Bordro Şirketleri Aracılığıyla İşçi Temini ve Yasal Boyutu

BORDRO ŞİRKETLERİ ARACILIĞIYLA İŞÇİ TEMİNİ VE YASAL BOYUTU

I. GİRİŞ

Ülkemizde son yapılan yasal düzenlemelerle birlikte iş bulmaya aracılık faaliyeti ve iş

gücünün geçici istihdamı yetkilendirilmiş Özel İstihdam Büroları (ÖİB) vasıtasıyla yerine

getirilmeye başlanmıştır.1

Bu durum Gig Ekonomisi olarak adlandırılan işgücü piyasasının esnekleştirilmesinin

bir sonucudur.

İstihdam edilmek üzere işgücü talebi olan firmalar ÖİB’lere başvurmakta, ÖİB’ler

işgücü portföyünde bulunan ya da işgücü portföyü pazarlayan firmalardan temin ettikleri

portföy üzerinde istenilen nitelikteki elemanları seçip firmaya göndermektedir.

4904 Sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu’nda iş bulmaya aracılık faaliyeti olarak

tanımlanan bu hizmet, Kurum ile yetkilendirilmiş ÖİB’ler vasıtasıyla yerine getirilmektedir.

Konumuzu oluşturan “bordro işverenliği” kavramı da Yüksek Mahkeme

kararlarından geçen bir tanımlama olup, Kurum’dan izin alınmadan işçi temini ve geçici iş

ilişkisi kurulması anlamına gelmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 7. maddesinde, 2016 yılında yapılan geniş çerçeveli bir

düzenleme ve çıkarılan yönetmelikle ile “Mesleki anlamda geçici iş ilişkisi kurma yetkisi” de

ÖİB’lere verilmiştir. Kurumdan izin alınmadan geçici iş ilişkisi faaliyeti yürütülmesi ise yasal

yaptırımlara bağlanmıştır.

Belirtilen yasal düzenlemelerden sonra; bordro işverenliği ya da outsourcing (dış

kaynak kullanımı) adları altında Kurumdan yetkili olmayan şirketlerden geçici işçi temini

artık yasa dışı bir istihdam faaliyeti niteliğine dönüşmüştür.

Söz konusu faaliyetlerin tespiti halinde, teftişe yetkili birimler tarafından ilgili firmalar

hakkında 4857 Sayılı İş Kanunu ve 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca

idari para cezasına uygulanmaktadır.

II. YARGI KARARLARINDA BORDRO ŞİRKETİ

Doktrinde ve Yargı kararlarında bordro işvereni/şirketi kavramı, yasal bir yetkisi

bulunmamasına karşın, firmalara işçi temin eden şirketler için kullanılmaktadır. Bordro

şirketleri aracılık faaliyeti dışında belirli bir mal ve hizmet üretmemekte, iş sözleşmesi

yaptıkları ve bordroladıkları işçileri kendi işyerlerinde değil, bu faaliyeti yerine getirme

konusunda anlaştıkları işyerlerinde çalıştırmaktadırlar.

1 Ülkemizde 2022 yılı haziran ayı itibariyle Türkiye İş Kurumu’ndan izinli iş bulmaya aracılık yapan ÖİB sayısı

578, geçici iş ilişkisi kurma izni bulunan ÖİB sayısı ise 33’tür.

Sayfa 1 / 3

Bordro şirketleri, insan kaynakları hizmetleri faaliyet alanı ve ismi ile kurulmakta;

bordro danışmanlığı, istihdam danışmanlığı, eleman temini gibi hizmetler verdiklerini iddia

ederek işçi kiralama faaliyetinde bulunmaktadırlar. Bu firmalar kayden işveren görünen ve

işçi temini sağlayan firmalar olduğundan işçinin gerçek işvereni değildir.

