Gemi Sicilinde kayıtlı gemilerde ve yatlarda

çalışan personele ödenen ücretler gelir vergisinden istisna edilmiştir.

Bu Kanun kapsamında çalışan ve şartları taşıyan hizmet erbabına yapılan ücret

ödemeleri üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılmamaktadır. Dolayısıyla, istisna

kapsamındaki bu ücretlere 193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci

fıkrasının (18) numaralı bendi uyarınca ayrıca istisna uygulanması söz konusu

değildir.

Öte yandan;

•

6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun geçici 3 üncü

maddesi uyarınca bölgede imalat faaliyetlerinde çalışan personele ödenen

ücretleri üzerinden,

•

26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun

geçici 2 nci maddesine göre Ar-Ge, tasarım ve destek personeline ödenen

ücretleri üzerinden,

•

28/2/2008 tarihli ve 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım

Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin

ikinci fıkrasına göre, Ar-Ge, tasarım ve destek personeline ödenen

ücretleri üzerinden,

•

25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun geçici 21 inci

maddesine göre, ilgili yılda uygulanan asgarî ücretin aylık brüt tutarının

prim ödeme gün sayısına isabet eden tutarı üzerinden,

hesaplanan gelir vergisinin asgarî geçim indirimi uygulandıktan sonra kalan

kısmı, verilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamesi üzerinden tahakkuk eden

vergiden terkin edilmekteydi.

193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendiyle

ihdas edilen istisna uygulaması ve asgari geçim indirimi uygulamasının kaldırılması

nedeniyle, teşvik kapsamındaki bu ücret ödemelerine, öncelikle 193 sayılı

Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen

istisna uygulanacak ve istisna sonrası vergi, ilgili düzenlemelerdeki sınırlamalar

çerçevesinde tahakkuktan terkin edilecektir. Asgari ücrete isabet eden verginin

tahakkuktan terkin edilmesini öngören düzenlemelere göre ise istisna uygulaması

nedeniyle asgari ücretten vergi alınmadığından tahakkuktan terkini gerekecek bir

vergi hesabı yapılmayacaktır.

Diğer kanunlarda yer alan benzer istisna ve teşvikler için de hesaplama aynı

şekilde olacaktır.

4.3.5. Yıllık Beyanname Verilmesi Halinde İstisna Uygulaması

Hizmet erbabının ücret gelirlerinin 193 sayılı Kanunun 86 ncı maddesinin birinci

fıkrasının b bendine göre yıllık beyanname ile beyan edilmesinin gerekmesi

durumunda, yıl içinde istisna uygulamasından faydalanıldığı için yıllık beyannamede

söz konusu istisna uygulamasına yer verilmeyecek ve yıllık beyannamede ücret

gelirlerinin toplamı üzerinden hesaplanan vergiden, yıl içinde istisna öncesi

hesaplanan vergiler mahsup edilecektir.

Tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret gelirlerinin yıllık gelir vergisi matrahının,

asgari ücretin yıllık gelir vergisi matrahını aşmaması halinde, bu gelirler beyan

edilmeyecektir. Söz konusu, gelirlerin asgari ücretin yıllık gelir vergisi matrahını

aşması halinde ise bu gelirlerin tamamı beyan edilecek ve hesaplanan gelir

vergisinden asgari ücretin yıllık matrahı üzerinden hesaplanan vergi indirim

konusu yapılacaktır.

51

4.3.6. Diğer Ücretlilerin Durumu

7349 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile 193 sayılı Kanunun 64 üncü maddesi

1/1/2022 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır. Söz konusu

düzenleme ile bu madde kapsamında bulunan;

•

Kazançları basit usulde tespit edilen ticaret erbabı yanında çalışanların,

•

Özel hizmetlerde çalışan şoförlerin,

•

Özel inşaat sahiplerinin ücretle çalıştırdığı inşaat işçilerinin,

•

Gayrimenkul sermaye iradı sahibi yanında çalışanların,

elde ettikleri ücretler, işverenlerin tevkifat yapma yükümlülüğü bulunmadığından

tevkifata tabi olmayan ücret kapsamında değerlendirilecektir.

193 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin yürürlükten kaldırılması nedeniyle,

bu kapsamda bulunan hizmet erbabının vergi karnesi almasına ve karnesini

vergi dairesine ibraz ederek vergilerini tarh ve tahakkuk ettirmesine gerek

bulunmamaktadır. Bu kapsamda olanların 1/1/2022 tarihinden itibaren elde

ettikleri tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret gelirleri Kanunun genel

hükümlerine tabi olacaktır.

•

193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı

bendi uyarınca, bu kapsamda bulunan hizmet erbabının 1/1/2022

tarihinden itibaren elde ettiği ücret gelirlerine ilişkin matrahlarının, asgari

ücretin yıllık gelir vergisi matrahını aşmaması halinde, istisna kapsamına

giren bu ücretleri için yıllık beyanname verilmeyecektir.

•

Hizmet erbabının elde ettiği ücret gelirlerinin, istisna tutarını aşması

halinde ise elde edilen ücret gelirinin tamamı yıllık gelir vergisi

beyannamesi ile beyan edilecek ve hesaplanan gelir vergisinden asgari

ücret üzerinden hesaplanan yıllık gelir vergisi mahsup edilerek ödenecek

vergi hesaplanacaktır.

