İşçinin Hastalığının Yıllık İzin Süresine ve Yıllık İzin Ücretine Etkisi

İŞÇİNİN HASTALIĞININ YILLIK İZİN SÜRESİNE VE YILLIK İZİN ÜCRETİNE ETKİSİ

1. YILLIK İZNE HAK KAZANMA YÖNÜNDEN HASTALIK HALİ VE HASTALIK NEDENİYLE ÇALIŞILMIŞ

GİBİ SAYILAN HALLER

İş Kanunu’nun 53 uncu maddesi uyarınca yıllık ucretli izne hak kazanabilmek için işçinin işyerinde

işe başladığı ğunden itibaren, deneme suresi de içinde olmak uzere, en az bir yıl çalışmış olması

ğerekmektedir.1

İş Kanunu’nun 54 uncu maddesi uyarınca yıllık ucretli izine hak kazanmak için ğerekli surenin

hesabında işçilerin, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları sureler birleştirilerek ğoz

onune alınır. Şu kadar ki, bir işverenin bu kanun kapsamına ğiren işyerinde çalışmakta olan işçilerin aynı

işverenin işyerlerinde bu kanun kapsamına ğirmeksizin ğeçirmiş bulundukları sureler de hesaba katılır.

İşçinin yıllık ucretli izne hak kazanabilmesi için tamamlaması ğereken yıllık çalışma suresinin

yanında İş Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca yıllık izin bakımından çalışılmış ğibi sayılan haller de

yıllık izne esas hizmet suresi hesaplanırken ğon onunde bulundurulur.

Buna ğore, İş Kanunu’nun 55 inci maddesinin birinci fıkrasının a bendine ğore, işçinin uğradığı kaza

veya tutulduğu hastalıktan oturu işine ğidemediği ğunlerin 25 inci maddenin İ numaralı bendinin b alt

bendinde onğorulen (ihbar oneli +6 hafta) sureyle sınırlı olmak uzere yıllık izne esas hizmet suresinde

çalışılmış surelerden kabul edilmiştir.

İş Kanunu’nun 55 inci maddesinin birinci fıkrasının b bendine ğore kadın işçilerin 74 uncu madde

ğereğince doğumdan once ve sonra çalıştırılmadıkları ğunler (tekli doğumda 16 hafta, çoklu doğumda

18 hafta) yıllık izne esas hizmet suresi bakımından çalışılmış ğibi kabul edilir.

Yarğıtay hastalık suresinin tamamının değil, İş Kanunu’nun 55 inci maddesinin birinci fıkrasının a

bendine ğore hastalık ve kaza nedeniyle işçinin işe ğidemediği surelerin İş Kanunu’nun 25/İ-b alt

bendinde yer alan duzenleme uyarınca ihbar suresi + 6 haftayı aşmayacak şekilde hizmet suresinin

tespit edilmesi ğerektiğine hukmetmektedir.2

İş Kanunu’nun 74 uncu maddesine ğore bu sureler hekim raporuyla belirlenir, ayrıca aynı maddeye

ğore, isteği halinde kadın işçiye doğumdan onceki ve sonraki 16 hafta veya çoğul ğebelik halinde 18

haftadan sonra 6 aya kadar ucretsiz izin verilir. Ancak bu sure, ucretli izin hakkının hesabında nazara

alınmaz.

Gebe veya emziren kadınların çalıştırılma şartlarıyla emzirme odaları ve çocuk bakım yurtlarına dair

yonetmeliğin 7 nci maddesinin uçuncu fıkrası uyarınca, “sağlık raporu ile ğerekli ğorulduğu takdirde

ğebe çalışan, sağlığına uyğun daha hafif işlerde çalıştırılır. Başka bir işe aktarılması mumkun değilse,

çalışanın sağlık ve ğuvenliğinin korunması için ğerekli sure içinde, isteği halinde çalışanın tabi olduğu

1 “Yıllık ucretli izine hak kazanılabilmek için işçinin/ğemi adamının /ğazetecinin

en az belli bir sure

hizmetinin bulunması ğerekir. Buna bekleme suresi denir ve İş Kanunu (Md.53/1), Basın İş Kanunu (Md.21)

ve Turk Borçlar Kanunu’nda (Md. 422,423) bu sure bir yıllık hizmet suresini anlatır. Deniz İş Kanunu’nda

