Şüphe Feshi

ŞÜPHE FESHİ

I. GİRİŞ

Yüksek Mahkeme kararlarıyla uygulamaya dahil edilen şüphe feshinin esasını işçinin iş

sözleşmesinden kaynaklanan “sadakat borcuna” aykırı davranması şüphesi oluşturmaktadır.

Şüphe feshi, işçinin suç işlediği ya da sözleşmeye aykırı davranışlarda bulunduğundan

güçlü bir şekilde şüphelenildiği ve bundan dolayı iş sözleşmesinin tarafları arasında iş

ilişkisinin sürmesi için gereken güvenin ortadan kalktığı ve ağır hasara uğradığı durumlarda iş

sözleşmesinin “geçerli nedenle” feshedilmesi olarak tanımlanmaktadır.

İşverenin işçiye karşı güveninin sarsılması, güven unsuruna sahip olmaksızın ifa

edilemeyecek iş için işçinin uygunluğunu ortadan kaldırmaktadır. Bu nedenle, söz konusu hal

işçinin artık ilgili iş için yetersiz olduğu sonucunu doğurmaktadır.

II. ŞÜPHE FESHİNİN UNSURLARI

4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin (II) numaralı bendinde, ahlâk ve iyi niyet

kurallarına uymayan haller sıralanmış ve belirtilen durumlar ile benzerlerinin varlığı halinde,

işverenin iş sözleşmesini haklı fesih imkânının olduğu belirtilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II (e) alt bendinde, işverenin güvenini kötüye kullanmak,

hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan

işçi davranışlarının da işverene haklı fesih imkânı verdiği ifade edilmiştir.

Genel olarak işçinin sadakat borcuna aykırılık oluşturan söz ve davranışları yukarıda

belirtilen yasal düzenleme uyarınca işverene haklı nedenle iş sözleşmesini fesih imkânı

vermektedir. Burada işçinin güveni kötüye kullandığı haller somut bir biçimde ortaya

konularak, sonuçta haklı nedenle, tazminatsız işten çıkış işlemi yapılır.

Şüphe feshinde ciddi, önemli ve somut olayların haklı kıldığı, giderilemeyen bir nitelikte

kuvvetli bir şüphe söz konusudur. Burada, işçi tarafından işlendiği ispatlanamayan ancak

işçinin işlediğine ilişkin somut olgular bulunan bir suç veya borca aykırı ağır davranış

bulunmaktadır. İşverenin işçisine karşı duyduğu şüphe, aralarındaki güven ilişkisinin

zedelenmesine yol açmıştır.

İşverenin işçiden beklediği iş görme ediminin ifasını anlamsız hale gelmiştir. İşçinin

kişiliğinin önemli bir yer tuttuğu iş sözleşmelerinde, işverenin duyduğu güçlü şüphe işçinin o iş

için uygunluğunu da ortadan kaldırır. Şüphe feshi, işçinin yeterliliğine ilişkin fesih türü olarak

gündeme gelecektir.

Sayfa 1 / 4

Şüphe, fesih anında mevcut belirli objektif olay ve emarelere dayanmalıdır. İşverenin sırf

sübjektif değerlendirmesi yeterli olmayıp, yapılan incelemede işçinin şüphe edilen eylemi

işlediğinin büyük bir ihtimal dahilinde olduğu sonucunun ortaya çıkması gerekir. Şüpheyi

doğuran etkenlerle ilgili olarak işçinin ifadesinin alınması gerekmektedir. İşverenin

kendisinden beklenebilecek bütün çabaları göstermesine karşın şüphenin giderilmemiş olması

gerekmektedir. Şüphenin iş ilişkisi sürmesi için gerekli olan güveni ortadan kaldırmış olması

ya da derinden etkilemiş olması gerekmektedir.