Örnek: Basit usule tabi mükellefin yanında çalışan Bay (O), tevkif suretiyle

vergilendirilmemiş yıllık brüt 68.850 TL ücret geliri (aylık brüt ücret ilk 6 ay

5.004 TL, ikinci 6 ay ise 6.471 TL) elde etmektedir. Bay (O)’nun 2022 yılında elde

ettiği ücret gelirinin gelir vergisi matrahı, asgari ücretin yıllık gelir vergisi matrahını

aşmadığından, istisna kapsamında kalan bu ücret geliri için yıllık beyanname

verilmeyecektir.

Örnek: Basit usule tabi mükellefin yanında çalışan Bay (P), tevkif suretiyle

vergilendirilmemiş aylık brüt 8.000 TL ücret geliri elde etmektedir.

Bay (P) tevkif suretiyle vergilendirilmemiş 2022 yılı toplam ücret gelirini 1–31 Mart 2023

tarihleri arasında yıllık beyannameyle beyan edecek ve yıllık beyanı üzerine yapılacak

hesaplama aşağıdaki şekilde olacaktır.

BAY (P)’NİN YILLIK BEYANI

BRÜT

ÜCRET

(TL)

SİGORTA

PRİMİ

(TL)

MATRAH

(TL)

96.000,00

14.400,00

81.600,00

HESAPLANAN

GELİR VERGİSİ

(TL)

İSTİSNA

MATRAH

(TL)

ASGARİ

ÜCRETİN

VERGİSİ

(TL)

ÖDENECEK

GELİR

VERGİSİ

15.532,00

58.522,50

10.104,50

5.427,50

(TL)

4.4. Yıllık Beyannameye Dahil Edilen Gelirlerden Yapılacak İndirimler

Yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlere ilişkin indirimler Gelir Vergisi Kanununun

89 uncu maddesi ile diğer kanunlarda belirtilmiştir. Gelir vergisi matrahının

tespitinde gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden indirimlerin

yapılabilmesi için yıllık beyanname ile bildirilecek bir gelirin bulunması ve yapılacak

indirimlerin ilgili mevzuatta belirtilen şartları taşıması gerekmektedir.

Ücret gelirine ilişkin verilecek gelir vergisi beyannamesinde vergi matrahının

tespitinde bildirilecek gelirlerden aşağıdaki indirimler yapılabilir;

53

1.

Hayat/şahıs sigorta primleri,

2.

Eğitim ve sağlık harcamaları,

3.

Engellilik indirimi (Bu indirimden bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi

bulunan hizmet erbabı da yararlanır.),

4.

Beyan edilecek gelirden sınırlı olarak indirilebilecek bağış ve yardımlar

ile tamamı indirilebilecek bağış ve yardımlar,

5.

Sponsorluk harcamaları,

6.

Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına makbuz karşılığı

yapılan ayni ve nakdi bağışlar,

7.

İktisadi işletmeleri hariç, Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay

Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımlar,

8.

Bireysel katılım yatırımcısı indirimi,

9.

Diğer kanunlara göre tamamı indirilecek bağış ve yardımlar.

4.4.1. Hayat/Şahıs Sigorta Primleri

Beyan edilen gelirin %15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla

(Bu şartın tespitinde işverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik

sistemine ödenen katkı payları ile 63 üncü maddenin birinci fıkrasının (3)

numaralı bendi ve bu bent kapsamında indirim konusu yapılacak prim

ödemelerinin toplam tutarı birlikte dikkate alınır.) mükellefin şahsına, eşine ve

küçük çocuklarına ait hayat sigortalarına ödenen primlerin %50’si ile ölüm, kaza,

hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta primleri yıllık

beyanname ile bildirilecek gelirlerden indirilir.

Sigortanın Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya

sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması, prim tutarlarının gelirin elde edildiği

yılda ödenmiş olması ve ücret geliri elde edenlerin ücretlerinin safi tutarının

hesaplanması sırasında ayrıca indirilmemiş bulunması şartıyla, eşlerin

veya çocukların ayrı beyanname vermeleri halinde, bunlara ait prim kendi

gelirlerinden indirilir.

Konu ile ilgili olarak yayımlanan 25/10/2012 tarih ve 85 No.lu Gelir Vergisi

Sirkülerinde yapılan açıklamalara göre; vergiye tabi ücret matrahının tespitinde

dikkate alınacak sigorta primleri, sigortanın Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de

bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla;

•

Ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait birikim priminin alındığı

hayat sigortası poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin

%50’si ile

•

Ölüm, kaza, sağlık, hastalık, engellilik, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi

şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin

tamamından,

oluşmaktadır. İndirim konusu yapılacak primlerin toplamı, ödendiği ayda elde

edilen ücretin %15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamayacaktır. Yıl

içinde asgari ücret tutarında meydana gelebilecek değişiklikler, indirim yapılacak

tutarların hesabında dikkate alınacaktır.

Buna göre, gelirlerini yıllık beyanname ile beyan eden mükellefler, kendileri, eşi ve

küçük çocukları adına ödedikleri birikim priminin alındığı hayat sigortası poliçeleri

için primlerin %50’sini, birikimli sigortalar dışında kalan yaşam teminatı içeren

şahıs sigorta primlerinin tamamını, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek

gelirlerinden indirmeleri, beyan edilen gelirin %15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarını

aşmaması halinde mümkündür.

