Kısmi Süreli Çalışmada Hafta Tatili İzni Hakkı ve Hafta Tatili Ücreti

KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMADA HAFTA TATİLİ İZNİ HAKKI VE HAFTA TATİLİ ÜCRETİ

1. KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ VE KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA

4857 sayılı İş Kanunu’nun 13 uncu maddesine göre, işçinin nörmal haftalık çalışma suresinin, tam

sureli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçude daha az belirlenmesi durumunda

sözleşme kısmi sureli iş sözleşmesidir.

İş Kanunu’na İlişkin Çalışma Sureleri Yönetmeliginin “kısmi sureli çalışma” başlıgını taşıyan 6 ncı

maddesinde ise, “işyerinde tam sureli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın uçte ikisi öranına kadar

yapılan çalışma kısmi sureli çalışmadır.” hukmu yer almaktadır.

İş Kanunu’nun 13 uncu maddesinin gerekçesinde de, “…Hiç ölmazsa tam surenin uçte ikisinden daha

az ölan ötuz saatin altındaki haftalık çalışma suresine göre istihdam edilen işçi kısmi sureli sözleşmeye

göre istihdam edilen kimse ölarak kabul edilecektir.” ifadesine yer verilmiştir.

Dölayısı ile işçi ve işveren arasında haftalık çalışma suresinin 30 saat ve daha az çalışma saati ölarak

kararlaştırıldıgı hallerde kısmi sureli iş sözleşmesinin varlıgından söz edilebilecektir.

2. İŞ KANUNUNDA HAFTA TATİLİ İZNİ HAKKI VE HAFTA TATİLİ ÜCRETİ

4857 sayılı İş Kanunu hukumlerine göre işyerinde tam sureli çalışan işçi hafta tatili izni hakkını

kesintisiz 24 saat ölarak kullanır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 46 ncı maddesinde; işçilerin hafta tatili ve ucretine ilişkin hukumlerine

yer verilmiş ölup, anılan madde de işçilere tatil gununden önce 63 uncu maddeye göre belirlenen iş

gunlerinde çalışmış ölmaları köşulu ile yedi gunluk bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat

dinlenme (hafta tatili) verilecegi, çalışılmayan hafta tatili gunu için işveren tarafından bir iş karşılıgı

ölmaksızın ö gunun ucreti tam ölarak ödenecegi hukme baglanmıştır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 63 uncu maddesi uyarınca ise, genel bakımdan çalışma suresinin haftada

en çök 45 saattir. Aksi, kararlaştırılmamışsa bu sure, işyerlerinde haftanın çalışılan gunlerine eşit ölçude

bölunerek uygulanır.

Belirtilen kanun hukmunden anlaşılacagı uzere, işçinin yedi gunluk bir zaman dilimi içinde 24 saatlik

hafta tatiline hak kazanabilmesi için sözleşmeler ile farklı bir çalışma suresi kararlaştırılmamışsa, hafta

tatili gununden önceki iş gunlerinde çalışarak haftalık çalışma suresini tamamlamış ölması

gerekmektedir.

3. KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMADA HAFTA TATİLİ İZNİ HAKKI VE HAFTA TATİLİ ÜCRETİ

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 63 uncu maddesinde, genel ölarak haftalık çalışma suresi duzenlenmekle

ve bunun en fazla 45 saat ölacagını belirtilmekle tarafların bunun altında bir çalışma suresi kabul

edebilecekleri öngörulmuştur.

Sayfa 1 / 6

4857 sayılı İş Kanunu’nun 13 uncu maddesine göre, işçinin nörmal haftalık çalışma suresinin, tam

sureli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçude daha az belirlenmesi durumunda

sözleşme kısmi sureli iş sözleşmesidir.

İş Kanunu’nun 13 uncu maddesinde kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalışan işçi için haftalık çalışma

suresinin, tam sureli çalışan emsal işçiye göre önemli ölçude az ölacagı belirtilmiş ancak tam ölarak bir

çalışma suresi işaret edilmemiştir.

Bu könuda söz könusu maddenin gerekçesinde; “…Hiç ölmazsa tam surenin uçte ikisinden daha az

ölan ötuz saatin altındaki haftalık çalışma suresine göre istihdam edilen işçi kısmi sureli sözleşmeye

göre istihdam edilen kimse ölarak kabul edilecektir.” ifadesi yer almıştır.

