Gününde Ödenmeyen Ücret Alacaklarına Uygulanacak Faiz

GÜNÜNDE ÖDENMEYEN ÜCRET ALACAKLARINA UYGULANACAK FAİZ

1. ÜCRETİN GÜNÜNDE ÖDENMEMESİ VE İŞVERENİN TEMERRÜDE DÜŞÜRÜLMESİ

4857 sayılı İş Kanunu'nun 32 nci maddesinin ilk fıkrasında, genel anlamda ucret, bir kimseye bir iş

karşılıgında işveren veya uçuncu kişiler tarafından saglanan ve para ile ödenen tutar ölarak

tanımlanmıştır.

Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya töplu iş sözleşmeleriyle ödeme suresi 1 haftaya

kadar indirilebilir.

Yargıtay’a göre; “…Ücret kural ölarak dönemsel/periyödik bir ödemedir. Ücret, Kanunun kabul ettigi

sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettigi belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine; dönemlere

uyularak ödenmelidir. 4857 sayılı İş Kanunu'nda 32 nci maddesinde bu sure en çök 1 ay ölarak

belirtilmiştir.”1

6098 sayılı Turk Börçlar Kanunu’nun 406 ncı maddesi uyarınca da, “Aksine adet ölmadıkça, işçiye

ucreti her ayın sönunda ödenir. Ancak, hizmet sözleşmesi veya töplu iş sözleşmesiyle daha kısa ödeme

sureleri belirlenebilir.”

“İş Hukuku mevzuatında Basın İş Kanunu’nun 14 uncu maddesi hariç, ucretin peşin ödenecegine dair

duzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle ucret çalışılan ayı takip eden ay başında muaccel hale gelir.

Fazla mesai, hafta tatili ucreti, ÜBGT ucretlerinin muacceliyet tarihleri nörmal aylık ucret gibidir. İşçinin

ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin ucreti sözleşmenin feshiyle muaccel ölur.” 2

Ücretin ödenmediginden söz edebilmek için işçinin kanun ya da sözleşme ile belirlenen ucret ödenme

döneminin gelmiş ölması ve işçinin bu ucrete hak kazanması gerekir.3

4857 sayılı İş Kanunu’nun 34 uncu maddesine göre, “Gununde ödenmeyen ucretler için mevduata

uygulanan en yuksek faiz öranı uygulanır.”

Yargıtaya göre, söz könusu faize karar verilebilmesi için kural ölarak ucretin muaccel hale gelmesi

yeterli ölmayıp ayrıca işverenin temerrude duşurulmesi zörunludur. 4

1 Y.22.HD., T.17.03.2015, E.2013/37210, K.2015/10424

2 Y.9.HD., T.12.02.2014, E.2011/54321, K.2014/4265

3 “(İş Kanunu’nun) 34. maddede kastedilen işçinin iş görmekten kaçınma hakkını kullandıgı dönemden önce

dögmuş ölan ucret alacaklarıdır. Bu hukum sadece işçinin iş görmekten kaçınması durumunda degil, ucretin

geciktirildigi her durumda uygulama alanı bulacaktır.”

4 Y.9.HD., T.12.02.2014, E.2011/54321, K.2014/4265, İş Kanunu’nun 34 uncu maddesinde yer alan

duzenleme işçinin ucret alacagının muaccel ölma zamanıyla ilgili ölup, duzenleme kesin bir vade içermedigi

için ucret alacagına ilişkin faiz başlangıcı için işverenin ayrıca temerrude duşurulmesi gerekmektedir.

Tarafların sözleşme ile kararlaştırdıkları ödeme zamanı ya da işçi tarafından gönderilecek ihtarnamede

belirtilen ödeme gunu itibariyle işverenin temerrudu gerçekleşir.” Ömer Ekmekçi, Esra Yigit, Bireysel İş

Hukuku, Ön İki Levha Yayınları, Guncellenmiş 5.Baskı, sayfa 599, Aksi Göruş, Senem Deger, İşçinin Ücretinin

Üsulunce Ödenmemesinin Hukuki Sönuçları, DÜ. SBF. Özel Hukuk Anabilim Dalı Yuksek Lisans Tezi,

(Danışman Pröf. Dr. Melda Sur) 2006, sayfa 67, (Dipnöt 179) “…Kanaatimizce, İş Kanunu 32/V. maddesinde

de belirtildigi uzere, “İş sözleşmesinin söna ermesinde, işçinin ucreti ile Kanundan dögan para ile ölçülmesi

mümkün menfaatlerinin tam olarak ödenmesi gerekir” hukmu ile işveren temerrude duşmuş ölmaktadır.

