İşyerinde Bilgisayar, İnternet Kullanımı İle E-Posta Yazışmalarının İşveren Tarafından Denetlenmesi ve Konuya Yargının Bakışı

İŞYERİNDE BİLGİSAYAR, İNTERNET KULLANIMI İLE E-POSTA

YAZIŞMALARININ İŞVEREN TARAFINDAN DENETLENMESİ VE

KONUYA YARGININ BAKIŞI

I.Genel Olarak

Türk Borçlar Kanunu’nun 396. maddesi uyarınca, işçi üstlendiği işi özenle yapmak ve

işverenin haklı menfaatinin korunmasında sadakatle davranmak zorundadır. İşçi, işverene ait

makineleri, araç ve gereçleri, teknik sistemleri, tesisleri ve taşıtları usulüne uygun olarak

kullanmak ve bunlarla birlikte işin görülmesi için kendisine teslim edilmiş olan malzemeye

özen göstermekle yükümlüdür.

Türk Borçlar Kanunu’nun 399. maddesi uyarınca ise, işveren, işin görülmesi ve işçilerin

işyerindeki davranışlarıyla ilgili genel düzenlemeler yapılabilir ve onlara özel talimatlar

verebilir. İşçiler, dürüstlük kurallarının gerektirdiği ölçüde bunlara uymak zorundadır.

Kanun, toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmesine aykırı olmamak koşuluyla, işverenin

vereceği talimatlar doğrultusunda işin yapılması ve işçilerin davranışlarının düzenlenmesi

hakkı, işverenin yönetim hakkını oluşturmaktadır.

Bu kapsamda, işveren elektronik iletişim araçlarının işyerinde hangi kapsamda

kullanılacağına karar verebilme ve belirlediği sınırlar içinde işçilerin buna uyup uymadığını

kontrol hakkına sahip bulunmaktadır.

İşveren, işyerindeki internet, bilgisayar ve e-posta kullanımını tamamen iş amaçlı

olarak yaptırabilir.

İşveren tarafından sağlanan araç ve donanımların işçi tarafından üstlenilen işin dışındaki

tüm kullanımları ise özel amaçlı kullanımı oluşturmaktadır.

İşverenin elektronik iletişim üzerindeki denetim yetkisi, kullanımın özel ya da iş amaçlı

olmasına göre değişiklik arz etmektedir. Denetim yetkisinin kapsamı ne olursa olsun, bu

yetkinin kullanılması, veri koruma hukuku bakımından (6698 Sayılı Kanun ve ilgili mevzuat

yönünden) aynı zamanda bir kişisel veri işleme faaliyeti meydana getirmektedir. İşveren amacı

bakımından gerçekten gerekli olması durumunda denetim/gözetleme uygulamasına gitmelidir.

Belirli, açık ve meşru amaçlar doğrultusunda kişisel veriler toplamalıdır. İşveren bu yöndeki

faaliyetleri

bakımından

açık

ve

net

olmalıdır.

Elektronik

iletişimin

denetlenmesine/gözetlenmesine ilişkin işyeri politikası açık ve kesin ifadelerle hazırlanmalı ve

işçilerin ulaşımına hazır hale getirilmelidir.1

İşverenin söz konusu durumda yönetim hakkını kullanırken kanundan

kaynaklanan haklı bir menfaati bulunmaktadır.

İşverenin işyerindeki internet, posta ve bilgisayar kullanımını denetlemekten; çalışma

verimini korurken şahsi kullanımı kontrol altında tutma, şirkete ait sırların ya da önemli

bilgilerin üçüncü kişilere aktarımının engellenmesi, çalışma ortamında hasmane bir havanın

oluşmasına karşı tedbir alma, bilgisayar ve internet ağının güvenliğini sağlama, telif hakkı

1

Dr. İlke Gürsel İşçinin Kişisel Verilerinin Korunması Hakkı Adalet Yayınevi Ankara, Kasım 2016 ,S.383

Sayfa 1 / 5

ihlalinden ya da suç teşkil eden kullanımlardan doğabilecek işveren sorumluluğunu ortadan

kaldırma gibi somut menfaatleri bulunmaktadır2

II. İşverenin Elektronik İletişim Araç ve Hizmetlerini Denetleme Koşulları

1.İşçi konuyla ilgili olarak bilgilendirilmelidir.

