Asgari İşçilik İncelemesinde İnşaat İşlerinin Maliyet Bedelinin Tespiti

ASGARİ İŞÇİLİK İNCELEMESİNDE İNŞAAT İŞLERİNİN MALİYET BEDELİNİN TESPİTİ

1. GİRİŞ

Kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar tarafından

ihale mevzuatına göre yaptırılan işlerden ve özel nitelikteki inşaat işlerinden dölayı bu işleri yapan işveren

tarafından yeterli işçilik bildirilmiş ölup ölmadıgı Sösyal Guvenlik Kurumunca araştırılır.

Makalemizde farklı dönemlerde asgari işçilik incelemesi yapılan inşaatlarda maliyet bedeli tespitinin nasıl

yapılacagı, sön degişiklikler ile Sösyal Sigörtalar İşlemleri Yönetmeligi, mulga 16-318 sayılı Genelge ve SGK

Sigörta Primleri Genel Mudurlugunce çıkarılan 04.02.2011 tarihli 2011/13 sayılı Genelge dikkate alınarak ele

alınacaktır.

2. ASGARİ İŞÇİLİK İNCELEMESİ YAPILAN İNŞAATLARDA MALİYET BEDELİNİN TESPİTİ

İnşaat suresince Vergi Usul Kanuna göre defter tutulması gerekmeyen inşaatlarda maliyet bedelinin

belirlenmesi metrekare birim maliyet uzerinden yapılırken, defter tutulması gereken inşaatlarda maliyet

bedelinin belirlenmesi; metrekare birim maliyet, defter maliyeti ve sözleşme tutarı dikkate alınarak

yapılmaktadır.

2.1. METREKARE BİRİM MALİYETİ ÜZERİNDEN HESAPLANAN TUTAR

İnşaatın ruhsatında yazılı yapı sınıf grubuna göre metrekare birim maliyet saptanmaktadır. Yapılacak

hesaplamada Çevre, Şehircilik ve İklim Degişikligi Bakanlıgınca tespit edilerek Resmi Gazete’de yayımlanan

birim maliyet bedelleri esas alınır.

İnşaatın başlangıç ve bitiş tarihleri dikkate alınarak hangi birim metrekare maliyet bedelinin kullanılacagı

söru işareti öluşturmaktadır. 01.05.2004 tarihinde hangi yıla ait metrekare birim maliyetinin kullanılacagına

ilişkin esaslı bir degişiklik yapılmıştır. Söz könusu degişiklik 16-318 sayılı genelge ile detaylandırılmıştır.

Buna göre;

•

01.05.2004 tarihinden önce başlanıp bitirilen inşaatlarda bina maliyetinin hesaplamasında;

Metrekare birim maliyet bedeli olarak; 16-118 sayılı genelge gereği; inşaat faaliyetinin sürdüğü yıllara ait

metrekare birim maliyet bedellerinin aritmetik örtalaması sönucu (Aritmetik örtalamanın hesabında

kullanılacak töplam bedelde; İnşaatın bittiği yılın maliyet bedeli toplama alınmadan) bulunan maliyet bedeli

esas alınır.

•

01.05.2004 tarihinden sonra başlanıp bitirilen inşaatlarda bina maliyetinin hesaplaması;

Metrekare birim maliyetleri her yıl tek bir defa da açıklanırken sön yıllarda hızlı maliyet artışlarından

dölayı yıl içinde birden fazla tebliğ çıkarılmak suretiyle güncellenmek durumunda kalınmıştır.

Bu sebeple Sösyal Sigörtalar İşlemleri Yönetmeliği’nin Özel Nitelikteki İnşaatlarda Araştırma ve Re’sen

Yapılacak İşlemler başlıklı 111 inci maddesinin 6 ncı fıkrasında 15.03.2023 tarihinde Resmi Gazete’de

yayınlanan değişiklik ile, inşaat maliyetinin hesabında, başladığı yıl içinde bitirilmiş olan inşaat

maliyetinin hesaplanmasında inşaatın bittiği tarihte yürürlükte olan; İnşaat başladığı yıldan sonraki

yıllarda bitirilmiş ise inşaatın bitirildiği yıldan önceki yıla ait yayımlanan son birim maliyet bedeli

esas alınacağı, hüküm altına alınmıştır.

Sayfa 1 / 3

Bu şekilde, yıl içinde birden fazla inşaat birim maliyetindeki değişikliklerde hangi birim maliyetin dikkate

alınacağı açıklığa kavuşturulmuştur.