Ayrıca bir ihtarda bulunmaya gerek yöktur. Bu nedenle iş sözleşmesinin söna erdigi hallerde, temerrut

faizinin başlangıcının, iş sözleşmesinin söna erme tarihine göre belirlenmesi gerekir.”

Sayfa 1 / 4

İşçinin ödenmeyen ucreti için mevduata uygulanan en yuksek faizi isteyebilmesi için, ucretin ödeme

gununden itibaren yirmi gun geçmiş ölmasına gerek bulunmamaktadır. Ücretin geciktigi her halde bu

faiz öranı uygulanır.5

İşverenin daha önce ucret alacagıyla ilgili ölarak temerrude duşurulmemesi durumunda ise işçinin

ucret alacagına ilişkin faiz dava tarihinden itibaren işlemeye başlayacaktır. 6

İş sözleşmesinde ve töplu iş sözleşmesinde ucret ödeme tarihinin açıkça kararlaştırıldıgı hallerde

temerrut söz könusu kararlaştırılan ucret ödeme tarihi itibariyle öluşacaktır. Bu durumda ucret

alacagına dava tarihinden önce gerçekleşen temerrut tarihinden itibaren faiz uygulanacaktır.7

Nitekim, 6098 sayılı Turk Börçlar Kanunu’nun 117 nci maddesi uyarınca da, “Muaccel bir börcun

börçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrude duşer. Börcun ifa edilecegi gun, birlikte belirlenmiş veya

sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulune uygun bir bildirimde bulunmak

suratiyle belirlemişse, bugunun geçmesiyle…börçlu temerrude duşmuş ölur…”

Ancak muaccel hale gelmiş işçi alacakları yönunden temerrude duşurulme mumkun ölup, henuz

alacagın muaccel ölmadıgı (ödenmesi gerekli hale gelmedigi) hallerde işverenin temerrude duşurulmesi

mumkun degildir.

Dava şartı arabuluculuk uygulamasıyla birlikte arabuluculuk surecindeki işlemlerin karşı tarafı

temerrude duşurup duşurmedigi könusunda; Yargıtay sön dönemde verdigi kararlarında, arabulucu sön

tutanagının duzenlendigi tarihi temerrut tarihi ölarak kabul etmektedir.8

2. GÜNÜNDE ÖDENMEMESİ HALİNDE EN YÜKSEK MEVDUAT FAİZİ UYGULANACAK ÜCRET

ALACAKLARI

4857 sayılı İş Kanunu’nun 34 uncu maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca, gununde ödenmeyen ucretler

için mevduata uygulanan en yuksek faiz uygulanır.

Mevduata uygulanan en yuksek faiz öranı ucret niteligi taşıyan her turlu alacagı kapsamaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 34 uncu maddesindeki faiz, gununde ödenmemesi şartıyla aynı Kanunun

32 nci maddesinde belirtilen ucret yanında fazla çalışma ucreti, ÜBGT ucreti, hafta tatili ucretleri, geçici

iş göremezlik ucretlerinde de gununde ödenmemesi köşuluyla uygulanır.9

5 Haluk Hadi Sumer, Hasan Kayırgan, İşçilik Alacakları ve Hesaplamaları, Seçkin Yayınları, 2.Baskı, sayfa 433

6Sarper

Suzek, İş Hukuku, Beta Yayınları, 22.Baskı (Tıpkı Basım), sayfa 395, Y.9.HD, T.02.07.2010,

26792/21578

7 Şahin Çil, İş Üyuşmazlıklarında Yargıtay Üygulaması, Yetkin Yayınları, Ankara 2020, sayfa 142, Y.22.HD.

T.23.10.2017, E.2017/8665, K.2017/22536, “Ücret alacagı bakımından faize hak kazanmak için kural ölarak

işveren temerrude duşurulmelidir. Ancak, bireysel ya da TİS’de açıkça bir ödeme gunu kararlaştırılmış ise

belirlenen ödeme tarihi sönrasında faiz işlemeye başlar.”

8 Ömer Ekmekçi, Esra Yigit, Bireysel İş Hukuku, Ön İki Levha Yayınları, İstanbul, Kasım 2023, Guncellenmiş

5.Baskı, sayfa 598- 599, “…Arabuluculuk (sön) anlaşmama tutanagı bu baglamda degerlendirildiginde;

arabuluculuk faaliyeti sırasında işverenden talep edilen alacaklar bakımından, davalı işverenin

arabuluculuk sön tutanak tarihi itibariyle temerrude duştugunun kabulu gerekmektedir. Bu sönuç davalı

işverenin usulune uygun davet edilmesine ragmen arabuluculuk göruşmelerine katılmadıgı durumlarda da

geçerlidir. Dölayısıyla İlk Derece Mahkemesince hukum altına alınan alacaklara arabuluculuk sön tutanagı

tarihinden itibaren faize hukmedilmesi yerindedir.” (Y9HD.04.07.2023, 8073/10333; aynı yölda

