İşçinin Ücret Alacağının Ücret Garanti Fonu Tarafından Ödenmesi

İŞÇİNİN ÜCRET ALACAĞININ ÜCRET GARANTİ FONU TARAFINDAN ÖDENMESİ

1. GİRİŞ

4447 Sayılı Işsizlik Sigortası Kanunu’nun Ek 1 inci maddesi uyarınca Işsizlik Sigortası Fonu

kapsamında ayrı bir Ucret Garanti Fonu oluşturularak , sö z konusu dü zenleme kapsamındaki işçilerin

ü cret alacaklarının ö denmesinin gü vence altına alınması amaçlanmıştır.

Ucret Garanti Fonu, işverenin ö deme haczine dü şmesi sebebiyle ü cretini alamayan ve bazı şartları

sağ layan işçilerin, belirli bir sü re ile sınırlı olmak ü zere ü cretlerinin ö denmesi için kurulmuştur.

Ucret Garanti Fonu’nun oluşumu ve uygulanmasına ilişkin esaslar ise çıkarılan “Ucret Garanti

Fonu Yö netmeliğ i”nde dü zenlenmiştir.

2. ÜCRET GARANTİ FONU

“Işverenin Odeme Aczine Dü şmesi” başlığ ını taşıyan 4447 Sayılı Işsizlik Sigortası Kanunu’nun Ek

1 inci maddesi ve Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i hü kü mleri uyarınca “Ucret Garanti Fonu”, 4447 sayılı

Kanuna gö re sigortalı sayılan kişileri hizmet akdine tabi olarak çalıştıran işverenin; konkordato ilan

etmesi, işveren için aciz vesikası alınması, i lası, i lasın ertelenmesi nedenleri ile işverenin ö deme

gü çlü ğ ü ne dü ştü ğ ü hallerde geçerli olmak ü zere, işçilerin iş ilişkisinden kaynaklanan 3 aylık

ö denmeyen ü cret alacaklarını karşılamak amacı ile Işsizlik Sigortası Fonu kapsamında oluşturulmuş

olan fondur.

4447 Sayılı Işsizlik Sigortası Kanunu’nun Ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrası ve Ucret Garanti Fonu

Yö netmeliğ i’nin 6 ncı maddesi uyarınca, Ucret Garanti Fonu’nun kaynakları, işverenler tarafından

işsizlik sigortası primi olarak yapılan ö demelerin yıllık toplamının %1’i ile bu primlerin

değ erlendirilmesinden elde edilen kazançlardır.

Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i’nin 7 nci maddesi uyarınca, Ucret Garanti Fonu’nun giderleri ise

ü cret alacağ ı ve bu alacağ ın ö denebilmesine yö nelik yö netim kurulu kararı ile yapılan diğ er

harcamalardan oluşur.

3. ÜCRET GARANTİ FONU’NDAN YARARLANMA KOŞULLARI

4447 Sayılı Işsizlik Sigortası Kanunu’nun Ek 1 inci maddesi ve Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i

hü kü mlerine gö re ü cret garanti fonundan yararlanabilmek için, işverenin ö deme gü çlü ğ üne dü şmesi,

işçinin 4447 sayılı Kanun kapsamında aynı işyerinde en az bir gü n sü reyle çalışmış olması, alacağ ın

zamanaşımına uğ ramamış ü cret alacağ ı olması ve fondan yararlanmak için başvuruda bulunması

gerekmektedir.

3.1. İŞVERENİN ÖDEME GÜÇLÜĞÜNE DÜŞMESİ

Işçi, işverenin aşağ ıda belirtilen ö deme gü çlü ğ ü ne dü ştü ğ ü hallerde Ucret Garanti Fonu’ndan

yararlanabilir.

Buna gö re;

a) Işveren için aciz vesikası alınması,

b) Işverenin konkordato ilan etmesi,

c) Işverenin i lası veya i lasının ertelenmesi,

Sayfa 1 / 5

sebepleriyle ö deme gü çlü ğ üne dü ştü ğ ü hallerde, işçi ü cret alacaklarının ö denmesi için Ucret Garanti

Fonu’na başvurabilir.

