İş Kanunu Hükümleri Uyarınca Uygulanan İdari Para Cezalarına İtiraz Usulü

İŞ KANUNU HÜKÜMLERİ UYARINCA UYGULANAN İDARİ PARA CEZALARINA İTİRAZ USULÜ

1. İDARİ PARA CEZALARI

İdari para cezaları iş mevzuatında duzenlenmiş olan emredici kurallara aykırı davranılması

nedeniyle idare tarafından uygulanan idari bir işlemdir.

Devlet emredici iş hukuku kurallarını getirmekle yetinmemekte, bu kuralların uygulanmasını iş

teftişi teşkilatı yoluyla izlemekte, kuralları ihlal edenleri kamu hukuku yaptırımlarına tabi tutmaktadır.

İş mevzuatındaki idari yaptırımlar kural olarak idari para cezası, işin durdurulması gibi idari işlemler

biçiminde ortaya çıkmaktadır.1

İş hukukunda idari para cezaları yaygın bir uygulama alanı bulmaktadır.

İş yasalarının son kısmında/bolumunde soz konusu yasa kurallarının ihlal eden işveren veya

vekillerine uygulanacak idari para cezaları duzenlenmiştir.

İş Kanunu’nun 98-108 inci maddelerinde, Deniz İş Kanunu’nun 50-53 uncu maddelerinde, Basın iş

Kanunu’nun 26-27 nci maddeleri ve 30 uncu maddesinde, Sendikalar ve Toplu İş Sozleşmesi

Kanunu’nun 78 inci maddesi ve İş Saglıgı ve Guvenligi Kanunu’nun 26 ncı maddesinde yasa hukumlerini

ihlal eden işveren veya işveren vekillerine uygulanacak idari para cezaları yer almıştır.

İdari para cezaları her yıl tespit ve ilan edilen yeniden degerlenme oranındaki artış miktarında

artırılmaktadır.

2. İDARİ PARA CEZALARININ UYGULANMASI

Çalışma yaşamına ilişkin mevzuatın uygulanmasının izlenmesi, denetlenmesi ve teftişi Çalışma ve

Sosyal Guvenlik Bakanlıgının gorevidir.

Çalışma yaşamının denetlenmesi ve teftişi gorevi, Çalışma ve Sosyal Guvenlik Bakanlıgı denetim

organı olan Rehberlik ve Teftiş Başkanlıgına baglı İş Mufettişleri tarafından işyerlerinde iş mevzuatı

hukumleri çerçevesinde programlı teftiş veya inceleme teftişleri yapılarak gerçekleştirilir.

İşyerinde iki aşamalı gerçekleştirilen programlı teftiş veya şikayet uzerine yapılan inceleme

teftişleri sonucunda duzenlenen raporlarda; 4857 sayılı İş Kanunu hukumlerine aykırılık sebebiyle idari

para cezası uygulanılmasının soz konusu olması halinde konu geregi için Çalışma ve İş Kur İl

Mudurlugune intikal ettirilmekte ve Kurum tarafından işveren veya vekili hakkında kanun hukumlerine

muhalefetten idari para cezası uygulanarak teblig edilmektedir.

3. İDARİ PARA CEZASININ ÖDENMESİ

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17 nci maddesinin 6 ncı fıkrası uyarınca, idari para cezası

uygulanan işveren idari para cezasının kesinleşmesinden once odemeyi tercih ederse idari para

tutarından %25 oranında indirime gidilmekte ve idari para cezasının 3/4’u odenmektedir.

1

Sarper Süzek, İş Hukuku, Beta yayınları,22.Baskı (Tıpkı Basım) Beta Yayınları, sayfa 130,

Sayfa 1 / 4

Eger işveren veya vekili tarafından idari para cezasının teblig tarihinden itibaren 1 ay içinde

odenmesi yolu tercih edilirse, biri peşin olmak uzere 4 taksitle odeme yapma olanagı da bulunmaktadır.

Taksitlendirme, biri peşin olmak uzere bir yıl içinde 4 taksit biçiminde uygulanmaktadır. Ancak

taksitlendirme koşullarına uymayan, ornegin bir taksiti suresi içinde odemeyen işverenden kalan

taksitlerin tamamı bir kerede alınır.2

4. İDARİ PARA CEZASINA İTİRAZ VE GÖREVLİ MAHKEME

İş Kanunu’ndan dogan idari para cezalarına itiraz davalarında İş Mahkemeleri yetkili degildir.

