Hafta Tatili İznine Hak Kazanma, Kullanımı ve Ücreti

HAFTA TATİLİ İZNİNE HAK KAZANMA, KULLANIMI VE ÜCRETİ

I.HAFTA TATİLİ İZNİNE HAK KAZANMA VE KULLANIMI

4857 sayılı İş Kanunu’nun 46. maddesinde işçinin tatil gününden önce aynı yasanın

63. maddesine göre belirlenmiş olan iş günlerinde çalışmış olması koşuluyla yedi günlük

zaman dilimi içinde 24 saat dinlenme hakkının bulunduğu belirtilmiştir. İşçinin hafta tatili

gününde çalışma karşılığı olmaksızın bir günlük ücrete hak kazanacağı da 46. maddenin

2. fıkrasında ifade edilmiştir.

Haftalık izin gazeteciler yönünden 5953 sayılı Kanun’un 19. maddesinde ve gemi

adamları yönünden ise Deniz İş Kanunu’nun 42. maddesinde düzenlenmiştir.

İşçinin hafta tatili izni kesintisiz en az 24 saattir. Bunun altında bir süre haftalık

izin verilmesi durumunda, usulüne uygun şekilde hafta tatili izni kullandığından söz

edilemez. Buna göre, Yüksek Mahkeme kararlarına göre hafta tatilinin 24 saatten az

olarak kullandırılması halinde hafta tatili hiç kullandırılmamış sayılır. Örneğin, işçinin

hafta tatili gününde birkaç saat işe çağrılması 24 saatlik kesintisiz dinlenme hakkının ihlal

edilmesi sonucunu doğurur.

Ayrıca, hafta tatili bölünerek kullandırılamaz.

Hafta tatili izinleri işçinin dinlenme hakkına ilişkindir. Yargıtay’a göre, hafta tatili

izninin toplu olarak kullandırılabileceğinin kabulü yasal düzenlemenin amacına aykırılık

taşır. Hafta tatili izni haftalık bazda geçerlidir. Yasal düzenlemenin amacı, tatil gününden

önceki 6 gün çalışan işçinin kesintisiz 24 saat dinlenmesini sağlamaktır.

“…Hafta tatili izninin toplu olarak kullandırılması halinde, hafta tatili ücreti

alacağının hesaplanmasında, hafta tatilinin toplu kullanılmasına ilişkin belgelerde yazılı

izin günlerinden ilgili haftaya (yedişer günlük zaman dilimleri nazara alınarak) denk

gelen hafta tatili gününde işçinin dinlendiğinin kabulü gerekir…Somut uyuşmazlıkta;

hükme dayanak bilirkişi raporunda davacının toplu olarak kullandırıldığı anlaşılan hafta

tatili süreleri tenzil edilerek hafta tatili ücret alacağı hesaplanmıştır. Hafta tatilinin toplu

olarak kullandırılması yasaya aykırı olup, serbest zaman sadece fazla mesai için geçerlidir.

Bu nedenle toplu kullandırılan hafta tatili süreleri bu alacağın hesabında mahsup

edilemez”.1

Yargıtay, ayda dört gün olarak toplu hafta tatili izni kullanımından son hafta için

haftalık dinlenme hakkının kullanıldığını, diğer üç günün ise işverence verilen diğer

izinler olarak işlem görmesi gerektiğini kabul etmiştir.

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunun 3. maddesine göre

hafta tatili pazar günüdür kural bu şekilde olmakla birlikte, işçiye pazar günü dışında

hafta tatili izni kullandırılması mümkündür.

İşçinin hangi gün hafta tatili izni kullanacağı işverenin yönetim hakkı

kapsamındadır. İşçinin hangi gün hafta tatili kullanacağı işveren tarafından belirlenir.

1

Y.22.HD.E.2017/23017,K.2019/14055,T.25.06.2019

Sayfa 1 / 4

Bağıtlanan toplu iş sözleşmesinde pazar günü çalışmalarının zamlı olarak ödeneceğinin

öngörülmesi, sözü edilen ödemenin salt pazar günü çalışmanın karşılığı olarak

değerlendirilmesi doğru olmaz. İşçinin hafta içi bir gün izin kullanması halinde yasa gereği

hafta tatili kullandırılmış olmaktadır.

