Uluslararası İşgücü Kanunu Uyarınca Kanuni Çalışma İzni Süresi, Denetim ve İdari Para Cezası Uygulanması

ULUSLARARASI İŞGÜCÜ KANUNU UYARINCA KANUNİ ÇALIŞMA İZNİ SÜRESİ,

DENETİM VE İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASI

I. GİRİŞ

6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu hükümleri uyarınca yabancıların çalışma izni

olmaksızın Türkiye’de çalışmaları yasaktır.

Yabancıların çalışma izni alma ve çalışma izni muafiyetlerinden yararlanma, çalışma

izinleri ve türleri ile sürelerini daha önce yazılan makalelerimizde ayrıntılı olarak inceledik.

Bu makalede, kanuni çalışma izni süresinin hesaplanması, askıda kaldığı haller, söz

konusu izinlerle ilgili sosyal güvenlik yükümlülükleri, denetim ve idari para cezası konuları

incelenecektir.

II. KANUNİ ÇALIŞMA SÜRESİNİN HESAPLANMASI, ASKI HALLERİ VE SOSYAL

GÜVENLİK KURUMUNA BİLDİRİM YÜKÜMLÜĞÜ

Kanuni çalışma izni süresi, yabancının, kanuni yükümlülüklerinin yerine

getirilmesi suretiyle çalışma izniyle çalıştığı süredir.

A) KANUNİ ÇALIŞMA SÜRESİNİN HESAPLANMASI

Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 59. maddesi uyarınca,

yıllık ücretli izinler, iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık, geçici iş göremezlik

ödenekleri alınan süreler, kanuni çalışma süresine dâhil edilir.

Yukarıda sayılanlar dışında hangi sürelerin kanuni çalışma süresinin hesaplanmasına

dâhil edileceğini belirlemeye ve resmi internet sayfasında yayımlamaya Uluslararası İşgücü

Genel Müdürlüğü yetkilidir. Sürelerin hesaplanmasında Çalışma ve Sosyal Güvenlik

Bakanlığına başvuru tarihi esas alınır.

B) KANUNİ ÇALIŞMA SÜRESİNİN ASKIYA ALINMASI

Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 30. maddesi uyarınca, iş

veya hizmet sözleşmesinin ücretsiz izin yoluyla askıya alınması ve ücretsiz iznin sonlanması

durumlarının işverence en az bir gün önceden Bakanlığa bildirilmesi zorunludur.

Bir işverene bağlı olarak verilen çalışma izninde, iş kazası, hastalık, analık, zorunlu

kamu hizmeti gibi ücretsiz izin verilmesini zorunlu kılan haller hariç olmak üzere işveren ve

yabancının karşılıklı anlaşması suretiyle en fazla doksan gün iş veya hizmet sözleşmesinin

ücretsiz izin yoluyla askıya alınması durumunda bu durumun yukarıda belirtilen süre içinde

bildirilmesi halinde çalışma izni askıya alınır ve çalışma izni ücretsiz izin süresince askıda

kalır.

Sayfa 1 / 5

Süresiz çalışma izni belgesinin izin başlangıç tarihinden itibaren beş yıllık sürenin

sonunda yenilenmemiş olması durumunda süresiz çalışma izni askıya alınır ve belgenin

yenilenmesine kadar askıda kalır.

Çalışma izninin askıya alınması halinde bu çalışma iznine bağlı olarak doğan; çalışma

hakkı, iznin askıya alınması tarihinden itibaren; ikamet hakkı, iznin askıya alınmasını takip

eden 10 günlük sürenin tamamlanmasından itibaren, askı halinin son bulduğu tarihe kadar

kullanılamaz.

Çalışma izninin askıya alınabileceği meslek ve sektörler Uluslararası İşgücü Genel

Müdürlüğü tarafından belirlenir.

