İşçi Alacaklarına İlişkin Arabuluculuk Kararları Sonrasındaki SGK Yükümlülükleri

İŞÇİ ALACAKLARINA İLİŞKİN ARABULUCULUK KARARLARI

SONRASINDAKİ SGK YÜKÜMLÜLÜKLERİ

4857 sayılı İş Kanununun “Geçersiz sebeple yapılan feshin sonuçları” başlıklı 21 inci

maddesinin birinci fıkrasında;

İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı

mahkeme veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde,

işverenin, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorunda olduğu, işçiyi başvurusu üzerine işverenin

bir ay içinde işe başlatmaması halinde işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti

tutarında tazminat ödemekle yükümlü olduğu,

İkinci fıkrasında, mahkeme veya özel hakem feshin geçersizliğine karar verdiğinde,

işçinin işe başlatılmaması halinde ödenecek tazminat miktarını da belirleyeceği,

Üçüncü fıkrasında, kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok

dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer haklarının ödeneceği,

Dördüncü fıkrasında, mahkeme veya özel hakem, ikinci fıkrada düzenlenen tazminat ile

üçüncü fıkrada düzenlenen ücret ve diğer hakları, dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal

olarak belirleyeceği,

Beşinci fıkrasında, işçi işe başlatılırsa peşin olarak ödenen bildirim süresine ait ücret ve

kıdem tazminatının, yukarıdaki fıkra hükümlerine göre yapılacak ödemeden mahsup edileceği,

işe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemiş veya bildirim süresine ait ücret peşin

ödenmemişse, bu sürelere ait ücret tutarının ayrıca ödeneceği,

Altıncı fıkrasında da, işçinin, kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının

tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorunda

olduğu, işçinin bu süre içinde başvuruda bulunmaması halinde, işverence yapılmış olan feshin

geçerli bir fesih sayılacağı ve işverenin sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olacağı,

Öngörülmüştür

Dolayısıyla işçi, kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının kendisine tebliğinden

itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmazsa (1) veya bu süre içinde

başvuruda bulunmakla birlikte işverenin usulüne uygun daveti üzerine işe başlamaz ise (2),

feshin geçerli nedene dayanmadığı konusunda kesinleşen mahkeme kararına rağmen, fesih

işlemi bu defa geçerli olacağı için, bu durumda, işçi İş Kanununun 21 inci maddesinin birinci

ve üçüncü fıkrasında yer alan iş güvencesi tazminatı ile en çok dört aya kadar boşta kaldığı

sürelere ilişkin ücret ve diğer haklarını talep edemeyeceğinden, işverenin sosyal güvenlik

kurumuna prim belgesi verme ve sigorta primlerini ödeme yükümlülüğü de olmayacaktır.

Sayfa 1 / 3

İşe iade davası sonucunda verilen kararlar üzerine akdin feshine ilişkin işlem yok

hükmünde sayılmış olduğundan, iş mahkemesi kararına istinaden sigortalıya verilecek 4 aylık

sürenin bitim tarihi itibariyle yeni bir sigortalı işten çıkış bildirimi düzenlenecektir. ( SSİY MD

25/7)

Dolayısıyla iş mahkemesi kararına istinaden sigortalı tekrar çalışmaya başlarsa, işe

başladığı tarihten itibaren sigortalı işe giriş bildirgesi ile bildirimi ve diğer sosyal sigorta

yükümlülükleri yerine getirilecek olup, bu tarih ile iş mahkemesi kararına istinaden sigortalının

hizmetine eklenilen ilave 4 aylık(120 gün değil) hizmetinin bittiği tarih ile tekrar çalışmaya

başladığı tarih arasındaki süre için sıfır gün ve sıfır kazançlı aylık prim ve hizmet belgesi

alınması söz konusu olmayacaktır.

12/10/2017 tarihli, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 24 üncü maddesi ile 6325

sayılı Kanunun 18 inci maddesine eklenen dördüncü ve beşinci fıkralarla, taraflar ve avukatları

ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesinin icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın

ilam niteliğinde belge sayılacağı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde

üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamayacağı hükümleri yer almaktadır.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren artık iş mahkemesine direkt müracaat

edilememekte arabulucuya müracaat sonucunda uzlaşma olmadığı takdirde iş mahkemelerine

dava açılması gerekmektedir.

