Ücretin Ödenmemesi ve İdari Para Cezası Uygulanması

ÜCRETİN ÖDENMEMESİ VE İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASI

I.GENEL OLARAK

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesinde “Ücret ve Ücretin Ödenmesi” başlığı

altında, “genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler

tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.” şeklinde tanımlanmıştır.

4857 Sayılı İş Kanunu’nun “Ücretle İlgili Hükümlere Aykırılık” başlığını taşıyan

102. maddesinin a bendinde ise, “32. maddede belirtilen ücret ile işçinin bu Kanun’dan

veya toplu iş sözleşmesinden veya iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi

içinde kasten ödemeyen veya eksik ödeyen işveren, işveren vekili ve üçüncü kişiye bu

durumdaki her işçi ve her ay için idari para cezası verilir.” hükmü yer almaktadır.

4857 Sayılı İşi Kanunu’nun 102. maddesinin a bendinde yine, “…Aynı Kanun’un 39.

maddesinde belirtilen komisyonun belirlediği ücreti (asgari ücreti) işçiye ödemeyen veya

noksan ödeyen işveren, işveren vekili ve üçüncü kişiye bu durumdaki her işçi ve her ay

için idari para cezası verilir.” denilmiştir.

Kanun koyucu, yukarıda belirtilen 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 102/a maddesinde

32. maddede belirtilen ücretin süresi içinde ödenmemesini veya eksik ödenmesi fiilini

kasten işlenebilir hale getirmiştir.

Aynı maddede, Kanun koyucu Asgari Ücretin ödenmemesi veya eksik

ödenmesinde ise, bu düzenlemenin kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle kasıt

unsuruna yer vermemiştir. Buna karşın, idari merciler tarafından yapılan idari para cezası

uygulamasında ücret, asgari ücret farkı gözetilmeksizin tüm ücret alacaklarında

doğrudan kasıt unsuru değerlendirilerek idari para cezası uygulanmaktadır.

II.ÜCRETİN SÜRESİ İÇİNDE ÖDENMEMESİ YA DA EKSİK ÖDENMESİNDE KASIT

UNSURUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Kast, 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 102/a maddesi anlamında, bir kabahatin bilerek

ve isteyerek işlenmesi iradesidir.

İş Kanunu’ndan kaynaklanan idari para cezalarını Çalışma ve Sosyal Güvenlik

Bakanlığı İŞKUR İl Müdürlükleri uygulamaktadır.

Çoğunlukla teftiş raporlarına dayanan ücretle ilgili idari para cezası

uygulamasında, işverenlik hakkında uygulanan iflas, iflas ertelenmesi ve konkordato

kararları, işverenliğin ödeme güçlüğüne düştüğünü gösteren aciz vesikası, mücbir

sebeplerin bulunması (yangın, deprem, sel, toprak kayması vb. doğal afetler) halleri kastı

ortadan kaldıran ve kabahatin oluşmasına engel olan objektif sebepler olarak

değerlendirilmektedir.

Sayfa 1 / 2

Yukarıda belirtilen sebepler dışında ücretin süresi içinde ödenmemesi ya da eksik

ödenmesi halleri işveren ya da işveren vekilinin kasıtlı hareket ettiği şeklinde

değerlendirilerek ayrıca bir değerlendirmeye gerek olmaksızın 4857 Sayılı İş Kanunu’nun

102/a maddesi uyarınca idari para cezası uygulanması sonucunu doğurmaktadır.

III.ASGARİ ÜCRETİN ALTINDA ÖDEME YAPILMASI HALİNDE İDARİ PARA

CEZASI UYGULANMASI

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 39. maddesi uyarınca, İş Kanunu kapsamında olan ya da

olmayan her türlü işçiye (gemi adamı, gazeteci, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu

hükümlerine tabi işçi) Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirlenen asgari ücretin

altında ücret ödenemez. Aynı Kanunun 102/a maddesi uyarınca, komisyonun belirlediği

asgari ücretin işçiye ödenmemesi ya da eksik ödenmesi halinde işveren veya vekili

hakkında bu durumdaki her işçi ve her ay için idari para cezası uygulanır.

Kanun koyucu, Asgari Ücretin ödenmemesi veya eksik ödenmesinde, söz konusu

düzenlemenin kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle kasıt unsuruna yer vermemiştir.

İdari merci tarafından söz konusu cezanın uygulanabilmesi, işçi ve işveren

tarafının asgari ücretin altında ücret ödenmesi konusunda açık bir anlaşmanın

bulunduğunun ortaya konulması ve işçi tarafından bu durumun bilinmesine

bağlanmaktadır.

Böyle bir halin bulunmaması ve bordrolarda işçiye asgari ücret üzerinden ücret

tahakkuku yapılması durumunda ise, idari merci mevcut durumu ücretin süresi içinde

ödenmemesi ve eksik ödenmesi olarak değerlendirmektedir. Kabahatin oluşumunda kastı

değerlendirerek idari para cezası uygulanıp uygulanmayacağına karar vermektedir.

IV.İDARİ PARA CEZASINA İTİRAZ

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin 1.fıkrası uyarınca idari

merciler tarafından uygulanan idari para cezalarına karşı, kararın tebliği ve tefhimi

tarihinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulmalıdır. Bu süre

içinde başvurunun yapılmaması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 2 / 2