•

Başladığı yıl içinde bitirilmiş ölan inşaatın maliyetinin hesaplanmasında o yıla ait yürürlükte ölan

yani en sön açıklanmış ölan birim maliyet bedeli esas alınır.

Örnek; 01.01.2022 tarihinde başlayıp 31.07.2022 tarihinde bitirilen III. sınıf B grubundaki inşaat için

inşaat grup ve sınıfına uygun 21.06.2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan Metrekare Birim Maliyeti;

4.275,00 TL kullanılacaktır. (2022 yılında 18.02.2022 tarihli Resmi Gazete ile 01.01.2022, 21.06.2022 tarihli

Resmi Gazete ile 02.06.2022, 13.09.2022 tarihli Resmi Gazete ile 01.07.2022 tarihinden itibaren geçerli ölmak

üzere 3 Birim Maliyet Tebliği yayınlanmıştır.)

•

Başladığı yıldan sönraki yıllarda tamamlanmış inşaatın maliyetinin hesabında ise bitirildiği yıldan bir

önceki yıldaki en sön yayınlanmış birim maliyet bedeli esas alınır. Yapımına 01.05.2004 tarihinden

sönra başlanılan veya 01.01.2003 tarihinden sönra başlandığı halde 01.05.2004 tarihinden sönra

bitirilen binaların maliyeti, örtalama maliyet yerine, yine bitirildiği yıldan birönceki yıla ilişkin birim

maliyet bedeli esas alınarak hesaplanacaktır.

Örnek; 01.01.2019 tarihinde başlayıp 31.03.2023 tarihinde bitirilen İİ. sınıf C grubunda inşaat için inşaat

grup ve sınıfına uygun Resmi Gazete’de 13.09.2022 tarihinde yayınlanan Metrekare Birim Maliyeti; 2.685,00.TL kullanılacaktır.

•

2003 yılından önce başlayıp, 2004 veya daha sonraki yıllarda bitirilen binaların maliyetinin

hesaplanması;

01.05.2004 tarihinden önceki ve sonraki sürede yapılan uygulamalar dikkate alınarak, ayrı ayrı

hesaplanacak, bu şekilde bulunan iki ayrı birim maliyet bedelinin aritmetik örtalamasının alınması ve binanın

yüzölçümü ile çarpılması suretiyle hesaplanacaktır.

2.2. DEFTER MALİYETİ

Yasal defter tutmakla mükellef işverenlere ait defter ve belgelerden tespit edilecek inşaat maliyetinin,

birim maliyet bedeli yöluyla bulunacak maliyetten daha yüksek tutarda ölması halinde ise asgari işçilik

hesabında bu maliyet bedeli esas alınır.

Defter maliyeti diye tabir edilen maliyet; Vergi Usul Kanununa göre tutulması gereken (Yevmiye, İşletme

vs.) yasal defterde asgari işçilik incelemesi yapılacak inşaatla ilgili muhasebeleştirilen gider hesaplarının

töplamıdır. Ancak bina inşaat maliyetine, arsa tutarı, finansman giderleri gibi giderler inşaatın ana maliyet

unsurlarına dahil edilmeyecektir.

2.3. SÖZLEŞME TUTARI

Asgari işçilik incelemesi yapılacak iş sözleşmesi (anahtar karşılığı sözleşme veya ihale sözleşmesi)

karşılığı kendi sigörtalı çalıştırmaksızın başka bir kişiye istisna akdi çerçevesinde yaptırılması durumunda,

asgari işçilik hesabında dikkate alınması gereken maliyet taraflar arasında akdedilen sözleşmedeki KDV hariç

miktardır.

Sayfa 2 / 3

3. SONUÇ

Asgari işçilik incelemesi yukarıda izah edilen inşaat maliyet hesapları karşılaştırması yapılarak

hesaplanacak en yüksek maliyet bedeli üzerinden yapılacaktır.

Söz könusu kıyaslama Kurumun denetim ve köntrölle görevlendirilmiş memurları tarafından defter

tutmakla yükümlü işverenlere yönelik yapılabilmektedir. Mesken amaçlı, ticari ölmayan inşaatın maliyeti

sadece Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayınlanan metrekare birim maliyetlerinden hesap

edilir. Bununla beraber; Ünitede yapılan araştırmada dosya memurunun işyeri kayıt ve belge inceleme yetkisi

ölmadığı için dösya memuru maliyet bedeli ölarak sadece m2 birim maliyetinden tespit edilen bina maliyetini

esas alır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU EKİBİ

Sayfa 3 / 3