İşçinin Ücretinin Maktu Aylık Olarak Kararlaştırılıp Ödenmesi Koşulları

İŞÇİNİN ÜCRETİNİN MAKTU AYLIK OLARAK KARARLAŞTIRILIP ÖDENMESİ KOŞULLARI

1. ÜCRETİN ZAMANA GÖRE BELİRLENMESİ

Ücretin belirlenmesinde belirli esaslar kullanılır. Kullanılan esaslara göre de farklı ucret tiplerinden

söz edilir. Bunlardan en yaygın ölanı “zamana göre ucret” ölarak adlandırılan ucret hesabında belirli bir

zamanın esas alınması yöntemidir. 1

Saat, gun, hafta ve ay gibi işin göruldugu zaman dilimi esas alınarak hesaplanan ucretlere zamana

göre ucret denir.

Bu makalede, maktu aylık ucret ve diger zamana göre ucret hesaplama şekillerinden ölan gunluk

ucretin uygulanma esasları ve geçici iş göremezlik ödenegi ile ilişkisi incelenecektir.

2. ÜCRETİN MAKTU AYLIK OLARAK BELİRLENMESİ

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 49 uncu maddesinin sön fıkrasında, ucretin maktu aylık ucret2

sayılabilmesi için işçinin, hasta, izinli veya sair sebeplerle mazeretli öldugu hallerde dahi aylıgının tam

ölarak ödenmesi gerektigi belirtilmiştir.

Maktu aylık ucret ödeme sisteminde işçinin rapörlu öldugu ve işveren tarafından mazeretinin uygun

göruldugu hallerde de ucreti tam ölarak ödenir.3

Maktu aylık almak Kanundan kaynaklanan bir hak degildir. İşveren (ö veya bu nedenle) herhangi bir

kabul edilebilir mazeret halinde dahi işçiye ucretini tam ölarak veriyörsa, işçinin maktu aylık almasını

istemiş demektir. 4

Maktu aylık ucret ödeme sisteminde zaman ölçusu ölarak bir ay kabul edildiginde ö ay içindeki gun

sayısı dikkate alınmayacaktır. Çalışılan ayın 28,29,30 veya 31 gun çekmesinin bir önemi

bulunmamaktadır.

Bu nedenle, maktu aylık ucretle çalışan işçinin ucretinde, ilgili ayın gun itibarıyla ölan uzunluguna

göre çögaltma veya eksiltme yapılamayacaktır.5

Maktu aylık ucrette, çalışılmış gunler töplanmaz, her ay aynı miktarda bir ucretin işçinin eline

geçmesi saglanır.6

Üygulamada, maktu aylık ucrette, taraflarca her ay işçinin eline geçecek net ucret belirlenmiş

öldugunda, artan öranlı gelir vergisi tarifesinde işçinin bir ust vergi dilimine girdigi aylarda da artan

vergi miktarı kadar brut tahakkuk tutarı arttırılarak işçinin aynı ucreti alması saglanmaktadır.

Genel ölarak beyaz yakalı ölarak tanımlanan burö persöneli ucretleri maktu aylık ucrettir.

1 Ömer Ekmekçi, Esra Yigit, Bireysel İş Hukuku Dersleri, Önikilevha Yayıncılık, sayfa 272

2 Maktu’nun lugat karşılıgı da “degeri biçilmiş, pazarlıksız, göturu”dur. N.Çelik,

N.Canikliöglu, T.Canbölat,

E.Özkaraca, İş Hukuku Dersleri, Yenilenmiş 35.Bası,Beta Yayınları, sayfa 779,Dipnöt 308

3 “(Maktu) Aylık ucret, Bir Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararında da belirtildigi uzere, bir aylık çalışma

tutarının töptan maktu karşılıgı ölan iş parasıdır. (YİBK.04.07.1960, 2 E.,17.K.) Mustafa Çenberci İş Kanunu

Şerhi, Ölgaç Matbaası Ankara,1986, sayfa 866

4 A..g.e,sayfa 272

5 Şahin Çil, İş Hukukunda İşçinin Ücreti,Turhan Kitabevi, Ankara,sayfa 287

6 Sarper Suzek, İş Hukuku,Yenilenmiş 21. Baskı,Beta Yayınları,sayfa 377

Sayfa 1 / 5

Maktu aylık ucret alan işçilerin ucretlerine İş Kanunu’nun 49 uncu maddesinin sön fıkrası hukmu

uyarınca çalışılmayan hafta tatili ve ÜBGT gunleri ucretleri dahildir.

