İlk Sigortalık Tescil Tarihi 08/09/1999 Öncesi ya da Sonrası Olan Sigortalıların İstifa Etmeleri Halinde Kıdem Tazminatı Hakları

İLK SİGORTALIK TESCİL TARİHİ 08/09/1999 ÖNCESİ YA DA SONRASI OLAN

SİGORTALILARIN İSTİFA ETMELERİ HALİNDE KIDEM TAZMİNATI HAKLARI

1. EMEKLİLİK NEDENİYLE KIDEM TAZMİNATI HAKKI

Kıdem tazminatı, işçinin işyerindeki toplam hizmet süresi dikkate alınarak her hizmet yılı

için 30 günlük ücreti tutarında, son brüt ücreti üzerinden hesaplanarak işçiye veya kanuni

mirasçılarına ödenen tazminattır. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme

yapılmaktadır. Ayrıca kıdem tazminatına esas olacak ücretin hesabında ilgili brüt ücrete

ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan

menfaatler de göz önünde tutulur.

Kıdem tazminatına hak kazanma koşullarından birisi de işçinin emeklilik/yaşlılık aylığı

bağlanmasına hak kazanmasıdır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 120 nci maddesinde yapılan yollama ile halen yürürlükte bulunan

1475 sayılı İş Kanunu’nun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının dördüncü bendine göre, işçinin

iş sözleşmesini yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla

feshetmesi halinde kıdem tazminatı hakkı doğar.

Aynı maddenin 4 üncü fıkrasına göre işçinin yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut

toptan ödeme almak amacının olması yeterli değildir. İşçinin m.14/f.1-4 hükmünden

faydalanabilmesi için aylık veya toptan ödemeye hak kazanmış bulunduğunu ve kendisine aylık

bağlanması veya toptan ödeme yapılması için yaşlılık sigortası bakımından bağlı bulunduğu

kuruma veya sandığa müracaat etmiş olduğunu belgelemesi şarttır. İşçinin ölümü halinde bu

şart aranmaz.

1475 Sayılı Kanun’un 14 üncü maddesinin beşinci fıkrasında; “506 Sayılı Kanunun 60 ncı

maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında

kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması

için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile

işten ayrılmaları nedeniyle, işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı

süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı

ödenmesi,” öngörülmüştür.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 106 ncı maddesinin

birinci fıkrası uyarınca, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak,

506 sayılı kanunun geçici 81’inci maddesi saklı tutulmuştur.

Sayfa 1 / 5

1475 sayılı İş Kanunu’nun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının dördüncü bendine göre, 506

sayılı Kanunun geçici 81 inci maddesinde öngörülen, yaş koşulları aranmaksızın, bu maddedeki

sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayan işçi, kendi isteğiyle iş sözleşmesini

feshederse kıdem tazminatına hak kazanır. İşçi bildirmiş olduğu fesih sebebiyle bağlıdır. Bu

nedenle işçi, iş sözleşmesini bu hükme dayanarak feshettiği yönündeki irade beyanını yazılı

olarak ortaya koymalıdır.

İşverenin işçiye bu nedenle kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü fesih tarihinden geriye

gitmemek kaydıyla başvuru belgesinin işverene verildiği tarihten itibaren başlar.

2. EYT (EMEKLİLİKTE YAŞA TAKILANLAR) İLE İLGİLİ OLARAK YAPILAN YASAL

DÜZENLEME

Kamuoyunda EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) olarak bilinen çalışanların sorununun

çözülmesi için 01.03.2023 tarihinde yasama organı tarafından bir düzenleme yapılmış ve söz

konusu yasal düzenleme 03.03.2023 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanan 7438 sayılı Kanun

ile yürürlüğe girmiştir. Bu yasal düzenleme ile 5510 sayılı SSKGSSK ‘na geçici 95 inci madde

eklenmiştir.

5510 sayılı Kanunun geçici 95 ini maddesinin birinci fıkrasında; “Bu maddenin yürürlük

tarihinden sonra aylık bağlanması için talepte bulunanlardan 506 sayılı Kanunun geçici 81 inci

maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi, 1479 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinin ikinci

fıkrası, 2925 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi ve 5434 sayılı

Kanunun geçici 205 inci maddesi hükümlerine göre yaşlılık veya emekli aylığı bağlanacak

olanlar, söz konusu hükümlerde yaş dışındaki diğer şartları taşımaları halinde yaşlılık veya

emekli aylığından yararlanırlar. Bu fıkra esas alınarak geriye dönük herhangi bir ödeme

yapılmaz ve geriye dönük hak talep edilemez.” düzenlemesi yapılmıştır.

Geçici 95 inci madde uyarınca, 08.09.1999 tarihinden önce ilk defa sigortalı sayılanların yaş

dışındaki sigortalılık süresi ve prim gün sayısı şartlarını taşımaları halinde yaşlılık veya emekli

aylığına hak kazanacakları düzenlenmiştir.

