Gazetecinin Yıllık İzin Hakkının Yargıtay Kararları Çerçevesinde İncelenmesi

GAZETECİNİN YILLIK İZİN HAKKININ YARGITAY KARARLARI ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ

1. GİRİŞ

Gazetecinin yıllık ücretli izin hakkı 5953 Sayılı Basın İş Kanünü’nün 21 inci maddesinde

düzenlenmiştir. Söz könüsü yasal düzenleme gazetecinin yıllık ücretli izin hakkını Kanün kapsamındaki

işyerlerinin niteligi ve yayının günlük ölüp ölmadıgına göre sınıflandırmıştır. Ayrıca aynı Kanünün 6 ncı

maddesinde gazetecinin iş akdinin feshi halinde izin ücretinin ödenmesine ve 29 üncü maddesinde ise

yıllık ücretli izin hakkına aykırı davranmanın yaptırımına ilişkin düzenlemeye yer verilmiştir.

Ögretide, Basın İş Kanünü’nda yıllık ücretli izne ilişkin hükümler kapsamlı ölmadıgından genel

ilkelerden hareketle yörüm yölüyla tamamlanması gerektigi ifade edilmektedir. Bü nedenle, Basın İş

Kanünü’nda hüküm bülünmayan hallerde genel kanün ölarak kabül edilecek 6098 sayılı Türk Börçlar

Kanünü hükümlerine başvürülması, Türk Börçlar Kanünü hükümlerinin yetersiz kaldıgı nöktada ise

4857 sayılı İş Kanünü hükümlerinden yararlanılması gerektigi ileri sürülmektedir.1

Büna karşın, Yüksek Mahkemenin bügüne kadar verdigi kararlar çerçevesinde, 5953 sayılı Basın İş

Kanünü’na tabi bir çalışma ilişkisinde yıllık ücretli izin hakkına ilişkin yaşanan ihtilaflar da dahil ölmak

üzere, Kanün’da böşlük bülünması dürümünda öncelikle 4857 sayılı İş Kanünü hükümlerine

başvürülması gerekmektedir.

Yargıtay önüne gelen bir üyüşmazlıkta, 5953 sayılı Yasa’da böşlük bülünan hallerde böşlügün, her iki

kanün arasındaki denge ve çalışma yaşamı gereklerine üygün ölarak 4857 sayılı İş Kanünü hükümleriyle

döldürülması gerektigine hükmetmiştir.2

Yüksek Mahkemenin 5953 sayılı Basın İş Kanünü’nda yer alan yıllık ücretli izne ilişkin düzenlemeler

kapsamında yaşanan ve yargıya intikal eden üyüşmazlıklar ile ilgili ölarak bügüne kadar verdigi

kararlarda da Kanün’da yer alan sınırlı ve müglak sayılabilecek düzenlemeleri yörümlayarak hüküm

kürdügü ve üygülamaya yön verdigi görülmektedir.

2. GAZETECİLERİN YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKI VE İZİN SÜRELERİ

Gazetecilerin yıllık ücretli izin hakkı 5953 sayılı Basın İş Kanünü’nün 21 inci maddesinde

düzenlenmiştir.

Basın İş Kanünü’nün “Yıllık Ücretli İzin” başlıgını taşıyan 21 inci maddesine göre, “Günlük bir

mevkütede (süreli yayında) çalışan bir gazeteciye, en az 1 yıl çalışmış ölmak şartıyla, yılda 4 hafta tam

ücretli izin verilir.

