6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Kanununa Göre Yabancıların Çalışma İzni Muafiyeti

6735 SAYILI ULUSLARARASI İŞGÜCÜ KANUNUNA GÖRE YABANCILARIN

ÇALIŞMA İZNİ MUAFİYETİ

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun 13. maddesi ile Uluslararası İşgücü Kanunu

Uygulama Yönetmeliğinin 48. maddesi uyarınca yabancılar, Türkiye’de çalışma izni muafiyet

belgesi almak şartıyla çalışabilirler.

Bu makalenin konusunu; yabancının çalışma izni muafiyeti, bu muafiyetten yararlanacak

yabancılar ve muafiyetten yararlanma süreleri ile yabancının çalışma izni muafiyet belgesinin

iptali ve bu karara karşı idari itiraz ve yargı yoluna başvuru oluşturmaktadır.

I.YABANCI HAKKINDA ÇALIŞMA İZNİ MUAFİYETİ BAŞVURUSU

Çalışma izni muafiyeti1 kapsamında olan yabancılar, çalışma izni muafiyeti almak

kaydıyla Türkiye’de çalışabilir.

Çalışma izni muafiyeti başvuruları yurt içinde doğrudan Bakanlığa, yurt dışında

yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti

büyükelçilikleri ya da başkonsolosluklarına yapılır. Yurt dışında yapılan bu başvurular Türkiye

Cumhuriyeti büyükelçilikleri veya başkonsolosluklarınca Bakanlığa iletilir.

Çalışma izni muafiyeti başvuruları yetkili aracı kurum tarafından da yapılabilir.

Çalışma izni muafiyeti başvurusunda 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun 7.

maddesinde yer alan ve aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınır.

Çalışma izni muafiyeti başvurusu, uluslararası işgücü politikasına göre değerlendirilir.

Bakanlıkça gerek görülen hâllerde, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu

niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşleri dikkate alınır. Çalışma izni muafiyet

başvurusunda, eksik bilgi veya belgelerin olması hâlinde, bu eksiklikler tamamlanıncaya kadar

başvurunun değerlendirilmesi ertelenir. Erteleme süresi, bilgi veya belge eksikliklerinin

tamamlanmasını geciktiren mücbir bir sebebin varlığının resmî bir makamdan

belgelendirildiği hâller dışında 30 günü aşamaz. Erteleme süresi sonunda eksiklikleri

tamamlanmayan başvurular reddedilir.

II.YABANCININ ÇALIŞMA İZNİ MUAFİYET BAŞVURUSUNUN REDDİ

Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 52. maddesi uyarınca aşağıda

sayılan hallerde yabancının çalışma izni muafiyet başvurusu reddedilir.

1

Çalışma izni muafiyeti: Bakanlıkça resmî bir belge şeklinde düzenlenen ve geçerlilik süresi içinde yabancıya Türkiye’de

çalışma izni almaksızın çalışma ve ikamet hakkı veren muafiyettir.

Sayfa 1 / 8

a) Uluslararası işgücü politikasına uygun olmayan,

b) Sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerle yapıldığı tespit edilen,

c) Diğer kanunlarda Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve meslekler için yapılan,

ç) Adına çalışma izni muafiyeti başvurusu yapılan yabancının muafiyet kapsamında

olmadığı anlaşılan,

d) Türkiye’ye girmelerine izin verilmeyecek, vize verilmeyecek veya sınır dışı etme

kararı alınmış yabancılardan olduğu İçişleri Bakanlığınca bildirilen yabancılara ilişkin

olan,

e) Milli güvenlik, kamu düzeni veya kamu sağlığı açısından Türkiye’de çalışmasında

sakınca görülen yabancılara ilişkin olan,

f) Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü olması durumu hariç, Türkiye

Cumhuriyeti’nin tanımadığı veya diplomatik ilişkisinin bulunmadığı ülke vatandaşları için

yapılan,

g) 48.maddenin birinci fıkrasının (ö) bendi kapsamında çalışma izni muafiyeti

alarak çalışan yabancıların2 yurt içinden aynı statüde olmayan bir işverene bağlı çalışmak

üzere yaptıkları,

ğ) 49. maddenin üçüncü fıkrasında düzenlenen sürenin dolmasından sonra yapılan 3,

h) 53. maddenin birinci fıkrasında öngörülen süreler dolmadan yapılan 4,

ı) Ek bilgi veya belge talebinin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı,

i) Kanun ve bu Yönetmelikte düzenlenen hükümlere aykırı olarak yapılan, başvurular

reddedilir.