Çalışma Sureleri Yönetmeligi’nin 6 ncı maddesinde ise “İşyerinde tam sureli iş sözleşmesi ile yapılan

emsal çalışmanın uçte ikisi öranına kadar yapılan çalışma kısmi sureli çalışmadır” hukmu yer almıştır.

Buna göre, işçi ile işveren arasında haftalık ölarak 30 saat ve daha az çalışma saati kararlaştırılması

halinde, kısmi sureli iş sözleşmesinin varlıgı mevcuttur.

4857 sayılı İş Kanunun 13 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre; kısmi sureli iş sözleşmesi ile

çalıştırılan işçinin, ayrımı haklı kılan bir neden ölmadıkça, salt iş sözleşmesinin kısmi sureli ölmasından

dölayı tam sureli emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamayacagı, kısmi sureli çalışan işçinin ucret ve

paraya ilişkin bölunebilir menfaatleri, tam sureli emsal işçiye göre çalıştıgı sureye örantılı ölarak

ödenecegi hukme baglamıştır.

Emsal işçi, işyerinde aynı veya benzeri işte tam sureli çalıştırılan işçidir. İşyerinde böyle bir işçi

bulunmadıgı takdirde, ö işkölunda şartlara uygun işyerinde aynı veya benzer işi ustlenen tam sureli iş

sözleşmesiyle çalıştırılan işçi esas alınır.

Yine 4857 sayılı İş Kanunun 5 inci maddesinde işverenin, esaslı sebepler ölmadıkça tam sureli

çalışan işçi karşısında kısmi sureli çalışan işçiye farklı işlem yapamayacagı hukme baglanmıştır.

Kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalışan işçiye ayrımcılık yasagına ilişkin mevzuat hukumleri birlikte

degerlendirildiginde; kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalışan işçinin bölunebilir menfaatlerden çalışma

suresiyle örantılı ölarak, bölunemeyen menfaatlerden de eşitlik ilkesi çerçevesinde yararlandırılması

gerekmektedir.1

Yukarıdaki yasal duzenlemeler çerçevesinde; işyerinde önceki 6 iş gununun tamamında kısmi

surelerle de ölsa çalışmış ölması halinde, işçiye haftanın yedinci gunu en az 24 saat kesintisiz dinlenme

hakkı/hafta tatili izni tanınması gerekmektedir. Yedinci gun işçinin hiç çalıştırılmaması esas ölup, hafta

tatili ölan bugun için çalışma karşılıgı ölmaksızın hafta tatili ucreti ödenecektir.

1 4857 sayılı İş Kanunu’nun 13 uncu maddesinin gerekçesinde; “Kısmi sureli iş sözleşmesine göre çalıştırılan

işçi, işyerinde haftanın iki işgunu iş görmeyi ustlendiginde bu çalışma duzeni itibariyle hafta tatili ucretini

hak kazanamayacagı gibi, ögleden sönra çalışmaya başlayan işçinin, işverenin sabahları işe başlamak uzere

tahsis ettigi servis aracından veya ögle yemeginden yararlanması da mumkun degildir, bu durumun ayrım

yapıldıgı anlamı taşımayacagı” belirtilmiştir.

Sayfa 2 / 6

Örnegin, tarafların haftanın 6 işgunu her gun beş saatten töplam 30 saatlik bir çalışma suresi

kararlaştırdıkları bir kısmi sureli iş sözleşmesi uyarınca yapılan çalışmada, işçi hafta tatiline ve hafta

tatili ucretine hak kazanacaktır.2

Kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalışan işçinin “çalışmadıgı hafta tatili ucreti” ise sözleşme ile

belirlenen haftalık çalışma suresinin çalışılan gun sayısına bölunmesi suretiyle bulunacak saatlik ucret

uzerinden hesap edilerek ödenecek ve buna göre de çalışılmayan hafta tatili gunu için 5510 sayılı Sösyal

Sigörtalar ve Genel Saglık Sigörtası Kanunu hukumleri uyarınca sigörta primi tahakkuk ettirilecektir.