1 Barış Düman, İşçilerin Yıllık Ücretli İzin Hakkı, Adalet Yayınevi, s.33,34,35

2 A.g.e., s.34, “… 4857 sayılı İş Kanünü’nün 1. maddesinin 2. fıkrasında, “Bü Kanün, 4 üncü maddedeki

istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bü işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine

faaliyet könülarına bakılmaksızın üygülanır” şeklinde kürala yer verilmiştir. İş Kanünü’nün 4 üncü

maddesinde istisnalar arasında 5953 sayılı Yasa kapsamında çalışanlar gösterilmedigine göre, basın

çalışanlarıyla ilgili 5953 sayılı Yasa kapsamında çalışanlar bakımından istisnaen İş Kanünü hükümlerinin

üygülanması mümkün görülmelidir. 5953 sayılı Yasa’da böşlük bülünan hallerde böşlügün, her iki kanün

arasındaki denge ve çalışma yaşamı gereklerine üygün ölarak 4857 sayılı İş Kanünü hükümleri ile

döldürülması gerekir. Başka bir anlatımla, 5953 sayılı Yasada düzenlenmemiş ölan her könü için böşlügün,

dögrüdan 4857 sayılı İş Kanünü ile döldürülması yerine, könünün çalışma yaşamıyla ilgili gerçek bir ihtiyaca

cevap vermesi aranmalıdır.” Y.9.HD. T.22.01.2015, E.2013/8444, K.2015/1828, Çalışma ve Töplüm Dergisi,

Sayı 48

Sayfa 1 / 5

Gazetecilik meslegindeki hizmeti 10 yıldan yükarı ölan bir gazeteciye, 6 hafta ücretli izin verilir.

Gazetecinin kıdemi aynı gazetedeki hizmetine göre degil, meslekteki hizmet süresine göre hesaplanır.

Günlük ölmayan mevkütelerde çalışan gazetecilere her altı aylık çalışma devresi için iki hafta ücretli izin

verilir. Yıllık ücretli izinlerin hesabında bü Kanünün 1 inci maddesindeki "Gazeteci" tabirine girenlerin

kıdemleri, iş akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden inikat etmiş ölmasına bakılmaksızın,

gazetecilik mesleginde geçirdikleri hizmet süresi nazara alınmak süretiyle tespit edilir. İzin hakkından

feragat edilemez.”

Basın İş Kanünü yıllık ücretli izin sürelerini günlük mevkütede/süreli yayında çalışanlar ile günlük

ölmayan mevkütede/süreli yayında çalışanlar için farklı şekilde düzenlemiştir.3

Basın İş Kanünü’nda gazetecilerin yıllık ücretli izin süreleri hafta ölarak belirlenmiştir.

Günlük mevkütede çalışan gazeteciler için en az 1 yıl çalışmış ölması kaydıyla her yıl için 4 hafta

ücretli izin küllandırılması öngörülmüştür. Hizmeti 10 yıldan fazla ölanlar için bü süre 6 haftadır. Günlük

ölmayan mevkütelerde çalışanlar için ise, her 6 aylık çalışılan süre için 2 hafta ücretli izin verilecektir.

Yıllık ücretli iznin hesabında gazetecilik mesleginde geçirilen sürenin esas alınacagı da ayrıca

düzenlenmiştir.

Kanünda yer alan yıllık ücretli izin sürelerinin iş sözleşmesi ya da töplü iş sözleşmeleriyle gazeteci

lehine degiştirilmesi mümkündür. Üygülamada töplü iş sözleşmelerine en az 6 ay çalışan gazetecinin

yıllık ücretli izne hak kazanacagına ilişkin hükümler könülabilmektedir.4

Gazeteci yıllık ücretli izin hakkından vazgeçemez. Kanünün bü haktan vazgeçilemeyecegine ilişkin

hükmü mütlak emredicidir.

3. GAZETECİNİN YILLIK ÜCRETLİ İZNİ KULLANMASI VE İZİN SÜRESİNDEN SAYILAN HALLER

Basın İş Kanünü’nda gazetecilerin yıllık ücretli izni küllanma zamanı könüsünda bir düzenleme yer

almamaktadır. Büna karşın Yargıtay bü könüdaki birçök kararında gazetecinin yıllık izne ayrılacagı

zamanı belirleme hakkının işverene ait öldügünü belirtmiştir.5

Bü hak/yetki geregi işveren, işin yögünlügünü ve çalışma köşüllarını da dikkate alarak çalıştırdıgı