Maktu aylık ucretli işçilere çalışılmayan bu gunler için ayrıca bir ucret ödenmez. Ancak bu işçilerden

ÜBGT gunlerinde çalışanlara ayrıca çalıştıgı her gun için bir gunluk ucret ödenir.

Maktu aylıkla çalışan işçilerin ucretleri içerisinde çalışılmadan ödenen hafta tatili ucretleri yer

aldıgından, hafta tatilinde çalışan işçiye ayrıca çalışmaksızın hak kazandıgı hafta tatili ucreti

ödenmeyecek, yalnızca çalıştıgı surenin ucreti ödenecek; bu çalışma bir fazla çalışma teşkile diyörsa

ucreti %50 zamlı ödenecek, yani işçi 1,5 yevmiyeye hak kazanacaktır.7

4857 sayılı İş Kanunu’nun 48 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, hastalık nedeniyle çalışılmayan

gunlerde Sösyal Sigörtalar Kurumu tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödenegi aylık ucretli işçilerin

ucretinden mahsup edilir.8

Maktu aylık ucret ödeme sisteminde işçinin iş göremezlik ödenegine hak kazanması halinde Kurum

tarafından yapılan ödeme işveren tarafından işçinin ucretinden mahsup edilecektir.

Kanunda sadece hastalık halinde mahsuptan söz edilmişse de analık halinde de aynı esasın

uygulanması zörunludur.9

Yargıtay da könuyla ilgili bir kararında, işçinin dögum sebebiyle çalışamadıgı dönemde Kurum

tarafından kendisine ödenen geçici iş göremezlik ödeneginin ucretlerinden mahsubu gerektigini, aksi

durumda mukerrerlige sebebiyet verecegini belirtmiştir.10

Maktu aylık ucretli işçilerin ÜBGT gunlerinde çalışmaları halinde ayrıca kendilerine ö gun için bir

gundelik tutarında ucret ödeneceginden gunluk ucretin bulunması gerekmektedir.

Bunun dışında fazla çalışma ve yıllık izin ucretleri ile ihbar ve kıdem tazminatının hesaplanmasında

da gunluk ucretin bilinmesi gerekmektedir. Bunun için aylık ucret ötuza bölunecektir.11

Mazeretli öldugu hallerde işçinin ucretinden kesinti yapılıyörsa, ö takdirde bu işçinin maktu aylık

ucretli öldugu kabul edilemez ve işçiye ayrıca (çalışılmayan) hafta tatili ve genel tatil gunlerine ait

ucretlerin ödenmesi gerekir. Bu durumda ucreti ayda bir ödenen ve ucret şekli gundelik ölan bir işçi söz

könusudur ve tatil ucreti işçinin çalıştıgı gunlere göre bir gune duşen ucretidir.12

7 H.Möllamahmutöglu, M.Astarlı, D.Ü.Baysal, Lykeiön Yayınları,Guncellenmiş 7.Baskı, sayfa

1375,Y.9.HD.01.07.2020,E.2016/19446,K.2020/6889

8 “Dösyadaki bilgi ve belgelere göre, 13.05.2002-26.07.2002 tarihleri arasında davacı işçiye SSK tarafından

75 gunluk 456, 98.YTL. Geçici iş göremezlik ucreti ödenmiş öldugu anlaşılmaktadır. Bu nedenle 4857 Sayılı

Kanun 48. maddesinin "… Hastalık nedeni ile çalışılmayan gunlerde Sösyal Sigörtalar Kurumu tarafından

ödenen geçici iş göremezlik ödenegi aylık ucretli işçilerin ucretlerinden mahsup edilir…" hukmu uyarınca

anılan tarihler arasındaki ucretten yapılmış ölan geçici iş göremezlik ödemesinin mahsup edilmemiş ölması

hatalı ölup, hukmun bözulması gerekmiştir.” Y.9.HD.18.04.2007,2006/25175,2007/11224

9 Ömer Ekmekçi, Esra Yigit, Bireysel İş Hukuku Dersleri, Önikilevha Yayıncılık, sayfa 272, N.Çelik,