6325 sayılı Kanuna istinaden işveren-işçi ilişkisinden kaynaklanan bir uyuşmazlığın

(alacak ve işe iade hususları ile sınırlı) arabuluculuk süreci sonucunda anlaşma ile sona ermesi

durumunda imzalanan arabuluculuk anlaşma tutanağının mahkeme kararı niteliğinde sayılması

ve Sosyal Güvenlik Kurumunun iş ve işlemlerinde mahkeme ilamı vasfında kabul edilerek

işlem yapılacaktır.

Arabuluculuk sürecinin anlaşma ile sona ermesi halinde, taraflar ve arabulucunun

birlikte imzaladıkları ancak avukatların imzalarının bulunmadığı anlaşma belgesinin icra

edilebilir ilam niteliğinde belge sayılması için bu nitelikteki belgenin ilam niteliğinde olduğuna

dair mahkemeden şerh alınacak ve ilgili mahkeme şerhi ile belge ilam niteliği kazanacaktır.

Arabuluculuk faaliyeti sonucu anlaşma sağlanması halinde fesih tarihinin ne olacağı

2020/20 sayılı SGK İşveren İşlemleri Genelgesinde düzenlenmiştir. Bu doğrultuda;

4857 sayılı İş Kanunun “Geçersiz Sebeple Yapılan Feshin Sonuçları” başlıklı 21 inci

maddesi uyarınca; arabuluculuk faaliyeti sonunda işçinin işe başlatılmaması hususunda

tarafların anlaşmaya varması halinde, “arabuluculuk anlaşma belgesinin taraflar ve

arabulucu tarafından imzalandığı tarihte” fesih geçerli hale gelecektir ve fesih tarihi,

taraflar ve arabulucu tarafından imzalanan arabuluculuk anlaşma belgesinde yer alan tarih

olarak kabul edilecektir.

Sayfa 2 / 3

Dolayısıyla, işçinin iş sözleşmesinin fesih tarihi arabuluculuk anlaşma belgesinin

taraflar ve arabulucu tarafından imzalandığı tarih olduğundan iş akdinin feshinden sonraki

süre ile arabuluculuk anlaşma belgesinin taraflar ve arabulucu tarafından imzalandığı

tarih arasında işverenin Sosyal Güvenlik Kurumuna aylık prim ve hizmet

belgesi/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Arabuluculuk faaliyeti sonunda tanzim edilen ve ilam niteliğinde bulunan anlaşma

belgesi uyarınca sigortalı için verilmesi gereken asıl veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet

belgelerinin arabuluculuk anlaşma belgesinin ilam niteliğini kazandığı tarihi,

Arabuluculuk faaliyeti sonunda tanzim edilen ve ilam niteliğinde bulunan anlaşma

belgesi uyarınca geriye yönelik ücret ve ücret niteliğinde ödeme yapılması halinde, bu ücretlere

ilişkin düzenlenmesi gereken ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin arabuluculuk

anlaşma belgesinin ilam niteliğini kazandığı tarihi,

Arabuluculuk faaliyeti sonunda tanzim edilen ve ilam niteliğinde bulunan anlaşma

belgesine istinaden, hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenen

ücret dışındaki ödemelere ilişkin düzenlenmesi gereken ek nitelikteki aylık prim ve hizmet

belgelerinin prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilmek üzere

arabuluculuk anlaşma belgesinin ilam niteliğini kazandığı tarihi,

takip eden ayın 26’sına kadar, Kuruma gönderilmesi halinde yasal süresi içinde verilmiş

kabul edilir.

Arabuluculuk faaliyeti sonunda tanzim edilen ve ilam niteliğine haiz bulunan anlaşma

belgesi uyarınca sigortalı için verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinden dolayı

tahakkuk edecek sigorta primlerinin arabuluculuk anlaşma belgesinin ilam niteliğini kazandığı

tarihi izleyen ay/dönemin sonuna kadar Kuruma ödenmesi halinde yasal süresi içinde ödenmiş

kabul edilecektir.

Saygılarımızla,

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 3 / 3