İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Hükümleri Uyarınca İşyerinde İşin Durdurulması

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU HÜKÜMLERİ UYARINCA İŞYERİNDE İŞİN

DURDURULMASI

1. İŞİN DURDURULMASI

İşin durdurulması İş Sağlığı ve Güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmeyen işverene karşı

uygulanan kamusal bir yaptırımdır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bu konuda yaptırım olarak yalnızca işin durdurulmasını

düzenlemiştir. İşyerinin kapatılması düzenleme konusu yapılmamıştır.

Bu makalenin konusunu 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İşyerlerinde İşin

Durdurulmasına Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde işin durdurulmasının incelenmesi

oluşturmaktadır.

2. İŞYERİNDE İŞİN DURDURULMASI KOŞULLARI

2.1. İŞYERİNDE HAYATİ BİR TEHLİKENİN VARLIĞI VE BELİRLİ İŞYERLERİNDE RİSK

DEĞERLENDİRMESİ YAPILMAMIŞ OLMASI

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 25 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca,

işyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar

için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde; bu tehlike giderilinceye kadar, hayati

tehlikenin niteliği ve bu tehlikeden doğabilecek riskin etkileyebileceği alan ile çalışanlar dikkate

alınarak, işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş durdurulur.

Ayrıca yine tehlike hayati nitelik taşımaması da çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı

işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği

işyerlerinde, risk değerlendirmesi yapılmamış olması durumunda iş durdurulur.

İşin durdurulmasının ilk koşulu, işyerinde işçilerin hayatı için tehlikeli olan bir hususun

saptanmasıdır.

Bu yaptırımın uygulanabilmesi için örneğin makine koruyucusunun bulunmaması, buhar

kazanının her an patlayabilecek durumda olması, metan gazının yüksekliği nedeniyle grizu patlaması

olasılığının bulunması vb. işçilerin yaşamına mal olabilecek önemli bir iş güvenliği tehlikesinin varlığı

gerekir. Burada işin durdurulması yaptırımının uygulanabilmesi için tehlikenin yakın olması gerekli

değildir.1

İşçiye çalışmaktan kaçınma hakkı saglayan İSGK madde 13’teki duzenlemeden farklı olarak,işin

durdurulması yaptırımının uygulanabilmesi için tehlikenin yakın olması gerekli degildir.( Sarper Suzek,İş

Hukuku,Beta Yayınları 13 Baskı, sayfa 972)

1

Sayfa 1 / 7

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 25 inci maddesinin 7 inci fıkrası uyarınca çok

tehlikeli sınıfta yer alan ve ihale ile alınan işlerde; teknolojik gelişme, iş gücü kapasitesinin artırılması,

üretim metotlarında yenilik gibi bir kısım unsurlar sağlanmadan üretim ve/veya imalat planlarına, iş

programlarına aykırı hareket edilerek üretim zorlaması nedeniyle hayati tehlike oluşturacak şekilde

çalışma biçimleri, işin durdurulma sebebi sayılır.

Yukarıda belirtilen düzenleme uyarınca, çok tehlikeli sınıfta yer alan ve ihale ile alınan işlerde

üretim zorlaması nedeniyle hayati tehlike oluşturacak şekilde çalışma halinde de aynı yaptırım

uygulanır.

2.2. İŞYERİNDE İŞİN DURDURULMASINA YÖNELİK OLARAK İŞ MÜFETTİŞLERİNDEN OLUŞAN

HEYET KARARI ALINMASI

İş sağlığı ve güvenliği yönünden teftişe yetkili müfettiş tarafından işyerinde hayati tehlikenin

varlığı veya işyerinin çok tehlikeli sınıfta yer almasına karşın risk değerlendirmesinin yapılmadığının

saptanması halinde durumu belirtir bir rapor düzenlenir ve en geç tespitin yapıldığı tarihin ertesi günü

ilgili heyete verilmek üzere Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına gönderilir.