Işçinin ü cretinin ö denmemesi bu sebeplerden birine dayanmıyorsa, işçi Ucret Garanti Fonu’na

başvuramaz.1

3.2. 4447 SAYILI KANUN KAPSAMINDA EN AZ BİR GÜN ÇALIŞMIŞ OLMA

4447 sayılı Işsizlik Sigortası Kanunu kapsamında sigortalı sayılan herkes Ucret Garanti Fonu’na

dahildir.

Işçinin işverenin ö deme aczine/gü çlü ğ üne dü şmesinden ö nceki son bir yıl içinde aynı işyerinde

4447 sayılı Işsizlik Sigortası Kanunu kapsamında en az bir gü n sü reyle çalışmış olması şarttır.

4447 sayılı Işsizlik Sigortası Kanunu’nun 46 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Bu Kanun,

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci

fıkrasının (a) bendi ile ikinci fıkrası kapsamında olanlardan bir hizmet akdine dayalı olarak

çalışan sigortalıları, 4857 sayılı Kanuna gö re kısmi sü reli iş sö zleşmesi ile çalışanlardan 5510 sayılı

Kanunun 52 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında işsizlik sigortası primi ö deyen isteğ e bağ lı

sigortalılar ile aynı Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamındaki sigortalıları ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar

Kanununun geçici 20 nci maddesinde açıklanan sandıklara tabi sigortalıları kapsar.

Ucret Garanti Fonu’ndan, yalnızca 4857 sayılı Iş Kanunu’na tabi işçiler değ il, Deniz Iş Kanunu,

Basın Iş Kanunu ile Tü rk Borçlar Kanunu’na tabi işçiler de yararlanır.

Ücret Garanti Fonu Yönetmeliği’nin 4/d maddesi uyarınca, ödeme güçlüğüne düşme

tarihi; i las, i lasın ertelenmesi ve konkordato kararının verildiği tarihi veya aciz vesikası

alınması durumunda belge tarihini ifade etmektedir.

İşçinin yukarıda belirtilen hüküm uyarınca, bu tarihlerden geriye doğru bir yıl içerisinde

aynı işyerinde 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nu hükümleri uyarınca bir gün çalışmış

olması gerekmektedir.

Buna karşın, Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i’nin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca,

ö deme gü çlü ğ ü nü n belirlendiğ i davalar ile ü cret alacağ ının tespit edildiğ i davalarda, davanın açıldığ ı

tarih ile karar tarihi arasında geçen sü reler son bir yıllık sü renin hesabında dikkate alınmaz.

Burada önemli olan husus, iilen ödeme güçlüğüne düşmekten çok, bu ödeme güçlüğünün

belgelenmesidir.

3.3. ÜCRET ALACAĞININ ZAMANAŞIMINA UĞRAMAMIŞ OLMASI

4447 Sayılı Kanun ve Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i uyarınca Ucret Garanti Fonu, yalnızca ü cret

alacaklarını garanti altına almıştır.

Işverenin ö deme gü çlü ğ ü ne dü şmesi halinde işçi, ancak ü cret alacakları için Ucret Garanti

Fonu’na başvurabilir.

1

Ömer Ekmekçi, Esra Yiğit, Bireysel İş Hukuku Dersleri, 3. Baskı, Onikilevha,İstanbul 2021, sayfa, 294

Sayfa 2 / 5

Işçinin Ucret Garanti Fonundan yararlanabilmesi için, başvuru tarihi itibariyle ü cret alacağ ının

zamanaşımına uğ ramamış olması gerekir.

