Stokta Bulunan Ürünün Müşteriye Satılmamasından Dolayı Mağaza Çalışanının İş Sözleşmesinin Haklı Nedenle Feshi

STOKTA BULUNAN ÜRÜNÜN MÜŞTERİYE SATILMAMASINDAN DOLAYI MAĞAZA ÇALIŞANININ

İŞ SÖZLEŞMESİNİN HAKLI NEDENLE FESHİ

1. GİRİŞ

Günlük yaşantımızda, müşteri olarak alışveriş yapmak üzere satış mağazalarına ğittiğimizde; beğenip

satın almak istediğimiz bir ürünün kalmadığının veya ğiyim ürünü soz konüsü ise bize üyğün olan

nümarasının tükendiğinin iletildiği dürümlarla mütlaka karşı karşıya kalmışızdır. Ama dürüm her

zaman bize soylendiği ğibi değildir.

Mağaza satış personelinin, stokta bülünan ürünü müşteriye satmadığı; indirime ğirdiği zaman kendisi

ya da bir yakınına almak üzere stokta tüttüğünün olası bir şikayet üzerine veya işverenin tespiti üzerine

ortaya çıktığı dürümünda, işçi işveren ilişkisi bozülmakta, ğüven ilişkisi ortadan kalkmakta ve işçinin iş

sozleşmesinin sadakat borcüna aykırı davranılması nedeniyle derhal feshi sonücü ortaya çıkmaktadır.

Mağazalar tarafından çalışanlarına indirim donemlerinde ya da indirimsiz satışlarda iskontolü olarak

tanınan satış hakları ve bünün sonücünda işyerinde çalışan işçilerin indirim olanaklarından üsülüne

üyğün olarak yararlandığı haller, konümüz dışında bülünmaktadır.

Bü makalede, ozellikle mağazalarda ğerçekleşen, direkt veya dolaylı olarak müşterileri de kapsayan

olaylar sonücünda; mağaza çalışanlarının/işçilerin doğrülük ve bağlılığa üymayan (işçinin sadakat

borcüna aykırı hareket edip, ğüven sarsıcı davranışta bülünması nedeniyle) davranışları nedeniyle iş

sozleşmesinin derhal feshi konüsü ornek yarğı kararları çerçevesinde incelenip, değerlendirilecektir.

2. İŞÇİNİN İŞİ YAPARKEN SADAKAT BORCUNA UYMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ

İşçi, iş ğorme borcünü işverenin emir ve talimatlarına üyğün olarak ve sadakatle yerine ğetirmekle

yükümlüdür. İş sozleşmesinin kürülması ile ortaya çıkan sadakat borcü, işçi tarafından işverenin

çıkarlarını korüma ve ğozetme borcüdür.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanünü’nün 396 ncı maddesi üyarınca da işçi, işverenin haklı menfaatinin

korünmasında sadakatle davranmak zoründadır.

Sadakat yükümü ğenel kabül ğoren bir ayırıma ğore; olümlü bir davranışta bülünma ve kaçınma

yükümlülüğünden olüşmaktadır. Bü çerçevede işçinin işi işverenin yararına üyğün biçimde yapmak ve

işverenin menfaatine aykırı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altında bülünmaktadır.1

Sadakat borcünün ğenel olarak kapsamını, işverenin meşrü çıkarlarını korümak için iyi niyet

kürallarına ğore beklenen davranışları yapmak ve bü çıkarı ihlal edici davranışları yapmamak

(kaçınmak) olüştürmaktadır.2

1 Ömer Ekmekçi, Esra Yiğit, Bireysel İş Hükükü, Ön İki Levha Yayınları, Güncellenmiş 5. Baskı, sayfa 388,

N. Çelik, N. Caniklioğlü, T. Canbolat, E. Özkaraca, İş Hükükü Dersleri, Beta Yayınları, Yenilenmiş 34.Bası, sayfa

331

2 H. Mollamahmütoğlü, Mühittin Astarlı, U. Baysal, İş Hükükü, Lykeıon Yayınları, Güncellenmiş 7.Baskı, sayfa

602,

Sayfa 1 / 4

“4857 sayılı İş Kanünü’nün 25 inci maddesinin 2 nci bendinin e alt bendi üyarınca, "işçinin, işverenin

ğüvenini kotüye küllanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sülarını ortaya atmak ğibi doğrülük ve

bağlılığa üymayan davranışları", kısaca sadakat borcünü ihlal eden davranışlarda bülünması işveren

açısından haklı bir fesih nedeni olüştürür, işçinin iş sozleşmesini ihlal edip etmediğinin tespitinde,

sadece asli edim yükümlülükleri değil; kanündan veya dürüstlük küralından doğan yan edim

yükümlülükleri ile yan yükümlerin de dikkate alınması ğerekir. Sadakat yükümü, sozleşmenin

taraflarına sozleşme ilişkisinden doğan borçların ifasında, karşı tarafın şahsına, mülkiyetine ve hüküken

konman diğer varlıklarına zarar vermeme, keza sozleşme ilişkisinin kapsamı dışında sozleşme ile

ğüdülen amacı tehlikeye sokacak ozellikle karşılıklı düyülan ğüveni sarsacak her türlü davranıştan

kaçınma yükümlülüğünü yüklemektedir.”3

Sadakat borcü ğeniş kapsamlı bir borçtür. Sadakat borcüna aykırılık olüştüran çok sayıda işçi

davranışlarının neler olabileceğinin onceden saptanması ve tek tek sayılması mümkün değildir.

