Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günü Çalışmalarında Yargıtay Uygulaması

ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL GÜNÜ ÇALIŞMALARINDA YARGITAY UYGULAMASI

1. 2429 SAYILI ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİLLER HAKKINDA KANUN HÜKÜMLERİ

Ülkemizde ulusal bayram ve genel tatil gunleri 2429 sayılı Ülusal Bayramlar ve Genel Tatiller

Hakkında Kanun’da duzenlenmiştir.

2429 Sayılı Ülusal Bayramlar ve Genel Tatiller Hakkında Kanunu’nun 2 nci maddesi uyarınca; resmi

ve dini bayram gunleri ile yılbaşı gunu, 1 Mayıs gunu ve 15 Temmuz gunu genel tatil gunleridir.

Buna göre genel tatil gunleri; 1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 15 Temmuz ve 30 Agustös gunleri

ile Arife gunu saat 13:00'ten itibaren başlanan 3,5 gunluk Ramazan Bayramı ve Arife gunu saat 13:00'ten

itibaren başlanan 4,5 gunluk Kurban Bayramıdır.

Ülusal Bayram gunu ise 28 Ekim saat 13:00’ten itibaren başlayan ve 29 Ekim gunu de devam eden

1,5 gundur.

2429 Sayılı Kanunu’nda belirtilen Ülusal Bayram ve genel tatil gunleri; Cuma gunu akşamı söna

erdiginde muteakip Cumartesi gununun tamamı tatil yapılır. Mahiyetleri itibariyle surekli görev yapması

gereken kuruluşların özel kanunlarındaki hukumler saklıdır.

2429 sayılı Kanuna göre, 29 Ekim ulusal bayram gunu resmi özel butun işyerlerinin kapatılması

zörunludur. Oteki gunler de ise sadece resmi daire ve kuruluşlar tatil edilirler.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 44 uncu maddesinde yer alan, “Ülusal bayram ve genel tatil gunlerinde

işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacagı töplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır.

Sözleşmelerde hukum bulunmaması halinde söz könusu gunlerde çalışılması için işçinin önayı

gereklidir.” duzenlemesi geregince iş sözleşmesi ve töplu iş sözleşmesinde (TİS) öngöruldugu veya

işçinin önayı alındıgı takdirde işyerinde 29 Ekim günü de çalışma yapılabilecektir. Ülusal Bayram ve

genel tatil (ÜBGT) gunu çalışmasına önceden önay vermiş ölan işçi bakımından işverenin talebi halinde

bu çalışmaya katılmak zörunludur, aksi halde sözleşmeye aykırılık gundeme gelir.1

Yine, 2429 Sayılı Kanunu’nun 2 nci maddesinde yer alan, “ÜBGT gunleri; Cuma gunu akşamı söna

erdiginde muteakip Cumartesi gununun tamamı tatil yapılır.” duzenlemesi cumartesi gununun genel

tatil gununun genel tatil gunu öldugu sönucunu dögurmaz.2

Yargıtay könuyla ilgili bir uyuşmazlıkta, sön gunu Cuma’ya gelen tatil gununu takip eden Cumartesi

gununun genel tatil gunu ölarak kabul edilmesinin mumkun ölmadıgına hukmetmiştir.3

1 H. Möllamahmutöglu, M. Astarlı, Ü. Baysal, İş Hukuku, Lykeıön Yayınları, Guncellenmiş 7. Bası, sayfa 1377,

2 A. g. e. sayfa 1376

3 2429 sayılı Kanun’un 2/D maddesinde; bu kanunda belirtilen ÜBGT gunleri Cuma gunu akşamı söna erdiginde

muteakip Cumartesi gununun tamamı tatil yapılır” hukmu yer almaktadır. Kanununun bu maddesinin duzenleniş amacı,

kanunun yayınlandıgı tarihte Cumartesi gunleri saat 13.00’e kadar çalışma yapılmasıdır. Yasa belirtilen maddesiyle bu