Raporda, durdurmayı gerektiren hususlara, alınması gereken tedbirlerin niteliğine ve yapılması

gereken diğer iş ve işlemlere ayrıntılı olarak yer verilir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 25 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca,

Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından görevlendirilen iş sağlığı ve güvenliği bakımından teftişe

yetkili 3 iş müfettişinden oluşan heyet, iş sağlığı ve güvenliği bakımından teftişe yetkili iş müfettişinin

tespiti üzerine gerekli incelemeleri yaparak, tespit tarihinden itibaren 2 gün içerisinde işin

durdurulmasına karar verebilir. 2

Heyetin işyerinin bir bölümünde veya tamamında işin durdurulması kararı vermesi

halinde karar, ilgili valiliğe ve işyeri dosyasının bulunduğu il müdürlüğüne 1 gün içinde gönderilir.3

Heyetin işin durdurulmaması yönünde karar vermesi halinde rapor işleme konulmaz ve

Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına iletilir.

2

Heyet, kendisine intikal eden raporlar üzerinde gerekli incelemeyi yapar ve kararını, müfettişin tespit tarihinden itibaren

2 gün içerisinde verir. Kararlar oy çokluğuyla alınır ve heyetçe imzalanır. Heyet, raporda belirtilen hususlara katılmadığı

durumlarda kararını, gerekçeleriyle birlikte yazar. Heyet, gerekli görüldüğü takdirde, karara konu işyerinde inceleme

yapabilir. İşyerinin açılmasına yönelik taleplere ilişkin düzenlenen raporlar ile işverenin mühürlerin geçici olarak

sökülmesi taleplerinin değerlendirilmesi heyet tarafından yapılır. (Yönetmelik madde 6)

3

İSGK 25/1’de hayati tehlikenin niteiligi ve bu tehlikeden dogabilecek riskin etkileyebilecegi alan ile çalışanlar dikkate

alınarak ,işyerinin tamamında veya bir bolumunde işin durdurulacagı belirtilmiştir.Heyet bu olçuleri goz onunde tutarak

işyerinin sadece bir bolumunde işin durdurulmasına karar verebilir.Belirli bir tesisat,tertibat veya makine hayati tehlike

meydana gatiriyor ya da makinede gerekli koruyucu bulunmuyorsa,heyet sadece bunların işletilmekten alıkonulmasına

karar verebilir.Buna karşılık,işyerinin tumu iş saglıgı ve guvenligi yonunden tehlike arz ediyorsa,ornegin elektrik tesisatı

işyerinin butununde yangın tehlikesi yaratıyorsa iş tamamen durdurulur.(Sarper Suzek,İş Hukuku ,Beta Yayınları,13.Baskı

,sayfa 73)

Sayfa 2 / 7

Ancak tespit edilen hususun acil müdahaleyi gerektirmesi hâlinde; tespiti yapan iş müfettişi,

heyet tarafından karar alınıncaya kadar geçerli olmak kaydıyla işi durdurur.4

İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmeliğin 11 inci maddesi uyarınca, çalışanların

hayatı için tehlikeli olan husus, işin durdurulması kararının alınmasına kadar geçecek süre

beklenmeden tedbir alınmasını gerektirecek nitelikte bulunması veya maden işyerlerinde acil

durdurmayı gerektiren durumlara ilişkin olarak belirtilen hususların varlığının tespiti halinde teftişi

yapan müfettiş durumu Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına derhal bildirerek, heyet tarafından karar

alınıncaya kadar geçerli olmak kaydıyla işin durdurulmasını ilgili mülki idare amirinden talep eder. 5

Müfettiş tarafından durdurmaya gerekçe olan hususlar ile alınması gereken tedbirlerin niteliğini,

işyerinin fiziki ve teknik özellikleri ile yapılan işin niteliği doğrultusunda mühürlemenin usul ve

esaslarını belirten rapor düzenlenir.