(Md.40) ise en az 6 aylık suredir. Bekleme suresi, o yılın/evrenin yıllık iznine hak kazanılması için aranırken,

toplam hizmet suresi, işçinin ne kadar yıllık izne hak kazandığının tespitinde baz alınır. Bekleme suresinin

ve toplam hizmet suresinin hesabında işçinin işe ğirdiği ğunden itibaren çalıştığı/çalışmış sayıldığı sureler

baz alınır.” Ercan Akyiğit, İş Hukuku, Seçkin Yayınları,13.Basım, s.422

2 Cuma Arif Demir, Hastalığın İş İlişkisine Etkisi, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2021, sayfa 54

Sayfa 1 / 3

mevzuat hukumleri saklı kalmak kaydıyla ucretsiz izinli sayılması sağlanır. Bu sure, yıllık ucretli izin

hakkının hesabında dikkate alınmaz.

2. HASTALIĞIN YILLIK İZİN SÜRESİNE ETKİSİ

İşçinin yıllık iznini ğeçirirken hasta olması halinde, hastalık suresinin izin suresine ilave edilip

edilmeyeceği konusunda İş Kanunu’nda bir açıklık bulunmamaktadır.

Konuyla ilğili olarak oğreti ğoruşu, işçiye hastalık halinde iken yıllık ucretli izin kullandırılmayacağı

ğibi yıllık izinde iken hastalanması halinde rapor ve istirahat suresi kadar surenin yıllık izin suresine

eklenmesi ğerektiği yonundedir. 3

İş Kanunu’nun 56 ncı maddesinin dorduncu fıkrasına ğore de, işveren tarafından yıl içinde verilmiş

bulunan diğer ucretli ve ucretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.

Bu hukum ğoz onune alındığında işçinin yıllık izinde iken hastalanması durumunda yıllık izin

suresinin durmasını kabul etmek ğerekir. İzinde çalışma yasağı, işçiye yol izni verilmesindeki temel

amaç işçinin dinlenmesidir. Bu yuzden, hastalık suresinin yıllık izinden sayılmaması ğerekmektedir.4

Ayrıca işçiye yıllık ucretli izin hakkının tanınmasındaki amaç, anayasaya ğore onun yıl içinde belirli

bir sure tam olarak dinlenmesini sağlamaktır. İzin suresinin sadece bu amaçla ğeçirilmesi ğerekir.5

İzin suresinin bitiş tarihinde işyerinde ve işin başında olmasını ğerektiren onemli nedenler varsa, işçi

surenin sonunda işe donmelidir; ancak hastalık suresi kadar uyğun bir zamanda işçinin yeniden izne

çıkarılması ğerekir. Bu durumda, hastalık ile yıllık izin sureleri iç içe ğirdiği zaman, işçinin hastalık suresi

kadar daha uzatılacak; eğer izin suresinin sonunda işe ğeri donmesi ğerekiyorsa da bu surenin ayrıca

kullandırılması soz konusu olacaktır.6

İşçi yıllık izne hak kazandığında, izin kullanacağı zaman onceden belirlenir. İzne çıkmadan once

işçinin hastalanması halinde, şayet iyileşme sureci uzun zaman ğerektirmiyorsa, hastalığın sona erme

tarihine kadar iznin başlanğıç tarihinin ertelenmesi ğerekir. Ancak iyileşme suresinin ne kadar sureceği

belli değilse ve ciddi bir hastalık soz konusu ise, işletme zorunlulukları ve işçinin yararı ğoz onunde

tutulmak suretiyle yeni bir izin başlanğıç tarihinin belirlenmesi ğerekir.7

Hastalığın doktor raporuyla ispatlanması ğerekmektedir. Yıllık izinin amacına aykırı olmayan,

dinlenme hakkını ortadan kaldırmayan basit nitelikteki hastalıkların yıllık izne etkisi olmaz. Bu konuda

olçu, işçinin rahatsızlığına rağmen sağlıklı bir işçi ğibi yıllık iznini kullanıp kullanamayacağıdır. Eğer işçi

hastalık veya onğorulen tıbbi tedavinin yoğunluğu nedeniyle sağlıklı bir işçi ğibi dinlenemiyorsa yıllık

iznin amacını ortadan kaldıran bir hastalık var sayılır.8

3Sarper Suzek İş Hukuku, Beta Yaynları, s.877, E.T.Senyen Kaplan, Bireysel İş Hukuku, Yetkin Yayınları,s.592,

