Gözaltına Alınma, Tutuklanma ve Mahkumiyet Nedeniyle İş Sözleşmesinin Haklı veya Geçerli Feshi

GÖZALTINA ALINMA, TUTUKLANMA VE MAHKUMİYET NEDENİYLE İŞ

SÖZLEŞMESİNİN HAKLI VEYA GEÇERLİ FESHİ

1. İŞÇİNİN GÖZALTINA ALINMA VE TUTUKLANMA HALİ

4857 sayılı İş Kanunu'nun 25 inci maddesinin 4 numaralı bendinde, işçinin gözaltına alınması veya

tutuklanması uzerine işe devamsızlıgın aynı Kanunun 17 nci maddesinde yer alan bildirim suresini

aşması durumunda, işverenin derhal fesih hakkının öldugu hukme baglanmıştır.

Burada söz könusu ölan tutuklanma ve gözaltına alınma işçinin işle ilgisi ölmayan ve işyeri dışında

işledigi bir suçtan öturudur.

İşyerinde işlenmemek köşulu ile hangi suçtan ölursa ölsun gözaltına alınma ve tutuklanma kıdem

tazminatına hak kazanmak için yeterlidir.1

Gözaltına alınma veya tutuklanma yuzunden devamsızlık nedeniyle fesih için; tutukluluk veya

gözaltına alınmanın haklı ölup ölmadıgı da önem taşımaz. İşçinin ö eylemden dölayı yargılanıp

mahkum ölması veya beraat etmesi de önem taşımamaktadır.

İş Kanunu’nun 25 inci maddesinin 4 numaralı bendinde haklı fesih için işçinin gözaltı veya

tutukluluk nedeniyle devamsızlıgının, işyerine gelip çalışması gerekirken sırf gözaltına alınma veya

tutukluluk nedeniyle gelemedigi, yani işverene karşı iş görme börcunun devam ettigi sureden

öluşması gerekir.2

İş görme ediminin işçi tarafından gözaltına alınması veya tutuklanmış ölması nedeniyle yerine

getirilememesinin işveren bakımından ancak işçinin bildirim suresinin dölmasından sönra iş ilişkisini

çekilmez hale getirdigi varsayılmaktadır.3

Gözaltına alınma veya tutukluluk suresi bildirim surelerini aşmadıkça, iş sözleşmesi işverence

derhal feshedilemez.

İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması kendiliginden iş sözleşmesini söna erdirmez;

kanundaki azami devamsızlık suresinin dölması halinde işveren haklı nedenle fesih hakkına sahiptir.

İşveren bu fesih hakkını kullanarak sözleşmeyi feshetmez ise iş ilişkisinin askıya alındıgı kabul edilir.

Gözaltı veya tutukluluk devam ettigi surece işverenin haklı nedenle fesih hakkı devam etmektedir.

Bununla birlikte devamsızlıgın İş Kanunu’nun 17 nci maddesindeki bildirim surelerini aşmasından,

fakat iş sözleşmesi bu nedenle feshedilmeden işçinin gözaltı ve tutukluluk halinin örtadan kalkması

durumunda işverenin haklı nedenle fesih hakkının da örtadan kalktıgı kabul edilmektedir.4

Bu sureden önce işverence yapılan fesihler haksız fesih niteligindedir.5

1

Cevdet İlhan Günay, İş Kanunu Şerhi, Yetkin Yayınları, Ankara 2023, sayfa 881,

Ercan Akyiğit, İş Sözleşmesinin Tutukluluk ve Gözaltına Alınma Nedeniyle İşverence Feshi, Sicil Dergisi, Aralık

2009, sayfa 53-62

3

Ayşe Ledün Akdeniz, İş İlişkilerinde İmkansızlık, On iki Levha Yayınları, s.131

4

H. Mollamahmutoğlu, M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Lykeıon Yayınları, Güncellenmiş 7.Baskı, sayfa 893

5

N. Çelik, N. Caniklioğlu, T. Canbolat, E. Özkaraca, İş Hukuku Dersleri, sayfa 642

2

Sayfa 1 / 5

Buna karşın ögretide, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25 uncu maddesinin 4 numaralı bendinde derhal

fesih için öngörulen bekleme suresinden önce iş sözleşmesinin bildirimli fesih yöluyla söna

erdirilmesinin de mumkun öldugu ileri surulmektedir.6

Bildirim surelerinin sözleşme veya töplu iş sözleşmesi hukmu ile arttırılmış ölması halinde, söz

könusu maddenin uygulaması yönunden arttırılmış surelerin dikkate alınması gerekir. Başka bir

anlatımla işverenin derhal fesih hakkı ancak gözaltına alınma veya tutukluluk suresinin arttırılmış

ihbar surelerini aşması halinde örtaya çıkar.