Elektronik iletişimin denetlenmeye başlamadan önce, denetimin kapsamı konusunda

işçi bilgilendirilmelidir. İşçi, kendisine yüklendiği işten dolayı sağlanan iletişim olanaklarını

işin ifası sırasında özenle kullanmalıdır.

Elektronik iletişim araç ve hizmetlerinin işçi tarafından özel amaçlı olarak kullanımı

konusunda ise işverenin mutlaka açık rızası gerekmemektedir. İşverenin örtülü rızasıyla

işçilerin işyerinde internet ve e-postayı özel amaçlı olarak kullanmaları mümkündür.

İşveren işyeri bilgisayarları, internet ve e-posta kullanımında açık veya örtülü rıza ile

özel kullanıma izin vermiş ancak iznin kapsamını netleştirmemişse, Türk Borçlar Kanunu’nun

396. maddesinden kaynaklanan işin özenle ifa edilmesi ve işyeri araç/gereçlerini usulüne göre

kullanma yükümlülükleri uyarınca, işçi özel kullanımını makul sınırlar içinde tutmalıdır. 3

Özel kullanım konusunda belirsizliklerin yaşanmaması için internet/e-posta/bilgisayar

kullanımında ayrıntılı yazılı (iş sözleşmesi, eki yönetmelik ve taahhütnamelerle ) düzenlemeler

yapılarak bunların işçilerin bilgisine sunulması en doğru çözümdür.

2.Bilgisayarda Kayıtlı Dosyaların Denetimi

İşçilerin bilgisayar kullanımlarının denetlenmesi işyerlerinde internet ve e-posta

kullanımın artışıyla büyük önem kazanmıştır. İşverence tahsis edilen bilgisayar üzerinde

işverenin denetim hakkı bulunmaktadır. İşveren tarafından işyeri bilgisayarına işçinin şahsi

bilgilerini kaydetmesine izin verilmişse, mesleki dosyalar ile özel dosyaların karışmaması için

işçinin özel dosyalarını kişisel dosyalar adı altında kaydetmesi doğru olacaktır. Bu durumda,

işverenin denetim hakkı sadece işe yönelik dosyalar üzerinde olabilecektir. Ancak bilgisayar

yalnızca iş amaçlı kullanım için tahsis edilmiş ise, bilgisayarda kaydedilen tüm dosyaların iş

amaçlı olduğu karine olarak benimsenerek, işverenin tüm dosyaları kural olarak görme ve

denetleme yetkisi bulunur.4

Yargıtay son yıllardaki bir kararında, işyerinde bilgisayarın kişisel amaçlarla

kullanılmasına yönelik bir yasaklama bulunmaması durumunda, işverenin bu tür kullanıma

dayanarak iş sözleşmesini haklı nedenle feshedemeyeceğine hükmetmiştir. 5

3.İnternet Kullanımının Denetlenmesi

İşyerindeki internet kullanımının belli şartlarla izlenmesi işverenin yönetim hakkı

çerçevesinde mümkün olmakla birlikte işçinin bu izleme faaliyetinden önce haberdar edilmesi

gerekmektedir.6

2

A.g.e, s.383

A.g.e, s.387

4

A.g.e, s.390

5

Y 9HD,E.2015/4048,K.2016/14121,T.13.06.2016

6

Dr. Nazlı Elbir, Kişiliğin Korunması Bağlamında İşçiye Ait Kişisel Verilerin Korunması, Yetkin Yayınevi Ankara