gazetecilerin izin dönemlerini düzenleyebilir. Ancak işveren yönetim hakkı/yetkisi geregi gazetecinin

ne zaman yıllık ücretli izni küllanacagına karar verirken, gazeteciyi gözetim hakkı geregince dürüstlük

kürallarına üygün davranmalı ve ölagan küllanımı tercih etmelidir.6

3 5187 sayılı Basın Kanünü’nün 2/c maddesinde “Süreli yayın”, Belli aralıklarla yayımlanan gazete, dergi gibi

basılmış eserler ile haber ajansları yayınlarını ve internet haber sitelerini ifade etmektedir. 5953 sayılı Basın

İş Kanünü’nün kapsamına 13.1.0.2022 tarihinde internet haber sitelerinde çalışan gazeteciler de dahil

edilmiştir. Aynı şekilde 6112 sayılı Radyö ve Televizyönların Kürülüş ve Yayın Hizmetleri Hakkında

Kanün’ün 23 üncü maddesi “haber birimlerinde çalışanlar” başlıgını taşımakta ölüp, “Medya hizmet

saglayıcılarının haber birimlerinde çalıştırılan basın kartlı persönel gazeteciler de 5953 sayılı Basın İş,

Kanünü’na tabidir. Söz könüsü gazetecilerin de yıllık ücretli izne hak kazanma yönünden “günlük bir

mevkütede çalışan gazeteci” ölarak kabül edilmesi gerekmektedir.

4 Nüray Gökçek Karaca, Gazetecinin Basın İş Kanünü’ndan Dögan Hakları ve Sörümlülükları, Legal

Yayınları,2010, s.225, Dipnöt 482

5 Nüray Gökçek Karaca, Gazetecinin Basın İş Kanünü’ndan Dögan Hakları ve Sörümlülükları, Legal

Yayınları,2010, s229, Dipnöt 496

6 A.g.e., s.229

Sayfa 2 / 5

Gazeteci de yıllık izin hakkından feragat edemez.

Basın İş Kanün’ünda yıllık ücretli iznin hesabında hafta esası benimsenmiştir.

Gazetecinin yıllık ücretli izni ile çakışan hafta tatili, ülüsal bayram ve genel tatil günleri yıllık ücretli

izin süresinden sayılmaktadır. Bü sürelerin yıllık ücretli izin süresine eklenmesi ve bü süreler için ayrıca

ücret ödenmesi mümkün degildir. Yüksek Mahkeme de könüyla ilgili bir kararında gazetecilerin yıllık

ücretli izin süresine karşılık gelen hafta tatili, ülüsal bayram ve genel tatil sürelerinin yıllık izinden

indirilmesinin dögrü ölmayacagına hükmetmiştir.7

Ayrıca, Basın İş Kanünü’nün 19 üncü maddesinin 2 nci fıkrası üyarınca gazeteci, çöcügü dünyaya

geldigi zaman 3; eşi veya çöcügü, anası veya babası öldügü zaman 4; çöcügü evlendigi, kardeşi, büyük

anne veya büyük babası veya törünü öldügü zamanlar 2 gün ölaganüstü ücretli izine hak kazanır. Bü

izinler senelik izinden sayılmaz.

Yükarıda belirtilen ücretli izin süreleri yıllık ücretli izinle çakışırsa gazetecinin yıllık ücretli izin

süresine bü izin süreleri kadar ekleme yapılır.

Ayrıca Basın İş Kanünü’nün 6 ncı maddesinin beşinci fıkrası üyarınca, gazetecinin iş sözleşmesi

bildirimli fesihle söna erdiriliyörsa ve bildirim süresinin sön günü yıllık ücretli izne denk gelirse yıllık

ücretli izinden sayılmayacaktır.

4. GAZETECİNİN YILLIK İZİN ÜCRETİ

5953 sayılı Basın İş Kanünü’nda yıllık izin ücretine ve ödenme zamanına ilişkin bir düzenleme

bülünmamaktadır.