C) SOSYAL GÜVENLİK YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 60. maddesi uyarınca,

çalışma izni veya çalışma izin muafiyeti bulunan yabancılara ilişkin sosyal güvenlik

yükümlülüklerinin çalışma izni veya çalışma izni muafiyet başvurusu esnasında beyan ve

taahhüt edilen ücret ve tam zamanlı çalışmaya ilişkin usul ve esaslar üzerinden yerine

getirilmesi zorunludur.

Çalışma izni veya çalışma izin muafiyeti kısmi süreli çalışmak üzere düzenlenebilir.

Kısmi süreli çalışmanın yapılabileceği sektör, iş ve meslekler Uluslararası İşgücü Genel

Müdürlüğünce belirlenerek resmi internet sayfasında yayımlanır. Bu kapsamda bulunan

yabancılara ilişkin sosyal güvenlik yükümlülükleri başvuru esnasında ibraz edilen iş

sözleşmesinde belirtilen ücret ve süreler üzerinden yerine getirilir.

Çalışma izni veya çalışma izin muafiyeti bulunan yabancı bakımından:

a) Yetkilendirilmiş sağlık hizmet sunucularından veya işyeri hekiminden alınmış

istirahatli olduğunu gösterir raporun bulunması,

b) 4857 sayılı Kanunun 74.maddesinde (analık halinde çalışma ve süt izni) sayılan

hallerin bulunması,

c) Gözaltı veya tutukluluk hallerinin bulunması,

ç) Çalıştığı işyerinde grev veya lokavt olması,

d) Yabancının geçici olarak yurtdışına çıkması,

e) Çalışmaya engel mücbir sebeplerin var olması,

f) Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 30. maddesi kapsamında

çalışma izninin askıya alınmış olması, hallerinde bu durumu kanıtlayan belgelerin işveren

veya bir işverene bağlı olmaksızın düzenlenen çalışma izinlerinde yabancı tarafından

Sosyal Güvenlik Kurumuna ibrazı zorunludur.

Sayfa 2 / 5

Çalışma izninin düzenlenmesinden sonra çalışma izni başvurusunda beyan

edilen ücretin altında ücret ödenmesini veya tam süreli çalışmanın kısmi süreli

çalışmaya dönüştürülmesini öngören iş veya hizmet sözleşmesi değişikliği

yapılamaz.

Türkiye’nin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri saklıdır.

III.DENETLEME YETKİSİ VE İDARİ YAPTIRIM

A) DENETLEME YETKİSİ

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun 23. maddesi ve Uluslararası İşgücü

Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 30. maddesi uyarınca Kanun ve bu Yönetmelik

kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği Çalışma ve Sosyal Güvenlik

Bakanlığı iş müfettişleri ile Sosyal Güvenlik Kurumu müfettişleri ve sosyal güvenlik

denetmenleri tarafından denetlenir. Bu kapsamda yapılacak teftiş, denetim ve

soruşturmalar, uygulamakla yükümlü olunan mevzuatın teftiş, denetim ve soruşturma

hükümlerine göre yapılır.

Kamu idarelerinin denetim elemanları ile kolluk kuvvetlerinin, kendi mevzuatları

gereğince işyerlerinde yapacakları her türlü denetim, inceleme ve kontrol sırasında

yabancı çalıştıran işverenler ile yabancıların Kanun ve bu Yönetmelikten doğan

yükümlülüklerini yerine getirmediklerini tespit etmeleri hâlinde, durum ilgili çalışma ve iş

kurumu il müdürlüğüne bildirilir.

B) İDARİ YAPTIRIM

1) İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASI

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun 23. maddesine göre (2022 yılı için),

a) Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeksizin,

1) Bağımsız veya süresiz çalışma izni ile çalışan yabancıya 1.067,00 TL,

2) Yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı için 1.067,00 TL,

b) Çalışma izni olmaksızın,

1) Bir işverene bağlı olarak çalışan yabancıya 6.423,00 TL,

2) Bağımsız çalışan yabancıya 12.854,00 TL,

3) Yabancı çalıştıran işverene veya işveren vekiline her bir yabancı için 16.066,00

TL, tutarında idari para cezası verilir.