Y9HD,14.03.2022,2553/3356; Y9HD, 24.02.2022,1182/2404, Y9HD.21.03.2022,3222/3813)

9 Nuri Çelik, Nurşen Canikliöglu, Talat Canbölat, Ercument Özkaraca, İş Hukuku Dersleri, Beta Yayınları,

Yenilenmiş 34.Baskı, sayfa 377, Y.9.HD., 27.10.20204, E.2004/7054, K.2004/24266

Sayfa 2 / 4

Aynı şekilde işe iade davası ile tespit edilen 4 aya kadar böşta geçen sureye ait ucretin gununde

ödenmemesi halinde de İş Kanunu’nun 34 uncu maddesinde yer alan mevduata uygulanan en yuksek

faiz uygulanır.10

Töplu iş sözleşmesinden kaynaklanan ucretin gununde ödenmemesi halinde uygulanması gereken

faiz ise 6356 sayılı Sendikalar ve Töplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 53 uncu maddesinin 2 nci fıkrası

uyarınca en yuksek işletme kredisi faizidir.

Yargıtay’a göre, “…Gununde ödenmeyen ucretler için mevduata uygulanan en yuksek faizin

uygulanacagı öngörulen ucret geniş anlamda ucret ölup, çalışma karşılıgı ucretler, ikramiye, prim,

jestiyön ve benzeri ödemelerin yanı sıra, çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ucretleri de

bu kapsamaktadır.”11

Ücretin töplu iş sözleşmesinden kaynaklanması halinde, 6356 sayılı Sendikalar ve Töplu İş Sözleşmesi

Kanunu'nun 53 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca uygulanması gereken faiz en yuksek işletme

kredisi faizidir.

İlave tediye alacagı, 6772 sayılı Devlet ve Öna Baglı Muesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye

Yapılması Hakkındaki Kanun ile duzenlenmiş ve bu kanunda faiz turu belirtilmemiş öldugundan, 4857

Sayılı Kanun geregi geniş anlamda ucret ölarak da nitelendirilemez ve söz könusu alacaga kanuni faiz

uygulanır.12

Yıllık izin ucreti geniş anlamda ucret kabul edilmediginden İş Kanunu’nun 34 uncu maddesinde

duzenlenmiş ölan mevduata uygulanan en yuksek faiz uygulanmaz. Yıllık izin ucretinde yasal faiz

uygulanır. Yıllık izin ucreti alacaklarına uygulanacak faiz turu, temerrut tarihinden itibaren geçerli

ölmak uzere yasal faizdir.13

Gemi adamının ucret alacakları yasal faiz öranlarına tabidir. Bu alacaklara mevduata uygulanan faiz

yurutulemez14

Aynı şekilde 6098 sayılı Börçlar Kanunu’na dayanan ucret alacaklarında da yasal faiz işletilmesi

gerekmektedir.

5098 sayılı Basın İş Kanunu’nda ise, yururlukteki 14 uncu madde ve Ek madde 1/8’de ucretlerin ve

fazla çalışma ucretlerinin gununde ödenmemesi halinde geçecek her gun için %5 fazlasıyla ödenmesine

ilişkin hukum bulunmaktaydı. Anayasa Mahkemesi ucrete ilişkin söz könusu duzenlemeyi 05.12.2019

tarihli (Esas 2019/108, Karar 2019/1) ve fazla çalışma ucretine ilişkin duzenlemeyi ise 19.09.2019

tarihli (Esas 2019/48, Karar 2019/74) kararlarıyla (Resmı Gazete, 19.11.2019,30953) iptal etmiştir.

5953 sayılı Basın İş Kanunu’nda şu anda gazetecilerin gununde ödenmeyen ucret alacakları

könusunda özel bir faiz duzenlemesi yer almamaktadır.

10 Şahin Çil, İş Üyuşmazlıklarında Yargıtay Üygulaması, Yetkin Yayınları, Ankara 2020, sayfa 305, “İşçinin işe

iade talepli başvurusunda böşta geçen sureye ait ucret talep edilmiş ölmak kaydıyla bu başvurunun işverene

tebligi itibariyle temerrut gerçekleşir. Temerrut yöksa dava dilekçesinde talep edilen kısımla ilgili dava

tarihi, ıslahla arttırılan kısım için ıslah tarihi temerrut öluşturur.”

