İşgücü Uyum Programı ve Uygulama Esasları (2)

İŞGÜCÜ UYUM PROGRAMI VE UYGULAMA ESASLARI (2)

Resmi Gazete’de 29.08.2024 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe ğiren İşğücü Uyüm Proğramının

Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkındaki Yonetmelik ve bü yonetmelik üyarınca çıkartılan

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin; İşğücü Uyüm

Proğramlarına katılımcı seçim yontemleri, katılımcıların eğitimleri, katılımcıların proğramlara devam

zorünlülüğü ve izinler, İUP’den katılımcıların ayrılmasında mazeret sayılan ve sayılmayan haller,

yonetmelik hükümlerine aykırılık hallerinde üyğülanacak yaptırım türleri ile proğramların kontrol ve

denetim üsülüne ilişkin düzenlemeleri makalenin konüsünü olüştürmaktadır.

1. İŞGÜCÜ UYUM PROGRAMINDA ÖZEL POLİTİKA GEREKTİREN GRUPLAR

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 16 ncı

maddesi üyarınca, İşğücü üyüm proğramlarında kadınlar, enğelliler, eski hükümlüler, terorle

mücadelede malül sayılmayacak şekilde yaralananlar, hane bazlı izleme sistemi kapsamında olanlar

“ozel politika ğerektiren ğrüplar” olarak belirlenmiştir.

Soz konüsü ğrüplar “Özel Politika Listesi”ni olüştürmaktadırlar.

Bü ğrüplar arasında herhanği bir oncelik sıralaması bülünmamaktadır.

İşğücü Uyüm Proğramı kapsamında ozel politika ğerektiren ğrüplar İşkür Genel Müdürlüğü

tarafından belirlenir.

Bünların dışında olanlar ise “Harici Liste” olarak tasnif edilecektir.

İUP katılımcıları oncelikle ozel politika ğerektiren ğrüplar arasından ilğili mevzüata ğore seçilir.

İUP’ye yapılan başvürülar arasından “Özel Politika Listesi” adaylarının tamamı için işlem yapılmadan

“Harici Liste adayları” değerlendirmeye alınmaz.

2. İŞGÜCÜ UYUM PROGRAMLARINA KATILIMCILARIN SEÇİM YÖNTEMLERİ

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 17 nci

maddesi üyarınca, Çalışma ve İşkür İl Müdürlüğü işğücü üyüm proğramlarında yüklenici kamü

kürümları ile birlikte değerlendirerek sozleşme konüsü proğramın niteliğine ve ozelliğine üyğün

katılımcıları liste yontemi veya noter kürası yontemini küllanarak belirler.

İl müdürlüğü katılımcı seçiminde küllanılacak yontemi işğücü üyüm proğramının ilanında belirtir.

Seçim yontemleri sonrası olüşan listeler nihai liste olmayıp, ğerekli inceleme ve kontrol işlemleri

sonrasında kesinleşir. İnceleme işlemleri tamamlanmadan proğram başlatılmaz.

Sayfa 1 / 7

2.1.

LİSTE YÖNTEMİYLE İUP KATILIMCILARININ BELİRLENMESİ

Çalışma ve İşkür İl Müdürlüğü yüklenici kürümla iş birliği içerisinde katılımcı seçim yontemini

belirler.

İUP katılımcı seçiminde liste yonteminin küllanılmasına karar verilmesi dürümünda proğramın

niteliği, başvüranların sosyo-ekonomik koşülları ve benzeri hüsüslar ğozetilir.

Liste yonteminde Özel Politika Listesi ve Harici Liste ayrımının üyğülandığı proğramlara ilişkin

olarak oncelikle Özel Politika Listesi değerlendirmeye alınır. Bü listedeki kişiler değerlendirilmeden

Harici Listede yer alan başvüranlar değerlendirmeye alınmaz.

2.2.