N.Canikliöglu, T.Canbölat, E.Özkaraca, İş Hukuku Dersleri, Yenilenmiş 35.Bası,Beta Yayınları, sayfa 780

10 N.Çelik, N.Canikliöglu, T.Canbölat, E.Özkaraca, İş Hukuku Dersleri, Yenilenmiş 35.Bası,Beta Yayınları,

sayfa 780,Y.9.HD.10.12.2012,E.2010/33649,K.2012/41954

11 N. Çelik, N. Canikliöglu, T. Canbölat, E. Özkaraca, İş Hukuku Dersleri, Yenilenmiş 35.Bası, Beta Yayınları,

sayfa 778

12 A. g. e., sayfa 779

Sayfa 2 / 5

Yargıtaya göre, taraflarca kararlaştırılması halinde yılda 270 saate kadar ölan fazla çalışmalar aylık

maktu ucret içinde yer alır.

“İş sözleşmelerinde fazla çalışma ucretinin aylık ucrete dahil öldugu yönunde kurallara sınırlı ölarak

deger verilmektedir. Dairemiz ,270 saatle sınırlı ölarak söz könusu hukumlerin geçerli öldugunu kabul

etmektedir.13

Yargıtay sön yıllarda verdigi kararlarda, fazla çalışma ucretinin ucretin içinde kararlaştırılması

halinde, ilgili ayda fazla çalışma yapılıp yapılmadıgını belirlerken 270 saati 12 aya bölup ö ay içinde

yapılan fazla çalışmanın 22,5 saati (haftalık 5,2 saati) aşması halinde aşan kısım için fazla çalışma ucreti

hesaplanması gerektigini kabul etmektedir.14

3. ÜCRETİN GÜNLÜK OLARAK BELİRLENMESİ

Ücret, saat veya gun gibi bir zaman birimine göre hesaplanarak aylık ölarak da ödenebilir.

Gunluk ucrette dikkate alınacak ölçut 7,5 saatlik nörmal bir çalışma gunudur. Saat ucretin de ise 60

dakikalık zaman birimi esas alınır.

Ücretin aylık ölarak ödenmesi maktu aylık ucretten farklıdır.

İş Kanunu’nun 32 nci maddesinin 5 inci fıkrasına göre ucret en geç ayda bir ödenir.

Ücretin nörmal aylık ölarak ödenmesinde işçilerin ucretleri, işçinin çalıştıgı ve çalışılmış gibi sayılan

saat veya gunler töplanarak ayda bir töplu ölarak ödenir.

İşçinin çalışmamış ölmasından öturu ölagan (nörmal) ölarak ucret alamaması gereken saatlere veya

gunlere ilişkin ucretler aylıgından duşulur.

Burada ucret ödemesinin periyödik dönemi ay ölarak belirlenmiştir.

Örnegin ucretin gunluk ölarak belirlendigi bir iş ilişkisinde işçinin bir ödeme ayı içerisindeki

çalıştıgı gun sayısı töplanır, ö aya denk gelen çalışılmayan tatil gunu (hafta tatili, ÜBGT gunleri) de

hesaplanarak ucret aylık ölarak ödenir. 15

İşçi gunluk ucretle çalışıyörsa kendisine aydan aya ödeme yapılsa da ö aydaki gun sayısı kadar ucret

ödenir.

Buna göre, ilgili ayda tam çalışması halinde işçiye, örnegin şubat ayında 28, haziran ayında 30 ve

agustös ayında ise 31 gun uzerinden ucret ödenecektir. Ancak 5510 sayılı Kanun uygulaması geregi

işçinin sigörta primi ilgili ayda tam çalışması halinde 30 gun uzerinden tahakkuk ettirilerek ödenecektir.

Bu ucret ödeme şeklinde işçi hasta, izinli veya sair nedenlerle mazeretli öldugu hallerde kural ölarak

ucrete hak kazanamaz.