Öte yandan, mükelleflerce ödenen primlerin yıllık beyanname ile beyan edilen

gelirden indirebilmesi için, bu primlerin yıl içinde ücretin safi tutarının tespitinde

ayrıca indirilmemiş olması gerekmektedir.

İndirim konusu yapılacak tutarın hesaplamasında gayrisafi hasılattan giderler

düşüldükten, geçmiş yıl zararları ve indirimler düşülmeden önceki safi irat esas

alınacaktır.

55

4.4.2. Eğitim ve Sağlık Harcamaları

Aşağıda belirtilen şekilde yapılan eğitim ve sağlık harcamaları beyan edilen gelirin

%10’unu aşmaması şartıyla yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerden indirilir;

•

Eğitim ve sağlık harcamaları Türkiye’de yapılmalıdır.

•

Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan gerçek veya tüzel kişilerden

alınacak belgelerle tevsik edilmelidir.

•

Söz konusu harcamalar mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına

ilişkin olmalıdır.

“Çocuk ve küçük çocuk” tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından

bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ile ana veya babasını kaybetmiş

torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dahil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25

yaşını doldurmamış çocukları ifade etmektedir.

İndirim konusu yapılacak tutarın hesaplamasında gayrisafi hasılattan giderler

düşüldükten, geçmiş yıl zararları ve indirimler düşülmeden önceki safi irat esas

alınacaktır.

4.4.3. Engellilik İndirimi

Ücret gelirlerini yıllık beyanname ile beyan eden ve bakmakla yükümlü olduğu

engelli kişi bulunan hizmet erbabı, Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde

yer alan esaslara göre hesaplanan engellilik indiriminden yararlanabilecektir.

Ancak, yıl içinde ücret matrahından indirim konusu yapılan engellilik indirimi

tutarının ikinci kez yıllık beyannamede indirim konusu yapılması mümkün değildir.

2022 yılında elde edilen ücret gelirlerinin yıllık beyanname ile beyanında dikkate

alınacak engellilik indirimi yıllık tutarları şöyledir:

Birinci derece engelliler için (2.000 X 12)

24.000 TL

İkinci derece engelliler için

(1.170 X 12)

14.040 TL

Üçüncü derece engelliler için (500 X 12)

6.000 TL

4.4.4. Bağış ve Yardımlar

4.4.4.1. Sınırlı İndirilecekler

Gelir vergisi mükellefleri; genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri,

belediyeler, köyler ile kamu yararına çalışan dernekler ve Cumhurbaşkanınca vergi

muafiyeti tanınan vakıflara yıllık toplamı beyan edilecek gelirin %5’ini (kalkınmada

öncelikli yöreler için %10’unu) aşmamak üzere, makbuz karşılığında yaptıkları

bağış ve yardımları yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerinden indirim konusu

yapabilirler.

4.4.4.2. Sınırsız İndirilecekler

a) Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere

ve köylere bağışlanan okul, sağlık tesisi ve 100 yatak (kalkınmada öncelikli

yörelerde 50 yatak) kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu ile çocuk

yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezi ile mülki

idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak yaptırılacak ibadethaneler

ve Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin

ve Gençlik ve Spor Bakanlığına ait gençlik merkezleri ile gençlik ve izcilik

kamplarının inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası

için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin

faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdi ve ayni bağış ve

yardımların tamamı beyan edilen gelirden indirilebilecektir.

57

b) Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek

ve vakıflara Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar

çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin

maliyet bedellerinin tamamı beyan edilecek gelirden indirilebilecektir.

c) Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler,

kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan

vakıflar ve bilimsel araştırma faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar

tarafından yapılan ya da Kültür ve Turizm Bakanlığınca desteklenen veya

desteklenmesi uygun görülen çalışmalara ilişkin harcamalar ile bu amaçla

yapılan her türlü bağış ve yardımların tamamı beyan edilen gelirden indirim

konusu yapılabilecektir.

d) Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına makbuz karşılığı

yapılan ayni ve nakdî bağışların tamamı indirim konusu yapılabilecektir.

e) İktisadi işletmeleri hariç, Türkiye Kızılay Derneğine makbuz karşılığı

yapılan nakdi bağış ve yardımların tamamı ile Türkiye Yeşilay Cemiyetine

makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımların tamamı indirim konusu

yapılabilecektir.

4.4.5. Sponsorluk Harcamaları

Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin sekizinci bendine göre yapılan

sponsorluk harcamalarının;

•

Amatör spor dalları için %100’ü,

•

Profesyonel spor dalları için %50’si,

yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerden indirim konusu yapılabilecektir.

4.4.6. Diğer Kanunlara Göre Tamamı İndirilecek Bağış ve Yardımlar

Diğer kanunlara göre tamamı indirilecek bazı bağış ve yardımlar şöyledir;

•

222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanununa göre yapılan bağışlar,

•

278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Kurulması

Hakkında Kanuna göre yapılan bağışlar,

•

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre yapılan bağışlar,

•

2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununa göre yapılan bağışlar,

•

2876 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanununa göre

yapılan bağış ve yardımlar,

•

3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununa göre

bağış ve yardımlar,

•

3388 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı Kanununa göre

yapılan bağış ve yardımlar,

•

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa göre yapılan bağışlar,

•

4122 sayılı Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik Kanununa

göre kurulan ormanlarda, ağaçlandırma, bakım ve koruma masrafları,

•

5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa göre yapılan

bağış ve yardımlar,

•

6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması

Hakkında Kanuna göre yapılan bağış ve yardımlar ile sponsorluk

harcamaları,

•

6569 sayılı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı Kurulması ile Bazı Kanun

ve Kanun Hükmümde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna

göre yapılan bağış ve yardımlar,

•

7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkında Kanuna göre yapılan bağış ve

yardımlar ile sponsorluk harcamaları,

•

7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle

Yapılacak Yardımlara Dair Kanuna göre yapılan bağış ve yardımlar.