3.4. KURUMA BAŞVURMA ZORUNLULUĞU

Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i’nin 8 inci maddesi uyarınca, Kurum tarafından ücret alacağının

ödenebilmesi için iş sözleşmesinin devam edip edilmediğine bakılmaksızın;

a) İşveren hakkında aciz vesikası alınması durumunda, icra dairesinden alınan aciz vesikası

veya İcra ve İflas Kanunu’nun 105 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca alınacak hacze kabil

mal bulunmadığına ilişkin haciz tutanağı ve işveren tarafından düzenlenen işçi alacak belgesi;

b) İşverenin iflası durumunda, mahkemece verilen iflas kararı veya İcra ve İflas Kanunu’nun

166 ncı maddesi uyarınca iflas kararının ilan edildiğini gösteren belge ve iflas dairesi veya iflas

idaresi tarafından onaylanan işçi alacak belgesi,

c) İşverenin iflasının ertelenmesi durumunda, mahkemece verilen iflasın ertelenmesi kararı

veya İcra ve İflas Kanununun 166 ncı maddesi uyarınca iflasın ertelenmesinin ilan edildiğini

gösteren belge ve kayyım tarafından onaylanan işçi alacak belgesi,

d) İşveren hakkında konkordato ilan edilmesi durumunda, mahkemece verilen kesin mühlet

kararı veya İcra ve İflas Kanununun 288 inci maddesi uyarınca kesin mühlet kararının ilan

edildiğini gösteren belge ve konkordato komiseri tarafından onaylanan işçi alacak belgesi,

ile birlikte işçinin Türkiye İş Kurumu’na mücbir sebepler dışında şahsen başvurması gerekir.

İşçinin Ücret Garanti Fonundan yararlanması için yapacağı başvuru bir süreye bağlı değildir.

4. FONDAN KARŞILANACAK ÜCRET ALACAĞININ MİKTAR VE SÜRESİNE İLİŞKİN SINIRLAMALAR

4447 Sayılı Kanun ve Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i uyarınca, Ucret Garanti Fonu tarafından

işçinin karşılanacak ü cret alacağ ına ilişkin miktar ve sü re yö nü nden bazı sınırlamalar getirilmiştir.

4.1. İŞÇİYE FONDAN TEMEL ÜCRETİN ÖDENMESİ

4447 sayılı Kanun’un Ek 1 inci maddesi uyarınca işçiye Ucret Garanti Fonundan yapılacak ö deme

temel ü cret ü zerinden yapılır.

Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i’ nin 4/g maddesi uyarınca temel ücret; İşçinin 5510 sayılı Sosyal

Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (1)

numaralı alt bendi gereğince sigorta primine esas tutulan kazancı üzerinden hesaplanan net ücreti

ifade etmektedir.

Sayfa 3 / 5

Ücret Garanti Fonundan yapılan ücret ödemeleri temel ve net ücret üzerinden yapılır.

Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i’ nin 9 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Kurumca formatı

belirlenen İşçi Alacak Belgesi, işverenin ödeme güçlüğüne düştüğü tarihten önceki ücret alacaklarına

ilişkin olmalıdır. İşçi Alacak Belgesi ile net ücretin bildirilmesi esastır.

Ücret alacağının tespitinde işverene ulaşılamaması halinde, ücret alacağını dönem ve miktar

itibarıyla belirten kesinleşmiş mahkeme kararı veya icra müdürlüğünce düzenlenmiş ödeme emri,

başvuru sahiplerince Kuruma ibraz edildiği takdirde İşçi Alacak Belgesi yerine geçer.

Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i’ nin 9 uncu maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca; Sosyal Güvenlik

Kurumuna prim bildirimi yapılmış olan ve çalışılmadan hak kazanılan ulusal bayram, genel tatil, hafta

tatili ve ücretli izin karşılığı ücret alacakları ile fazla mesai ücret alacaklarından talep edilen aya ilişkin

olan miktarı Fon kapsamında değerlendirilir.

Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i’ nin 9 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca; hizmet

akdinde ücretin döviz cinsinden belirlendiği durumlarda işçinin ücret alacağının olduğu dönemin son

gününde Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından belirlenen efektif döviz satış kuru esas

alınarak Kurum tarafından ödeme yapılır.