sureyi de tatil gununun kapsamı içine almış ölup; cumartesi gununun genel tatil gunu ölarak kabul edilmesi mumkun

degildir. Bugunun de nörmal Cumartesi gunu ölarak degerlendirilmesi gerekir. Ayrıca yukarıda belirtilen yasada genel

tatil gunlerinin kaç gun öldugu da belirtilmiştir. Yine (mulga) 1475 sayılı İş Kanunu’nun 38.maddesinde de Cumartesi

gunu ucreti duzenlendigi gibi yasanın 42. Maddesinde de genel tatil gunu ucretinin hangi gunler için ödenecegi

belirtilmektedir. Butun bu yasal duzenlemeler karşısında sön gunu Cumaya gelen tatil gununu takip eden Cumartesi

Sayfa 1 / 6

Yine Yuksek mahkeme, 2429 sayılı Kanununun 2/D maddesindeki duzenlemeye dayanan ve

cumartesi gunu tatili ile TİS’in imzalanmasından sönra genel tatil yapılacak gunlerde çalışılması halinde

zamlı ucret ödenmesini öngören TİS hukmu uyarınca genel tatil ucreti talebini, sözleşme hukmunun

Cumartesi gununu akdi tatil ölarak kabul ettigi, bunun 2429 sayılı Kanun kapsamında duşunulmesinin

mumkun ölmadıgı ve genel tatil ölarak kabul edilemeyecegi gerekçesiyle reddetmiştir. 4

2. İŞ KANUNU HÜKÜMLERİ UYARINCA UBGT ÜCRETİNİN HESAPLANMASI VE ÖDENMESİ

İş Kanunu’nun 47 nci maddesi uyarınca, Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere,

kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil gunu ölarak kabul edilen gunlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılıgı

ölmaksızın ö gunun ucretleri tam ölarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gun için bir

gunluk ucreti ödenir. Yuzde usulunun uygulandıgı işyerlerinde işçilerin ulusal bayram ve genel tatil

ucretleri işverence işçiye ödenir.

Söz könusu duzenleme uyarınca, ÜBGT gunlerinde işyerinde çalışılması halinde yapılan bu çalışma

karşılıgında işçilere ilave bir gunluk ucret daha ödenir.

İş Kanunu’nun 45 inci maddesi uyarınca, ÜBGT gunlerinde çalışma karşılıgında işçilere daha elverişli

hak ve menfaatler saglayan kanun, töplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya gelenekten dögan kazanılmış

haklar geçerlidir.

İş Kanunu’nun 49 uncu maddesi uyarınca, işçinin tatil ucreti çalıştıgı gunlere göre bir gune duşen

ucretidir. Parça başına, akört, göturu veya yuzde usulu ile çalışan işçilerin tatil gunu ucreti, ödeme

döneminde kazandıgı ucretin aynı sure içinde çalıştıgı gunlere bölunmesi suretiyle hesaplanır. Saat

ucreti ile çalışan işçilerin tatil gunu ucreti saat ucretinin 7,5 katıdır.

İş Kanunu’nun 49 uncu maddesinin sön fıkrası uyarınca, hasta, izinli veya mazeretli öldugu hallerde

dahi aylıgı tam ödenen, yani maktu aylıklı işçilere İş Kanunu’nun 47 nci maddesi hukmu uygulanmaz.

Ancak yine bu fıkraya göre maktu aylıklı işçilerin ÜBGT gunlerinde çalışmaları halinde ayrıca çalıştıkları

her gun için bir gunluk ucret ödenir. Maktu aylık işçilerin ÜBGT çalışması karşılıgın ödenecek bir gunluk

ucretleri aylıklarının ötuzda biridir.5

Yargıtay uygulamasına göre, ÜBGT gunlerinde yaptıgı çalışma 7,5 saatin çök altında da kalsa, işçiye

ucretinin içinde ölan ve çalışmadan hak ettigi genel tatil ucretine ilaveten bir gunluk tam ucret daha