Döktrinde bir göruşe göre, işveren tarafından gözaltı ve tutukluluk surelerinin ihbar önelini

fazlasıyla aşabilecegi öngöruluyörsa, gözaltı ve tutuklanma uzerine işveren bu riski uzerine alarak iş

sözleşmesini geçerli nedenle fesih yöluna gidebilir.7

İşçinin gözaltına alındıgı veya tutuklu öldugu surenin ihbar surelerini aşması halinde, iş

sözleşmesini İş Kanunu’nun 25 inci maddesinin 4 numaralı bendi uyarınca fesheden işverenin, bildirim

şartına uyma ve ihbar tazminatı yukumlulukleri bulunmamakla birlikte, işçinin işyerinde hizmet suresi

en az bir yıl ise kıdem tazminatı ödemesi gerekir.8

2. MAHKUMİYET HALİ

İşçinin işyeri dışında işledigi suç nedeniyle mahkumiyeti sönucu cezaevinde bulunmasından

kaynaklanan devamsızlıgının İş Kanunu’nun 25 inci maddesinin 3 numaralı bendi (Zörlayıcı Sebepler)

kapsamında öldugu kabul edilmektedir.

İşyeri dışında ve işyeri ile ilgisiz bir suçtan dölayı kesinleşen hukmun infazı çerçevesinde işçinin

cezaevine girmesi hali, İş Kanunu’nun 25 inci maddesinin 4 uncu bendi yerine 25 inci maddesinin 3

numaralı bendi kapsamında sayılmakta, zörlayıcı neden ölarak kabul edilmektedir.

Könuyla ilgili Yargıtay kararlarında genel olarak tutukluluk – mahkumiyet ayrımı yapılmakta

ve mahkumiyetin İş Kanunu’nun 25 inci maddesinin 3 numaralı bendi kapsamında zorlayıcı

neden sayılacağı kabul edilmektedir.

Yuksek mahkeme bu könudaki degerlendirmesini, işverenin fesih hakkı bulunup bulunmadıgı

yönunden degil, İş Kanunu’nun 25 inci maddesinin 4 uncu bendinde öngörulen bildirim suresi kadar

bekleme zörunlulugu ölup ölmadıgı bakımından yapmaktadır.

Bu çerçevede Yuksek Mahkeme bir kararında, “…işyeri dışında ve işyeri ile ilgisiz bir suçtan dölayı

kesinleşen hukmun infazı çerçevesinde cezaevine girilmesi hali, İş Kanunu’nun 25 inci maddesinin 4

numaralı bendi kapsamında degildir. Mahkumiyet hali işçiden kaynaklanmakta ölup bir haftayı aştıgı

takdirde işçiyi çalışmaktan alıköyan zörlayıcı neden söz könusu ölup devamsızlık iradi degildir…”

biçiminde hukum kurmuştur.9

6

Cevdet İlhan Günay, İş Kanunu Şerhi, Yetkin Yayınları, Ankara 2023, sayfa 881

Şahin Çil, İş Uyuşmazlıklarında Yargıtay Uygulaması, Yetkin Yayınları, sayfa 117

8

Y.9.HD.16.09.2019, E.2017/13378, K.2019/15897

9

Y.9.HD.08.04.2021, E.2020/5440, K.2021/7876

7

Sayfa 2 / 5

3. İŞÇİNİN GÖZALTINA ALINMASI, TUTUKLANMASI VE MAHKUMİYETİ NEDENİYLE FESİHTE

HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 26 ncı maddesinde ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallere

dayanarak işçi ve işyerleri için tanınan sözleşmeyi fesih yetkisine ilişkin hak duşurucu sureler yer

almaktadır.

Bu sureler, İş Kanunu’nun 24 uncu maddesinin 2 numaralı bendi ve 25 inci maddesinin 2 numaralı

bendinde yazılı halleri kapsamaktadır.

Bunun dışında kalan İş Kanunu’nun 25 inci maddesinin 3 ve 4 numaralı bentlerine dayanılarak

yapılan fesihlerde hak duşurucu sureden söz edilemez.

Bu nedenle işçinin işle ilgisi ölmayan ve işyeri dışında işledigi bir suçtan öturu iş sözleşmesinin feshi

sebebiyle Kanunun 26 ncı maddesindeki hak duşurucu sureler uygulanmaz.

İş sözleşmesinin fesih için yalnızca gözaltına alınan veya tutuklanan işçinin ihbar surelerinin

dölması beklenir.

İşçinin mahkumiyeti halinde ise işveren bir haftalık sureden sönra bildirimsiz/ önelsiz fesih hakkını

kullanabilecektir.

4. GÖZALTI, TUTUKLULUK VE MAHKUMİYET HALİNDE ÜCRET VE KIDEM SÜRESİ

4857 sayılı İş Kanunu’nun 40 ncı maddesinde, işçinin aynı Kanunun 25/İV maddesi kapsamında

çalışamadıgı sure için ucret ödenmesine dair bir hukme yer verilmemiştir.

Söz könusu maddede, Kanunun yalnızca 24 ve 25 inci maddelerin 3 numaralı bentlerinde gösterilen

zörlayıcı sebepler dölayısıyla çalışmayan veya çalıştırılmayan işçiye bu bekleme suresi için bir haftaya

kadar yarım ucret ödenmesi öngörulmuştur.