Raporun birer örneği en geç teftiş tarihini takip eden gün içerisinde ilgili mülki idare amirine

verilir ve Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına gönderilir. Mülki idare amirince kolluk kuvvetleri

marifetiyle iş aynı gün, raporda belirtildiği şekilde, heyet tarafından karar alınıncaya kadar iş geçici

olarak durdurulur.

2.3. İŞYERİNDE MÜLKİ AMİR TARAFINDAN DURDURMA KARARININ UYGULANMASI VE İŞYERİNİN

MÜHÜRLENMESİ

İşin durdurulması kararı, mülki idare amiri tarafından kolluk kuvvetleri marifetiyle 24 saat

içinde yerine getirtilir.

İşin durdurulması kararında belirtildiği şekilde, işyerinin bir bölümü veya tamamında iş

durdurulur.

Durdurma kararına ilişkin mühürleme işlemi mülki idare amirinin emriyle kolluk kuvvetleri

marifetiyle gerçekleştirilir. Durumu belirleyen bir tutanak düzenlenir. Düzenlenen tutanağın bir

nüshası işyeri dosyasına konulmak üzere ilgili il müdürlüğüne gönderilir. Durdurmayla ilgili belgeler

il müdürlüğünde saklanır.

İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmeliğin 8 inci maddesi uyarınca, niteliği

bakımından sürekli olmasında teknik zorunluluk bulunan işlerin yürütüldüğü işyerlerinde alınacak

durdurma kararlarında; faaliyetin devamlılığını veya işyerinin güvenliğini sağlamak üzere ve

İŞİN ACİL DURDURULMASİNİ GEREKTİREN DURUMLAR 1) Maden işyerlerinde acil durdurmayı gerektiren durumlar

şunlardır: a) Yeraltı komur madenlerinde birinin durması halinde digerinin derhal-otomatik olarak çalışacak durumda

iki havalandırma grubunun bulunmaması. b) Yeraltı maden işyerlerinin hazırlık çalışmaları dışında en az iki yoldan yer

ustu baglantısı bulunmaması. c) Yeraltı komur madenlerinde havalandırma, su tahliyesi ve insan nakli için kullanılan

sistemlerin çalıştırılabilmesi için birbirinden bagımsız iki ayrı enerji kaynagının bulunmaması, birinin durması halinde

diger kaynagın otomatik olarak devreye girmemesi.(Yonetmelik Ek Madde 1)

5 Tespiti yapan iş müfettişinin işin durdurulmasına ilişkin yetkisi, heyet tarafından karar alınıncaya kadar geçerli olmak

kaydıyla söz konusudur. (H. Mollamahmutoğlu, M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Güncellenmiş 7.Baskı, Lykeıon Yayınları,

sayfa 1462)

4

Sayfa 3 / 7

mühürlerin geçici sökülmesi kararının uygulanmasına kadar, hiçbir surette üretim veya satış

yapmaksızın müfettişçe idari tedbir raporunda belirtilen işlerde çalışmasına izin verilir.

Söz konusu işyerinde uygulanacak durdurma kararı mühürleme yapılmadan tutanak

düzenlenerek yukarıda belirtilen şekliyle tatbik edilir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 25 inci maddesinin sekizinci fıkrası

uyarınca işyerinde durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekillerine

üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

2.4. DURDURMA KARARININ İŞ MÜFETTİŞLERİNDEN OLUŞAN HEYET TARAFINDAN KALDIRILMASI

İşin durdurulmasına sebep olan hususları yerine getiren işveren, durdurma kararının

kaldırılması için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş-Kur İl Müdürlüğüne yazılı talepte bulunur.

Durdurmaya sebep hususları gidermeye yonelik yapılan çalışmaları, alınan veya revize edilen iş

ekipmanlarına ait bilgi, belge ve yeterlilik sertifikalarını, tedbirlerin alındıgı bolgelerin fotograflarını

ve işyeri risk degerlendirmesini içeren bir dosya talebin ekinde, aynı zamanda bu dosyanın elektronik

ve benzeri ortama aktarılmış hali il mudurlugune sunulur.