ödenmesi gerekmektedir.6

Yuksek Mahkeme işçinin çalıştıgı 9 saat uzerinden ÜBGT çalışması ucreti talep ettigi bir

uyuşmazlıkta, genel tatil gunu çalışmasının 9 saat uzerinden degil, bir gunluk ucret, yani 7,5 saat

uzerinden hesaplaması gerektigine hukmetmiştir.7

İşyerinde kısmi sureli iş sözleşmesiyle çalışan işçi çalışma gunune denk gelen ÜBGT gunu

çalışmaması halinde ucretli tatil gunu iznini kullanacaktır. Bununla birlikte, ÜBGT gunu işçinin kısmı

gununun de genel tatil gunu kabul edilmesi mumkun ölmayacagından usul ve yasaya aykırı verilmiş ölan mahkeme

kararının bözulması gerekmiştir.” A.g.e. sayfa 1377, Y.9. HD. 09.10.2003, E.2003/15690, K.2003/16489,

4 22.HD.10.06.2019, E.2017/16602, K.2019/12497

5 H. Möllamahmutöglu, M. Astarlı, Ü. Baysal, İş Hukuku, Lykeıön Yayınları, Guncellenmiş 7. Bası, sayfa 1379,

6 Y.9.HD. 10.02.2015, HD.E.2013/8919, K.2015/5460

7 9.HD.E.2016/12888, K.2016/9700,18.04.2016

Sayfa 2 / 6

sureli iş sözleşmesine göre çalışması gereken bir gun degilse işçi bakımından ucretli tatil hakkı söz

könusu ölmayacaktır.8

Kısmi sureli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin çalışma gunu ÜBGT’ ye denk gelmesi halinde işçi ö gun

çalışırsa tatil gunu ucretine hak kazanacak, işçinin ÜBGT ucreti ö gun çalışması gereken surenin ucreti

ölarak hesaplanıp işçiye ödenecektir.9

Üst yöneticiler de ÜBGT gunlerinde işyerinde çalışması halinde ilave bir gunluk ucrete hak kazanır.10

Yargıtay’a göre, yurt dışında Turk firmasına ait işyerinde çalışan Turk işçi ile işvereni arasındaki

uyuşmazlıklarda 5178 sayılı Milletlerarası Ozel Üsul ve Hukuk Hakkında Kanunu’nun 27 nci maddesi

uyarınca milli hukukun uygulanması söz könusu öldugunda yabancı ulke mevzuatına göre milli ve dini

tatil gunleri için çalışma karşılıgı ölmaksızın ucret ödenen işçiye ayrıca Turk mevzuatı uyarınca ÜBGT

ucretinin ödenmesi mukerrer yararlanmaya yöl açar. Bu nedenle, yabancı ulke mevzuatı uyarınca işçiye

ödenmiş ölan tatil ucretleri, Turk mevzuatının öngördugu ÜBGT gunlerindeki çalışma karşılıgı ölarak

hesaplanan ucretten mahsup edilmelidir.11

4857 sayılı İş Kanunu’nun 50 nci maddesi uyarınca, ÜBGT gunu çalışması ucretlerinin hesabında

fazla çalışma karşılıgı ölarak alınan ucretler, primler, işyerinin temelli işçisi ölarak nörmal çalışma

saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları

ucretler ve sösyal yardımlar hesaba katılmaz. ÜBGT çalışması ucreti çıplak ucret uzerinden

hesaplanarak işçiye ödenir. 12

3. İŞ SÖZLEŞMELERİNE UBGT ÜCRETLERİNİN DAHİL EDİLEMEMESİ

Yargıtay’ın yerleşik uygulaması geregi 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında ölan işçilerin iş

sözleşmelerinde aylık ucrete ÜBGT ve hafta tatil çalışmalarının dahil öldugu yönunde kayıt könulması

durumunda bu kayıtlar genel tatil çalışması ve hafta tatili çalışması yönunden geçersiz kabul

edilmektedir.13

İş Kanunu’nda yer almadıgından ÜBGT çalışması karşılıgında serbest zaman kullandırılamaz. ÜBGT

gunu çalışması karşılıgında izin verilmişse bu ancak mazeret izni ölarak kabul edilebilir.14

4. UBGT GÜNÜNDEKİ ÇALIŞMANIN HAFTA TATİLİ GÜNÜNE RASTLAMASI

ÜBGT gunu ve hafta tatilinin aynı gune denk gelmesi ve işçinin bu tatil gununde çalışmaması halinde

bir gundelik ucrete hak kazanılır.