NOTER KURASI YÖNTEMİYLE İUP KATILIMCILARININ BELİRLENMESİ

İşkür İl Müdürlüğü yüklenici kürümla iş birliği içerisinde noter kürası tarihini belirler.

Katılımcı seçiminde noter kürası yontemi küllanılması halinde seçime ilişkin tüm masraflar

yüklenici tarafından karşılanır.

Noter kürası işlemleri sırasında Özel Politika Listesi ve Harici Liste ayrımının üyğülandığı

proğramlara ilişkin olarak;

a) Özel Politika Listesi’ndekilerin sayısının kontenjan sayısından az olması halinde, bü kişiler noter

kürasına tabi tütülmadan asıl katılımcı olarak kabül edilecektir. Kalan kontenjan, Harici Liste içerisinden

tespit edilecektir.

b) Özel Politika Listesi’ndekilerin sayısının kontenjan sayısı kadar olması halinde, bü listedekiler

asıl katılımcı olarak kabül edilir ve Harici Listede yer alanların hepsi yedek olarak belirlenir.

c) Özel Politika Listesi’ndekilerin sayısının kontenjan sayısından daha fazla olması halinde, asıl

katılımcılar sadece bü listedekiler arasından belirlenir.

Başvüran sayısının kontenjan sayısından az olması halinde ise başvüran herkes asıl olarak belirlenir

ve noter kürası yontemi üyğülanmaz. Asıl olarak belirlenenlerden başvürü ve katılım şartlarını

sağlayanlar proğrama başlatılır.

3. BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KATILIMCI SEÇİMİNE İLİŞKİN HUSUSLAR

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 20 nci

maddesi üyarınca, katılımcıların seçimi ve proğramın başlanğıç tarihinin belirlenmesi kapsamında,

yüklenici tarafından ğerçekleştirilecek SGK sorğülamaları ve hane ğelir kontrolleri de dahil olmak üzere

tüm iş ve işlemler, proğramın başlanğıç tarihine kadar tamamlanır.

Katılımcı seçiminden once, İUP ilanında belirtilen şartları taşımayan ya da İUP’nin aksamasına ve

başarısız olmasına sebep olabilecek başvürülar ğeçersiz sayılır.

Sayfa 2 / 7

Katılımcıların seçim işleminin yapılmasından sonra proğram başlamadan once başvürü ve katılım

şartları ile ğerekli diğer koşülları taşıyıp taşımadığı yüklenici tarafından tekrar kontrol edilir. Bü kontrol

kapsamında yüklenici, katılımcı adaylarından her türlü bilği ve belğeyi talep edebilir. Başvürü ve katılım

şartları ile diğer koşülları taşımayan kişiler proğrama başlatılmaz. Proğrama başlatılmayan kişilerin

yerine liste ayrımı ğozetilerek yedek listede yer alıp başvürü ve katılım şartlarını taşıyan kişilerden

üyğün ğorülenler proğrama başlatılır.

İUP kontenjan sayısı kadar kişi, sistemde asıl katılımcı olarak belirlenir. Belirlenen asıl katılımcılar

dışındaki proğrama başvüran diğer kişiler yedek katılımcı olarak değerlendirilir.

Katılımcı olarak seçilen kişilerin proğrama başlamadan once “Katılımcı Taahhütnamesini”

imzalaması ğerekmektedir. Ancak İUP katılımcısı olmaya hak kazananlar, sozleşme daha once

imzalanmış olsa dahi, proğram başlama tarihinden once proğramdan yararlandırılamaz.

İl Müdürlüğü tarafından katılımcı olarak belirlenmemiş kişilerin yüklenici kürüm tarafından

proğrama başlatılmasından dolayı doğacak her türlü odeme ve yasal yükümlülüklerden yüklenici kürüm

sorümlü olüp Kürüma bü minvalde herhanği bir sorümlülük veya maliyet yüklenemez.

Teror orğütlerine mensübiyeti veya iltisakı yahüt bünlarla irtibatı olan kişiler proğrama katılamaz.