III. YÜKSEK MAHKEME KARARLARINDA ŞÜPHE FESHİ KAVRAMI

Yüksek Mahkeme konuyla ilgili kararlarında, iş ilişkisinde işverenin işçisine karşı

duyduğu şüphenin, aralarındaki güven ilişkisini zedeleyeceğini, işverenden katlanması

beklenemeyecek bir şüpheden dolayı işçinin iş ilişkisinin devamı için gerekli olan uygunluğun

ortadan kalkabileceğini ve şüphenin işçinin kişiliğinden kaynaklanan bir sebep olduğunu ifade

etmektedir. Yargıtay tarafından şüphe feshi; işçinin bir suç işlediğinden veya sözleşmeye aykırı

davranışta bulunduğundan şüphe edilmesi ve bu yüzden taraflar arasında iş ilişkisinin devamı

için gerekli olan güvenin yıkılması ya da ağır biçimde zedelenmesi nedeniyle iş sözleşmesinin

feshedilmesi hali olarak tanımlanmıştır.

Şüphe feshinin özünde, işçi tarafından işlendiği ispatlanamayan ancak işçinin işlediğine

ilişkin somut olgular bulunan bir suçun veya borca aykırı ağır davranışın bulunması gerektiği

ve işverenin şüpheyi doğuran olgularla ilgili olarak işçiyi dinlemesinin ve savunmasını

almasının gerekli olduğu belirtilmiştir. Yargıtay söz konusu kararında iş güvencesinin işçinin

feshe karşı korunması kapsamında yer alan, işçinin işini korumak amacıyla işverenin fesih

hakkını sınırlayan ve sadece işçinin kullanabileceği, tek taraflı haklardan oluşan, işverenin keyfi

olarak fesih hakkını kullanmasına karşı getirilen bir iş hukuku kurumu olduğunu belirtmiştir.

Keyfi şekilde işten çıkarılmaların önlenmesine ilişkin amaca işverenin işçiyi çıkartırken

yasanın öngördüğü geçerli bir nedene dayanması ve bu nedenin hakim tarafından

denetlenmesiyle ulaşılabileceğini, Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca herkesin

haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kuralına uymak zorunda

olduğunu, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasının hukuk düzeni tarafından korunmayacağını

belirterek şüphe feshinin keyfi şekilde kullanılmaması gerektiğine dikkat çekilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından verilen bir kararda şüphe feshinin söz konusu

olabilmesi için iş ilişkisinin devamı adına gerekli olan güveni yıkmaya elverişli, objektif olay ve

vakıalara dayanan güçlü bir şüphenin mevcut olması ve ayrıca olayın aydınlatılması için

işverenin kendisinden beklenebilecek bütün çabaları göstermesine karşın eylemin

gerçekleştiğinin kanıtlanamamış olması gerektiği vurgulanmıştır.

Sayfa 2 / 4

“…Şüphe feshi için, bu şüpheyi haklı kılan ciddi, önemli ve somut vakaların varlığının ispatı

gerekmektedir. Ancak, burada ispatı gereken şey vakanın kendisi değil, şüpheyi haklı kılan

vakadır. Nitekim, işçinin davranışının İş Kanunu’nda düzenlenen haklı veya geçerli sebeplerden

birisi kapsamında olduğu açıkça anlaşılmakta ise böyle bir durumda zaten şüphe feshi

yapılamaz. Şüphe feshinin tayininde, sırf işverenin sübjektif değerlendirmesi yeterli değildir.

