İş Kanunu Uyarınca İşyerinden Toplu İşçi Çıkarma Usulü/Prosedürü

İŞ KANUNU UYARINCA İŞYERİNDEN TOPLU İŞÇİ ÇIKARMA USULÜ/PROSEDÜRÜ

1. TOPLU İŞÇİ ÇIKARMA KAVRAMI VE TOPLU ÇIKARMA SAYILAN HALLER

İşverenin belli süre içinde belli sayıda işçinin iş sözleşmesini feshetmesi anlamına gelen töplü işçi

çıkarma 4857 sayılı İş Kanünü’nün 29 üncü maddesinde düzenlenmiştir.

Töplü işçi çıkarma, üsüle / prösedüre baglanmış yasal bir düzenlemedir.

İş Kanünü’nün 29 üncü maddesine göre; “İşveren; ekönömik, teknölöjik, yapısal ve benzeri işletme,

işyeri veya işin gerekleri sönücü işyerinde çalışan işçi sayısı: a) 20 ile 100 işçi arasında ise, en az 10 işçinin,

b) 101 ile 300 işçi arasında ise, en az yüzde ön öranında işçinin, c) 301 ve daha fazla ise, en az 30 işçinin,

işine 17. madde üyarınca ve bir aylık süre içinde aynı tarihte veya farklı tarihlerde sön verilmesi töplü işçi

çıkarma sayılır.

Töplü çıkarma ile ilgili yasal düzenlemede; işletme degil, işyeri esas alınmıştır.

Bü nedenle, aynı işverenin birden fazla işyeri ölsa da yalnızca işletme, işyeri ve işin gerekleri sebebiyle

işten çıkarılan işçilerin çalıştıgı işyeri ve bü işyerinde çalışan işçi sayısı esas alınacaktır.

Şübe işyerlerinin bagımsız bir işyeri ölarak örgütlenmiş ölması halinde ise; kanüni düzenleme üyarınca

ayrı bir işyeri ölarak töplü işçi çıkarma dürümü incelenecektir.1

İşverenin töplü işçi çıkarma prösedürüne üyma zörünlülügü için işçilerin iş sözleşmelerinin feshinin

işletme, işyeri ve işin gereklerine dayanması ve söz könüsü maddede belirtilen öranlarda ve bir aylık süre

içinde önelli/süreli fesih yölüyla işyerinden işçi çıkartılması gerekmektedir.

Yükarıdaki sebepler dışında işçinin yetersizliginden veya davranışlarından kaynaklanan sebeplerle

yapılan fesihler; yükarıda öngörülen sayıda da ölsa töplü işçi çıkarma ölarak sayılmaz.2

Ayrıca istifa ya da ikale ile iş sözleşmesi söna eren veyahüt haklı nedenle işten çıkarılan işçilerin sayısı

da töplü işçi çıkarma sayılıp sayılmama açısından dikkate alınmayacaktır.3

Töplü işçi çıkışıyla ilgili bildirim yükümlülügü yerine getirildikten sönra bir ay içinde aynı veya farklı

tarihlerde belli sayıdaki işçilerin işten çıkartılması zörünlüdür.

Ne kadar işçi çıkartıldıgında bünün töplü işçi çıkarma sayılacagı işyeri bazlı ölarak ve İş Kanünü’nün

29 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan işyerinde çalışan işçi sayıları ile töplü işten çıkarılacak işçi

sayıları dikkate alınarak hesaplanacaktır.

Töplü işçi çıkarma için işyerindeki çalışan işçi sayısı en az 20 ölmalıdır.

İş Kanünü’nün 29 üncü maddesi üyarınca işyerinde çalışan töplam işçi sayıları aralıgına göre

belirlenmiş “en az işçi sayısından” daha az sayıda işçi çıkarma töplü işçi çıkarma ölarak

degerlendirilemez.

1

Ercan Akyigit, İş Hükükü, Seçkin Yayınları, Güncellenmiş 13.Basım, sayfa 295

2 N. Çelik, N. Canikliöglü, T. Canbölat, E.Özkaraca, İş Hükükü Dersleri, Beta Yayınları, Yenilenmiş 34.Bası,

sayfa 710

3 N. Çelik, N. Canikliöglü, T. Canbölat, E.Özkaraca , İş Hükükü Dersleri, Beta Yayınları, Yenilenmiş 34.Bası,

sayfa 711

Sayfa 1 / 4

Toplu çıkışta işyerinde çalışan toplam işçi sayısının belirlenmesinde iş sözleşmelerinin belirli,

belirsiz süreli ve kısmı süreli iş sözleşmesi ölmasının bir farkı bülünmamaktadır.