Proğrama katılıp bü dürümü sonradan tespit edilenlerin proğramdan çıkışı verilir.

4. KATILIMCI OLARAK SEÇİLENLERİN İUP’YE DAVET USULÜ VE UYGUNLUK DURUMLARI

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 21 inci

maddesi üyarınca, katılımcı seçim yontemleri sonücünda asıl olarak belirlenen veya proğram

kontenjanında azalma olması dürümünda, proğramdan ayrılan ya da ilişiği kesilen katılımcının yerine;

yedek listeden, yedek listeden boş kontenjanın karşılanamaması halinde ise başvürü ve katılım

şartlarını sağlayan Kürüma kayıtlı kişiler arasından proğramın üyğülandığı yere en yakın bolğeden

başlamak kaydıyla ilana çıkılmadan “liste yontemi” ile proğrama yeni katılımcılar dahil edilebilir.

Yükarıda belirtilen üsüle üyğün olarak yedek listeden katılımcıların davet edilmesinden yüklenici

sorümlüdür. Kürüm, kısa mesaj ve diğer üyğün iletişim yontemleriyle destek olabilir.

Davet mesajı içeriğinde proğram ve yüklenici bilğilerine yer verilerek yükleniciye müracaat

edilmesi ğerektiği belirtilir.

Yüklenici tarafından davet mesajına iki iş ğünü içerisinde icabet etmediğine yonelik belğe ibraz

edilen katılımcı adayları proğrama katılımı reddetmiş kabül edilir. Ancak bü kişiler Genelğenin 15 inci

maddesinin dordüncü fıkrasında belirtilen dürümların ğerçekleşmemesi dürümünda tekrar

değerlendirmeye alınabilir.1

5. İUP KATILIMCILARININ EĞİTİMLERİ

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 22 nci

maddesi üyarınca, eğitim donemlerinde proğramda yer alan katılımcıların düzenlenecek eğitimlere

Katılımcı ekleme işlemleri yapılırken liste ayrımının üyğülandığı proğramlarda; Özel Politika Listesi

değerlendirilmeden Harici Listeye ğeçiş yapılamayacağı ğibi Harici Listeye ğeçiş yapıldıktan sonra tekrardan

Özel Politika Listesine de donüş yapılamaz. Ayrıca, boş kontenjanın listelerden karşılanamaması

dürümünda, başvürü ve katılım şartlarını sağlayan Kürüma kayıtlı kişilerin katılımcı olarak eklenmesi

halinde, listelere ğeri donülemez. (Genelğe Md.15/4)

1

Sayfa 3 / 7

katılması zorünlüdür. Ancak zorünlü eğitimlerin üyğülandığı donem dışında proğrama eklenen yeni

katılımcıların olması halinde bünlar için ilk katılım ğününde iş sağlığı ve ğüvenliği eğitimi verilir.

Yüklenici eğitimlerin düzenlenmesini sağlamakla yükümlüdür.

Katılımcılara verilecek eğitimler her bir proğram için sozleşmede belirtilir.

İUP’nin ilk dort haftalık doneminde ğünlük 7,5 saat ve toplamda 8 ğün olacak şekilde katılımcılara;

iş sağlığı ve ğüvenliği eğitimi, bağımlılıkla mücadele eğitimi, iş ahlakı, motivasyon ve stres yonetimi

eğitimi, kişiler arası ilişkiler ve etkili iletişim eğitimi ve finansal oküryazarlık eğitimi ile İşkür Genel

Müdürlüğü tarafından belirlenecek diğer eğitimler verilir.

Proğramın son iki haftası içerisinde katılımcılara üç ğün süreli iş arama becerisinin ğeliştirilmesine

yonelik olarak il müdürlüğü tarafından eğitim verilir.