Buna göre söz konusu yasal düzenleme ile sigorta başlangıcı/tescili 08.09.1999 tarihinden

önce olan erkeklerin 25 yıl, kadınların ise 20 yıl çalışmasının ve işe başlama tarihine göre 5000

ile 5975 gün arasında değişen prim gününü tamamlamasının ardından yaşlılık veya emekli

aylığına hak kazanmaları öngörülmüştür. Bu koşulları sağlayarak yaşlılık veya emeklilik aylığı

bağlanmasını hak eden sigortalılar/işçiler kıdem tazminatı ödenmesine hak kazanacaklardır.

Emekliliğe hak kazanan çalışanların, bu düzenlemeden faydalanabilmeleri için çalıştıkları

işyerinden emeklilik nedeniyle ayrılmaları gerekmektedir.

Bu durumda işçinin/çalışanın ayrıca bir ihbar tazminatı ödemesi veya işverene ihbar öneli

tanıması zorunluluğu bulunmamaktadır.

Sayfa 2 / 5

3. İLK SİGORTALILIK TESCİL TARİHİNİN 08.09.1999 TARİHİ ÖNCESİ YA DA SONRASINDA

YAPILMIŞ OLMASINA GÖRE SİGORTALININ KIDEM TAZMİNATINA HAK KAZANMASI

Sosyal Güvenlik Mevzuatı açısından emeklilik aylığı ya da yaşlılık aylığına hak kazanılması

yönünden sigortalının ilk işe giriş tarihinin 08.09.1999 öncesi ve sonrası olması durumuna göre

koşullar değişmektedir.

A. İlk Sigortalılık Tescil Tarihi 08.09.1999(Dahil) Tarihinden Önce Olan Bir İşçi İçin;

506 sayılı Kanunun, Geçici 81 inci maddesinin c bendine göre; 4759 sayılı Kanunla

23.05.2002 tarihinden geçerli olmak üzere, 15 yıl + 50/55 yaş + 3600 gün koşuluna göre yaşlılık

aylığına hak kazanma koşulları sigortalılık sürelerinin tespiti bakımından 23.05.2002 tarihi

esas alınarak belirlenecek olup, bu tarihten sonra emekli olacaklar için 15 yıl, 3600 gün ve

50/55 yaş şartlarını yerine getirecekleri tarihe göre kademeli geçiş süreci öngörülmüştür.

Buna göre, ilk sigorta işe giriş tarihi 08.09.1999 ve öncesi olan kadın ve erkek sigortalılar yaş

koşulunu gözetmeksizin 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları

primi ödeme şartlarını yerine getirmiş olduklarında, çalıştıkları işyerinde bir yıllık süreyi

tamamladıktan sonra iş sözleşmelerini sona erdirmeleri halinde kıdem tazminatını talep

edebilmektedir.

7438 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanuna eklenen Geçici 95 inci maddeyle kamuoyunda EYT’

li olarak tanımlanan çalışanlara, ilk sigorta tescilleri 08.09.1999 tarihinden önce yapılmış

olmaları koşulu ve yaş şartı aranmaksızın belirlenmiş olan prim gün sayısı ve çalışma yılını

doldurmuş olmaları şartıyla emeklilik/yaşlılık aylığı bağlanması hakkı tanınmıştır.

5510 sayılı Kanunun geçici 95 inci maddesi; “Bu maddenin yürürlük tarihinden sonra aylık

bağlanması için talepte bulunanlardan 506 sayılı Kanunun geçici 81 inci maddesinin birinci

fıkrasının (B) bendi, 1479 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2925 sayılı

Kanunun geçici 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi ve 5434 sayılı Kanunun geçici 205

inci maddesi hükümlerine göre yaşlılık veya emekli aylığı bağlanacak olanlar, söz konusu

hükümlerde yaş dışındaki diğer şartları taşımaları halinde yaşlılık veya emekli aylığından

yararlanırlar. Bu fıkra esas alınarak geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz ve geriye dönük

hak talep edilemez.” şeklinde düzenlenmiştir.

Buna göre, söz konusu kişilerin/çalışanların, sigorta başlangıçlarının/tescillerinin

08.09.1999 tarihinden önce olması; erkeklerin 25 yıl, kadınların ise 20 yıl çalışması ile

işe başlama tarihine göre yaş şartı aranmaksızın 5000 ile 5975 gün arasında değişen

prim gününü tamamlamaları ardından yaşlılık aylığı bağlanması/ emekli olmaları söz

konusu olacaktır.

Sayfa 3 / 5

Bu şartları sağlayan sigortalılara çalıştıkları işyerinde bir yıllık süreyi tamamladıktan

sonra iş sözleşmelerini emeklilik aylığı /yaşlılık aylığı almak amacıyla sona erdirmeleri

halinde yine İş Kanunu hükmü uyarınca kıdem tazminatını talep edebileceklerdir.