2

Yabancı ülkelerin Türkiye’deki diplomatik ve konsüler temsilciliklerinde diplomatik kadro üyesi, konsolosluk memuru, idari ve teknik

kadro üyesi ve konsolosluk hizmetlisi, Türkiye’deki uluslararası kuruluşlarda uluslararası memur ve idari ve teknik personel olarak görev

yapan kişilerin özel hizmetinde çalışan yabancılar iş veya hizmet sözleşmeleri süresince çalışma izninden muaftır. (Yönetmelik madde 48/ö)

3

Yurt içinden yapılacak çalışma izni muafiyeti başvuruları, vize veya vize muafiyeti süresinin aşılmaması kaydıyla yabancının

Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren en 30 gün içinde yapılır. (Yönetmelik madde 49/3)

4

Yönetmeliğin 48. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamında çalışma izni muafiyeti verilen yabancılar için

çalışma izni muafiyetinin düzenlendiği tarihten itibaren 6 aylık, diğer çalışma izni muafiyetlerinde ise 12 aylık süre geçmedikçe

aynı muafiyet kapsamında yeni başvuru yapılamaz.(Yönetmelik madde 53/1)

Sayfa 2 / 8

III.YABANCIYA ÇALIŞMA İZNİ MUAFİYET BELGESİ VERİLMESİ

Başvurusu olumlu değerlendirilen yabancılara Bakanlıkça çalışma izni muafiyet belgesi

düzenlenir.

Çalışma izni muafiyeti, muafiyet izin süreleri içinde geçerli olup bu sürelerin sona ermesi

veya Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü tarafından sonlandırılması veya iptal edilmesiyle

geçerliliğini kaybeder.

Çalışma izni muafiyetiyle geçirilen süreler, kanuni çalışma izni veya ikamet izni

sürelerinin hesabında dikkate alınmaz.

6102 sayılı Kanuna göre kurulmuş anonim şirketlerin Türkiye’de ikamet etmeyen

yönetim kurulu üyesi ve diğer şirketlerin yönetici sıfatı olmayan ortağı ile Türkiye’de

gerçekleştirdiği faaliyetleri 180 gün içinde 90 günü geçmeyen sınır ötesi hizmet sunucusu5,

çalışma izni muafiyeti kapsamında değerlendirilir.

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununa göre, yabancılara verilen çalışma izni muafiyeti,

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 27. maddesi uyarınca ikamet izni

yerine geçer.

IV.ÇALIŞMA İZNİNDEN MUAF TUTULAN YABANCILAR VE ÇALIŞMA İZNİ MUAFİYET

SÜRELERİ

Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 48. maddenin birinci fıkrası

kapsamında belirlenen süre sınırlarını aşmamak kaydıyla, talep edilen süre kadar yabancıya

çalışma izni muafiyet belgesi düzenlenir.

Çalışma izni muafiyeti, yabancının pasaport veya pasaport yerine geçen belgelerinin

geçerlilik süresinden 60 gün daha kısa süreli ve her yabancı için ayrı düzenlenir.

Çalışma izni muafiyetinde süre uzatma başvurusu yapılamaz.

Çalışma izninden muaf tutulan yabancıların çalışma izni muafiyet süreleri

Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 48.maddesinde aşağıda belirtilen

şekilde düzenlenmiştir.

Özel kanunlarda yer alan hükümler ile yabancı ile işverenin diğer kanunlardan doğan

yükümlülüklerinin saklı kalması kaydıyla;

5

Sınır ötesi hizmet sunucusu: Türkiye’de geçici nitelikte olmak üzere ve herhangi bir hizmet sunumu amacıyla bulunan ve ücretini

Türkiye’deki ya da Türkiye dışındaki bir kaynaktan alan yabancıdır.

Sayfa 3 / 8

a) Bilimsel, kültürel ve sanatsal faaliyetler kapsamında çalışacak yabancılar 1 aya kadar,

b) Türkiye’den ihraç edilen ya da Türkiye’ye ithal edilen mal ve hizmetlerin

kullanılmasına ilişkin eğitim amacıyla veya Türkiye’ye ithal edilen makine ve teçhizatın

montajı, bakım ve onarımı, kullanımına ilişkin eğitiminin verilmesi veya teçhizatı teslim almak

veya Türkiye’de arızalanan araçların tamiri amacıyla gelecek yabancılar toplam 3 aya kadar,

c) Sınır ötesi hizmet sunucusu yabancılar 3 aya kadar,

ç) 6102 sayılı Kanuna göre kurulmuş anonim şirketlerin Türkiye’de ikamet etmeyen

yönetim kurulu üyeleri ve diğer şirketlerin yönetici sıfatı olmayan ortakları ile bu şirketlerde

ortak olmayıp en üst seviyede temsil ve ilzama yetkili olan Türkiye’de çalışacak yabancılar 3

aya kadar,

d) Yurtdışında yerleşik olup İçişleri veya Dışişleri Bakanlığınca Türk soylu olduğu

bildirilenlerden Türkiye’de çalışacaklar 3 aya kadar,

e) Sportif faaliyetler kapsamında çalışacak yabancılar 4 aya kadar,

f) Türk üniversiteleri ile yabancı ülkelerdeki üniversiteler arasında yapılmış ve