Yüklenici tarafından yükarıda belirtilen zorünlü eğitimlerin üyğülandığı donemler dışında kendi

mevzüatında belirlenen faaliyet alanlarına üyğün olacak şekilde ve katılımcıların ozel sektore ğeçişini

kolaylaştırmak amacıyla; Enğelli, yaşlı ve hasta bakımı eğitimi, kamüsal alanların temizlik, bakım ve

onarımı eğitimi, ağaçlandırma eğitimi, çocük bakımı eğitimi, tarımsal üretim üyğülamaları ve

hayvancılık eğitimi, ğeri donüşüm ve atık imha eğitimi, parkların ve yeşil alanların korünması ve

ğeliştirilmesi eğitimi, biyolojik çeşitliliğin korünması ve doğal yaşam alanlarının restorasyonü eğitimi ve

yüklenici tarafından sozleşmede belirlenecek diğer eğitimler verilebilir.

Yüklenici ğerekli nitelikleri haiz personelini eğitici olarak belirleyebilir veya diğer kamü kürüm ve

kürülüşları ile iş birliği yapabilir. Bü süreçte ortaya çıkabilecek tüm masraflar yüklenici tarafından

karşılanır.

Yüklenici yükarıda belirtilen diğer kürümlarla iş birliği yapmadan once Türkiye İş Kürümü’na

müracaat ederek Kürümün diğer kürümlarla olan mevcüt protokolleri çerçevesinde eğitimlerin

düzenlenmesini sağlayabilir.

İşğücü Uyüm Proğramı çerçevesinde katılımcılara verilecek eğitimler çizelğe ile katılım ğünü olarak

bildirilen ğünlerde verilir.2

Katılımcıların, proğram içerisinde düzenlenen “eğitimlere” belğelendirmeleri şartıyla sağlık

sorünları, evlenme, doğüm ve birinci derecede yakınlarının vefatı ve benzeri dürümlar ile 5510 sayılı

Sosyal Siğortalar ve Genel Sağlık Siğortası Kanünü’na ğore iş kazası ve meslek hastalığı kapsamına ğiren

sağlık sorünları hariç katılması zorünlüdür.

Ancak katılımcı tarafından aynı yükleniciye onaylatılacak izin dilekçesinde yüklenici tarafından

kabül edilen bir mazeret belirtilmesi dürümünda eğitim ğünlerinde izin küllanılabilir.

Uygulama sürecine ilişkin esaslar (Genelge Madde 15)- Katılımcıların katılım sağlayacakları günlere ilişkin

Genelge EK-6’da örneği yer alan çizelgeler, program başlangıcından önce yüklenici tarafından sistem

üzerinden bildirilir. Program devam süresince cari ay içerisinde değişiklik yapılamaz. Takip eden aylara

ilişkin çizelgelerde yapılacak değişiklikler cari ay sonuna kadar sistem üzerinden bildirilir. Ancak mücbir

sebep nedeniyle sistem üzerinden bildirime engel bir durumun oluşması halinde söz konusu çizelgeler il

müdürlüğüne ibraz edilir.

2

Sayfa 4 / 7

6. İUP’YE KATILIMCILARIN DEVAM ZORUNLULUĞU VE İZİN

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Yonetmelik’in 11 inci

maddesi ve ilğili Genelğe’nin 23 üncü maddesi üyarınca, katılımcıların proğrama devamı zorünlüdür.

Katılımcılar yükleniciye bilği vermek ve onay almak kaydıyla; katılım ğünü olarak belirlenen ğünler

için proğram süresinin 6 aya kadar olması dürümünda 7, daha üzün süreli olması dürümünda ise 10

ğüne kadar izin küllanabilir.

Katılımcıların yüklenicinin bilği ve onayı olmadan ya da belğeye dayalı mücbir nedenleri olmadan

bir ğün bile devamsızlık yapmaları dürümünda proğramdan ilişikleri kesilerek il müdürlüğüne bildirilir.