İş Kanunu’ndan dogan İdari para cezalarına itiraz davasının İş Mahkemelerinde gorulecegine ilişkin

ozel bir duzenleme 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nda yer almamıştır.

4857 sayılı İş Kanunundan kaynaklanan idari para cezalarına ilişkin uyuşmazlıklarda 5326 sayılı

Kabahatler Kanunu’nun 3 uncu maddesi uyarınca Sulh Ceza Mahkemeleri (Hakimlikleri) gorevlidir.

İşverenin, Kabahatler Kanunu’nun 17 nci maddesinin 6 ncı fıkrası uyarınca, taksitlendirme ya da

peşin odeme yoluna gitmiş olması, işverenin idari para cezasına Sulh Ceza Hakimliginde itiraz yoluna

gitmesini engellemez.

İşveren kendisine teblig edilen idari para cezasını peşin ve indirimli odemiş olsa ya da

taksitlendirme yoluna başvurmuş bulunsa da Sulh Ceza Hakimliginde idari para cezasına itiraz

edebilecektir. Eger işveren bu itirazında haklı bulunursa, odemiş oldugu paralar kendisine iade

edilecektir.3

5. İDARİ PARA CEZASINA İTİRAZIN MAHKEME TARAFINDAN İNCELENMESİ

İdari para cezasına itiraz başvurusu bizzat kanuni temsilci veya avukat tarafından sulh ceza

mahkemesine verilecek bir dilekçe ile yapılır. Başvuru dilekçesi iki nusha olarak verilir.

Dilekçede karara karşı ileri surulen deliller açık bir şekilde gosterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun

suresinde yapılmasını engelleyen mucbir sebep varsa dayanaklarıyla gosterilir.

Kabahatler Kanunu’nun 27 nci maddesi uyarınca idari yaptırım/idari para cezası kararına karşı,

kararın tebligi veya tefhiminden itibaren 15 gun içinde Sulh Ceza Mahkemesine (Hakimligine)

başvurulabilir.

Bu sure içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.

Mucbir sebebin varlıgı halinde bu surenin geçirilmiş olması halinde bu sebebin ortadan kalktıgı

tarihten itibaren en geç 7 gun içinde karara karşı başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru kararın

kesinleşmesini engellemez ancak mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.

İdari para cezasına itiraz dava dilekçesini alan Sulh Ceza Hakimligi dilekçe uzerinde bir on inceleme

yapar.

2

3

Ercan Güven, Ufuk Aydın, Bireysel İş Hukuku,6.Baskı, Nisan Yayınları,2020, sayfa 44

A. g .e ., sayfa 44

Sayfa 2 / 4

Ön incelemede başvurunun yetkili mahkemeye yapılıp yapılmadıgı, surelere uyulup uyulmadıgı,

itirazın mumkun bulunup bulunmadıgı degerlendirilir. Bu sorulardan birinin cevabı bile olumsuz ise

Kabahatler Kanunu’nun 28 inci maddesi uyarınca başvuru reddedilir.

Ön inceleme sonucunda dava dilekçesinde herhangi bir eksiklik bulunmazsa dava usulen kabul

edilecek ve dilekçenin bir ornegi Çalışma ve İşkur İl Mudurlugune teblig edilerek 15 gun içinde cevap

vermesi beklenecektir. Sulh Ceza Hakimligi, cevabı itiraz eden işverene teblig ederek duruşma yapılıp

yapılmayacagına karar verir.

Sulh Ceza Hakimligi tum bu aşamalardan sonra son kararını verir.

Mahkeme son kararında idari para cezasının hukuka uygun olduguna hukmederse itirazın reddi soz

konusu olacaktır. Bu aşamada Sulh Ceza hakimligi idari para cezasının miktarında hata gorurse idari

para cezası tutarında degişiklige de gidilebilecektir. Buna karşılık, mahkeme idari para cezasını tumden

hukuka aykırı bulursa idari para cezasının kaldırılmasına karar verir. Bu durumda işveren idari para

cezasını odemeyecek ya da peşinen dortte uçunu veya ilk taksitini odemiş ise odedigi tutar kendisine

iade olunacaktır. 4

Mahkemenin Üç bin Türk Lirası dahil idari para cezalarına karşı başvuru üzerine verdiği kararlar

kesindir.