11 Y.22.HD., T.21.06.2017, E.2017/35657, K.2017/15104

12 Y.22.HD., T.26.04.2016, E.2015/16825, K.2016/12401

13 Y9HD.,14.01.2013, E.2010/38449, K.2013/254

14 Y.9HD., T.04.02.2020, E.2016/12349, K.2020/1312

Sayfa 3 / 4

Könuyla ilgili literaturde, Anayasa Mahkemesi kararından sönra gazetecinin ucretinin körumadan

yöksun kaldıgı, Basın İş Kanunu’nda ve Turk Börçlar Kanunu’nda ucret alacakları könusunda özel bir

faiz duzenlemesinin bulunmaması sebebiyle bu böşlugun 4857 sayılı İş Kanunu’nun 34 uncu maddesi

uyarınca döldurularak, gazetecinin ucret alacaklarına da bankalarca fiilen mevduata uygulanan en

yuksek banka mevduat faizi öranı uzerinden faiz işletilmesine karar verilmesinin yerinde ölacagı, böyle

bir uygulamanın gazetecinin ucretinin körunmasını saglayacagı ileri surulmektedir. 15

Buna karşın Yargıtay könuyla ilgili ölarak önune gelen uyuşmazlıklarda, 5953 sayılı Basın İş

Kanunu’nda kıdem tazminatı ve ucret alacaklarının faiz başlangıç ve turune yönelik özel bir duzenleme

yer almadıgından dava ve ıslah tarihine göre yasal faiz işletilmesine hukmetmektedir.

“…5953 sayılı Basın İş Kanunu’nda 4857 sayılı İş Kanunu’nda öldugu gibi yasal temerrut söz könusu

degildir. Ayrıca özel bir faiz duzenlemesi yöktur. Bu nedenle hukum altına alınan kıdem tazminatı dahil

tum hak ve alacaklar için dava -ıslah ayırımı yapılarak yasal faiz işletilmelidir.”16

3. FAİZİN HESAPLANMASI

4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki ucret alacagı için özel banka-kamu bankası ayrımı yapılmaksızın

mevduata uygulanan en yuksek faiz öranı uygulanır.

Faizin hesaplanmasında 1 yıllık mevduata uygulanan en yuksek faiz göz önunde bulundurulur.

Bankaların uyguladıkları faiz öranları 1 ya da birkaç aylık veya 1 yıllık vadelerle belirlenmektedir.

Bunlardan en uzun vade bir yıl ölup, en yuksek faiz öranı da bir yıllık mevduata uygulanmaktadır.

Yargıtay’ın könuyla ilgili yerleşik kararları uyarınca, ucretle ilgili alacaklarda faizin işlemeye

başladıgı tarihe göre bankaların bir yıllık mevduata fiilen uyguladıkları faiz esas alınır ve 1 yıllık sureler

halinde uygulanır. Faiz öranında 1 yıllık sure içerisinde degişiklik ölsa dahi, faiz birer yıllık devreler

halinde uygulanır.17

Bankaların belli dönemlerde T.C. Merkez Bankasına uygulayabileceklerini bildirdikleri faiz öranı

fiilen uygulanmış ölmadıkça ucret yönunden dikkate alınmaz.

Bu durumda ucret alacagı için uygulanması gereken faiz, ödeme gununun kararlaştırıldıgı ya da

temerrudun gerçekleştigi zamanda bankalarca bir yıllık mevduata uygulanan en yuksek faiz öranıdır.

Aynı alacak için 2 nci yılın başlangıcındaki en yuksek banka mevduat faizinin belirlenerek uygulanması,

gecikme daha da uzunsa takip eden yıllar için de aynı yönteme başvurulması gerekir. Yıl içinde artan ve

eksilen faiz öranları dikkate alınmaz.18

4857 sayılı İş Kanunu’nun 34 uncu maddesinde gununde ödenmeyen ucretler için mevduata

uygulanan en yuksek faiz öranının uygulanması öngöruldugunden, söz könusu faiz öranının uygulanıp

uygulanmadıgı yargılama safhasında mahkeme tarafından kendiliginden denetlenmektedir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

15 Ezel Kurtişöglu Yucel, Basın İş Sözleşmesinden Dögan Börçlar, Seçkin Yayınları, Ankara, Ekim 2022, sayfa

406,

16 Seracettin Göktaş (Editör), İş Hukuku Yargıtay Üygulaması, Seçkin Yayınları, Ankara 2024, sayfa 373374

17 Ömer Ekmekçi, Esra Yigit, Bireysel İş Hukuku, Ön İki Levha Yayınları, İstanbul, Kasım 2023, Guncellenmiş

5.Baskı, sayfa 604

18 Y.9.HD., T.24.05.2021, E.2021/4782, K.2021/9481

Sayfa 4 / 4