59

Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardımın

konusunu teşkil eden mal veya hakkın varsa mukayyet değeri, yoksa Vergi Usul

Kanunu hükümlerine göre Takdir Komisyonunca tespit edilecek değeri esas alınır.

4.5. Beyannamenin Verilme Zamanı ve Şekli

2022 yılında elde edilen beyana tabi ücret gelirlerinin, Yıllık Gelir Vergisi

Beyannamesi ile 1-31 Mart 2023 tarihleri arasında beyan edilmesi gerekmektedir.

Beyannameler;

•

Hazır Beyan Sistemi aracılığıyla internet ortamında,

•

Bağlı bulunulan (ikametgâhın bulunduğu yer vergi dairesi) vergi dairesine

kâğıt ortamında,

•

3568 sayılı Kanun gereği elektronik beyanname gönderme aracılık yetkisi

almış meslek mensupları ile elektronik beyanname aracılık sözleşmesi

imzalanarak e-Beyanname sisteminden,

verilebilir.

Ayrıca bu mükelleflerin takvim yılı içinde;

•

Memleketi terk etmesi halinde, memleketi terkten önceki 15 gün içinde,

•

Ölümü halinde ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde vefat eden kişi namına

varislerce,

yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyanda bulunulması gerekmektedir.

4.6. Hazır Beyan Sistemi

Hazır Beyan Sistemi üzerinden, beyana tabi gelirleri sadece ücret, gayrimenkul

sermaye iradı (kira geliri), menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve irat gelirlerini

ayrı veya birlikte elde eden mükellefler beyannamelerini verebilirler.

Ücret geliri yönünden gelir vergisi mükellefiyeti bulunmayanlar da Hazır Beyan

Sisteminden yararlanabilmektedir. Buna göre, vergi dairesinde mükellefiyet kaydı

bulunmadığında, Sistem üzerinden hazırlanan ücret beyannamesi elektronik

ortamda onaylandığı anda, şahıs adına vergi dairesinde mükellefiyet tesisi ve vergi

tahakkuku işlemleri otomatik olarak gerçekleştirilmektedir.

Hazır Beyan Sistemine ve detaylı bilgiye Gelir İdaresi Başkanlığının www.gib.gov.tr

adresinden ulaşabilirsiniz.

Hazır Beyan Sistemine;

•

https://hazirbeyan.gib.gov.tr adresinden (Kullanıcı Kodu ile Giriş,

e-Devlet Yöntemi ile Giriş veya Yabancı Kimlik Numarası ile Giriş),

•

İnteraktif Vergi Dairesinden,

•

İnternet Vergi Dairesinden,

7 gün 24 saat giriş yapılabilir.

Ücret Gelirinize İlişkin Beyannamenizi

Biz Hazırladık, Siz Onaylayın

61

4.7. Vergi Tarifesi

Gelir Vergisi Kanununa göre; 2022 yılında elde edilen ve yıllık beyanname ile

beyan edilen gelir toplamına aşağıda yer alan vergi tarifesi uygulanarak gelir

vergisi hesaplanır.

Gelir vergisine tabi gelirler;

32.000 TL'ye kadar

%15

70.000 TL'nin 32.000 TL'si için 4.800 TL, fazlası

%20

170.000 TL'nin 70.000 TL'si için 12.400 TL

(Ücret gelirlerinde 250.000 TL'nin 70.000 TL'si için 12.400 TL), fazlası

%27

880.000 TL'nin 170.000 TL'si için 39.400 TL

(Ücret gelirlerinde 880.000 TL'nin 250.000 TL'si için 61.000 TL), fazlası

%35

880.000 TL'den fazlasının 880.000 TL'si için 287.900 TL

(Ücret gelirlerinde 880.000 TL'den fazlasının 880.000 TL'si için 281.500 TL), fazlası

%40

oranında vergilendirilir.

2023 yılında elde edilen gelirlere, 323 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile

belirlenen aşağıda yer alan vergi tarifesi uygulanarak gelir vergisi hesaplanacaktır.

Gelir vergisine tabi gelirler;

70.000 TL'ye kadar

15%

150.000 TL'nin 70.000 TL'si için 10.500 TL, fazlası

20%

370.000 TL'nin 150.000 TL'si için 26.500 TL

(Ücret gelirlerinde 550.000 TL'nin 150.000 TL'si için 26.500 TL), fazlası

27%

1.900.000 TL'nin 370.000 TL'si için 85.900 TL

(Ücret gelirlerinde 1.900.000 TL'nin 550.000 TL'si için 134.500 TL), fazlası

35%

1.900.000 TL'den fazlasının 1.900.000 TL'si için 621.400 TL

(Ücret gelirlerinde 1.900.000 TL'den fazlasının 1.900.000 TL'si için 607.000 TL),

fazlası

40%

oranında vergilendirilir.