2020, S.319

3

Sayfa 2 / 5

“…İşverenin yönetim hakkının bir sonucu olarak işçiyi elektronik ortamda izlemesi ve

takip etmesi her zaman mümkündür. Ancak bunun için işçinin bu izleme hakkında

bilgilendirilmiş olması şarttır. İşçinin izlendiğine dair bilgilendirilmemesi veya gizlice

izlenmesi, bu izleme neticesinde elde edilen veriler, iş sözleşmesinin işçi tarafından ihlal

edildiğini açıkça ortaya koysa dahi, hukuka aykırı olarak kabul edilmelidir.”7

İnternet kullanımının gözetlenmesine/denetlenmesine

yönelik uygulamalara

başlamadan önce, belirli internet içeriklerine erişimi yasaklayacak teknik yöntemlere

başvurulması ölçülülük ilkesine daha uygun bir adım olarak değerlendirilmektedir. Bu

kapsamda bazı internet sitelerine erişim önlenebilmekte ya da işyerinin internet politikasına

aykırı olan internet sitelerine girilmesi halinde işçiyi otomatik şekilde uyaran sistem

yüklenebilmektedir. Giriş yapılacak site kısıtlamasına ek olarak, özel amaçlı internet

kullanımın süre olarak sınırlanması da mümkün olmaktadır. 8

4. E-Postaların İç ve Dış Bilgi Denetimi

İşverenin işyerine ait bilgisayar ve e-posta adresleri ile bu adreslere gelen e-postaları her

zaman denetleme yetkisi bulunmaktadır.9

“…İşverenin kendisine ait bilgisayar ve elektronik posta adresleri ile bu adreslere gelen

elektronik postaları her zaman denetleme yetkisi bulunmaktadır. Kaldı ki, davacı işçinin özel

işleri için işverenin izni olmadan bilgisayarı kullanması kabul edilemez….”10

Öğretide işyerinde internet ve e-postanın özel amaçlı olarak kullanımın tamamen

yasaklamasının Anayasa’da tanımlanmış olan haberleşme özgürlüğüne müdahale olarak

değerlendirilmektedir. İşçilerin işyerinde veya iş görme borcunu yerine getirirken de özel

amaçlı haberleşme özgürlüklerinin bulunduğu belirtilmektedir.11

Yine Öğretide, işverenin iletişimin tarafları, konu başlığı, iletişim tarihi, e-posta ekinde

bulunan dosyanın hacmi gibi dış bağlantı bilgileri yönünden e-postaları denetleyebileceği,

işyeri ağının korunması bakımından e-postaların virüs korumasından geçirebileceği; içerik

bakımından ise kural olarak e-posta mesajlarının içeriğine girilmemesi gerektiği ileri

sürülmektedir.12

Mesleki amaçlı e-postaların içeriğini denetlemede işverenin menfaati bulunmakta olup,

bu şekilde işçinin görevini nasıl ifa ettiğini denetleyebilecektir. Buna karşılık, özel nitelik

taşıyan e-postaların içeriklerimin görüntülenmesi istisnai durumlar dışında işçinin temel

haklarına müdahale oluşturacaktır.13

E-posta iletişiminin hukuka aykırı kullanımıyla işyerine ait ticari sırların aktarıldığı,

yazılımların yetkisiz şekilde kopyalandığı, tehdit, cinsel taciz ya da diğer suçların işlendiği

7

Y22HD.E.2017/21857,K.2019/9884,T.07.05.2019

Dr. İlke Gürsel İşçinin Kişisel Verilerinin Korunması Hakkı Adalet Yayınevi Ankara, Kasım 2016 ,S.392

9

Y 9HD.,13.12.2010,Esas 2009/447,K.2010/37516

10

Y 22HD.0305.2016, 2016/6321 E., 2016/13143 K.

11

Dr. Nazlı Elbir, Kişiliğin Korunması Bağlamında İşçiye Ait Kişisel Verilerin Korunması, Yetkin Yayınevi

Ankara2020, S.314

12

Dr. İlke Gürsel İşçinin Kişisel Verilerinin Korunması Hakkı Adalet Yayınevi Ankara, Kasım 2016 ,S.394

13

A.g.e.s.394

8

Sayfa 3 / 5

yönünde somut bir şüphenin var olduğu durumlarda, özel mesaj içeriklerinin dahi kontrol

edilmesi mümkündür.14

III. Bilgisayar, İnternet ve E-Posta Kullanımının Denetlenmesine Yönelik Yargı

Kararları

Konuya Yüksek Mahkemenin yaklaşımı, yukarıda ilgili bölümlerde (yapılan

açıklamalarla bütünlük sağlaması açısından) kısmen belirtilmiştir.