Yargıtay, yine konuyla ilgili bir kararında, hafta tatili gününde yapılan çalışmaların

serbest zamanla karşılanmasının mümkün olmadığını kabul etmiştir.

II. HAFTA TATİLİNE HAK KAZANMADA ÇALIŞILMIŞ GİBİ SAYILAN HALLER

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 46. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, çalışılmayan hafta

tatili günü için işveren tarafından işçiye bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam

olarak ödenir.

Şu kadar ki;

a) Çalışmadığı halde kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlar ile günlük ücret

ödenen veya ödenmeyen kanundan veya sözleşmeden doğan tatil günleri,

b) (Değişik: 4/4/2015-6645/35 md.) Ek 2 nci maddede sayılan izin süreleri,

c) Bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinlerle

hekim raporuyla verilen hastalık ve dinlenme izinleri, çalışılmış günler gibi hesaba katılır.

Zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan işyerindeki çalışmanın haftanın bir veya

birkaç gününde işveren tarafından tatil edilmesi halinde haftanın çalışılmayan günleri

ücretli hafta tatiline hak kazanmak için çalışılmış sayılır.

Bir işyerinde işin bir haftadan fazla bir süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı

sebepler ortaya çıktığı zaman, 24 ve 25 inci maddelerin (III) numaralı bentlerinde

gösterilen zorlayıcı sebeplerden ötürü çalışılmayan günler için işçilere ödenen yarım

ücret hafta tatili günü için de ödenir.

III. HAFTA TATİLİNDE ÇALIŞILDIĞININ İSPATI

Hafta tatili gününde çalıştığını iddia eden işçi norm-kuramı uyarınca bu iddiasını

ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin

imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Ücret

bordrosunun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda yer alan hafta tatili

ücreti ödemesinin yapıldığı kabul edilmektedir.

Bordroda ilgili bölümün boş olması ya da bordronun imza taşımaması halinde işçi,

hafta tatilinde çalışma yaptığını her türlü delille ispat edebilir.

Sayfa 2 / 4

Hafta tatillerinde çalışıldığının ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine

giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, yazılı delil niteliğindedir. Ancak, sözü

edilen çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların

dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmektedir.

İmzalı ücret bordrolarında hafta tatili ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından

daha fazla çalışıldığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin hafta tatili

alacağının bordroda görünenden daha fazla olduğu yönünde bir ihtirazı kaydının

bulunması halinde, hafta tatili çalışmalarının ispatı her türlü delille yapılabilir. Buna

karşın, bordroların imzalı ve ihtirazı kayıtsız olması durumunda dahi, işçinin geçerli bir

yazılı belge ile bordroda yazılı olanın dışında hafta tatillerinde çalışmalarını yazılı delille

kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, hafta tatili ücretlerinin

tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla

yapılması durumunda da ihtirazı kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde hafta

tatili çalışması yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

Hafta tatili çalışmalarının uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek

çıkması halinde Yüksek mahkeme son yıllarda bu miktarlardan indirim yapılması

gerektiğini istikrarlı bir uygulama halini getirmiştir. Ancak, hafta tatili çalışmasının taktiri

delil niteliğindeki tanık anlatımları yerine, yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına

dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir

IV. HAFTA TATİLİ ÜCRETİNİN HESAPLANMASI

4857 sayılı İş Kanunu’nun 46. maddesinin ikinci fıkrası gereğince, çalışılmayan

hafta tatili günü için bir iş karşılığı olmaksızın işçinin ücreti tam olarak ödenir. Hafta

tatilinde çalışan işçinin ücretinin nasıl hesaplanacağı yasalarda düzenlenmemiş ise de

Yargıtay tarafından hafta tatilinde yapılan çalışmanın fazla çalışma sayılacağı, buna göre

ücretin yüzde elli zamlı ödenmesi gerektiği görüşü benimsenmiştir 2. Buna göre hafta

tatilinde çalışılmışsa, çalışma karşılığı olmaksızın ödenmesi gereken bir yevmiye yanında,

çalışmanın karşılığı da bir buçuk yevmiye olarak ödenmelidir.