4.7.1. Ücret Geliri ile Diğer Gelirlerin Birlikte Beyan Edilmesi Durumunda

Verginin Hesaplanması

Beyannameye dahil edilen ücret gelirinin dışında başka bir gelir unsurunun da

bulunması halinde; beyannameye dahil edilen vergiye tabi tüm gelirler toplamına

(matrah), ücret dışındaki gelirler için geçerli olan vergi tarifesi uygulanmak suretiyle

gelir vergisi hesaplanacaktır. Ancak, ücret gelirleri için yüksek matrahlara düşük

oran belirlendiğinden ücret geliri dolayısıyla eksik hesaplanması gereken vergi

tutarının, beyannamedeki tüm gelirlerin toplamından oluşan matrah üzerinden

hesaplanan vergi tutarından düşülecek bu suretle hesaplanan gelir vergisi tutarı

bulunmuş olacaktır. Ücret dışındaki gelir unsurları için yıllık beyanname veren

bir mükellefin aynı anda ücret gelirinin de olması ve beyannamedeki toplam

gelirin 2022 yılında 170.000 TL’yi aşması durumunda 25/2/2011 tarih ve 75 Seri

No.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde yapılan açıklamalara göre verginin hesaplanması

gerekmektedir.

4.8. Kesilen Vergilerin Mahsubu ve İadesi

Beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan Gelir Vergisi Kanununa

göre kesilmiş bulunan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden

mahsup edilebilir, mahsubu yapılan miktar gelir vergisinden fazla olursa aradaki

fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir

yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade edilir.

Tevkif yoluyla kesilen vergilerin yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir

vergisinden mahsubu ve kalan kısmın iadesine ilişkin düzenlemeler 252 ve 315

Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde yer almaktadır.

Tevkif yoluyla kesilen vergilerin yıllık beyannamedeki mahsuplar sonunda kalan

kısmının diğer vergi borçlarına mahsup talebi, tutarına bakılmaksızın ve inceleme

raporu ve teminat aranılmadan yerine getirilir. Bunun için mahsup talebinin 429

63

Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ekinde yer alan iade talep dilekçesi

(1A) ile yapılması gerekmektedir. Mahsuba ilişkin iade talep dilekçesinin (1A)

verilmiş olması kaydıyla, mükelleflerin vergi borçlarına ilişkin mahsup talepleri

yıllık beyannamenin verildiği tarih esas alınarak yerine getirilir.

Mahsuben veya nakden iade talepleri, İnternet Vergi Dairesi (intvrg.gib.gov.tr)

adresi üzerinden “1A - Gelir / Kurumlar Vergisi İ.T.D.” ile elektronik ortamda

yapılabilmektedir.

intvrg.gib.gov.tr / İade Talep Dilekçeleri / İade Talep Dilekçe Giriş

Tevkif yoluyla kesilen vergilere ilişkin nakden iade edilecek tutarın 68.000 TL’yi

(2023 yılı için 151.000 TL) geçmemesi halinde iade talebi, iade talep dilekçesi

(1A) ile birlikte, ücret geliri elde edenler için işveren tarafından vergi kesintisinin

yapıldığını gösteren yazının onaylı örneğini ekleyerek, belgelerinin ibraz etmesi

kaydıyla inceleme raporu ve teminat aranmaksızın yerine getirilir.

Nakden yapılacak iade taleplerinin 68.000 TL’yi (2023 yılı için 151.000 TL) aşması

halinde, 68.000 TL’yi 2023 yılı için 151.000 TL) aşan kısım Vergi Usul Kanununa

göre vergi inceleme yetkisi bulunanlarca yapılacak inceleme sonucunda

düzenlenecek vergi inceleme raporuna göre iade edilir.

429 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ve 99 Seri No.lu Gelir Vergisi

Sirküleri ile vergi kanunları gereği iade hakkı doğuran işlemler nedeniyle nakden

veya mahsuben talep edilecek iadelere ilişkin başvuru dilekçeleri ve bilgi girişleri,

İnternet Vergi Dairesindeki “Gelir/Kurumlar Vergisi İade İşlemleri “ bölümünden

alınmaktadır.

Beyannamelerini elektronik ortamda vermek zorunda olan gelir vergisi

mükellefleri ile kurumlar vergisi mükelleflerinin iade talepleri Gelir ve Kurumlar

Vergisi Standart İade Sistemi (GEKSİS) kullanılmak suretiyle yapılmaktadır.

Kazançları ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı, diğer kazanç

ve iratlardan ibaret olup 0012 kodundan (Hazır Beyan Sistemi) beyanname veren

mükellefler isterlerse GEKSİS girişi yaparak standart 1A-Gelir/Kurumlar Vergisi

İade Talep Dilekçesi verip iade talebinde bulunabilirler. Beyannamelerini elektronik

ortamda gönderme zorunluluğu olmayan bu mükellefler iadelerini kâğıt ortamında

vergi dairesine dilekçe vererek de talep edebilirler.

Gelir ve Kurumlar Vergisi Standart İade Sistemi’nde iadeye esas alınacak GEKSİS

Kontrol Raporu’nun oluşabilmesi için iade talep eden mükellefler tarafından

“Gelir/Kurumlar Vergisi İade Talebi Girişi (GEKSİS)” yapılmalı ve standart iade

talep dilekçesi verilmelidir. İade talepleri, İnternet Vergi Dairesi şifresi kullanılmak

suretiyle mükellefler veya mükelleflerce yetkilendirilecek serbest muhasebeci,

serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir vasıtası ile elektronik

ortamda gönderilebilir.

