İşçiye Yeni İş Arama İzni Kullandırılmasının Esasları

İŞÇİYE YENİ İŞ ARAMA İZNİ KULLANDIRILMASININ ESASLARI

1. GİRİŞ

4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca, işçinin veya işverenin belirsiz süreli iş

sözleşmesini bildirim süresi tanımak suretiyle fesih yoluna gitmesi halinde, aynı kanunun 27.

maddesi uyarınca işçiye yeni iş arama izni verilmesi gerekmektedir.

Bu makalenin konusunu, yeni iş arama izninin kapsamı, uygulama esasları ve söz

konusu düzenlemeye aykırılığın yaptırımlarının incelenmesi oluşturmaktadır.

2. YENİ İŞ ARAMA İZNİNİN KAPSAMI

2.1. Genel Olarak

Yeni iş arama izni, bildirim süresi tanınarak yapılan fesihlerde söz konusu olur.

İşverence İş Kanunu’nun 25. maddesine dayanılarak yapılan fesihlerde böyle bir

yükümlülük olmadığı gibi, belirsiz süreli iş sözleşmesinin bildirim süresi tanınmaksızın derhal

fesihte ya da bildirim sürelerine ait ücretin veya ihbar tazminatının peşin ödendiği hallerde yeni

iş arama izni verilmesi gerekmez.

Bildirim önelleri içinde işçiye verilmesi gereken iş arama izni kanunen tanınmış bir

haktır. İşverenin bu yükümlülüğünü azaltan ya da tamamen ortadan kaldıran sözleşme

hükümleri geçersizdir.

İşçinin, bildirim süresi tanımak suretiyle fesih yoluna gitmesi halinde de işverence yine

iş arama izni verilmesi gerekir. İş Kanunu’nda yalnızca bildirim süresinden söz edilmiş, bu

süreyi işçinin ya da işverenin tanımış olması arasında ayrım yapılmamıştır. İşçinin ihbar öneli

tanımak suretiyle feshinden sonra da iş arama ihtiyacı devam edebilecektir. Hatta işçi bu arada

yeni bir iş bulmuş olsa dahi, iş arama ihtiyacı devam eder. Çünkü işçi iş arama iznini

değerlendirerek daha iyi bir iş bulma imkânına kavuşabilecektir.

2.2. Yeni İş Arama Süresi ve Uygulanma Şekli

4857 sayılı İş Kanunu’nun 27. maddesinde, “Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni

bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan

vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde 2 saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama

izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak, iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi,

bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek

zorundadır. İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret

işçiye ödenir. İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir

çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı

öder.” şeklinde düzenleme yapmıştır.

Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin iş sözleşmesinin feshinde işçiye tanınması

gereken bildirim öneli, işçiyi fesihten sonraki hayata hazırlamak için önemlidir.

Bildirim süresi sonunda işten ayrılacağını bilen işçi, bu süre içinde bir başka iş arayarak

bir başka işyerinde çalışabilmek için girişimlerde bulunabilecektir. Ancak, bu süre içinde iş

görme borcunu eksiksiz yerine getirmesi gereken işçinin, yeni iş aramasının güçlükleri de

ortadadır. Bu nedenle yasa koyucu, bildirim süresi içinde işverence işçiye yeni iş araması için

izin verilmesini öngören düzenlemeye gitmiştir1.

1

Y. 9. HD. T. 05.02.2014, E: 2011/53724, K: 2014/3398

Sayfa 1 / 4

Kanunda yeni iş arama süresinin günde 2 saatten az olamayacağı kurala bağlanmıştır.

Yeni iş arama süresi en az 4857 sayılı Kanunun 17. maddesinde sözü edilen bildirim gün sayısına

göre belirlenir.

Buna göre işçi, işi en az 6 aya kadar sürmüş ise 2 hafta, 6 aydan 1,5 yıla kadar sürmüş ise

4 hafta, işi 1,5 yıldan 3 yıla kadar sürmüş ise 6 hafta ve işi 3 yıldan fazla sürmüş ise 8 haftalık

bildirim öneli içinde günde 2 saat iş arama izni kullanacaktır.

Bu süre asgari olup, işverence daha fazla verilmesi mümkün olduğundan, sözleşme ile

daha fazla iş arama süresi kararlaştırılabilecektir.