Yükseköğretim Kurulunca onaylanmış öğrenci değişim programları kapsamında staj yapacak

yabancılar 4 aya kadar,

g) Genel Müdürlükçe belirlenen mevsimlik tarım ve hayvancılık işlerinde çalışacak

yabancılar altı aya kadar,

ğ) Belgeli turizm işletmelerinin sınırları dışında faaliyette bulunacak fuar ve sirklerde

çalışacak yabancılar 6 aya kadar,

h) Ekonomik, sosyo-kültürel ve teknolojik alanlar ile eğitim konularında Türkiye’ye

önemli hizmet ve katkı sağlayabilecekleri ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca bildirilen

yabancılar 6 aya kadar,

ı) Tur operatörü temsilcisi olarak çalışacak yabancılar 8 aya kadar,

i) Genel Müdürlükçe uygun görülen uluslararası stajyer öğrenci değişimi, yeni mezun

stajyer değişimi veya gençlik değişimi programları kapsamında staj yapacak yabancılar 12 aya

kadar,

j) Üniversiteler ile kamu kurum ve kuruluşlarına araştırma yapmak veya bilgi ve

görgülerini artırmak amacıyla gelen yabancılar eğitim süresiyle sınırlı olmak kaydıyla ve her

halükarda 2 yıla kadar,

Sayfa 4 / 8

k) Gençlik ve Spor Bakanlığı veya Türkiye Futbol Federasyonunun uygun görüşü olması

kaydıyla spor meşruhatlı vize ile Türkiye’ye gelen profesyonel yabancı sporcu ve antrenörler

ile spor hekimi, spor fizyoterapisti, spor mekanisyeni, spor masözü veya masörü ve benzeri

spor elemanı yabancılar spor federasyonları ve spor kulüpleri ile olan sözleşmeleri süresince,

l) Gemi adamlarının Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası

Sözleşme’nin I/10 Kuralına göre devletlerle yapılan ikili protokoller gereği, ilgili idareden

Uygunluk Onayı Belgesi almış Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı ve kabotaj hattı dışında

çalışan gemilerde görev yapan yabancı gemi adamları iş veya hizmet sözleşmesi süresince,

m) Türkiye Avrupa Birliği Mali İş birliği Programları kapsamında yürütülen program veya

projelerde görevlendirilen yabancılar görevleri süresince,

n) Türkiye’de bir örgün öğretim programına kayıtlı yabancı öğrencilerden ilgili mevzuat

gereği mesleki eğitim kapsamında bir işveren yanında staj yapması zorunlu olanlar zorunlu staj

süresince,

o) Yabancı ülkelerin Türkiye’deki diplomatik ve konsüler temsilciliklerinin bağlı birimi

olarak faaliyet gösteren okullarda, kültür kurumlarında ve din kurumlarında görevli yabancılar

görevleri süresince,

ö) Yabancı ülkelerin Türkiye’deki diplomatik ve konsüler temsilciliklerinde diplomatik

kadro üyesi, konsolosluk memuru, idari ve teknik kadro üyesi ve konsolosluk hizmetlisi,

Türkiye’deki uluslararası kuruluşlarda uluslararası memur ve idari ve teknik personel olarak

görev yapan kişilerin özel hizmetinde çalışan yabancılar iş veya hizmet sözleşmeleri süresince,

p) Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren askeri fabrika ve tersaneler ile

Makina ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi bünyesinde çalışacak yabancılar iş veya hizmet

sözleşmeleri süresince,

r) 7034 sayılı Türk-Japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesinin Kuruluşu Hakkında Kanunla

kurulan Türk-Japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesi bünyesinde çalışacak yabancı uyruklu

personel, araştırmacı veya yöneticiler iş sözleşmeleri süresince,

s) Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği uyarınca uzmanlık eğitimi

alan yabancılar eğitimleri süresince, çalışma izni muafiyeti kapsamında değerlendirilir.