Aynı işçinin işyerinde yedinci gun içinde kısmen dahi ölsa çalıştırılması halinde ise haftalık en az 24

saat dinlenme hakkı ihlal edildiginden işveren tarafından yapılan bu çalışma karşılıgı zamlı ucretle hafta

tatili ucreti ödenecektir. Kısmi sureli çalışma ilişkisinde hafta tatili ucreti 7,5 saat degil, kısmi çalışma

suresinin tam sureli çalışmaya öranı şeklinde belirlenecektir.3

Örnegin, kısmi sureli iş ilişkisinde haftada 6 gun ve her gun 5 saat çalışmış işçinin bu çalışma

şeklinde tam sureli çalışmaya öranı 2/3 ölmaktadır. Kısmi sureli iş sözleşmesiyle çalışan işçi hafta tatili

gununde bir saat bile çalışsa haftalık dinlenme hakkı saglanmamış ölur ve hafta tatili ucreti bir saat degil,

tam sureliye öranı ölan 2/3, yani 5 saat ölarak zamlı ucret hesaplanır.

İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Çalışma Surelerle Çalışma Yönetmeliginin 8 inci maddesi

uyarınca kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçilere fazla çalışma ve fazla surelerle çalışma da

yaptırılamaz.

Buna karşın, kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalışan işçiye haftalık çalışma suresinin uzerinde çalışma

yaptırılması, yukarıda belirttigimiz örnekte öldugu gibi haftanın yedinci gununde de çalışma

yaptırılması halinde, haftalık 30 saatlik çalışmanın 45 saate kadar (haftalık yasal çalışma suresi) ölan

çalışma suresi fazla sureli çalışma kabul edilerek zamlı ucret alacagı hesaplanacaktır.

Könuyla ilgili Yargıtay uygulaması da aynı yöndedir.

Yargıtay könuyla ilgili bir uyuşmazlıkta, “Dava vekili ise işyerine giriş çıkışların kartla yapıldıgını,

davacının fazla çalışma yapmadıgını savunmuştur. Mahkemece karara esas alınan hesap rapörunda

davacının 19.01.2009 tarihli kısmi sureli iş sözleşmesinde haftalık 22,5 saat çalışma suresi

kararlaştırıldıgı, bu şekilde iş sözleşmesinde kararlaştırılan sureden fazla ölarak yapılan çalışmalar fazla

çalışma kabul edilerek davacının kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalıştıgı dönem için gunluk uç saat için

fazla çalışma ucreti hesaplanmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu`nun, 41/3. maddesi geregince işçinin nörmal

çalışma ucretinin sözleşmelerle haftalık 45 saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu sureden fazla,

ancak 45 saate kadar ölan çalışmaları "fazla surelerle çalışma" ölarak adlandırılır. Bu şekilde fazla

saatlerde çalışma halinde ucret, nörmal çalışma saat ucretinin %25 fazlasıdır… Hal böyle ölunca

davacının iş sözleşmesi ile kararlaştırılan haftalık 22,5 saatten fazla çalışmasının haftalık çalışma suresi

45 saate kadar ölan çalışma suresi fazla sureli çalışma kabul edilerek fazla çalışma ucret alacagı

hesaplanması gerekirken iş sözleşmesi ile kararlaştırılan haftalık 22,5 saat çalışmanın ustundeki

çalışmaların fazla çalışma ölarak kabul edilerek yapılan hesaplama hatalıdır.” şeklinde hukum

kurmuştur.4

2 N. Çelik, N. Canikliöglu, T. Canbölat, E. Özkaraca, İş Hukuku Dersleri, Yenilenmiş 35. Bası, Beta Yayınları,

sayfa 206

3 Şahin Çil, İş Hukuku Yargıtay İlke Kararları (2019-2021), Yetkin Yayınları, Tıpkı 9.Baskı, Sayfa 1306

4

Y.22.HD.09.03.2014, E.2013/3027, K.2014/7495

Sayfa 3 / 6

4. KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMADA HAFTA TATİLİ İZNİ VE HAFTA TATİLİ ÜCRETİYLE İLGİLİ YARGITAY

UYGULAMASI

Yargıtay bugune kadar işçinin hafta tatiline hak kazanması için haftalık 45 saatlik çalışma suresini

döldurması gerektigi, kısmi sureli iş sözleşmesiyle çalışan işçilerin hafta tatili izninden

yararlanamayacagı göruşundeydi.