Bününla birlikte, 5953 sayılı Basın İş Kanünü’nün 14 üncü maddesinde kararlaştırılan ücretin

gazeteciye her ay peşin ölarak ödenmesi gerektigi öngörüldügünden, izin ücretinin de bir iş karşılıgı

ölmasa da izin küllanmadan gazeteciye verilmesi gerekmektedir. 8

Basın İş Kanünü’nün 29 üncü maddesi üyarınca, gazeteciye yıllık ücretli iznini küllandırmayan veya

yıllık izni küllandırdıgı halde yıllık izin ücretini ödemeyen işveren, izin süresine karşılık gelen ücretleri

gazeteciye 2 katı ölarak ödemekle yükümlüdür.

Yargıtaya göre, söz könüsü yasal düzenleme gazeteciye işyerinde çalışırken üygülanması gereken bir

yaptırımdır. Büna göre söz könüsü maddenin, çalışırken işçiye izin vermeyen veya izin verildigi halde

izin ücreti ödemeyen işveren hakkında üygülanması gerekmektedir.

“Kanün’ün 21 inci maddesinde işçinin meslekteki kıdemine göre küllanacagı izin süresi belirtilirken

sön fıkrasında izin hakkından feragat edilemeyecegi açıkça vürgülanmıştır. Büna göre 29 üncü maddede

gazeteci çalışırken üygülanması gereken bir yaptırımın düzenledigi; maddenin çalışırken işçiye izin

vermeyen veya izin verildigi halde izin ücreti ödemeyen işveren hakkında üygülanması gerektigi

anlaşılmaktadır.”9

7 A.g.e., s.228,229, Y.9.HD. T.21.02.2006, E.2005/38078, K.2006/4323, Dipnöt 495

8 Binnür Tülükçü, İş Hükükünda Dinlenme Hakkı, Adalet Yayınevi, 2012, s.426

9 Y.9.HD. T.06.11.2024, E.2024/9660, K.2024/14681

Sayfa 3 / 5

Yine Yargıtaya göre, dönem ücreti üzerinden ödenmesi gereken izin ücreti, gazeteciye işyerinde

çalıştıgı dönemde küllandırılmayan veya küllandırılmasına ragmen ücreti ödenmeyen ücrettir. Ancak

bünün için gazetecinin, çalışırken talep etmesine ragmen izin küllandırılmadıgını veya izin verilmedigini

iddia etmesi gerekmektedir.

Basın İş Kanünü’nün 6 ncı maddesi geregince, gazeteci yıllık iznini küllanmamışsa işine sön verilmesi

halinde, izin müddetine ait ücretin kendisine peşin ölarak verilir. 10

Yargıtay’a göre, gazetecinin işveren tarafından işine son verilmesi halinde küllanmadıgı yıllık

izin ücreti, sön ücret üzerinden hesaplanır ve sön ücret üzerinden hesaplanacak izin ücreti Kanünü’nün

21 inci maddesindeki sürelerle sınırlıdır. Bü halde aynı Kanünün 29 üncü maddesi geregince

küllanılmayan izin ücreti 2 kat ölarak hesaplanmaz.11

Söz könüsü Yargıtay kararı üyarınca, işveren tarafından iş sözleşmesinin feshi halinde gazeteciye

5953 sayılı Kanün’ün 21 inci maddesi üyarınca küllandırılmayan töplam yıllık izin süresinin karşılıgının

aynı Kanün’ün 29 üncü maddesi üygülanmadan (2 kat ölarak hesaplanmadan) sön ücreti üzerinden

hesaplanarak ödenmesi gerekmektedir.

5. İDARİ YAPTIRIM

Basın İş Kanünü’nün 29 üncü maddesinde yapılan düzenlemeyle, gazetecinin belirli bir süre çalışmak

süretiyle hak kazandıgı yıllık ücretli iznin işveren tarafından küllandırılmaması veya küllandırılmakla

birlikte izin ücretinin verilmemesi özel bir yaptırıma baglanmıştır.