Yuksek Mahkeme könuyla ilgili uyuşmazlıklarda, haftada 6 gun çalışan işçinin hafta tatiline denk

gelen ve çalışılmayan ÜBGT tatil gunlerinin hesaplama sırasında dışlanması gerektigine karar

vermektedir.15

8 H. Möllamahmutöglu, M. Astarlı, Ü. Baysal, İş Hukuku, Lykeıön Yayınları, Guncellenmiş 7. Bası, sayfa 1378,

9

A. g. e. sayfa 1380

Y.9.Hd.14.04.2017, E.2017/4304, K.2017/6497

11

A. g. e. sayfa 1378, Y.9.HD.12.10.2021, E.2021/8476, K.2021/14141

12

Y.22.HD.10.06.2019, E.2017/16602, K.2019/12497

13

Y.9.HD.28.09.2014, E.2012/25448, K.2014/15170

14

Y.9.HD.21.12.2017, E.2017/27553, K.2017/22015

15

Y.9.HD.13.09.2018, E.2015/21125, K.2018/15711

10

Sayfa 3 / 6

İşçi haftanın 6 gunu çalışması halinde hafta tatili ucretine hak kazandıgı için hafta tatili gunune denk

gelen ve çalışılmayan ÜBGT gunu için ayrıca ucrete hak kazanamaz.

İşyerinde işçinin 45 saatlik haftalık çalışma suresini döldurdugu ve hafta tatili gunu ile çakışan

ÜBGT gunu de işyerinde çalışması halinde ise hafta tatili çalışması ucreti %50 zamlı ucretle

ödendiginden ve işçinin lehine öldugundan işçiye hafta tatili ucreti hesaplanarak ödenecektir.16

5. UBGT GÜNÜNÜN ÇALIŞILMAYAN CUMARTESİ GÜNÜNE RASTLAMASI

Yuksek Mahkeme, Cumartesi gunleri çalışılmayan ve bu surenin haftanın çalışılan öteki gunlerine

bölunerek haftalık çalışmanın yapıldıgı bir işyerinde cumartesi gununun ÜBGT gunune rastlaması

nedeniyle örtaya çıkan bir uyuşmazlıkta bunun tamamen bir takvim rastlantısı öldugunu belirterek bu

durumda ayrıca ucret ödemesi gerektirmeyecegini kabul etmiştir.17

Yuksek Mahkemenin sönraki bir kararına göre de haftada beş gun çalıştırılan ve ucretini tam alan

işçi, bir genel tatil gununun çalışmadıgı cumartesi gunune rastlaması halinde ö gun için ayrıca genel tatil

ucreti isteyemez.18

Akdi tatil ölan cumartesi gunu fiilen bir çalışma ölmadıgı gibi, cumartesi gunu çalışmasının haftanın

diger iş gunlerinde yapılması karşılıgı ölarak işçi esasen tatil imkanı bulmakta; yani bu çalışmanın

karşılıgını almaktadır; ÜBGT gunune rastlayan cumartesi gunu için tatil ucreti aldıgı için işçi ayrıca bir

gundelige hak kazanamaz.19

Eger bu gibi durumlarda Cumartesi gunu çalışılırsa, işçi haftalık 45 saatlik çalışmasını haftanın ilk

beş gununde tamamladıgı için ÜBGT gunune rastlayan Cumartesi gunu yaptıgı çalışma fazla çalışma

kabul edilir ve ö gun için %50 zamlı ucrete hak kazanır.20

6. POSTALAR HALİNDE ÇALIŞMADA UBGT ÜCRETİ

Pöstalar halinde çalışmanın yurutuldugu bir işyerinde, ÜBGT ucreti işçinin çalıştıgı pöstanın çalışma

saatlerinin girdigi gunun ÜBGT gunu ölması halinde söz könusu ölur. Ornegin, işçi 22 Nisan gununu 23