Sayfa 3 / 5

Yukarıdaki fıkrada sayılan fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezaları bir kat

artırılarak uygulanır.

2) İDARİ YAPTIRIMIN UYGULANMA ŞEKLİ

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununa göre verilen idari para cezaları,

tebliğinden itibaren 1 ay içinde ödenir.

Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 63. maddesinin birinci

fıkrası uyarınca yapılan denetimler ve ikinci fıkrasına göre yapılan bildirimler

üzerine, gönderilen tutanaklara ve denetim raporlarına göre, Kanunda yer alan idari

yaptırımlar çalışma ve iş kurumu il müdürünce uygulanır.

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama

Yönetmeliği kapsamında düzenlenen bildirim yükümlülüklerinin ihlaline ilişkin Çalışma

ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılan tespitler üzerine Kanunda yer alan

idari yaptırımlar Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürünce uygulanır.

Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalar, uluslararası sözleşmeler ve özel kanunlarda

çalışma izni almadan çalışabileceği düzenlenen yabancılar hariç olmak üzere Çalışma ve

Sosyal Güvenlik Bakanlığına ulaşan bilgi ve belgelerden yabancıların çalışma izni veya

çalışma izni muafiyeti olmaksızın çalıştırıldığının açık olarak tespiti halinde söz konusu

bilgi ve belgelere göre Kanunda yer alan idari yaptırımlar yine Çalışma ve İş Kurumu İl

Müdürünce uygulanır.

Bu madde kapsamında Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce uygulanan idari

yaptırımlara ilişkin bilgiler ve Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 65.

maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki tespitler en geç 10 gün içerisinde sistem

üzerinden Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğüne bildirilir. Bildirimde yer alacak hususlar

Genel Müdürlükçe belirlenir.

3) ÇALIŞMA İZNİ OLMADAN ÇALIŞTIĞI TESPİT EDİLEN YABANCILARIN SINIR

DIŞI EDİLMESİ

Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 65. maddesi uyarınca

çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar sınır dışı edilmek üzere

Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun 23.

maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca İl Göç İdaresi Müdürlüğüne bildirilir.

Yukarıda yer alan hüküm uyarınca yabancının işveren veya işveren vekili,

yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için

gerekli masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamak zorundadır.

Bu gider, masraf ve harcamaların Göç İdaresi Başkanlığı bütçesinden karşılanması

hâlinde, bu madde gereğince ödenen tutarlar, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil

Usulü Hakkında Kanun uyarınca işveren veya işveren vekilinden tahsil edilir.

Sayfa 4 / 5

IV.İDARİ PARA CEZASINA İTİRAZ USULÜ

6735 Uluslararası İşgücü Kanunu’nda idari para cezasına itiraz konusunda görevli

mahkeme gösterilmemiştir.

Konuyla ilgili olarak Uyuşmazlık Mahkemesi, “…6735 sayılı Uluslararası İşgücü

Kanununun 23. maddesinde öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kabahatler

Kanununun 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 6735 sayılı

Kanun’da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği

anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanunla değişik 3.

maddesinde, bu Kanunun idari yaptırım kararlarına karsı kanun yoluna ilişkin

hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı

belirtildiğinden, dava konusu idari para cezasına karsı açılan davanın görüm ve

çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin

görevli olduğu sonucuna varılmıştır.” biçiminde hüküm kurmuştur. 1

Bu durumda, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun 23. maddesi uyarınca

uygulanan idari para cezalarına Sulh Ceza Mahkemesi nezdinde itiraz edilecektir.

Sonuç olarak, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun 23. maddesi uyarınca

Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce idari para cezası uygulanması halinde, 5326 sayılı

Kabahatler Kanununun 27. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, söz konusu idari para

cezası yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren 15 gün

içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulmalıdır. Bu süre içinde başvurunun

yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

1

T.C. Uyuşmazlık Mahkemesi, Karar Tarihi 07.06.2021,E.2021/260,K.2021/330

Sayfa 5 / 5