Örneğin; A Bilgisayar ve Teknolojik Ürünleri Satış Pazarlama A.Ş. unvanlı bir firmanın

B İnsan Kaynakları Danışmanlık A.Ş. unvanlı bir firma ile bordrolama ve işçi temini sözleşmesi

imzaladığını varsayalım. B İnsan Kaynakları Danışmanlık A.Ş. unvanlı şirket, A Bilgisayar ve

Teknoloji Ürünleri Satış ve Pazarlama A.Ş.’nin elemanlarının kendisi üzerinden bordrolama

işlemlerini yapıyor ancak işçiler A Bilgisayar ve Teknolojik Ürünleri Satış Pazarlama A.Ş.’nin

faaliyet gösterdiği işyerinde çalıştırılıyor ise burada işçi temini ve kanun dışı geçici iş ilişkisi

faaliyeti söz konusudur.

Yüksek Mahkeme bu konuda önüne gelen uyuşmazlıklarda, bordro şirketini değil,

işçinin gerçek işverenini, fiilen çalıştığı ve hizmet verdiği şirketi dikkate alarak husumet ve

sorumluluklar yönünden karar vermektedir.2

III. YASAL YAPTIRIM

Bordro şirketleri işçi kiralama dışında bir işlevi olmayan şirketlerdir. Doktrinde söz

konusu şirketlerin açıkça işçi kiralama dışında bir işleri bulunmadığı ve bu şirketlerin

uygulamalarıyla İş Hukukunun temel ilkelerini ortadan kaldırmakta oldukları, İş Kanunu’nun

işçiyi koruyucu emredici hükümlerinin de uygulanmasını olanaksız kıldıkları ifade

edilmektedir.3

Bordro şirketleri aracılık dışında belirli bir mal veya hizmet üretmemekte, iş

sözleşmesi yaptıkları işçileri kendi işyerlerinde çalıştırmamaktadırlar.

Bordro şirketleri vasıtasıyla geçici iş ilişkisinin kötüye kullanılması ve işverenin

aslında kendi işçilerini geçici iş ilişkisi çerçevesinde çalıştırması hali söz konusu olmaktadır.

Bordro şirketi ile işveren arasında personel sağlama ve istihdam hizmetleri gibi

alanlarda işçi temini niteliğinde bir sözleşme kurulmaktadır. Bordro şirketleri işçileri

istihdam edecek bir uzmanlık alanına ve organizasyona da sahip değildirler.

Kanuni düzenlemelere aykırı bu sözleşmenin doğuracağı hukuki sonuç ise, işçilerin

başlangıçtan itibaren 4857 Sayılı İş Kanunu’ndan kaynaklanan tüm yasal haklarıyla birlikte

istihdam edildikleri işverenliğin işçisi olarak kabul edilmesidir.

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 7. maddesine aykırı olarak işyerinde geçici işçi istihdam

eden işverene veya işveren vekiline bu durumdaki her işçi için idari para cezası

uygulanacaktır.

2 “Mahkeme A firmasının davacının gerçek işvereni olmadığı, L şirketinin çalıştırdığı işçilerin ücret bordrolarını,

sigortalarını düzenleyen aracı şirket olduğundan işe iade davası yerinde değildir. Davalı A şirketinin L Türkiye

şirketi ile yaptığı hizmet teminine ilişkin sözleşme geçerli değildir. Davacı eylemli olarak L Türkiye işyerinde

çalıştığına göre asıl işveren L’dir. Burada temsilde yanılma durumu vardır.” Y.9.HD.2009/28763K.,2010/28314

K.,08.10.2020 T.

3 Türk ve Fransız Hukukunda Ödünç İş İlişkisi Serkan Odaman, Legal Yayınevi İstanbul 2007, S.79-80

Sayfa 2 / 3

Ayrıca, 4904 Sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu’nun 20/b-1 maddesi uyarınca

Kurumdan izin almadan geçici iş ilişkisi düzenleyen gerçek ve tüzel kişi hakkında ve aynı

kanunun 20/b-3 maddesi uyarınca ise bu kapsamda hizmet alan işveren hakkında da idari

para cezası uygulanacaktır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 3 / 3