Ayrıntılı açıklamaların yer aldığı Gelir/Kurumlar Vergisi İade Talebi Girişi Kılavuzu

ve Sık Sorulan Sorulara https://intvrg.gib.gov.tr/GEKSIS_Kilavuz.pdf adresinden

ulaşılabilir.

4.9. Verginin Ödenme Zamanı ve Şekli

2022 yılında elde edilen ücret gelirlerine ilişkin olarak verilecek yıllık gelir vergisi

beyannameleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinin, Mart ve Temmuz aylarında

iki eşit taksit olmak üzere;

•

Birinci taksitin damga vergisi ile birlikte 31 Mart 2023 tarihine kadar,

•

İkinci taksitin ise 31 Temmuz 2023 tarihine kadar,

ödenmesi gerekmektedir.

65

Memleketi terk ve ölüm gibi mükellefiyetin kalkmasını gerektiren durumlarda,

beyan üzerine tarh edilen vergiler beyanname verme süreleri içinde ödenecektir.

Ödemeler;

•

Başkanlığımıza ait www.gib.gov.tr internet sitesi (İnteraktif Vergi Dairesi

ve GİB Mobil Uygulaması) üzerinden;

Anlaşmalı bankaların kredi kartları ile

Anlaşmalı bankaların banka kartları veya banka hesabından,

Yabancı ülkede faaliyet gösteren bankaların; kredi kartları, banka

kartları ve diğer ödeme yöntemleri ile

•

Anlaşmalı bankaların;

Şubelerinden,

Alternatif ödeme kanallarından (İnternet Bankacılığı, Telefon

Bankacılığı, Mobil Bankacılık vb.),

•

PTT işyerlerinden,

•

Tüm vergi dairelerinden,

yapılabilmektedir.

4.10. Ücret Gelirlerinin Beyanına İlişkin Örnekler

Örnek 1: Mükellef (İ)’nin 2022 yılında elde ettiği gelirlere ilişkin bilgileri aşağıdaki

gibidir.

(X) Şirketinden elde ettiği ücret gelirinin yıllık tutarı

200.000 TL

(Y) Şirketinden elde ettiği ücret gelirinin yıllık tutarı (huzur hakkı)

120.000 TL

Beyan edilecek gayri safi ücret tutarı

320.000 TL

Mükellef iki ayrı işverenden ücret geliri elde etmekte olup, ücretlerin tamamı tevkif

yoluyla vergilendirilmiş bulunmaktadır.

İkinci işverenden elde edilen ücret gelirinin beyan sınırını aşıp aşmadığının tespiti için;

elde edilen 120.000 TL’lik ücret gelirinden bu gelire isabet eden %14 sigorta primi ve

%1 işsizlik sigortası primi toplamı olan %15 oranı çıkarılacaktır.

Buna göre, 120.000 – (120.000 X %15) = 102.000 TL’dir. Birden sonraki işverenden

alınan ücret 2022 yılı için 70.000 TL’lik beyan sınırını aştığı için, birinci ve ikinci

işverenden alınan toplam (200.000 + 120.000) = 320.000 TL ücret tutarının tamamı

beyan edilecektir.

Mükellef yıl içinde (39.400 + 21.040) = 60.440 TL kesinti yoluyla vergi ve (320.000 X %15)

48.000 TL sigorta primi ödemiştir.

Ayrıca mükellef 2022 yılında kendisine, eşine ve küçük çocuklarına ilişkin 25.000 TL

eğitim ve sağlık harcamasında, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı (A) İlköğretim Okuluna

da 20.000 TL bağışta bulunmuştur.

Mükellef gelir vergisi matrahının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesi

uyarınca mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin olarak yapılan eğitim ve

sağlık harcamaları ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı (A) İlköğretim Okuluna yapmış

olduğu 20.000 TL bağış tutarını gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden

indirim konusu yapabilecektir.

67

Buna göre; mükellefin yapmış olduğu eğitim ve sağlık harcaması tutarı olan

25.000 TL, beyan edilen gelirin %10’u olan (272.000 X %10) 27.200 TL’nin altında

kaldığından, 2022 takvim yılında yapılan 25.000 TL eğitim ve sağlık harcamasının

tamamı indirilecektir. Ayrıca, (A) İlköğretim Okuluna yaptığı 20.000 TL’lik bağış

tutarının tamamı da yukardaki hüküm gereğince gelir vergisi matrahından

indirilebilecektir.

Mükellefin beyanı aşağıdaki gibi olacaktır.

Yıllık toplam ücret geliri

320.000 TL

Sigorta primi ve işsizlik sigortası prim ödemesi (320.000 X %15)

48.000 TL

Kalan (beyan edilen ücret geliri) (320.000 – 48.000)

272.000 TL

Eğitim ve sağlık harcaması

25.000 TL

Eğitim ve sağlık tesislerine ilişkin bağış ve yardımlar

20.000 TL

İndirimler toplamı (25.000 + 20.000)

45.000 TL

Vergiye tabi gelir (matrah) (272.000 – 45.000)

227.000 TL

Hesaplanan gelir vergisi

54.790,00 TL

Mahsup edilecek gelir vergisi

60.440,00 TL

Ödenecek gelir vergisi

İade edilecek gelir vergisi

0 TL

5.650,00 TL

NOT: 2, 3 ve 4 nolu örneklerde;

•

Gelir vergisi hesaplanırken, ücret gelirlerinden %15 oranında sigorta

prim ve işsizlik sigortası prim kesintisi yapıldığı varsayılmıştır.

