Kredi Borçlarına Karşılık Emekli Aylıklarına/Maaşlarına Banka Tarafından Bloke Konması

KREDİ BORÇLARINA KARŞILIK EMEKLİ AYLIKLARINA/MAAŞLARINA BANKA

TARAFINDAN BLOKE KONMASI

5510 sayılı Kanun’un 93 uncu maddesinde emeklilere bağlanan aylığın/maaşın sosyal ğuvenlik

kurumunun alacakları ve nafaka alacakları dışında haczedilemeyeceği, maaşa haciz konulması için

talepte bulunulması halinde borçlunun buna muvafakati olmadığı takdirde icra mudurunun haciz

talebini reddedeceği onğorulmektedir. Soz konusu hukumde haczi yasaklanan ğelir, aylık ve odeneklerin

haczedilmesine ilişkin taleplerin, borçlunun muvafakati bulunmaması halinde, icra muduru tarafından

reddedileceği ancak borçlunun rıza ğostermesi halinde emekli maaşına haciz konulabileceği

anlaşılmaktadır.

Yarğıtay İçtihadı Birleştirme Buyuk Genel Kurulu’nun 21 Mart 2025 tarihinde verdiği İçtihadı

Birleştirme Kararının 17 Temmuz 2025 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanması ile uzun suredir yarğıyı

meşğul eden ve farklı mahkemeler tarafından çelişkili kararlar verilen emekli maaşlarına haciz ve bloke

uyğulanması konusu koklu bir içtihatla çozume kavuşturulmuştur.

Soz konusu karar ile kredi borcu olan emeklinin onay ve rıza talimatları nedeniyle bankanın emekli

maaşına doğrudan bloke koyması mumkun hale ğelmiştir.

1. YARGITAY İÇTİHADI BİRLEŞTİRME BÜYÜK GENEL KURULU’NUN 21 MART 2025 TARİHİNDE

VERDİĞİ KARARININ HUKUKİ GEREKÇESİ

Karar, sozleşme ozğurluğu ve ahde vefa ilkelerini temel alarak, emekli maaşlarının

haczedilemezliğine ilişkin kanuni duzenlemelerin cebri icra aşamasında ğeçerli olduğunu, ancak taraflar

arasındaki sozleşme ilişkisinde bu yasağın doğrudan uyğulanamayacağını belirtmiştir.

Yarğıtay, Anayasa’nın 48 inci maddesindeki “iş ve sozleşme ozğurluğu” ilkesine dayanarak, emeklinin

ozğur iradesiyle verdiği yazılı onayların hukuken ğeçerli olduğunu kabul etmiştir.

Karar metninin içeriğinde, aksi yonde bir değerlendirmenin, sozleşme serbestisi ve ahde vefa

kuralına aykırı olacağı ğibi, emekli maaşı dışında ğeliri ve bu surette teminat ğosterebileceği herhanği

bir mal varlığı bulunmayan tuketiciyi, tacir olmakla alacağının tahsili imkanın kuvvetlendirmek istemesi

makul olan banka karşısında ğuç duruma duşurecek, ğunumuz sosyal ve ekonomik koşullarında

emeklinin sahip olduğu nakdi varlıklar dışında hareket etmesine imkan bırakmayacağı başka anlatımla

bu meblağ kadar emekli maaşına bloke konulabileceği yonunde verdiği bir talimatın, taraflar arasındaki

ihtilaf henuz cebri icra aşamasına ğeçilmemişken, salt İİK'nin 82, 83/a ve 5510 sayılı Kanun'un 93 uncu

maddesi ğereği ğeçersiz olduğunun kabul edilmesinin mumkun olmaması ğerektiği; Boyle bir durumda

taraflar arasındaki ihtilaf soz konusu icra hukuku kaideleri dairesinde çozumlenemeyecekse de elbette

hakimin her somut olayın ozeliğine ğore soz konusu sozleşme hukmunun borçlar hukuku ve tuketici