Yukarıda yer alan yönetmeliğin 48. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri

kapsamında çalışma izni muafiyeti verilen yabancılar için çalışma izni muafiyetinin

düzenlendiği tarihten itibaren 6 aylık, diğer çalışma izni muafiyetlerinde ise 12 aylık süre

geçmedikçe aynı muafiyet kapsamında yeni başvuru yapılamaz.

Çalışma izni muafiyeti belgesi, yönetmeliğin 48. maddenin birinci fıkrasında

öngörülen süreler içerisinde yabancıya ülkeye çoklu giriş çıkış imkânı sağlar.

Sayfa 5 / 8

Yönetmeliğin 48. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentleri kapsamındaki çalışma

izni muafiyeti parçalı olarak kullanılabilir.

Yabancının çalışma izni muafiyeti kapsamındaki çalışmasının, yönetmeliğin

48.maddesinin birinci fıkrasında öngörülen muafiyet sürelerini aşacak olması

durumunda Bakanlıktan çalışma izni alınması zorunludur.

Politika belgesinin oluşturulmasında dikkate alınacak hususlar göz önünde

bulundurularak Genel Müdürlük geçici süreli olmak kaydıyla ilave çalışma izni muafiyeti

düzenlemeleri yapmaya ve bu düzenlemeleri resmi internet sayfasında yayımlamaya yetkili

bulunmaktadır.

V.YABANCININ ÇALIŞMA İZNİ MUAFİYETİNİN İPTALİ

Çalışma izni muafiyeti, izin süreleri içinde geçerli olup bu sürelerin sona ermesi veya

Genel Müdürlükçe sonlandırılması veya iptal edilmesiyle geçerliliğini kaybeder.

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun 15. maddesi ile Uluslararası İşgücü Kanunu

Uygulama Yönetmeliğinin 56.maddesi uyarınca çalışma izni muafiyeti kapsamında olan

yabancıların aşağıda sayılan hallerde çalışma izni muafiyetleri iptal edilir.

Yabancının veya işverenin talebi dışında çalışma izni muafiyeti,

Yabancının;

a) Çalışma izni veya çalışma izni muafiyetinin başlangıç tarihinden itibaren 6 ay içinde

Türkiye’ye gelmemesi,

b) İçişleri veya Dışişleri Bakanlığının uygun görüşünün bulunması durumu hariç,

pasaportunun veya pasaport yerine geçen belgesinin geçerlilik süresinin uzatılmaması,

c) Kanun ve bu Yönetmelikte düzenlenen hükümlere aykırı olarak çalıştığının tespiti,

ç) Bir işverene bağlı olarak verilen çalışma izni bakımından çalışmasının herhangi bir

nedenle sona erdiğinin tespit edilmesi,

d) Bağımsız veya süresiz çalışma izni bakımından sağlık sebepleri veya zorunlu kamu

hizmeti gibi mücbir sebepler dışında çalışmasının aralıksız olarak üç aydan veya bir yıl

içerisinde toplam altı aydan fazla süreyle kesintiye uğradığının tespit edilmesi,

e) Başvurusunun sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerle veya değerlendirme kriterlerinin

karşılanması amacıyla muvazaalı bir şekilde yapıldığının sonradan tespiti,

Sayfa 6 / 8

f) Kanunun 11 inci maddesi kapsamında olması ve geçiş süresi içinde talep edilen bilgi ve

belgeleri sunmaması6,

g) Türkiye’ye girmelerine izin verilmeyecek, vize verilmeyecek veya sınırdışı etme kararı

alınmış yabancılardan olduğunun İçişleri Bakanlığınca bildirilmesi,

ğ) Milli güvenlik, kamu düzeni veya kamu sağlığı açısından Türkiye’de çalışmasında

sakınca olduğunun ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca bildirilmesi,

h) Sağlık sebepleri veya zorunlu kamu hizmeti gibi mücbir sebepler dışında bir işverene

bağlı olarak verilen çalışma izinlerinde aralıksız olarak altı aydan, bağımsız veya süresiz

çalışma izinlerinde ise aralıksız olarak bir yıldan uzun süre Türkiye dışında kalması,