•

2022 takvim yılında elde edilen ücret ve diğer gelirlerin vergilendirilmesinde

uygulanacak tarife Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde

belirlenmiş olup, ücret geliri ile diğer gelir unsurlarının birlikte beyan

edilmesi ve beyannamedeki toplam gelirin 170.000 TL’yi aşması nedeniyle,

gelir vergisinin hesaplanması 75 Seri No.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde

yapılan açıklamalara göre yapılacaktır.

Örnek 2: Mükellef (K)’nın 2022 yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesindeki

serbest meslek kazancı, konut kira geliri ve tevkifata tabi tutulmuş ücret geliri

aşağıdaki gibidir.

Serbest meslek kazancı

200.000 TL

Tevkifata tabi tutulmuş birinci işverenden alınan ücret geliri

150.000 TL

Tevkifata tabi tutulmuş ikinci işverenden alınan ücret geliri

100.000 TL

Tevkifata tabi tutulmuş üçüncü işverenden alınan ücret geliri

90.000 TL

Konut kira geliri (götürü gider usulü tercih edilmiştir.)

110.000 TL

Toplam gelir (200.000 + 150.000 + 100.000 + 90.000 + 110.000)

650.000 TL

Mükellef, serbest meslek kazancı nedeniyle her halükarda yıllık beyanname

verecektir. Birinci işveren hariç, ikinci ve üçüncü işverenden alınan ücret tutarı

70.000 TL’lik beyan sınırını aştığından birinci işverenden alınan ücret geliri dahil

ücret gelirinin tamamını da beyan edecektir.

Mükellef yıl içinde (birinci işveren 34.000 + ikinci işveren 20.500 + üçüncü işveren

17.800 + serbest meslek kazancından 40.000) 112.300 TL tevkif suretiyle vergi

ödemiştir.

Mükellef, gayrisafi konut kira geliri olan 110.000 TL’den götürü gider usulünde

gayrimenkul sermaye iradının %15’i olan (110.000 X %15) 16.500 TL’yi gider olarak

indirecek ve kalan tutar olan 93.500 TL matraha dahil edilecektir. Mükellef, serbest

69

meslek kazancını yıllık beyanname ile bildirmek zorunda olduğundan GVK’nin

21 inci maddesinde yer alan kira gelirleri için belirlenen 2022 yılı için 9.500 TL’lik

mesken istisnasından yararlanamayacaktır.

Buna göre, ödenecek gelir vergisi tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

Gelir vergisi matrahı

(200.000 + 150.000 + 100.000 + 90.000 + 93.500)

633.500 TL

Beyan edilen vergiye tabi gelir (matrah) üzerinden hesaplanan vergi

[(633.500 – 170.000) X %35 + 39.400]

201.625 TL

Beyan edilen ücret gelirinin beyan edilen toplam gelir içindeki oranı

(340.000 / 633.500)

%53,67

170.000 TL’yi aşan vergiye tabi gelirin (matrahın), beyan edilen ücret

gelirine tekabül eden kısmı [(633.500 – 170.000) X %53,67]

(Bu tutar en fazla (250.000 – 170.000) 80.000 TL olabilecektir.)

80.000 TL

Beyan edilen ücret geliri dolayısıyla eksik hesaplanacak gelir vergisi

(80.000 X %8)

6.400 TL

Hesaplanan gelir vergisi (201.625 – 6.400)

195.225 TL

Mahsup edilecek gelir vergisi toplamı

(34.000 + 20.500 + 17.800 + 40.000)

112.300 TL

Ödenecek gelir vergisi (195.225 – 112.300)

82.925 TL

Örnek 3: Mükellef (L)’nin 2022 yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesindeki

gelirleri aşağıdaki gibidir.

Serbest meslek kazancı

1.000.000 TL

Tevkifata tabi tutulmuş birinci işverenden alınan ücret geliri

85.000 TL

Tevkifata tabi tutulmuş ikinci işverenden alınan ücret geliri

75.000 TL

Vergiye tabi gelir (matrah) (1.000.000 + 85.000 + 75.000)

1.160.000 TL

Serbest meslek kazancı nedeniyle her halükarda beyanname verilecektir. Birinci

işveren hariç, ikinci işverenden alınan ücret tutarı 70.000 TL’lik beyan sınırını

aştığından birinci işverenden alınan dahil ücret gelirinin tamamı da beyan

edilecektir.

Mükellef yıl içinde (birinci işverenden alınan ücret için 16.450 + ikinci işverenden

alınan ücret için 13.750 + serbest meslek kazancı için 200.000) 230.200 TL kesinti

yoluyla vergi ödemiştir.

Buna göre, gelir vergisi tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

Gelir vergisi matrahı

(1.000.000 + 85.000 + 75.000)

1.160.000 TL

Beyan edilen vergiye tabi gelir (matrah) üzerinden hesaplanan vergi

[(1.160.000 – 170.000) X %35 + 39.400]

385.900 TL

Beyan edilen ücret gelirinin beyan edilen toplam gelir içindeki oran

(160.000 / 1.160.000)

%13,79

170.000 TL’yi aşan vergiye tabi gelirin (matrahın), beyan edilen ücret

gelirine tekabül eden kısmı

[(1.160.000 – 170.000) X %13,79]

(Bu tutar en fazla (250.000 – 170.000) 80.000 TL olabilecektir.)