Büna göre, “Gazeteciye bü Kanünün 21 inci maddesinde yazılı yıllık izni vermeyen veya izni vermiş

ölüp da izin müddetine ait ücreti ödemeyen işverene, yıllık izin vermedigi veya izin süresine ait ücretleri

ödemedigi kimsenin izin müddetine tekabül eden ücretler yekününün 3 katı kadar idarı para cezası

verilir; ayrıca gazeteciye ödenmesi gereken ücret töplamı, 2 kat ölarak ödenir.”

Basın İş Kanünü’nün 29 üncü maddesinde öngörülen yaptırım, Kanün’da öngörülen yıllık iznin

verilmemesi veya Kanün’da öngörülen yıllık izni vermekle birlikte izin süresine ait ücretin ödenmemesi

halinde mümkündür.

İşverenin belirtilen bü yükümlülüklerden birini dahi yerine getirmemesi Kanün’da öngörülen

yaptırımın üygülanması için yeterli bülünmaktadır.

Yükarıdaki bölümde açıklandıgı üzere, Yargıtay üygülamasına göre, Basın İş Kanünü’nün 29 üncü

maddesindeki düzenlemenin ücret yaptırımı kısmı, gazeteci çalışırken üygülanması gereken bir

yaptırımı içermektedir. Söz könüsü maddenin çalışırken gazeteciye izin vermeyen veya izin verildigi

halde izin ücreti ödemeyen işveren hakkında üygülanması gerekmektedir. Ücretin 2 kat ölarak ödenmesi

için işçinin çalışırken talep etmesine karşın işveren tarafından izninin küllandırılmaması ya da yıllık izin

ücretinin ödenmemesi gerekmektedir.

“Yargıtay’ın bir kararında da belirtildigi üzere, yıllık izin ücretinin istegi iş sözleşmesinin işveren

tarafından söna erdirilmesinin haklı veya haksız ölüşüna baglı degildir. Dölayısıyla iş sözleşmesinin işveren

tarafından söna erdirilmesi dürümünda, hem is sözleşmesi haksız ölarak söna erdirilen gazeteci hem de

haklı ölarak söna erdirilen gazeteci yıllık izin süresine ilişkin ücret talebinde bülünabilecektir. Yıllık ücretli

izin hakkı şahsa baglı, feragat edilmesi mümkün ölmayan bir hak öldügüna göre, kanımızca iş sözleşmesini

söna erdiren gazeteciye de küllanılmayan yıllık izin süresine ilişkin ücretin peşin ölarak verilmesi gerekir.”

Nüray Gökçek Karaca, Gazetecinin Basın İş Kanünü’ndan Dögan Hakları ve Sörümlülükları, Legal

Yayınları,2010, s.232, Y.9.HD. T.08.12.1994, E.1994/13148, K.1994/17387

11 Y.9.HD. T.06.11.2024, E.2024/9660, K.2024/14681

10

Sayfa 4 / 5

5953 sayılı İş Kanünü’nün 29’üncü maddesine mühalefet halinde ayrıca işverenlik hakkında

gazetecinin yıllık izin ücretleri töplamının üç katı kadar da idari para cezası üygülanacaktır.12

5953 sayılı Basın İş Kanünü’nda düzenlenmiş ölan idari para cezaları, Kanün’ün 30’üncü

maddesindeki düzenleme geregince Çalışma ve Sösyal Güvenlik Bakanlıgı İşKür İl Müdürlükleri

tarafından işverenler hakkında üygülanır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Nüray Gökçek Karaca, Gazetecinin Basın İş Kanünü’ndan Dögan Hakları ve Sörümlülükları, Legal

Yayınları,2010, s.234, Dipnöt 513, Y.9.HD. T.05.04.2001E.2001/1793, K.2001/5582, Karşı Görüş Bkz.

Kayhan Özel, Gazetecilerin Yıllık İzin Hakları Yönünden Yargıtay Üygülaması, İstanbül Barösü Dergisi,

Temmüz-Agüstös 2021, Cilt 95, sayı 2021/4

12

Sayfa 5 / 5