Hafta tatili gününde çalışma yapılması halinde; hafta tatili ücreti alacaklarının saat

ücreti üzerinden hesaplanması hatalıdır. Hafta tatilindeki çalışmanın o günün

yevmiyesinin 1,5 katı olarak hesaplanması gerekmektedir.

V.KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMADA HAFTA TATİLİ İZNİ VE ÜCRETİ

4857 sayılı İş Kanunu uyarınca hafta tatili, yedi günlük zaman dilimi içindeki 24

saatlik dinlenme hakkını ifade etmektedir. Kısmi süreli çalışmada da haftanın 6 işgünü

çalışan işçiye kesintisiz 24 saat hafta tatili izni kullandırılması gerekmektedir.

Yargıtay bir uyuşmazlıkta işyerinde haftanın 7 günü günde 3 saat çalışan işçinin

hafta tatili çalışması ücretine hak kazandığını ve bu işçiye kesintisiz 24 saat hafta tatili izni

de kullandırılması gerektiğine hükmetmiştir.

2

Y.9 HD.23.05.1996 gün, K.1996/11745

Sayfa 3 / 4

Yüksek Mahkeme söz konusu kararında “Hükme esas alınan bilirkişi raporunda,

tanık beyanlarına göre davacının pazar günleri temizlik yaptığı ve çöp topladığı kabul

edilmiştir. Dosya kapsamından, davacının haftanın yedi günü çalışmasına rağmen hafta

tatili ücret alacağının ödenmediği sabit olup, söz konusu alacağın emeklilik sonrası dönem

için de kısmi süreli çalışma esasına göre yapılacak hesaplama ile hüküm altına alınması

gerekmektedir…” demiştir 3.

Kısmi süreli çalışmada belirlenen haftalık çalışma süresinin üzerindeki

çalışmaların 45 saate kadar fazla süreli çalışma olarak hesaplanması gerekmektedir.

“… 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41/3. maddesi gereğince işçinin normal çalışma

ücretinin sözleşmelerle haftalık 45 saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden

fazla, ancak 45 saate kadar çalışmaları fazla sürelerle çalışma olarak adlandırılır. Bu

şekilde fazla sürelerle çalışma halinde ücret normal çalışma ücretinin %25 fazlasıdır” 4

VI. HAFTA TATİLİ İZNİ TOPLU KULLANILDIĞINDA ÜCRET

Hafta tatili izinlerinin işçinin dinlenme hakkına ilişkin olması sebebiyle, hafta tatili

izni yasal düzenlemenin amacına aykırı şekilde toplu olarak kullandırılamayacaktır. İşçiye

her altı günlük çalışmaya müteakiben bir gün hafta tatili kullandırılması gerekmektedir.

Aksi halde işçinin ardı ardına 7 gün çalışması halinde hafta tatili günündeki çalışması

karşılığı zamlı ücret ödenmesi gerekmektedir.

Hafta tatili izninin toplu olarak kullandırılması halinde, işçi hak ettiği hafta tatili

günlerini sonra da toplu olarak kullanmakta ve dinlenmektedir. İşçinin toplu olarak izin

kullandığı dönemde çalışması karşılığı olmayan 1 yevmiye tutarındaki ücretin de

ödendiği dikkate alındığında işçiye sadece 0,5 yevmiyesi kadar ödeme yapılmalıdır.

Sonuç olarak, Yüksek Mahkemeye göre, işçinin toplu olarak kullandığı izinlerin

hafta tatilinden sayılmayan ve fiilen çalışılmayan her bir günü için, 0,5 yevmiye üzerinden

hesaplama yapılmalı ve bu suretle hafta tatili ücreti alacağının ödenmesi gerekmektedir.

Saygılarımızla,

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

3

4

Y.9.HD. E.2020/3437, K.2020/3437, T.23.12.2020

Y.22. HD.E.2013/3027,K.2014/7495,T.09.03.2014

Sayfa 4 / 4