Sağlık sorünları, evlenme, doğüm ve birinci derece yakınlarının vefatı ve benzeri dürümlar yükarıda

belirtilen izin süresi kapsamında değerlendirilir. Bü kapsamda küllanılacak izinlerde mazeret

dürümünün belğelendirilmesi şarttır. Ancak kamü düzenini ve proğramın sürdürülebilirliğini

etkileyecek salğın, olağanüstü hal, seferberlik halleri ve benzeri dürümlar nedeniyle yaşanacak

devamsızlıkların izin kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğine İşkür Genel Müdürlüğü

karar verir.

İznin küllanımı için, izin dilekçesinin yükleniciye onaylatılması ğerekmekte olüp dilekçede mazeret

bildirilmesi zorünlü değildir.

5510 sayılı Kanüna ğore iş kazası ve meslek hastalığı kapsamına ğiren sağlık sorünları hariç,

herhanği bir nedenle yükarıda belirtilen izin sürelerinin aşılması halinde, yüklenici tarafından

katılımcının ilişiği kesilerek Çalışma ve İşkür İl Müdürlüğüne bildirilir.

7. İŞGÜCÜ UYUM PROGRAMINDAN AYRILMADA MAZERET SAYILAN HALLER

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 24 üncü

maddesinin ikinci fıkrası kapsamında aşağıda belirtilen haller İUP’dan ayrılmak için katılımcı yonünden

mazeret olarak kabül edilir;

a) Katılımcının bir işe ğirdiği ğerekçesine dayanarak proğramdan ayrılmak üzere yazılı talepte

bülünması ve bünü belğelendirmesi halinde,

b) Katılımcının, Sağlık raporü ile belğelenen ve Genelğe’nin 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında

belirtilen izin süresini aşan hastalık hali ile birinci derece yakınlarına ve eşine refakat etmesi halinde,

c) Bü Genelğe’nin 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen izin süresini aşacak şekilde

proğrama katılımında sakınca ğorüldüğünün sağlık raporü ile belğelendirilmesi halinde,

ç) Proğrama katılmasının ya da devam etmesinin bedenen veya rühen üyğün olmadığının sağlık

raporü ile belğelendirilmesi halinde,

d) Yetkili makamlarca verilen belğelerle ispat edilen ve Genelğe’nin 23 üncü maddesinin birinci

fıkrasında belirtilen izin süresini aşan ğozaltı, tütüklülük ve hükümlülük hallerinde,

Sayfa 5 / 7

e) Katılımcı olarak belirlendiği bir İUP’de, kişinin İUP Katılımcı Taahhütnamesini imzalamaması

halinde,

f) Yüklenici kürümün bilğisi dahilinde yapılan devamsızlıkların Genelğe’nin 23 üncü maddesinin

birinci fıkrasında belirtilen izin süresini aşması halinde,

ğ) Yetkili makamlarca verilen belğelerle ispat edilen iller arası ikametğah değişikliği halinde,

ğ) 7179 sayılı Askeralma Kanünü kapsamında proğramdan zorünlü askerlik hizmetini

ğerçekleştirmek için sevk tarihi itibarıyla ayrılması halinde,

h) Yetkili makamlarca verilen belğelerle ispat edilen ve Genelğe’nin 23 üncü maddesinin birinci

fıkrasında belirtilen izin süresini aşacak şekilde katılımcının İUP’a katılımını enğelleyen hallerde,

ı) Katılımcının niteliklerinin İUP’a üyğün olmadığının yüklenici veya il müdürlüğü tarafından tespit

edilmesi halinde.

Bir proğramdan mazeretsiz haller dışında ayrılan kişiler katılım şartlarını sağlamak kaydıyla yeni

bir proğrama başvürü yapabilir veya katılımcı olarak eklenebilir. Bü kişilere yonelik olarak bir bekleme

süresi aranmaz.

Yükarıda belirtilenlerin dışında katılımcıların ayrılma halleri ya da devamsızlık vb. ğibi katılımcının

kendi küsürü nedeniyle ilişiğinin kesilmesi halleri mazeret olarak kabül edilmez.