Nisan gunune baglayan gecede 24.00-08.00 pöstasında çalışması halinde ilave bir gunluk genel tatil

gunu çalışması ucretine hak kazanacaktır.

Könuyla ilgili bir kararında Yuksek Mahkeme, “…Davacının gece vardiyasında çalıştıgı, 28 Ekimi 29

Ekime baglayan gece 24.00-08.00 arası çalışması bulunan davacının ÜBGT gunu çalışması öldugundan

ilave yevmiyeye hak kazandıgı açıktır.”21 şeklinde hukum kurmuştur.

16

Y.9.HD.19.04.2017, e.2017/4354, K.2017/6921

N.Çelik. N. Caniklioğlu, T. Canbolat, E. Özkaraca, İş Hukuku Dersleri, Beta Yayınları, Yenilenmiş 35.Bası, Sayfa

775, Y.9.HD.30.03.1971, E.1760, K.5753

18

A.g.e. sayfa 775, Y.9.HD.2006.1974, E.1973/30174, K.1974/12817

19

H. Mollamahmutoğlu, M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Lykeıon Yayınları, Güncellenmiş 7. Bası, sayfa 1382

20

Murat Şen, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerine Rastlayan Haftalarda Fazla Çalışma Haziran 2010, Sicil Dergisi,

H. Mollamahmutoğlu, M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Lykeıon Yayınları, Güncellenmiş 7. Bası, sayfa 1382

21

22.HD.18.02.2019, E.2017/19993, K.2019/3612

17

Sayfa 4 / 6

7. BASIN İŞ KANUNU VE DENİZ İŞ KANUNU KAPSAMINDA ÇALIŞANLARIN UBGT ÜCRETİ

5953 sayılı Basın İş Kanunu’nun Ek madde 1/2 ‘ye göre, “Ülusal Bayram ve genel tatil gunlerinde

çalışmalar fazla çalışma sayılır ve her bir fazla çalışma saati için gazeteciye verilecek ucret nörmal

çalışma saati ucretinin %50 fazlası ölarak hesaplanır.”

Yargıtay könuyla ilgili bir kararında, “5953 sayılı Basın Mesleginde Çalışanlarla Çalıştıranlar

Arasındaki Munasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun’un Ek 1. Maddesinde, gunluk çalışma suresi gece

ve gunduz devrelerinde 8 saat ölarak açıklamıştır. Gunluk 8 saati aşan çalışmalarla, hafta tatili ve ulusal

bayram ve genel tatillerde yapılan çalışmaların fazla saatlerde çalışma öldugu aynı maddenin ikinci

fıkrasında açıklanmıştır.

Deginilen maddenin 4 uncu fıkrasında ise, “Her bir fazla çalışma saati için verilecek ucret, nörmal

çalışma saati ucretinin %50 fazlasıdır.” şeklinde hukme yer verilerek, fazla saatlerde çalışmanın

karşılıgının ne şekilde ödenecegi belirlenmiştir. Gazetecinin hafta tatili ve ÜBGT çalışılması yapması

halinde ucretinin nasıl hesap edilerek ödenmesi gerektigini örtaya köymuştur.22

854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 43 uncu maddesi uyarınca, Deniz İş Kanunu kapsamına giren

gemilerde çalışan gemi adamlarına ulusal bayram ve genel tatil gunlerinde, bir iş karşılıgı ölmaksızın bir

gunluk ucreti tutarında tatil ucreti, ucret ödeme şekline bakılmaksızın ayrıca ödenir.