B. İlk Sigortalılık Tescil Tarihi 08.09.1999 Tarihinden Sonra Olan Bir İşçi İçin;

Bilindiği üzere, 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 prim gününü doldurma durumu,

08.09.1999 ve öncesi ilk sigortalılık girişi olan kişiler için geçerlidir.

4447 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanunun 60 ncı maddesinin (A) fıkrasındaki yaşlılık aylığına

hak kazanma seçenekleri üçten ikiye indirilerek, 8/9/1999 (hariç) tarihinden sonra ilk defa

sigortalı olarak çalışmaya başlayanların yaşlılık aylığından yararlanabilmesi için;

- Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması ve en az 7000 prim gün koşulunu

tamamlaması

- Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması, 25 yıl sigortalılık süresi bulunması ve en

az 4500 gün sigorta primi ödemiş olmak,

seçeneklerinden birinin yerine getirilmesi öngörülmüştür.

Bu yasal hükme göre, 08.09.1999 tarihi ile 30.04.2008 tarihi arasında ilk sigorta girişi

olanlarında, yaş dışında diğer koşulları tamamlama durumuna bağlı olarak kıdem tazminatını

talep etme hakları oluşmaktadır.

İlgili yasal hükümde belirtilen koşullara göre, kadın veya erkek sigortalılar yaş şartını göz

önünde bulundurmaksızın 7000 gün sigorta primi ya da 25 yıl sigortalılık süresi ve en az 4500

gün sigorta primi bulunması şartıyla, çalıştıkları işyerinde en az bir yıllık süreyi tamamladıktan

sonra kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilme imkanı sağlanmıştır.

Bu koşullar çerçevesinde, Sosyal Güvenlik Mevzuatı açısından ilk sigorta giriş tarihi

08.09.1999 sonrası olan sigortalılar, ilk sigorta giriş tarihine göre 18.02.2019 tarihinden

itibaren (08.09.1999 tarihinden itibaren 7000 sigorta prim gününün sağlanabileceği en

erken tarih) en az bir yıldır çalıştıkları işyerinden kendi istekleri ile ayrılmaları halinde

kıdem tazminatı almaya hak kazanabileceklerdir.

Sayfa 4 / 5

4. SONUÇ

Yukarıdaki yasal düzenlemeler çerçevesinde sonuç olarak;

506 sayılı Kanunun geçici 81 inci maddesi c bendine göre; ilk sigorta işe giriş tarihi

08/09/1999 ve öncesi olan kadın ve erkek sigortalılar yaş koşulunu gözetmeksizin 15 yıl

sigortalılık ve 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödeme şartlarını yerine

getirmiş olduklarında, çalıştıkları işyerinde bir yıllık süreyi tamamladıktan sonra iş

sözleşmelerini sona erdirmeleri halinde kıdem tazminatını talep edebileceklerdir.

03.03.2023 tarih ve 7438 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 95 inci

maddeyle; “Bu maddenin yürürlük tarihinden sonra aylık bağlanması için talepte

bulunanlardan 506 sayılı Kanunun geçici 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi, 1479

sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2925 sayılı Kanunun geçici 2 nci

maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi ve 5434 sayılı Kanunun geçici 205 inci maddesi

hükümlerine göre yaşlılık veya emekli aylığı bağlanacak olanlar, söz konusu hükümlerde yaş

dışındaki diğer şartları taşımaları halinde yaşlılık veya emekli aylığından yararlanırlar. Bu fıkra

esas alınarak geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz ve geriye dönük hak talep edilemez.”

düzenlemesi yapılmıştır.

Buna göre, EYT’li olarak tanımlanan çalışanlar da sigorta başlangıç tarihinin 08.09.1999

tarihinden önce olması; erkeklerin 25 yıl, kadınların ise 20 yıl çalışması ile yaş şartı

aranmaksızın işe başlama tarihine göre 5000 ile 5975 gün arasında değişen prim gününü

tamamlamaları ardından yaşlılık aylığı bağlanması/emekli olmaları söz konusu olacaktır. Bu

şartları sağlayan sigortalılar çalıştıkları işyerinde bir yıllık süreyi tamamladıktan sonra iş

sözleşmelerini sona erdirmeleri halinde yine İş Kanunu hükmü uyarınca kıdem tazminatını

talep edebileceklerdir.

506 Sayılı Kanunun 60’ncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt

bentlerinde belirtilen yasal hükümler çerçevesinde, 08.09.1999 ile 30.04.2008 tarihleri

arasında ilk sigorta giriş tarihi olanlardan asgari 7000 sigorta primi gününü

(18/02/2019 en erken tarih) ya da 25 yıldan beri sigortalı olup ve en az 4500 prim

gününü dolduranların da (08/09/2024 en erken tarih) 1475 Sayılı Kanun’un 14 üncü

maddesinin beşinci fıkrası çerçevesinde kıdem tazminatına hak kazanacağından, bu

kapsamdaki çalışanların yukarıda belirtilen şartları sağlamaları halinde yapacakları

başvurularının da işverenler tarafından dikkate alınması gerekmektedir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU EKİBİ

Sayfa 5 / 5