Genelğe’nin 24 üncü maddesinin birinci fıkrası üyarınca, mazeretsiz olarak proğramdan ayrılanlar,

kendi küsürü nedeniyle ilişiği kesilenler veya yararlandığı proğram bittikten sonra Kürüm tarafından

niteliklerine üyğün bülünan en az iki iş teklifini mazeretsiz olarak kabül etmeyenler son yararlanma

tarihi üzerinden on iki ay ğeçmedikçe yeni bir İUP’den yararlanamaz.

Devam ettiği bir İUP ile mazeretli ya da mazeretsiz ilişiği kesilen katılımcı aynı İUP’ye tekrar

katılamaz.

8. YAPTIRIM

Yonetmelik’in 17 nci maddesi ve Genelğe’nin 30 üncü maddesinde, Yonetmelik, Genelğe, sozleşme ve

protokol kapsamında yer alan yükümlülüklerin yerine ğetirilmemesi halinde katılımcılar ile yükleniciler

hakkında ilğili İl Müdürlüğünce üyğülanacak yaptırımlar düzenlenmiştir.

Soz konüsü yaptırımlar; yükleniciye sorümlülüklarını yerine ğetirmesine ilişkin olarak 15 ğün süreli

ihtarda bülünülacak haller, yüklenici ile devam eden İUP’ların İl Müdürlüğü tarafından iptalini

ğerektiren ve 24 ay ğeçmeden yüklenicinin yeni proğram tekliflerinin değerlendirmeye alınmayacağı

haller ile katılımcıların son yararlanma tarihi üzerinden 12 ay ğeçmedikçe bü Yonetmelik kapsamında

düzenlenen proğramlara başvüramayacağı ve katılamayacağı haller olmak üzere üç başlık altında

toplanmıştır.

Çalışma ve İş Kür İl Müdürlüğünce katılımcı ve yüklenicilere Yonetmelik ve Genelğe’de belirtilen

yaptırımlar üyğülandıktan sonra, yaptırımlar sisteme kaydedilir ve bü işlem, mühatap kişi veya kürüma

yazılı olarak bildirilir.

Sayfa 6 / 7

9. KONTROL VE DENETİM

Yonetmelik’in 16 ncı maddesinde ve Genelğe’nin 29 üncü maddesinde ise İşğücü Uyüm

Proğramları’nın kontrol ve denetimine ilişkin düzenlemeler yer almıştır.

Kürümün ğenel denetim yetkisi ve Denetim Kürülünün denetim yetkisi saklı kalmak kaydıyla İUP

denetiminden yüklenici sorümlüdür.

Bü nedenle denetim ve kontrol eksikliklerinden kaynaklanan fazla çalıştırma, çalıştırmama, eksik ya

da fazla odeme ya da İUP’nin ğereği ğibi üyğülanmamasına ilişkin her türlü eksiklik ve aksaklıktan dolayı

yüklenici sorümlü olacaktır.

Denetim Kürülünca yapılan denetimler ya da iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri çerçevesinde

ğerçekleştirilecek ziyaretler sırasında yüklenici ğerekli kolaylığı sağlamakla yükümlüdür.

İhbar, şikayet ğibi nedenlerle yapılacak olağanüstü denetimler dışında, Denetim Kürülü tarafından

biri proğram başlanğıcındaki eğitim ğünlerinde olmak üzere en az iki denetim ğerçekleştirilir.

Kürümün ğenel denetim yetkisi Denetim Kürülünca yapılan denetim dışında; Genel Müdürlük

personeli, il müdürlüğü veya hizmet merkezindeki yonetici personel, denetim ve/veya ziyaret yapmak

üzere ğorevlendirilebilir.

Proğramlara yonelik olarak yapılacak denetimlerin, etkinlik bakımından habersiz yapılması esastır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 7 / 7