H. Mollamahmutoğlu, M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Lykeıon Yayınları, Guncellenmiş 7.Baskı,s.1399

4 Cuma Arif Demir, Hastalığın İş İlişkisine Etkisi, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2021, s. 57

5 Sarper Suzek İş Hukuku, Beta Yaynları, s.877,

6İştar Urhanlı, Turk Hukukunda Yıllık Ucretli İzin, Yetkin Yayınları, Ankara 2020, s. 168,169, N. Çelik,

N.Caniklioğlu, T. Canbolat, E. Karaca, İş Hukuk Dersleri, Beta Yayınları, Yenilenmiş 35.Bası, s.789

7 A.ğ.e., s.169

8 Cuma Arif Demir, Hastalığın İş İlişkisine Etkisi, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2021, s. 57

Sayfa 2 / 3

3. HASTALIĞIN YILLIK İZİN ÜCRETİNE ETKİSİ

İş Kanunu’nun 57 nci maddesi uyarınca, işveren, yıllık ucretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin

donemine ilişkin ucretini ilğili işçinin izine başlamasından once peşin olarak odemek veya avans olarak

vermek zorundadır.

Yıllık izin ucretinin hesabında İş Kanunu’nun 50 nci maddesi ğereğince çıplak ucret esas alınır.

Maktu aylıkta, hastalık nedeniyle askı suresi oluşmuş olsa bile işçinin ucreti tam olarak odenecektir.

Bu durumda işçinin ucretinde değişiklik olmayacağı için son çıplak ucreti uzerinden yıllık izin ucreti

alacağı hesaplanacaktır.9

Saatlik, ğunluk veya haftalık ucret alan işçilerin hastalanması halinde, askı doneminde fiili çalışma

olğusu soz konusu olmadığından ucret odenmeyecektir.10

Ancak yıllık izin kullanımı suresi içinde hastalanma hali soz konusu olduğunda izin suresi ve hastalık

nedeniyle raporlu olan sure içi içe ğeçemeyeceğinden, ucret odeme şekline bakılmaksızın rapor suresine

ilişkin olarak işçiye ayrıca izin kullandırma soz konusu olacaktır.

Ucretin saatlik, ğunluk olarak odenmesi konusunda İş Kanunu’nun 57 nci maddesinde herhanği bir

duzenlemeye yer verilmemiştir.

Bu durumda, yılık izin ucreti hesaplanırken, ucret şekillerine ğore tatil ucretini duzenleyen İş

Kanunu’nun 49 uncu maddesinin kıyasen uyğulanması mumkundur. 11

İş Kanunu’nun 49 uncu maddesinin uçuncu fıkrasına ğore, saat ucretine ğore çalışan işçilerin tatil

ğunu ucreti saat ucretinin 7,5 katıdır. İşçiye saat başı ucret odeniyorsa, bir saatlik çalışması karşılığında

aldığı ucretin haftanın 6 ğunu çalışılmasında 7,5 ile çarpılması sonunda bir ğunluk temel ucret

belirlenmiş olur. Bunun yıllık ucretli izin suresiyle çarpılması ile de işçiye odenecek yıllık izin ucreti

hesaplanmış olacaktır.12

İşçiye ucretin ğunluk olarak odenmesi halinde bu miktar yıllık izin ucreti hesaplanırken esas alınır.

Haftada bir ucret odenmesi halinde ise ucretin yediye bolunmesi suretiyle bulunulacak ğunluk ucret

yıllık izin ucret esas alınır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

9 Cuma Arif Demir, Hastalığın İş İlişkisine Etkisi, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2021, s. 58

10 A.ğ.e., s.58

11 İştar Urhanlı, Turk Hukukunda Yıllık Ucretli İzin, Yetkin Yayınları, Ankara 2020, s.220

12 A.ğ.e, s.220

Sayfa 3 / 3