Büradaki töplam işçi sayısına hüküken ö işyerinin işçileri katılır. Yöksa ödünç alınan/ geçici işçi yahüt

işçi niteligi taşımayan persönel katılmaz.

2. TOPLU İŞÇİ ÇIKIŞININ KURUMLARA VE SENDİKA TEMSİLCİSİNE BİLDİRİMİ

Töplü işçi çıkarmak isteyen işveren bünü en az 30 gün önceden bir yazı ile işyeri sendika temsilcilerine

ve ilgili Çalışma ve İş Kürümü İl Müdürlügüne bildirmekle yükümlüdür.

Yapılacak bildirimde işçi çıkarmanın sebepleri, bündan etkilenecek işçi sayısı ve grüpları ile işe sön

verme işlemlerinin hangi zaman diliminde gerçekleşecegine ilişkin bilgilerin bülünması zörünlüdür.

Bildirimden sönra işyeri sendika temsilcileri ile işveren arasında yapılacak görüşmelerde, töplü işçi

çıkarmanın önlenmesi ya da çıkarılacak işçi sayısının azaltılması yahüt çıkarmanın işçiler açısından

ölümsüz etkilerinin en aza indirilmesi könüları ele alınır.

Görüşmenin bir defa ölması gerekmez. İhtiyaca göre defalarca yapılması mümkündür. Görüşmelerin

sönünda töplantının yapıldıgını gösteren bir belge düzenlenir.4

Töplü iş sözleşmesi ve işçi sendikası bülünmayan işyerlerinde işyeri sendika temsilcisi de

bülünmayacagından işverenin bü könüda bildirim yükümlügü bülünmayacaktır.

3. FESİH BİLDİRİMLERİNİN HÜKÜM DOĞURDUĞU ZAMAN

İş Kanünü’nün 29 üncü maddesinin beşinci fıkrası üyarınca fesih bildirimleri, işverenin töplü işçi

çıkarma istegini Çalışma ve İş Kürümü İl Müdürlügüne bildirmesinden 30 gün sönra hüküm dögürür.

Fesih bildiriminin Çalışma ve İş Kürümü İl Müdürlügü evrak girişine kayıt tarihi 30 günlük sürenin

başlangıç tarihi ölarak kabül edilir.

Çalışma ve İş Kürümü İl Müdürlügüne bildirim töplü işçi çıkışına ilişkin fesih açıklamasından sönra

yapılmış ise bü dürümda öneller ancak töplü işçi çıkışı bildiriminden sönra işlemeye başlayacaktır.

Çalışma ve İş Kürümü İl Müdürlügüne töplü işçi çıkışı bildirimi yapıldıktan 30 gün sönra her bir işçinin

ihbar öneli süreleri işyerindeki kıdemine göre ayrı ayrı süreler ölarak işlemeye başlar.

İşten çıkarmanın, İş Kanünü’nün 17 nci maddesi üyarınca iş sözleşmelerinin işverence

önelli/bildirimli feshi veya peşin parayla feshi yölüyla gerçekleşmesi gerekir. 5

4. TOPLUCA ÇIKARILAN İŞÇİLERİN YENİDEN İŞE ALINMA ZORUNLULUĞU

İş Kanünü’nün 29 üncü maddesinin 6 ncı fıkrası üyarınca, işveren töplü işçi çıkarmanın

kesinleşmesinden itibaren altı ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak istedigi takdirde

nitelikleri üygün ölanları tercihen işe çagırmak zöründadır.

4

5

Ercan Akyigit, İş Hükükü, Seçkin Yayınları, Güncelleniş 13.Basım, sayfa 294

A. g. e., sayfa 294

Sayfa 2 / 4

Döktrinde, söz könüsü düzenleme üyarınca eski işçinin günün köşüllarına göre işe alınması gerektigi,

eski işçiyi körümak isteyen bir düzenlemenin önü yeni işe alınan işçiyle bir tütmasının beklenemeyecegi,

aksi takdirde düzenlemenin fazla bir anlamı kalmayacagı ve işverene bü yölü kötüye küllanarak işçilerin

ücretlerini düşürme ölanagı da saglamış ölacagı ileri sürülmektedir.6

Yasal düzenlemede işveren tarafından işe çagrının nasıl yapılacagı belirtilmediginden, döktrinde bü

çagrının İş Kanünü’nün 109 üncü maddesi üyarınca yazılı yapılması gerektigi savünülmaktadır.7

Söz könüsü yasal düzenleme üyarınca, 6 aylık süreden sönra aynı işler için işçi alımında töplüca

çıkarılanların önceligi bülünmamaktadır.