Kabahatler Kanunu’nun 29 uncu maddesi uyarınca itiraza konu idari para cezası Üç bin Türk

Lirasının üzerinde ise Sulh Ceza Hakimliğinin verdiği karar karşı Ceza Muhakemesi Kanunu’na (CMK)

göre itiraz edilebilir. Bu itiraz, kararın tebliği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde yapılır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 268/3-a bendine göre; Sulh Ceza Hakimliğinin

kararlarına yapılan itirazların incelenmesi, o yerde birden fazla Sulh Ceza Hakimliğinin bulunması

halinde, numara olarak kendisini izleyen hakimliğe; son numaralı hakimlik için bir numaralı hakimliğe;

Ağır Ceza Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde tek Sulh Ceza Hakimliği varsa, yargı çevresinde görev

yaptığı Ağır Ceza Mahkemesinin bulunduğu yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine; Ağır Ceza Mahkemesinin

bulunduğu yerlerde tek Sulh Ceza Hakimliği varsa, en yakın Ağır Ceza Mahkemesinin bulunduğu yerdeki

Sulh Ceza Hakimliğine aittir.

İncelemeye yetkili mahkeme itirazla ilgili kararı, dosya üzerinden inceleme yaparak verir.

Mahkeme, her bir itirazla ilgili olarak “itirazın kabulüne” veya “itirazın reddine” karar verir.

Mahkemenin bu kararı kesindir. Karar aleyhine herhangi bir merciye başvurulamaz.

Mahkemenin verdiği karar taraflara tebliğ edilir. Vekil olarak avukatla temsil edilme halinde ayrıca

taraflara tebligat yapılmaz.

4

A. g. e., sayfa 45

Sayfa 3 / 4

6. SONUÇ

4857 sayılı İş Kanunundan kaynaklanan idari para cezalarına ilişkin uyuşmazlıklarda 5326 sayılı

Kabahatler Kanunu’nun 3 uncu maddesi uyarınca Sulh Ceza Mahkemeleri (Hakimlikleri) gorevlidir.

Kabahatler Kanunu’nun 27 nci maddesi uyarınca idari yaptırım kararına karşı, kararın tebligi veya

tefhiminden itibaren 15 gun içinde Sulh Ceza Mahkemesine (Hakimligine) başvurulabilir.

Bu sure içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.

Sulh Ceza Mahkemesinin (Hakimliginin) Üç bin Türk Lirası dahil idari para cezalarına karşı başvuru

üzerine verdiği kararlar kesindir.

Kabahatler Kanunu’nun 29 uncu maddesi uyarınca itiraza konu idari para cezası Üç bin Türk

Lirasının üzerinde ise Sulh Ceza Hakimliğinin verdiği karar karşı Ceza Muhakemesi Kanunu’na (CMK)

göre itiraz edilebilir. Bu itiraz, kararın tebliği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde yapılır.

Sulh Ceza Hakimliğinin kararlarına yapılan itirazların incelenmesi, o yerde birden fazla Sulh Ceza

Hakimliğinin bulunması halinde, numara olarak kendisini izleyen hakimliğe; son numaralı hakimlik için

bir numaralı hakimliğe; Ağır Ceza Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde tek Sulh Ceza Hakimliği varsa,

yargı çevresinde görev yaptığı Ağır Ceza Mahkemesinin bulunduğu yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine; Ağır

Ceza Mahkemesinin bulunduğu yerlerde tek Sulh Ceza Hakimliği varsa, en yakın Ağır Ceza

mahkemesinin bulunduğu yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine aittir.

Mahkeme, her bir itirazla ilgili olarak “itirazın kabulüne” veya “itirazın reddine” karar verir.

Mahkemenin bu kararı kesindir. Karar aleyhine herhangi bir merciye başvurulamaz.

İdari para cezası, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulu Hakkında Kanun hukumlerine gore

tahsil edilir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17 nci maddesinin 5 inci fıkrası uyarınca, idari para cezası

tamamen tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içinde durum, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna bildirilir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 4 / 4