Buna göre, şüpheye ait unsurların mevcut olup olmadığı, söz konusu şüphenin işverenin işçiye

duyduğu güveni ağır biçimde zedeleyip zedelemediği ve son olarak bu şüphe sebebiyle

işverenin işçiyi çalıştırmaya devam edip edemeyeceği her somut olayın özelliğine göre, hâkim

tarafından resen değerlendirilmelidir. … şüphe feshine dayanak olarak gösterilen somut ve

objektif olguların neler olduğu araştırılmalı, bu konuda taraflarca gösterilecek deliller

toplanmalıdır. …şüpheyi haklı kılacak somut vakaların mevcut olup olmadığı hususunda tüm

bilgi ve belgeler değerlendirilerek varılacak sonucuna göre hüküm kurulmalıdır…”1

Şüphe feshinde, ortaya çıkan olgular sebebi ile işverenden iş ilişkisini sürdürmesi

beklenemez derecede şüphe meydana gelmiş olup, iş sözleşmesinin feshinin haklı nedene

dayanmasa da geçerli sebebe dayandığı kabul edilmelidir. Ortada geçerli sebebe dayanan bir

fesih olması nedeniyle, işçiye hak ettiği ihbar ve kıdem tazminatının ödenmesi gerekecektir. 2

Yüksek Mahkeme kararlarında, işçilerin işyerinde bir hırsızlık olayı

gerçekleştirdiklerinin somut olarak ortada olmasına karşın failin belirlenemediği, tır şoförünün

ne kadar yakıt kullandığının, mazot hırsızlığı yapıp yapmadığı hususlarının tam olarak tespit

edilemediği hallerde işverence yapılan fesihleri şüphe feshi olarak kabul etmiştir. 3

IV. SONUÇ

Şüphe feshi, iş ilişkisinin devamı için zorunlu olan güven duygusunu ortadan kaldırmaya

elverişli objektif olguların oluşturduğu kuvvetli şüphenin varlığı halinde, işverenin durumu

ortaya çıkarmak için tüm imkanlarını kullanması koşuluyla başvurabileceği bir fesih türüdür.

Şüphe feshine, işçinin iş sözleşmesi ile yüklenmiş olduğu yükümlülüğünü ağır şekilde

ihlal ettiği ya da suç teşkil eden bir eylemde bulunduğuna ilişkin duyulan şüphe nedeniyle,

taraflar arasındaki iş ilişkisinin devamı için gerekli olan güvenin sarsılması neticesinde

başvurulabilir.

Yapılan feshin geçerli olabilmesi için; fesih bildirimi yazılı yapılmalı, fesih sebebi açık ve

kesin bir şekilde belirtilmelidir.

Bunun dışında feshe gerekçe teşkil eden bir olay ve bu olay sonucunda işverende

meydana gelen iş ilişkisini sarsabilecek nitelikte kuvvetli bir şüpheye ihtiyaç vardır.

Şüphe ciddi, güçlü ve objektif olmalı, işveren ile işçi arasındaki güven ilişkisini ortadan

kaldırmalıdır. Suç teşkil eden bir eylemin ya da ağır bir borca aykırılığın bulunması

gerekmektedir. Ayrıca işveren şüphe feshine başvurabilmesi için belirtilen şüpheli olay

hakkında araştırma yapmalıdır. İşveren bu araştırma kapsamında, şüphenin giderilmesi için

gereken her türlü çabayı göstermeli ve en önemlisi işçinin savunmasını almalıdır.

1

Y.22.HD.17.10.2017,E.2017/40841, K.2017/219915

2 Y.22.HD.13.02.2017,E.2017/2685 ,K.2017/1990

3 Y.22.HD.16.01.2017,E.2017/746,K.2017/34, Y.22.HD.13.02.2017,E.2017/2685,K.2017/1990

Sayfa 3 / 4

Yüksek Mahkeme tarafından şüphe feshi nedeniyle işçinin iş sözleşmesinin

sonlandırılabilmesi için yukarıda sayılan şartların hepsinin bir arada gerçekleşmiş olması

aranmaktadır.

İş sözleşmesinin şüphe nedeniyle geçerli olarak feshedilmesi halinde yapılan feshin

niteliği “geçerli fesih” olacağından işçinin işe iade hakkı bulunmayacak ancak kıdem ve ihbar

tazminatını talep edebilecektir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 4 / 4