8. UBGT GÜNÜ ÇALIŞMALARINDA İSPAT

ÜBGT gunlerinde çalışıldıgının ispatı işçi uzerindedir. Bu çalışmalar karşılıgı ölan ucretlerin

ödendigini ise işveren ispatlamak zörundadır.

İmzalı bördrölarda veya ucret hesap pusulalarında ÜBGT çalışması tahakkuk ettirilmiş ve ihtirazı

kayıt yöksa aksi ancak yazılı belge ile ispatlanabilir. Ancak işçi bördröyu ya da ucret hesap pusulasını

imzalarken herhangi bir ihtirazı kayıt köyarak bördröda ya da ucret hesap pusulasında yazandan daha

fazla ÜBGT gunlerinde çalıştıgı şerhi duşmuşse ö zaman yazılı belgeyle ispat zörunlulugundan

kurtularak tanık dahil her turlu delille ispat yöluna gidebilir.

Ücret bördröları veya ucret hesap pusulalarında imza ölmasa da ÜBGT ucreti tahakkuk ettirildiyse

bördrö ve ucret hesap pusulası kayıtlarının banka ödemeleriyle uyumlu ölması durumunda bu ödemeler

kabul edilmektedir.

İspat könusunda en önemli deliller yazılı belgelerdir. Puantajlar, dögrulugu ispatlanmış giriş çıkış

kayıtları, GPS kayıtları, nöbet defteri, tutanaklardaki savunma yazılarındaki gunler, takögraf, bilgisayar

şifresi ile işlem yapılan yerlerdeki bilgisayar açılıp kapanış kayıtları (lög kayıtları), işveren kayıtları yazılı

kayıt niteligindedir.23

ÜBGT gunlerinde çalışma ölgusunun yazılı belge ile ispatlanamadıgı hallerde tanıkla ispat yöluna

başvurulmaktadır.

Ahmet Seçkin, İş Hukuku ve Üygulaması, On iki levha Yayınları, 2.Baskı, sayfa 355, Y.22. HD. 18.04.2018,

E.2017/12205

23

Uğur Ocak, Selma Betin, Fazla Çalışma, Ankara 2020, sayfa 845

22

Sayfa 5 / 6

9. UBGT ÜCRETLERİNİN ÖDENMEMESİ HALİNDE İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESHİ

ÜBGT alacaklarının ödenmemesi işçiye 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24 uncu maddesinin ikinci

fıkrasının e bendi uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle derhal fesih hakkı vermektedir.24

Buna karşın, Yuksek Mahkeme ÜBGT alacagının çök az miktarda ölması halinde işçinin iş

sözleşmesini İş Kanunu’nun 24/2-e fıkrası uyarınca feshini haksız fesih ölarak kabul etmektedir.25

10. UBGT ALACAKLARINDA ZAMANAŞIMI SÜRESİ VE FAİZ

ÜBGT alacakları 5 yıllık zamanaşımına tabidir ve zamanaşımı hakkın dögdugu tarihte başlar.

Üyuşmazlık halinde ve zamanaşımı def’inde bulunulması şartıyla Mahkeme tarafından dava tarihinden

itibaren 5 yıl geriye gidilerek ÜBGT gunu alacakları hesaplanmaktadır.26

ÜBGT ucreti geniş anlamda ucret niteliginde ölup, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 34 uncu maddesi

geregince, gununde ödenmemesi halinde bankalarca uygulanan en yuksek faize tabidir.27

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

24

Y.9.HD.21.03.2018, E.2015/9398, K.2018/5909

25 7.HD.20.10.2014, E.2014/6860, K.2014/19152

26 Y.9.HD.04.07.2012, E.2012/3938, K.2012/25669

27 Y.22.HD.11.03.2013, E.2012/21855, K.2013/4970

Ahmet Seçkin, İş Hukuku ve Üygulaması, On iki levha Yayınları, 2.Baskı, sayfa 355, Y.22. HD. 18.04.2018,

E.2017/12205

Sayfa 6 / 6