Yargıtay, kararlarında bilgisayar ve e-postaların denetim sınırları bakımından

fazla ayrıntıya girmemekte olup, işverenin işyerine ait bilgisayar ve e-posta adresleri ile

bu adreslere gelen e-postaları her zaman denetleme yetkisi bulunduğuna işaret

etmektedir.15

Buna karşın, 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun yürürlüğe girmesiyle

birlikte, veri koruma hukukuna egemen olan kurallar ülkemizde işverenler tarafından

gerçekleştirilen elektronik denetleme/gözetleme uygulamaları bakımından da bağlayıcı hale

gelmiştir.16

Konuyla ilgili yargı kararlarında; elektronik gözetleme uygulamalarında işveren

feshinin geçerli ya da haklı fesih olup olmadığı değerlendirilmektedir.

Bilgisayar, İnternet ve e-posta kullanımının işveren feshine yol açtığı yargı kararları

incelendiğinde; işçinin işyerinin bilgisayarını mesai saatleri içinde kişisel e-postasında

kullanımının, bazı iş günlerinde birkaç saati bulan özel internet kullanımının, somut bir hakareti

içermese de işyerindeki çalışma düzenini bozacak nitelikteki e posta yazışmalarının, e-posta

yoluyla işyerindeki diğer işçileri rahatsız etme gibi bulguların işyerinde olumsuzluklara yol

açtığından bahisle, işçinin iş sözleşmesinin geçerli sebeple feshine yol açtığı görülmektedir.17

Yine Yargıtay tarafından, işyerinde evli olan bir işçinin aynı işyerinde evli bir başka işçi

ile duygusal ilişki yaşaması, işyeri bilgisayarından iş saatleri içerinde uygunsuz mesajlaşmalar

yapmaları işi akışının bozulması nedeniyle geçerli fesih olarak kabul edilmiştir.18

Bunun ötesinde, işçinin davranışının ağırlığına göre haklı nedenle fesih sonucu dahi

ortaya çıkabilmektedir. Buna göre, işçi tarafından uygunsuz internet sitelerine girilmesi, hakaret

içerikli e-posta yazışmaları yapılması, çalışma sürelerinin büyük çoğunluğunun internette

geçirilmesi gibi durumlar da feshin haklı nedene dayandığı kabul edilmektedir.19

Yargıtay, işverenin işçinin kendisini zarar uğrattığı gerekçesiyle geçerli fesihte

bulunduğunu ileri sürdüğü bir davada; işçinin mesleğini icra ederken kullandığı bilgisayardaki

verilere başka şirket personelinin müdahale etme imkanının olup olmadığı, işyerinde bilgisayar

kullanma talimatnamesi olup olmadığı, var ise bu talimatnameye uygun davranılıp

davranılmadığının araştırılması gerektiğine hükmetmiştir.20

14

Dr. İlke Gürsel İşçinin Kişisel Verilerinin Korunması Hakkı Adalet Yayınevi Ankara, Kasım 2016 ,S.394

A.g.e.s.395

15

A.g.e.s.397

16

A.g.e.s.398

17

A.g.e.s.398

18

Y.7HD.T.09.02.2016,E.2015/32417,K.2016/2265

19

A.g.e.s.399-400

20

Y.22HD.T.13.01.2014,E.2013/37253,K.2014/10

14

Sayfa 4 / 5

Sonuç olarak, Yargıtay, işverenin açık ve örtülü izni olmadıkça, elektronik iletişime

yönelik araçların işçi tarafından özel amaçlı olarak kullanılamayacağı kanaatinde olup, konuyla

ilgili kararlarında işverenin işyerine ait bilgisayar ve e-posta adresleri ile bu adreslere gelen epostaları her zaman denetleme yetkisi bulunduğuna hükmetmektedir.

Elektronik iletişim araçlarını bu ilkelere ve toplu iş sözleşmesiyle, iş sözleşmesiyle, eki

yönetmelik ve talimatlarla belirlenmiş olan kurallara aykırı olarak kullanılması halinde; filin

ağırlığı ve işyerindeki çalışma ortamını etkileme durumu ile iş akışını bozup bozmadığı göz

önünde bulundurularak, işçinin iş sözleşmesinin geçerli fesih ya da haklı fesihle sona ermesi

mümkündür.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 5 / 5