ı) Yönetmeliğin 25. madde uyarınca çalışmaya başlamaması7,

i) Yönetmeliğin 30.maddenin ikinci fıkrası kapsamında çalışma izninin askıya alınmasını

gerektirir durumunun süresi içerisinde bildirilmediğinin veya çalışma izninin doksan günden

fazla süreyle askıda kaldığının tespiti8,

j) Yönetmeliğin 32. maddenin dördüncü fıkrası kapsamında Genel Müdürlükçe talep

edilen bilgi ve belgeleri süresi içerisinde sunmaması veya taahhütlerinin

gerçekleştirilmeyeceğinin değerlendirilmesi9,

k) Yönetmeliğin 36. madde kapsamında verilen çalışma izni bakımından, anlaşmalı evlilik

yaptığının ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca bildirilmesi10,

l) Uluslararası koruma başvurusunun geri çekildiğinin veya geri çekilmiş sayıldığının,

uluslararası koruma statüsünün sona erdiğinin veya uluslararası koruma statüsünün iptal

edildiğinin İçişleri Bakanlığınca bildirilmesi,

m) Yönetmeliğin 43. madde kapsamında verilen çalışma izni bakımından, öğrenci ikamet

izninin iptal edilmesi11,

6

Kanununun 11.maddesinde Turkuaz Kart düzenlemesi yer almaktadır.

Yönetmeliğin 25.maddesinde çalışma izni alan yabancının yurtiçinden yapılan başvuralar ve yurt dışından yapılan başvurulara

göre çalışmaya başlama süreleri düzenlenmiştir.

8

Yönetmeliğin 30. maddesinde çalışma izninin askıya alınma halleri düzenlenmiştir.

9

Yönetmeliğin 32. maddesinin 2.fıkrasında çalışma izninden istisna edilen nitelikli yabancı yatırımcıların taahhüt ettiği şartlar

ve bu şartları yerine getirme süreleri düzenlenmiştir.

10

Türk vatandaşı ile evli olan yabancılar

MADDE 36 – Bir Türk vatandaşı ile en az 3 yıl süreyle Türkiye’de evlilik birliği içinde yaşayan yabancı adına yapılan

çalışma izni başvurusu bakımından çalışma izinleri, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak üzere 3 yıla kadar

düzenlenebilir.

11

Yönetmeliğin 43. maddesi uyarınca, Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda örgün öğretim programlarına kayıtlı

yabancı öğrenciler, çalışma izni almak kaydıyla çalışabilirler.

7

Sayfa 7 / 8

n) Çalışma izni başvurusunda beyan edilen ücret tutarının altında bir ücret almasını veya

tam süreli çalışmanın kısmi süreli çalışmaya dönüştürülmesini öngören iş veya hizmet

sözleşmesi değişikliğinin çalışma izninin düzenlenmesinden sonra yapıldığının tespit edilmesi

veya yönetmeliğin 60. maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen haller dışında sosyal güvenlik

yükümlülüklerinin eksik şekilde yerine getirildiğinin tespit edilmesi12,

o) Sosyal güvenlik yükümlülüklerinin yerine getirilmediğinin tespiti,

ö) Süresiz çalışma izninin kesintisiz olarak bir yıldan daha uzun süreyle askıda kaldığının

tespiti, durumlarında iptal edilir.

İşveren veya yabancı tarafından çalışma izni muafiyetinin iptali, ileri tarihli olarak

talep edilemez.

VI. İTİRAZ VE YARGI YOLU

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun 21. maddesi ile Uluslararası İşgücü

Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 66.maddesi uyarınca çalışma izni muafiyetlerinde,

çalışma izni muafiyeti başvurusunun reddi ve düzenlenen belgelerin iptali kararları,

işverenler ile bir işverene bağlı olmaksızın düzenlenen çalışma izni muafiyetlerinde

yabancılara 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının söz konusu kanun ve yönetmelik kapsamında

verdiği kararlara karşı ilgililer tarafından tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa

itiraz edilebilir.

İtirazlar sistem üzerinden yapılır. İtiraza ilişkin bilgi ve belgeler başvuruya eklenir.

İtirazın reddedilmesi hâlinde idari yargı yoluna başvurulabilir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

12

Sosyal güvenlik yükümlülüğü

MADDE 60 – (…)

(3) Çalışma izni veya çalışma izin muafiyeti bulunan yabancı bakımından:

a) Yetkilendirilmiş sağlık hizmet sunucularından veya işyeri hekiminden alınmış istirahatli olduğunu gösterir raporun

bulunması,

b) 4857 sayılı Kanunun 74. maddesinde sayılan hallerin bulunması,

c) Gözaltı veya tutukluluk hallerinin bulunması,

ç) Çalıştığı işyerinde grev veya lokavt olması,

d) Yabancının geçici olarak yurtdışına çıkması,

e) Çalışmaya engel mücbir sebeplerin var olması,

f) 30. madde kapsamında çalışma izninin askıya alınmış olması,

hallerinde bu durumu kanıtlayan belgelerin işveren veya bir işverene bağlı olmaksızın düzenlenen çalışma izinlerinde

yabancı tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna ibrazı zorunludur….

Sayfa 8 / 8