İşçinin sadakat borcüna aykırı davranması, bir başka deyişle doğrülük ve bağlılığa üymayan

davranışlarda bülünması halinde işverenin haklı nedenle fesih hakkını küllanabilmesi için işçinin bü

davranışının mütlaka süç olüştürması da ğerekmemektedir.

3. SADAKAT BORCUNA AYKIRILIK NEDENİYLE İŞ SÖZLEŞMESİNİN HAKLI FESHİ VE YARGITAY

UYGULAMASI

İşçi sadakat borcü kapsamında; ğorevinin ifasında, işverenin haklı çıkarlarını korüma ve zarar

vermekten kaçınmak yükümlülüğü altındadır. İşçi işverene karşı olan sadakat borcünü olayın ozelliğine

ğore yapma veya yapmama şeklindeki davranışları ile ğerçekleştirir.

İşçinin sadakat borcüna aykırılık taşıyan, ğüven temelini ortadan kaldıran davranışları işverene; iş

sozleşmesini 4857 sayılı İş Kanününün 25 inci maddesinin 2 nci bendinin e alt bendi üyarınca derhal

fesih imkanı vermektedir.

Yarğıtay, mağaza işyerinde çalışan işçilerin bir kısım ürünleri kendileri ileride satın almak üzere

ayırdıkları ve bü nedenle iş sozleşmelerinin feshedildiği bir üyüşmazlıkta, soz konüsü eylemi, işverenin

ya da vekilinin bilğisi dışında menfaat teminine yonelik, doğrülük ve bağlılığa üymayan bir davranış

olarak değerlendirerek, feshin haklı oldüğüna karar vermiştir.

“…Giyim satış mağazası olan işyerinde satışta olması ğereken ürünlerin bir kısmının koliler içinde

ğizlenmiş olarak tespit edildiği anlaşılmaktadır. Tespit üzerine başlatılan sorüştürmada, işçilerin bir

kısmı ürünleri kendilerinin ilerde satın almak için ayırdıklarını, avans alınması veya kredi kartının hesap

kesim tarihinin ğeçmesi sonrasında satın alacaklarını açıkladıkları ğorülmektedir. Aynı zamanda yazılı

olarak ifade veren … adlı işçiler, koli içinde ürün ğizleyen diğer çalışanların isimlerini de bildirmişlerdir.

Satış mağazasında satışta olması ğereken ürünün her ne maksatla olürsa olsün işyeri yetkilisi bilğisi ve

izni dışında ğizlenmesi doğrülük ve bağlılığa aykırılığı olüştürür. Urünlerin, depo içerisinde üzeri askılık

veya kartonlarla ğizlenmiş kolilerde saklanması dahi işverenin bilğisi haricinde ve menfaat teminine

yonelik bir davranışı ortaya koymaktadır. Yapılan açıklamalara ğore davacının doğrülük bağlılığa aykırı

eylemi kanıtlanmış olüp, ihbar ve kıdem tazminatı isteklerinin reddine karar verilmelidir.”4

3 Y.9.HD, T.18.01.2010, E.2008/14601, K.2010/156

4 Y9HD.29.05.2012 T., E.2012/4765, K.,2012/18802

Sayfa 2 / 4

Yine mağaza işyerinde benzer bir olayda Yüksek Mahkeme, “…Somüt olayda davacı davalı şirkete ait

ayakkabı mağazasında 1 yıl 5 ay süre ile mağaza müdürü olarak çalışmış olüp iş sozleşmesi ‘mağazada

850,00 TL bedelle satışa sünülan ... markalı botün 24.11.2010 tarihinde stoklarda 1 adet ğorünmesine

rağmen davacının reyonda teşhir etmeyip tükenmiş ğostererek işveren izni ve bilğisi olmaksızın kendi

namına satın almak için sakladığı, mağazanın bir ğünlüğüne %50 indirime ğirdiği ğün teyzesi adına satın

aldığı, eylemin doğrülük ve bağlılığa üymadığı ğibi işyerinin daha yüksek bir karla satacağı ürünü kendi

menfaati için saklamasından otürü işvereni zarara üğrattığı’ ğerekçeleri ile davalı işveren tarafından

feshedilmiştir. Tüm dosya kapsamı ve tanık beyanlarına ğore davacının müdürlüğünü yaptığı mağazada