İş arama izninin kullanılma zamanını işveren belirler. İşçinin kendiliğinden bu izni

kullandığını belirterek ayrılması doğru olmaz. Zira ihbar öneli içinde iş görme borcu eksiksiz

devam etmektedir.

İş arama izni ancak işçinin isteği ile toplu olarak kullandırılabilir. İşçinin bu konudaki

talebini işverene önceden bildirmesi ve toplam iş arama iznini işten ayrılacağı günden önceki

günlere karşılık gelecek şekilde ayarlaması şarttır.

İşçinin usulüne uygun toplu kullanma talebini işverenin kabulü zorunludur.

İşçinin iş arama iznini toplu olarak kullanmayı istemesi halinde toplam saat sayısının bir

iş günündeki çalışılan saate bölünmesi gerekir.

İşçinin çalıştırılmadığı bayram, genel tatil ve hafta tatili günleri için yeni iş arama izin

ücreti hesaplanamaz2.

Yeni iş arama izni, işçinin ihbar öneli içinde çalıştırıldığı günler için geçerli olur.

İşverenin işçinin hafta tatili, bayram ve genel tatil izinlerini kullandığı günler için iş arama izni

verme zorunluluğu bulunmamaktadır. Çalışılmayan günler için iş arama izni verilmesi

gerekmediğine göre, bu günler için ayrıca iş arama izin ücretine hak kazanılamaz.3

İş arama izni kısmi süreli iş sözleşmesi ile ya da çağrı usulü çalışan işçiler yönünden de

geçerlidir. Mevsimlik olarak çalışan işçilere ihbar öneli tanınması gerektiğinden iş arama izinleri

de verilmelidir. İşçinin iş sözleşmesinin askıda olduğu bir dönemde ihbar öneli

kullandırıldığında işçiden iş görmesi beklenmeyeceğinden iş arama izni verilmesi gerekmez.

Ancak, ihbar öneli içinde askı süresinin bitmesi halinde işçi kalan bildirim süresi içinde iş görme

edimini yerine getirmek zorunda olduğundan, böyle bir durumda işçiye iş gördüğü günler için iş

arama izni verilmelidir.4

Kısmi süreli iş sözleşmesi ve onun türü olan çağrı usulü iş sözleşmesi kapsamında

çalışan işçi yönünden ihbar önelinin de iş ilişkisinin kurulduğu tarih ile feshedilmek istendiği

tarih arasında geçen süre toplamına göre belirlenmesi gerekir.

Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçilerin günlük iş arama izni süresi işyerinde

çalıştıkları günlük çalışma süreleri dikkate alınarak oranlama yapılmak suretiyle

hesaplanmalıdır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 59. maddesinin 2. fıkrasında yer alan, “İşveren tarafından iş

sözleşmesinin feshedilmesi halinde 17. maddede belirtilen bildirim süresiyle, 27. madde

gereğince işçiye verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe

giremez.” şeklindeki düzenleme uyarınca, iş arama izni süresiyle yıllık ücretli izin süresinin de

içi içe geçmesi mümkün değildir.

2

Y. 9. HD. T. 12.01.2021, E.2020/4142, K. 2021/433

Y. 9. HD. T. 23.12.2008, E.2008/42707, K.2008/34977

4

Y.9.HD.,T.21.03.2011,E.200/7616,K.2011/77531

3

Sayfa 2 / 4

2.3. Yeni İş Arama İzni Kullandırılmasında İspat Yükü

Belirsiz süreli iş sözleşmesi ister işçi ister işveren tarafından bildirim önelleri tanınması

suretiyle feshedilsin, iş arama iznini kullanma şartları gerçekleşmişse, kural olarak işverenin

bunu kullandırması ve gerektiğinde de kullandırdığını ispat etmesi gerekir.

İşveren, ispat yükümlülüğünü işçinin imzasını taşıyan ve iş arama izinlerinin

kullandırıldığını tarihleri gösteren bir belgeyle yahut inandırıcı tanık ifadeleriyle yerine

getirebilir.

Buna karşılık, işverenin işçiye yönelttiği fesih bildiriminde yalnızca günde 2 saat iş arama

izni kullanabileceğinden söz etmesi, sırf bu ibarenin ve onu içeren belgenin varlığı, iş arama

izninin kullandırıldığı anlamına gelmez. Nasıl ki yıllık izin de işçinin kanuni bir hakkıdır ve bu

izni kullandırıldığını kural olarak işveren ispat etmek zorundaysa bunun gibi iş arama iznini de

işverenin ispat etmesi gerekir. Bu açıdan işverenin, iş arama izninin kullanılmasının soyut

ifadelerle değil somut olarak hangi gün ve saatte kullanıldığını göstererek, işçinin kullanımına

sunması ve gerektiğinde bunu ispatlaması gerekmektedir5.