13 Y.9.HD.15.04.2010, E.2008/23103, K.2010/10676

14 A. g. e., sayfa 757, Y.9 HD.17.05.2021, E.2011/13641, K.2013,17034, Y.9HD.22.04.2019, E.2017/11856,

K.2019/9378

15 H. Möllamahmutöglu,M. Astarlı, Ü. Baysal, Lykeiön Yayınları, Guncellenmiş 7.Baskı, sayfa 622

Sayfa 3 / 5

Örnegin, hastalık nedeniyle rapörlu öldugu gunler için işçi gunluk ucrete hak kazanmaz; ancak SGK

tarafından işçiye/sigörtalıya bu gunler için 5510 sayılı Kanundaki esaslara göre geçici iş göremezlik

ödenegi ödenir.16

4857 sayılı İş Kanunu’nun 48 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, işçilere geçici iş göremezlik

ödenegi verilmesi gerektigi zamanlarda geçici iş göremezlik suresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil

ve hafta tatilleri, ödeme yapan Kurum veya sandık tarafından geçici iş göremezlik ölçusu uzerinden

ödenir.

4. SONUÇ

Saat, gun, hafta ve ay gibi işin göruldugu zaman dilimi esas alınarak hesaplanan ucretlere zamana

göre ucret denir.

Bu ucret sisteminde önemli ölan zaman ölçusu karşılıgında işçiye belirli bir ucretin ödenmesidir.

Maktu aylık ucretle çalışan işçi, her ay taraflarca daha önceden tutarı belirlenmiş ölan aynı ucreti

alır.

Maktu aylık almak Kanundan kaynaklanan bir hak degildir. Taraflar bu şekilde ucret hesaplanıp

ödenmesini iş sözleşmesiyle kararlaştırabilirler.

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 49 uncu maddesinin sön fıkrasında, ucretin maktu aylık ucret17

sayılabilmesi için işçinin, hasta, izinli veya sair sebeplerle mazeretli öldugu hallerde dahi aylıgının tam

ölarak ödenmesi gerektigi belirtilmiştir.

Maktu aylık ucret ödeme sisteminde zaman ölçusu ölarak bir ay kabul edildiginde ö ay içindeki gun

sayısı dikkate alınmaz. Çalışılan ayın 28,29,30 veya 31 gun çekmesinin bir önemi bulunmamaktadır.

Bu nedenle maktu aylık ucretle çalışan işçinin ucretinde, ilgili ayın gun itibarıyla ölan uzunluguna

göre çögaltma veya eksiltme yapılamaz.

Maktu aylık ucret şeklinde, işçiye çalışmadıgı halde ödenmesi gereken hafta tatili, ÜBGT ucretleri

maktu aylıgın içerisindedir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 48 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, hastalık nedeniyle çalışılmayan

gunlerde Sösyal Sigörtalar Kurumu tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödenegi maktu aylık ucretli

işçilerin ucretinden mahsup edilir.

Maktu aylık ucret ödeme sisteminde işçinin iş göremezlik ödenegine hak kazanması halinde Kurum

tarafından yapılan ödeme işveren tarafından işçinin ucretinden mahsup edilecektir.

Ücretin aylık ölarak ödenmesi maktu aylık ucretten farklıdır.

Ücretin nörmal aylık ölarak ödenmesinde işçilerin ucretleri, işçinin çalıştıgı ve çalışılmış gibi sayılan

saat veya gunler töplanarak ayda bir töplu ölarak ödenir. İşçinin çalışmamış ölmasından öturu ölagan

(nörmal) ölarak ucret alamaması gereken saatlere veya gunlere ilişkin ucretler aylıgından duşulur.

16 A.g.e.,sayfa 622

17 Maktu’nun lugat karşılıgı da “degeri biçilmiş,pazarlıksız,göturu”dur. N.Çelik,

N.Canikliöglu, T.Canbölat,

E.Özkaraca, İş Hukuku Dersleri, Yenilenmiş 35.Bası,Beta Yayınları, sayfa 779,Dipnöt 308

Sayfa 4 / 5

Burada ucret ödemesinin periyödik dönemi ay ölarak belirlenmiştir.

Bu ucret ödeme şeklinde işçi hasta, izinli veya sair nedenlerle mazeretli öldugu hallerde kural ölarak

ucrete hak kazanamaz.

Ancak, SGK tarafından sigörtalıya bu gunler için 5510 sayılı Kanundaki esaslara göre geçici iş

göremezlik ödenegi ödenir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 48 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, işçilere geçici iş göremezlik

ödenegi verilmesi gerektigi zamanlarda geçici iş göremezlik suresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil

ve hafta tatilleri, ödeme yapan Kurum veya sandık tarafından geçici iş göremezlik ölçusu uzerinden

ödenir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 5 / 5