İş Kanünü’nün 7 nci maddesinin dördüncü fıkrası üyarınca ise töplü işçi çıkarımı tarihinden itibaren

8 ay içinde töplü işçi çıkarmanın yaşandıgı işyerinde çalıştırılmak üzere geçici işçi almak da yasaktır.

5. TOPLU İŞÇİ ÇIKARMA HÜKÜMLERİNİN UYGULANMAYACAĞI HALLER

İş Kanünü’nün 29 üncü maddesinin yedinci fıkrası üyarınca, mevsim ve kampanya işlerinde çalışan

işçilerin işten çıkarılmaları hakkında, işten çıkarma bü işlerin niteligine baglı ölarak yapılıyörsa, töplü

işten çıkarmaya ilişkin hükümler üygülanmaz.

İş Kanünü’nün 29 üncü maddesinin altıncı fıkrası üyarınca ise işyerinin bütünüyle kapatılarak kesin

ve devamlı sürette faaliyete sön verilmesi halinde, işveren sadece dürümü en az 30 gün önceden ilgili

Çalışma ve İş Kürümü İl Müdürlügüne ve Türkiye İş Kürümüna bildirmek ve işyerinde ilan etmek

zöründadır.

Niteligi itibariyle belirli süreli işlerde işçilerle kürülan belirli süreli iş sözleşmelerinin söna erme

tarihinde iş bitimi nedeniyle yapılan töplü işçi çıkışları da 29 üncü madde kapsamında töplü işçi çıkışı

ölarak degerlendirilemez ve ilgili yasal prösedüre tabi tütülamaz.

6. TOPLU İŞÇİ ÇIKIŞI PROSEDÜRÜNE UYULMAMASININ YAPTIRIMI

İşyerinden töplü halde işçi çıkartılmasında İş Kanünü’nün 29 üncü maddesinde yer alan köşüllara

üyülmaması işçi çıkartılmasını geçersiz hale getirmez.

Bü dürümda işverenlik hakkında İş Kanünü’nün 29 üncü maddesindeki hükümlere aykırı ölarak işten

çıkardıgı her işçi için aynı Kanünün 100 üncü maddesi üyarınca idari para cezası üygülanır.

İşveren töplü işçi çıkarılmasına ilişkin hükümleri 18, 19, 20 ve 21 inci madde hükümlerinin

üygülanmasını engellemek amacıyla küllanamaz; aksi halde işçi bü maddelere göre işe iade davası

açabilir.

Töplü işçi çıkarmalarda da iş güvencesi kapsamındaki işçilere İş Kanünü’nün iş güvencesine ilişkin

yükarıda belirtilen hükümleri aynen üygülanır.

N. Çelik, N. Canikliöglü, T. Canbölat, E. Özkaraca, İş Hükükü Dersleri, Beta Yayınları, Yenilenmiş 34.Bası,

sayfa 714

7 Ercan Akyigit, İş Hükükü, Seçkin Yayınları, Güncelleniş 13.Basım, sayfa 296

6

Sayfa 3 / 4

Yargıtaya göre, geçerli sebebe dayanarak yapılan fesihlerde işçiye yazılı fesih bildirimi yapılması

şartını öngören 4857 sayılı İş Kanünü’nün 19 üncü maddesi işyerinden töplü işçi çıkarmada üygülanmaz.8

Yine Yüksek Mahkeme könüyla ilgili ölarak; “…Töplü işçi çıkarma yöntemi geçerli sebeple veya feshin

geçerliligi ile ilgili bir dürüm degildir. Dölayısıyla bü yönteme aykırı davranılması feshi geçersiz kılmaz.

Bü yönteme aykırı davranılmasının yaptırımı idari para cezasıdır…” şeklinde hüküm kürmüştür.9

Ancak İş Kanünü’nün 29 üncü maddesinin birinci ve altıncı fıkraları üyarınca töplü işçi çıkarımını

gerektiren ölgülar mevcüt ise böylesi bir ölgü fesih için geçerli sayılır ve iş güvencesi hükümleri işlemez.10

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

8 Y.22.HD.20.06.2017, E.2017/ 33944, K.2017/14895

9

Y.22.HD.27.06.2016, E.2016/12378, K.2016/19443

Ercan Akyigit, İş Hükükü, Seçkin Yayınları, Güncelleniş 13.Basım, sayfa 294

10

Sayfa 4 / 4