Nitekim, Yargıtay da son dönemlerde verdiği kararlarda, ihbar öneli içinde işçiye yeni iş

arama izni kullandırdığını işverenin kanıtlaması gerektiğini belirtmektedir.

2.4. Yeni İş Arama İzni Kullandırılmamasının Hukuki Sonuçları

Yasanın 27. maddesine göre, yeni iş arama izni vermeyen veya eksik kullandıran işveren,

o süreye ait ücreti işçiye ödemekle yükümlüdür.

Aynı maddenin üçüncü fıkrasında, işveren yeni iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırırsa,

işçinin çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten çalıştırdığı sürenin ücretinin yüzde

yüz zamlı ödenmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun 98. maddesinin 4. bendinde, işçiye yeni iş arama izninin

kullandırılmaması idari yaptırıma bağlanmıştı. Söz konusu Kanun’un yerini alan ve halen

yürürlükte bulunan 4857 sayılı İş Kanunu’nda yeni iş arama izninin kullandırılmaması özel bir

yaptırıma bağlandığından, idari yaptırım düzenlemesine yer verilmemiştir.

Yüksek mahkeme son dönemde verdiği kararlarda, işçinin ihbar önellerini beklemeden

işyerini terk edip ertesi gün başka bir işyerinde çalışmaya başlamasının iş arama izninden

vazgeçtiği anlamını taşıdığını, bu durumda izin süresi tutarınca ücret isteyemeyeceğine

hükmetmektedir.

İşçiye bildirim süresi içinde yeni iş arama izninin kullandırılmamış olması, tanınan ihbar

önelinin geçersiz olduğu sonucunu da doğurmaz.6

Kullandırılmayan iş arama izni alacağı işçi yönünden her zaman 4857 sayılı İş

Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca ayrı dava konusu yapılabilir7.

3. SONUÇ

4857 sayılı İş Kanunu’nun 27. maddesinde yer alan düzenlemeye göre, işçiye yeni iş

arama izni kullandırılması yalnızca belirsiz süreli iş sözleşmelerinin aynı Kanun’un 17. maddesi

uyarınca bildirim öneli tanınarak sona erdirilmesi halinde söz konusu olacaktır.

İşçi, işyerindeki kıdemine göre belirlenen bu süre içinde olmak şartıyla iş saatleri içinde

günde 2 saat yeni iş arama izni kullanacaktır.

Murat ŞEN, “Yargıtay Kararları Işığında Süreli Fesihte Yeni İş Arama İzni” TÜHİS Dergisi, Ağustos 2006

Y. HD. T. 01.12.2009, E: 2008/11880, K: 2009/32502

7

Y.9.HD, T.07.10.2008, E.2007/27704, K.2008/25951

5

6

Sayfa 3 / 4

Bildirim önelleri içinde işçiye verilmesi gereken yeni iş arama izni kanunen tanınmış bir

hak olup işverenin bu yükümlülüğünü azaltan ya da tamamen ortadan kaldıran sözleşme

hükümleri geçersizdir.

Bu süre asgari olup, işverence daha fazla verilmesi mümkün olduğu gibi, sözleşme ile

daha fazla iş arama süresi kararlaştırılabilecektir.

İş arama izninin kullanılma zamanını işveren belirler. İşçinin kendiliğinden bu izni

kullandığını belirterek ayrılması doğru olmaz. Zira ihbar öneli içinde iş görme borcu eksiksiz

devam etmektedir.

İşçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini

toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu

durumu işverene bildirmek zorundadır.

İşçinin usulüne uygun toplu kullanma talebini işverenin kabulü zorunludur.

Yeni iş arama izni vermeyen veya eksik kullandıran işveren, o süreye ait ücreti işçiye

ödemekle yükümlüdür.

İşveren yeni iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırması durumunda ise, işçinin çalışma

karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı ödemesi

gerekmektedir.

Yeni iş arama izni konusunda 4857 sayılı İş Kanunu ile özel bir yaptırımın getirilmesi

nedeniyle, mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun uygulandığı dönemde söz konusu hükme aykırılığın

bağlandığı idari yaptırım da kaldırılmıştır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 4 / 4