hukukunun ilke ve esaslarına uyğun olup olmadığını tartışacağı, sozleşmenin tuketici yonunden

bağlayıcı olup olmadığını, yine bankanın kanuna ve sozleşmeye uyğun davranıp davranmadığını

belirleyeceği..." ğerekçesiyle, tuketici kredisi nedeniyle verilen hapis, takas, mahsup ve benzeri onay ve

rıza talimatları nedeniyle bankanın emekli maşına doğrudan bloke koymasının mumkun olduğu

yonunde birleştirilmesine karar vermek ğerektiği yonunde oy çokluğu ile hukme bağlanmıştır.

Karara karşı çeşitli ğerekçelerle karşı oy yazıları sunulmuştur. Bu ğoruşler ozetle;

Anayasal ve Sosyal Haklar açısından: Emekli maaşlarının sosyal ğuvenlik hakkı kapsamında olduğu

ve devir, temlik veya haciz yoluyla tahsilinin Anayasa'ya aykırı olması,

Kanuni Yasaklar açısından: 5510 sayılı Kanun'un 93 uncu maddesi ve İcra İflas Kanunu'nun 83/a

maddesi ğibi duzenlemelerin emekli maaşlarının korunmasını emredici şekilde duzenlenmemiş olması,

Sayfa 1 / 2

Hukuki Güvenlik açısından: Bloke işleminin hacizden daha ağır sonuçlar doğurduğu ve kanuni

yasakların dolanılması anlamına ğelmesi,

Tüketicinin Korunması açısından: Bankaların ğuçlu konumunu kotuye kullanarak emeklileri

mağdur ettiği ve bu durumun haksız şart oluşturması,

Noktalarını vurğulamaktadır.

2. HACİZ VE BLOKE KAVRAMLARI

İcra hukukunda haciz, para borçlarında borçlunun borca yetecek kadar mal ve haklarına icra dairesi

tarafından hukuken el konulmasıdır. Takibin kesinleşmesinden sonraki aşama, haciz aşamasıdır. Haciz

işlemlerine ğeçebilmek için takibin kesinleşmiş olması şarttır.

Banka blokesi, bir banka hesabındaki paranın ğeçici olarak kullanılamamasını ifade eder. Yani banka

blokesi aslında banka hesabındaki paraya konulan blokedir. Bloke ile banka hesabındaki para belli bir

sure ya da koşul sağlanana kadar (orneğin borcun odenmesi vb.) kullanılmaz. Banka blokesi ile alacak

tarafın ğuvence altına alınması amaçlanır.

İcra işlemi resmi prosedur ve şekil şartı ğerektirmektedir. Ancak blokaj işlemi ayrıca bir resmi

prosedur ğerektirmez. Bloke işlemi için borç sozleşmesine bu hususta hukum ile doğrudan işleme

başlanabilir. Boylece alacaklı bankaları sure şartı ve itiraz prosedurlerinden kurtararak borcu daha

kolay tahsil etme yetisi sağlanmış olacaktır.

3. SONUÇ

Yarğıtay İçtihadı Birleştirme Buyuk Genel Kurulu’nun İçtihadı Birleştirme Kararı ile emekli

maaşlarına haciz ve bloke uyğulanması konusu açıklığa kavuşmuştur.

Soz konusu karar ile Tuketici kredisi borcu olan emeklinin onay ve rıza talimatları nedeniyle

bankanın emekli maaşına doğrudan bloke koymasının yasal dayanağı oluşmuştur.

Emekli maaşlarının haczedilemezliğine ilişkin kanuni duzenlemelerin cebri icra aşamasında ğeçerli

olduğu ve sozleşme serbestisi sebebiyle emeklilerin kredi sozleşmesinde verdikleri onay sonrası

maaşlarına bloke konulmasının onu açılmıştır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU EKİBİ

Sayfa 2 / 2