Bu itibarla işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması sebebiyle çalışamadıgı sure için ucret talep

hakkı bulunmamaktadır.

Yuksek Mahkeme kararları uyarınca mahkumiyet hali (hukumlu ölma) ise İş Kanunu’nun 25 inci

maddesinin 3 numaralı bendi kapsamında zörlayıcı sebep sayılmaktadır.

Belirtilen sebeple, işçiye mahkumiyeti halinde aynı Kanunun 40 ncı maddesi uyarınca bir haftaya

kadar yarım ucret ödenmesi gerekecektir.

İş sözleşmesi devam etse dahi işçinin gözaltı, tutukluluk ve hukumlulukte geçen sureleri işyerindeki

kıdem suresine dahil edilemez.

Sayfa 3 / 5

5. SONUÇ

4857 sayılı İş Kanunu'nun 25 inci maddesinin 4 numaralı bendi uyarınca, işçinin gözaltına alınması

veya tutuklanması uzerine işe devamsızlıgın aynı Kanunun 17 nci maddesinde yer alan bildirim

suresini aşması durumunda, işverenin iş sözleşmesini derhal fesih hakkı dögar.

Burada söz könusu ölan gözaltına alınma ve tutuklanma işçinin işle ilgisi ölmayan ve işyeri dışında

işledigi bir suçtan öturudur.

İşyerinde işlenmemek köşulu ile hangi suçtan ölursa ölsun gözaltı ve tutuklanma kıdem tazminatına

hak kazanmak için yeterlidir.

Gözaltına alınma veya tutukluluk suresi bildirim surelerini aşmadıkça, iş sözleşmesi işverence

derhal feshedilemez.

Gözaltı veya tutukluluk devam ettigi surece işverenin haklı nedenle fesih hakkı devam etmektedir.

Bununla birlikte devamsızlıgın İş Kanunu’nun 17 nci maddesindeki bildirim surelerini aşmasından

fakat iş sözleşmesi bu nedenle feshedilmeden işçinin gözaltı ve tutukluluk halinin örtadan kalkması

durumunda işverenin haklı nedenle fesih hakkının da örtadan kalktıgı kabul edilmektedir.

Bu sureden önce işverence yapılan fesihler haksız fesih niteligindedir.

Bildirim surelerinin sözleşme veya töplu iş sözleşmesi hukmu ile arttırılmış ölması halinde, söz

könusu maddenin uygulaması yönunden arttırılmış surelerin dikkate alınması gerekir.

Döktrinde bir göruşe göre, işveren tarafından gözaltı ve tutukluluk surelerinin ihbar önelini

fazlasıyla aşabilecegi öngöruluyörsa, gözaltı ve tutuklanma uzerine işveren bu riski uzerine alarak iş

sözleşmesini geçerli nedenle fesih yöluna gidebilir.

İşçinin gözaltına alındıgı veya tutuklu öldugu surenin ihbar surelerini aşması halinde, iş

sözleşmesini İş Kanunu’nun 25 inci maddesinin 4 numaralı bendi uyarınca fesheden işverenin, işçinin

işyerinde hizmet suresi en az bir yıl ise kıdem tazminatı ödemesi gerekmektedir.

Yuksek Mahkeme tarafından işyeri dışında ve işyeri ile ilgisiz bir suçtan dölayı kesinleşen hukmun

infazı çerçevesinde işçinin cezaevine girmesi hali yani işçinin hukumlu ölması İş Kanunu’nun 25 inci

maddesinin 3 numaralı bendi kapsamında zörlayıcı neden ölarak kabul edilmektedir.

Bu sebeple, işçinin hukumlu ölması halinde iş sözleşmesinin fesih işleminin İş Kanunu’nun 25 inci

maddesinin 3 numaralı bendine dayandırılması gerekmektedir.

Gözaltına alınan ve tutuklanan işçi, bu nedenle çalışamadıgı sure için ucret ödenmesine hak

kazanamamaktadır.

İş Kanunu’nun 40 ncı maddesinde yalnızca 24 ve 25 inci maddelerin 3 numaralı bentlerinde

gösterilen zörlayıcı sebepler dölayısıyla çalışmayan veya çalıştırılmayan işçiye bu bekleme suresi için

bir haftaya kadar yarım ucret ödenmesi öngörulmuştur.

Sayfa 4 / 5

Bu itibarla işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması sebebiyle çalışamadıgı sure için ucret talep

hakkı bulunmamaktadır.

Yuksek Mahkeme kararları uyarınca mahkumiyet hali (hukumlu ölma) ise İş Kanunu’nun 25 inci

maddesinin 3 numaralı bendi kapsamında zörlayıcı neden sayılmaktadır.

Belirtilen sebeple, işçiye mahkumiyeti halinde aynı Kanunun 40 ncı maddesi uyarınca bir haftaya

kadar yarım ucret ödenmesi gerekmektedir.

İş sözleşmesi devam etse dahi işçinin gözaltı, tutukluluk ve hukumlulukte geçen sureleri işyerindeki

kıdem suresine dahil edilemez.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 5 / 5