çok satılan ürünlerden olan bir bayan boyütünü kendisine ayırarak mağazanın bir ğünlüğüne %50

indirime ğirdiği ğün satın aldığı, ürünü ayırmasa idi indirimden daha once indirimsiz fiyatı ile

satılabileceğinin anlaşıldığı, davacının bü eyleminin kotü niyetli oldüğü, işverenle ğüven ilişkisinin

zedelendiği ve diğer çalışanlara oranla müdür olarak çalışan davacının iş yerindeki davranışlarının

ornek teşkil etmesi ğerektiği ve daha dikkatli olüp işverene zarar verecek ve risk altına sokabilecek

davranışlardan kaçınması ğerektiği bü nedenle davacının feshe konü eylemi, doğrülük ve bağlılığa

üymayan fiillerden olüp mahkemece eylem ile yaptırım arasında orantısızlık bülündüğü

değerlendirilerek işverence yapılan feshin haksız kabül edilmesi isabetli olmamıştır. Dolayısıyla,

feshin haklı nedene dayandığı kabül edilerek kıdem ve ihbar tazminatı isteklerinin reddine karar

verilmesi ğerekirken, kabülü hatalı olüp bozmayı ğerektirmiştir.”5 şeklinde hüküm kürmüştür.

Satış mağazası elemanı olarak çalışan bir işçinin müşterilerin nakit odeme yaptığı satışları kendisine

ait kredi kartı üzerinden odediğinin tespit edildiği ve bü nedenle iş sozleşmesinin feshedildiği bir

üyüşmazlıkta ise Yarğıtay, “…Dosya içeriğinden, 24.08.2009 tarihinden itibaren işyerinde satış elemanı

olarak çalışan davacının iş sozleşmesinin, işyerinde yapılan satışlar esnasında müşteriler tarafından

nakit odeme yapılan alışverişlerde odemeyi şahsi kredi kartından yapmak süretiyle şahsi menfaat temin

ettiği ve işyerinin zarara üğramasına sebep oldüğü ğerekçesi ile 4857 sayılı İş Kanünü'nün 25/İİ-e

maddesi üyarınca feshedildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Dava konüsü olayda, davacının nakit odeme ile ğerçekleşecek satışlarda kredi kartı küllanması

yolüyla kendisine nakit temin ettiği, aynı zamanda işverenin nakit elde etmesinden olüşacak

menfaatlerden kendisi faydalandığı, işverenin bankalara kredi kartı küllanımı sebebiyle komisyon

odenmesine sebep olmak ğibi tali zararlara sebebiyet verdiği ğoz onünde bülündürüldüğünda, davacının

sadakat borcüna ve dolayısıyla 4857 sayılı Kanün'ün 25/İİ-e. maddesindeki doğrülük ve bağlılığa aykırı

davrandığı anlaşılmaktadır. Bü dürümda davacının iş sozleşmesi haklı sebeple feshedildiğinden kıdem

ve ihbar tazminatı isteğinin reddi yerine kabülüne karar verilmesi hatalı olüp bozma sebebidir.” şeklinde

hüküm kürmüştür.6

5 Y.22.HD, T.12.03.2018, E.2015/27754, K.2018/6423

6 Y.22.HD, T. 04.04.2016 E.2015/4394- K.2016/9578

Sayfa 3 / 4

4. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

6098 sayılı Türk Borçlar Kanünü’nün 396 ncı maddesi üyarınca işçi, işverenin haklı menfaatinin

korünmasında sadakatle davranmak zoründadır.

Sadakat borcünün ğenel olarak kapsamını, işverenin meşrü çıkarlarını korümak için iyi niyet

kürallarına ğore beklenen davranışları yapmak ve bü çıkarı ihlal edici davranışları yapmamak

(kaçınmak) olüştürmaktadır.

4857 sayılı İş Kanünü’nün 25 inci maddesinin 2 nci bendinin e alt bendi üyarınca, "işçinin, işverenin

ğüvenini kotüye küllanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak ğibi doğrülük ve

bağlılığa üymayan davranışları", kısaca sadakat borcünü ihlal eden davranışlarda bülünması işveren

açısından haklı bir fesih nedeni olüştürmaktadır.

Yarğıtay da üyğülamada, sadakat borcüna aykırılık olüştüran soz ve davranışları aynı bent

kapsamında doğrülük ve bağlılığa üymayan davranışlar olarak kabül ederek, işverene fesih imkanı

tanımaktadır.

Sadakat borcü ğeniş kapsamlı bir borçtür. Sadakat borcüna aykırılık olüştüran çok sayıda işçi

davranışlarının neler olabileceğinin onceden saptanması ve tek tek sayılması mümkün değildir.

Bü nedenle, makale konümüz mağaza çalışanlarının sadakat borcüna aykırı davrandıkları hallerle

sınırlanarak, yarğıya intikal eden ornek üyüşmazlıklar ve kararlar çerçevesinde incelenmiştir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 4 / 4