İl müdürlüğü talebi aynı gün elektronik ve benzeri ortamda sunulan eklerle beraber Çalışma ve

Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına iletir. Ekinde yukarıda belirtilen dosya ve

belgeler bulunmayan başvurular ile il müdürlüğündeki dosyasında işyerinde durdurma ve mühürleme

işlemini belirten tutanak bulunmayan işyerlerine ilişkin başvurular işleme konulmaz ve il müdürlüğü

tarafından başvuru sahibine bildirilir.

İşverenin bildirimi üzerine müfettiş tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen raporda,

durdurma kararına neden olan hususların giderildiğinin belirtilmesi halinde, heyet tarafından işin

durdurulmasına ilişkin usuller çerçevesinde gerekli inceleme yapılır ve bildirimin yapıldığı tarihten

itibaren en geç 7 gün içerisinde işverenin talebi sonuçlandırılarak karar verilir.

Heyetin durdurmanın kaldırılmasına karar vermesi halinde karar, mülki idare amirine ve ilgili il

müdürlüğüne bildirilir. Mülki idare amirince söz konusu kararın gereği kendisine intikalinden itibaren

24 saat içerisinde kolluk kuvvetleri marifetiyle yerine getirtilir.

Müfettiş tarafından yapılan inceleme sonucunda durdurma kararına sebep olan hususların

giderilmediğinin tespit edilmesi halinde ise durdurma kararının devamı yönünde alınan karar, ilgili

raporla beraber işverene tebliğ edilmek ve işyeri dosyasında saklanmak üzere ilgili il müdürlüğüne

iletilir.

Sayfa 4 / 7

3. DURDURMA KARARI SEBEBİYLE MAHKEMEYE İTİRAZDA BULUNULMASI

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 25 inci maddesinin dördüncü fıkrası ve

Yönetmeliğin 12 inci maddesinde yer alan düzenleme uyarınca, durdurma kararına karşı işverenin

yerel iş mahkemesinde, bu kararın yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde itiraz hakkı

vardır.

İş mahkemesine itiraz işin durdurulması kararının uygulanmasını durdurmaz. Mahkeme itirazı

öncelikle görüşür ve 6 iş günü içinde karara bağlar. Kararlar kesindir. İş mahkemelerinin işin

durdurulması kararlarının kaldırılmasına dair kararları, uygulanmak üzere, il müdürlüğünce mülki

idare amirine intikal ettirilir. Mülki idare amirinin emriyle kolluk kuvvetleri marifetiyle işyeri açılır.

Duruma ilişkin tutanaklar il müdürlüğüne intikal ettirilerek işyeri dosyasında saklanır.

4. DURDURMA SÜRESİNCE İŞÇİLERİN ÜCRETLERİNİ ÖDEME VEYA EŞDEĞER BAŞKA BİR İŞ VERME

YÜKÜMLÜLÜĞÜ

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 25 inci maddesinin altıncı fıkrası ve İşyerlerinde

İşin Durdurulmasına Dair Yönetmeliğin 13 üncü maddesi uyarınca, işveren, işin durdurulması

sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle veya ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere

meslek veya durumlarına göre başka bir iş vermekle yükümlüdür.

İşin durdurulması halinde işveren, hukuken temerrüde düşmüş alacaklı olarak

değerlendirilmektedir. İşin durdurulması veya işyerinin kapatılması işverene haklı fesih imkânı

vermez.6

5.SONUÇ

İşin durdurulması İş Sağlığı ve Güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmeyen işverene karşı

uygulanan kamusal bir yaptırımdır.

İşin durdurulmasının süresi işyerindeki tehlikenin giderilmesiyle sınırlıdır.

İşyerinde işin durdurulması prosedürü 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 25 inci

maddesi ile İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelikte düzenlenmiştir.