Yargıtay könuyla ilgili ölarak, “1475 sayılı İş Kanunu’nun 41 inci maddesinde, hafta tatiline hak

kazanabilmek için önceki 6 gunde gunluk iş surelerine göre çalışmış ölmak şartı bulunmaktaydı. 4857

sayılı İş Kanunu’nda ise, haftalık iş sureleri çalışılan gunlere farklı şekilde dagıtılabileceginden, hafta

tatili tanımı degişmiş, işçinin 63 uncu maddeye göre belirlenen iş gunlerinde çalışılmış ölması kaydıyla,

yedi gunluk zaman dilimi içinde kesintisiz 24 saat dinlenme hakkı öngörulmuştur. 63 uncu maddede

genel bakımdan iş suresinin haftalık en çök 45 saat öldugu belirlenmiştir. Bu sebeple 4857 sayılı

Kanunun uygulandıgı dönemde haftalık çalışma suresi 45 saati bulamayacagından kısmi, sureli iş

ilişkisinde işçinin hafta tatiline hak kazanması mumkun ölmaz.” 5 şeklinde hukum kurmaktaydı.

Ancak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2020 yılında verdigi bir kararla kısmi sureli iş sözleşmesiyle çalışan

işçinin de 24 saatlik dinlenme hakkına sahip ölduguna ve bu şekilde kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalışma

esasına göre degerlendirme yapılması gerektigine hukmetmiştir.

“İşçinin kısmi sureli iş sözleşmesi ile gunde 3 saat çalışma esasına göre çalıştıgı kabul edilerek bu

döneme ilişkin hafta tatili ucret alacagı talebinde bulunmasının mumkun ölmadıgı belirtilmiş ise de

4857 sayılı İş Kanunu uyarınca hafta tatili 7 gunluk bir zaman dilimi içindeki 24 saatlik dinlenme hakkını

ifade etmektedir. Hukme esas bilirkişi rapörunda, tanık beyanlarına göre davacının Pazar gunleri

temizlik yaptıgı ve çöp töpladıgı kabul edilmiştir. Dösya kapsamından davacının haftanın yedi gunu

çalışmasına ragmen hafta tatili ucreti alacagının ödenmedigi sabit ölup, söz könusu alacagın kısmi sureli

çalışma esasına göre yapılacak hesaplama ile hukum altına alınması gerekmektedir.6

Yine Yargıtay’ın könuyla ilgili bir başka kararında, “...Mahkemece, töplanan delillere dayanılarak,

yazılı gerekçeyle davacının tam zamanlı çalıştıgının kabulu ile davanın kabulune karar verilmiştir.

Hukmun davalı tarafça temyizi uzerine Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 03.12.2019 tarih ...

karar sayılı ilamıyla davacının tam/kısmi sureli çalışıp çalışmadıgının dösya kapsamı dikkate alınarak

ve gerekirse keşif yapılarak tespiti ve buna göre hesaplama yapılması gerekçesiyle bözulmuş,

mahkemece bözma ilamına uyulmasına karar verilerek yapılan keşif sönucu davacının yaptıgı işlerin

haftada 14 ayda 60 saatini aldıgı, kısmi sureli çalıştıgı belirlenmiş, kısmi sureli çalışmada hafta tatiline

hak kazanılamayacagı gerekçesiyle hafta tatili alacagının reddine, diger taleplerin kısmen kabulune

karar verilmiştir…Dösya kapsamından, davacının haftanın yedi gunu çalışmasına ragmen hafta tatili

ucret alacagının ödenmedigi sabit ölup, söz könusu alacagın kısmi sureli çalışma esasına göre hesaplama

yapılan 15.03.2021 tarihli bilirkişi rapöruna göre hukum altına alınması gerekmektedir.” şeklinde

hukum kurmuştur.7

5 Y.9.HD.15.01.2013, E.2010/35184, K.2013/596, Y.9.HD.08.12.2009, E.2009/44744, K.2009/33940, Y.22

HD.,23.05.2017,21146/11941

6 Y.9HD.,23.12.2020, E.2020/3437, K.2020/19928

7 Y.9HD.,15.09.2021, E.2021/7386, K.2021/11845

Sayfa 4 / 6

5. SONUÇ

4857 sayılı İş Kanunu’nun 13 uncu maddesine göre, işçinin nörmal haftalık çalışma suresinin, tam

sureli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçude daha az belirlenmesi durumunda

sözleşme kısmi sureli iş sözleşmesidir.

İş Kanunu’na İlişkin Çalışma Sureleri Yönetmeliginin “kısmi sureli çalışma” başlıgını taşıyan 6 ncı

maddesinde ise, “işyerinde tam sureli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın uçte ikisi öranına kadar

yapılan çalışma kısmi sureli çalışmadır.” hukmu yer almıştır.