80.000 TL

Beyan edilen ücret geliri dolayısıyla eksik hesaplanacak gelir vergisi

(80.000 X %8)

6.400 TL

Hesaplanan gelir vergisi (385.900 – 6.400)

379.500 TL

Mahsup edilecek gelir vergisi toplamı

(16.450 + 13.750 + 200.000)

230.200 TL

Ödenecek gelir vergisi (379.500 – 230.200)

149.300 TL

Örnek 4: Mükellef (M), 2022 yılında birinci işverenden 300.000 TL, ikinci işverenden

100.000 TL tevkifata tabi tutulmuş ücret geliri elde etmiştir. Ödevli ayrıca, 20.000 TL

alacak faizi ve brüt 200.000 TL de tam mükellef bir kurumdan kar payı elde etmiştir.

Ödevli bunların yanında 90.000 TL mevduat faizi ve katılım bankasından 100.000 TL

kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payı almıştır.

71

Tevkifata tabi tutulmuş birinci işverenden alınan ücret geliri

300.000 TL

Tevkifata tabi tutulmuş ikinci işverenden alınan ücret geliri

100.000 TL

Tam mükellef kurumdan elde edilen toplam kar payı (tevkifatlı)

200.000 TL

Alacak faizi (tevkifatsız)

20.000 TL

Mevduat faizi (tevkifatlı)

90.000 TL

Katılım bankasından kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen

kar payları (tevkifatlı)

100.000 TL

Beyan edilecek gelir tutarı (300.000+100.000+100.000+ 20.000)

520.000 TL

Mükellef yıl içinde (Tam mükellef kurumdan elde edilen kar payından 20.000 + birinci

işverenden 78.500 + ikinci işverenden 20.500) 119.000 TL tevkif suretiyle vergi

ödemiştir.

Birinci işveren hariç, ikinci işverenden alınan tevkifatlı ücret tutarı 70.000 TL’lik beyan

sınırını aştığından birinci işverenden alınan ücret geliri dahil ücret gelirinin tamamı

olan 400.000 TL beyan edilecektir.

Ödevlinin tam mükellef bir kurumdan elde ettiği kesintiye tabi tutulmuş 200.000 TL’lik

kar payının yarısı gelir vergisinden istisna olup kalan 100.000 TL GVK’nın 86/1-c maddesi

hükmü gereğince 70.000 TL’lik beyanname verme sınırını aştığından beyan edilecektir.

Beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, kurum bünyesinde karın

dağıtımı aşamasında yapılan vergi kesintisinin tamamı (istisnaya isabet eden kısım dahil)

mahsup edilecektir.

GVK’nın 86/1-d maddesine göre kesinti ve istisna uygulamasına tabi olmayan

menkul sermaye iradı toplamının 2022 yılı için 3.800 TL’yi aşmaması halinde

beyan edilmemesi gerekmektedir. Örnekte 20.000 TL alacak faizi kesinti ve istisna

uygulanmayan bir gelir olup, bu gelirin toplamı 2022 yılı için beyanname verme sınırı

olan 3.800 TL’yi aştığından, 20.000 TL’nin tamamı beyan edilecektir.

Mevduat faizi ve katılım bankasından kar ve zarara katılma hesabı karşılığında

ödenen kar payları Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesi kapsamında

tevkifata tabi tutulduğundan beyannameye dahil edilmeyecektir.

Buna göre, ödenecek gelir vergisi tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

Gelir vergisi matrahı (300.000 + 100.000 + 100.000 + 20.000)

520.000 TL

Beyan edilen vergiye tabi gelir (matrah) üzerinden hesaplanan vergi

[(520.000- 170.000) X %35 + 39.400]

161.900 TL

Beyan edilen ücret gelirinin beyan edilen toplam gelir içindeki oran

[(400.000) / 520.000]

%76,92

170.000 TL'yi aşan vergiye tabi gelirin (matrahın), beyan edilen ücret

gelirine tekabül eden kısmı [(520.000 – 170.000) X %76,92]

(Bu tutar en fazla (250.000 – 170.000) 80.000 TL olabilecektir.)

80.000 TL

Beyan edilen ücret geliri dolayısıyla eksik hesaplanacak gelir vergisi

(80.000 X %8)

6.400 TL

Hesaplanan gelir vergisi (161.900 – 6.400)

155.500 TL

Mahsup edilecek gelir vergisi toplamı

(78.500 + 20.500 + 20.000)

119.000 TL

Ödenecek gelir vergisi (155.500 – 119.000)

36.500 TL

73

2022 Yılına Ait Gelir Vergisi Beyannamenizi 1-31 Mart 2023

Tarihleri Arasında Hazır Beyan Sisteminden Vermeyi Unutmayınız.

Sorularınız İçin;

Beyannameleriniz İçin;

hazirbeyan.gib.gov.tr

75

Ücret, Kira, Menkul Sermaye İradı ile

Diğer Kazanç ve İratlarınıza İlişkin Beyannamenizi

Biz Hazırladık, Siz Onaylayın

ÜCRETLER

DİĞER

KAZANÇ VE

İRATLAR

KİRA

GELİRLERİ

MENKUL

SERMAYE

İRATLARI

gibsosyalmedya