Belirtilen yasal düzenlemeler uyarınca;

İşyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında

çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde; bu tehlike giderilinceye kadar,

hayati tehlikenin niteliği ve bu tehlikeden doğabilecek riskin etkileyebileceği alan ile çalışanlar dikkate

alınarak, işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş durdurulur.

6

H. Mollamahmutoğlu, M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Güncellenmiş 7.Baskı, Lykeıon Yayınları,

sayfa 1464, Dipnot 4387(Cengiz Urhanoğlu, İşin Durdurulması, s.1975)

Sayfa 5 / 7

Çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal, yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin

yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde, risk değerlendirmesi

yapılmadığının tespit edilmesi halinde iş durdurulur.

Çok tehlikeli sınıfta yer alan ve ihale ile alınan işlerde; teknolojik gelişme, iş gücü kapasitesinin

arttırılması, üretim metotlarında yenilik gibi bir kısım unsurlar sağlanmadan, üretim ve/veya imalat

planlarına, iş programlarına aykırı hareket edilerek üretim zorlaması nedeniyle hayati tehlike

oluşturacak şekilde çalışma biçimleri de işin durdurulma sebebi sayılır.

İş Müfettişi tarafından yapılan tespit üzerine işyerinde işin durdurulabilmesi için 3 iş sağlığı ve

güvenliği müfettişinden oluşan heyetin bu yönde karar alması gerekir.

Tespit edilen hususun acil müdahaleyi gerektirmesi halinde tespiti yapan iş müfettişi, bir heyet

teşkili ve kararını beklemeksizin de işin durdurulmasına karar verebilir.

İşin durdurulması tespitini yapan iş müfettişinin işin durdurulmasına ilişkin yetkisi, heyet

tarafından karar alınıncaya kadar geçerli olmak kaydıyla söz konusudur.

Durdurma kararı işyerinin bulunduğu mahallin mülki amiri tarafından yerine getirilir.

İşin durdurulmasını gerektiren hususlara yönelik tedbirleri alan işveren işin durdurulması

kararının kaldırılması için talebini Çalışma ve İş Kur İl Müdürlüğüne yazılı olarak bildirir.

Konu hakkında müfettiş tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen raporda, durdurma

kararına sebep olan hususların giderildiğinin belirtilmesi üzerine iş sağlığı ve güvenliği yönünden

teftişe yetkili iş müfettişlerinden oluşan heyet tarafından gerekli inceleme yapılır; heyet işin

durdurulması kararının kaldırılmasına karar verilirse, karar mülki idare amirine ve ilgili il

müdürlüğüne bildirilir. Mülki idare amirince işin durdurulması kararının kaldırılması yönündeki

kararın gereği kendisine intikalinden itibaren 24 saat içerisinde yerine getirilir.

İşyerinde durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekillerine 3 yıldan 5

yıla kadar hapis cezası verilir.

İşin durdurulması kararına karşı işveren yetkili iş mahkemesine itirazda bulunabilir. Mahkeme

itirazı öncelikle görüşür ve 6 işgünü içinde karara bağlar. Mahkemenin kararı kesindir.

Durdurma kararı yerine getirilmediği sürece işverenin itiraz hakkı ve buna bağlı olarak da itiraz

süresinin işlemesi söz konusu olmaz. İtiraz, işin durdurulması kararının uygulanmasını etkilemez.

İşveren, işin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle veya

ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir iş vermekle

yükümlüdür.

Sayfa 6 / 7

İşveren, işin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle veya

ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir iş vermekle

yükümlüdür.

İşyerinde işin durdurulması, üretimin sürekliliğini kesintiye uğratması ve yarattığı ekonomik

sonuçlar açısından işletmeler için ağır bir kamusal yaptırımdır. Ekonomik ile sosyal olanın tam

kesişme noktasında yer alan bu yaptırımın uygulanması objektif değerlendirmeyi gerektirmektedir. 7

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

7

Sarper Süzek,İş Hukuku,Beta Yayınları 13 Baskı, sayfa 972

Sayfa 7 / 7