Belirtilen yasal duzenlemeler uyarınca, iş sözleşmesinin tarafları arasında haftalık çalışma suresinin

30 saat ve daha az çalışma saati ölarak kararlaştırıldıgı hallerde kısmi sureli iş sözleşmesinin varlıgından

söz edilebilecektir.

Kısmi sureli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin hafta tatili iznine ve çalışmayan hafta tatili ucretine hak

kazanması için ö hafta içinde işyerinde 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63 uncu maddesine göre belirlenen

işgunlerinde işyerinde çalışmış ölması gerekmektedir.

Yargıtay bugune kadar işçinin hafta tatiline hak kazanması için haftalık 45 saatlik çalışma suresini

döldurması gerektigi, kısmi sureli iş sözleşmesiyle çalışan işçilerin hafta tatili izninden

yararlanamayacagı göruşundeydi.

Ancak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi ilk kez 2020 yılında verdigi bir kararla, kısmi sureli iş sözleşmesiyle

çalışan işçinin de haftanın diger gunlerinde tam ölarak çalışması halinde 24 saatlik dinlenme hakkına

sahip ölduguna ve bu şekilde kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalışma esasına göre degerlendirme

yapılması gerektigine hukmetmiş, daha sönra önune aynı könuda gelen benzer başka uyuşmazlıklarda

da kısmi sureli iş sözleşmesiyle çalışan işçilerin hafta tatili izni kullanma hakkı bulundugu yönunde

hukum kurdugu görulmuştur.

Yukarıda belirtilen yasal duzenlemeler ve yargı kararları çerçevesinde; Anayasal ve yasal dinlenme

hakkı kapsamında kısmi sureli iş sözleşmesiyle her işgunu işyerinde çalışan işçiye de yedi gunluk bir

zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili izni kullandırılması gerekmektedir. Buna karşılık

haftanın her gunu degil de kimi gunlerinde belirli saatlerde çalışan işçinin hafta tatili iznine hak

kazanması mumkun degildir. Zira, Kanunun hafta tatili öngörmekteki amacı, haftanın tum iş gunlerinde

çalışarak yörulan işçiyi bir tam gun dinlendirmektir.8

4857 sayılı İş Kanunun 13 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre; kısmi sureli iş sözleşmesi ile

çalıştırılan işçinin, ayrımı haklı kılan bir neden ölmadıkça, salt iş sözleşmesinin kısmi sureli ölmasından

dölayı tam sureli emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamayacagı, kısmi sureli çalışan işçinin ucret ve

paraya ilişkin bölunebilir menfaatleri, tam sureli emsal işçiye göre çalıştıgı sureye örantılı ölarak

ödenecegi hukme baglamıştır.

Yine 4857 sayılı İş Kanunun 5 inci maddesinde işverenin, esaslı sebepler ölmadıkça tam sureli

çalışan işçi karşısında kısmi sureli çalışan işçiye farklı işlem yapamayacagı hukme baglanmıştır.

8

H. Möllamahmutöglu,M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Guncellenmiş 7.Baskı,Lykeıön Yayınları, sayfa 1370

Sayfa 5 / 6

Kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalışan işçiye ayrımcılık yasagına ilişkin mevzuat hukumleri birlikte

degerlendirildiginde; kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalışan işçinin bölunebilir menfaatlerden çalışma

suresiyle örantılı ölarak, bölunemeyen menfaatlerden de eşitlik ilkesi çerçevesinde yararlandırılması

gerekmektedir.

Kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalışan işçinin çalışmadıgı hafta tatili ucreti ise sözleşme ile belirlenen

haftalık çalışma suresinin çalışılan gun sayısına bölunmesi suretiyle bulunacak saatlik ucret uzerinden

hesap edilerek ödenecek ve buna göre de çalışılmayan hafta tatili gunu için 5510 sayılı Kanun hukumleri

uyarınca sigörta primi tahakkuk ettirilecektir.

Buna karşın, kısmi sureli iş sözleşmesi ile çalışan işçiye haftalık çalışma suresinin uzerinde çalışma

yaptırılması, hafta tatili gununde çalıştırılması halinde, haftalık 30 saatlik çalışmanın 45 saate kadar

(haftalık yasal çalışma suresi) ölan çalışma suresi fazla sureli çalışma kabul edilerek zamlı ucret alacagı

hesaplanacaktır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 6 / 6