4.2. FONDAN ÖDENECEK ÜCRET SGK GÜNLÜK KAZANÇ ÜST SINIRINA TABİDİR

Işçiye Ucret Garanti Fonundan yapılacak ü cret ö demesi miktar olarak bir ü st sınıra tabidir.

Sö z konusu Kanun ve ilgili Yö netmelik uyarınca, işçiye Fon’dan ö denecek olan bir gü nlü k ü cret

alacağ ı, 5510 sayılı Kanun’un 82 nci maddesine gö re belirlenen gü nlü k kazanç ü st sınırını aşamaz.

Buna gö re, işçinin fondan alacağ ı bir gü nlü k ü cret, en fazla asgari ü cretin bir gü nlü k tutarının 7,5

katı olabilir.

Sosyal Gü venlik Sö zleşmesi olmayan ü lkelerde iş ü stlenen işverenlerce yurt dışındaki

işyerlerinde çalıştırılmak ü zere gö tü rü len Tü rk işçileri için gü nlü k ü st sınır, gü nlü k asgari ü cretin ü ç

katıdır. 2

4.3. FON KAYNAKLARIYLA SINIRLI ÜCRET ÖDEMESİ YAPILMASI

Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i’nin 9 uncu maddesinin beşinci fırkası uyarınca Ucret Garanti

Fonu kapsamında yapılacak ödemeler, Fon kaynaklarıyla sınırlıdır.

Fon kaynakları sona erdiğinde; Ücret Garanti Fonu da ödeme yapamayacaktır. Ödemeler,

Kuruma başvuru sırasına göre yapılır.

2

Ömer Ekmekçi, Esra Yiğit, Bireysel İş Hukuku Dersleri, 3. Baskı, Onikilevha,İstanbul 2021, sayfa, 297

Sayfa 4 / 5

4.4. FONDAN KARŞILANACAK ÜCRETTE SÜRE SINIRLAMASI VE ÖDEMENİN YAPILMASI

Işçinin Ucret Garanti Fonu’ndan karşılanacak ü creti, işverenin ö deme gü çlü ğ üne dü şmesinden

ö nceki en fazla ü ç aylık ü cretidir.

Ucret Garanti Fonu’ndan karşılanacak olan ü ç aylık ü cret, işverenin ö deme gü çlü ğ ünden ö nceki

herhangi bir dö neme ait olabilir. Ucretin son ü ç aya ait olması gerekmez.3

Ücret alacağı, işçinin Kuruma başvuru tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenir. Ödemeler PTT

aracılığıyla yapılır.

Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i’ nin 10 uncu maddesi uyarınca, ü cret alacağının Fondan

ödenmesi halinde; aciz vesikası alınmasında icra dairesine, konkordato ilanında konkordato

komiserine, iflasta iflas idaresine veya iflas masasına, iflasın ertelenmesinde kayyıma ve tüm

ödemelerde işverenin bağlı olduğu vergi dairesine yazılı olarak bildirilir.

Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i’ nin 9 uncu maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, aynı işverenle

olan iş ilişkilerinde İcra ve İflas Kanunu’nun 105 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında aciz

vesikası hükmündeki haciz tutanağına dayanılarak Fondan bir kez yararlanılabilir.

Bununla birlikte, bir işveren nezdinde çalışırken fondan yararlanan işçinin, daha sonra başka bir

işveren nezdinde çalışırken fondan tekrar yararlanması da mümkündür. Yeter ki şartlar sağlanmış

olsun. 4

5. KURUMUN İŞVEREN VE İŞÇİYE RÜCU

Ucret Garanti Fonu Yö netmeliğ i’ nin 9 uncu maddesinin altıncı bendi uyarınca, işçi veya işverenin

kasıt veya kusurundan kaynaklandığı belirlenen fazla veya yersiz ödemeler yasal faizi ile birlikte

ilgililerden Kurumca tahsil edilir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

3

4

A.g.e. s.298

A.g.e.s.298

Sayfa 5 / 5