İş Mahkemelerinde Yetki

İŞ MAHKEMELERİNDE YETKİ

Yetki kuralları bir davaya hangi yer mahkemesinin bakacağını düzenleyen kurallardır. Başka bir

deyişle iş hukukundan doğan uyuşmazlıkların hangi görevli iş mahkemesinde görüleceğini düzenleyen

kurallar yetki kurallarıdır1. Bu halde mahkemelerin yargı yetkileri sadece dava konusuna ilişkin olarak

değil, aynı zamanda coğrafi olarak da sınırlandırılmıştır2.

7036 sayılı kanunun 6 ncı maddesine göre; iş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme,

davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin

yapıldığı yer mahkemesidir. Davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de

yetkilidir.

İlgili madde de yer alan “işlemin yapıldığı yer” kavramı ile ilgili olarak maddenin gerekçesinde,

işlemin yapıldığı yer ile kastedilenin Sosyal Güvenlik Kurumu il müdürlükleri tarafından yapılan

işlemlerin yapıldığı yer mahkemesi olduğu görülmektedir.

Yetkinin kesin yetki olduğu hâllerde, görevde olduğu gibi mahkeme yetkisiz olup olmadığını

davanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alabileceği gibi taraflar da bunu her zaman ileri sürebilir

(HMK. m.19/1, m.114/1,ç ve m.115).

Bu durumda yetki itirazının dinlenilebilmesi için cevap

dilekçesinde (m.126, basit yargılama usûlünde m.317) ileri sürülmesi gerekir (m.19/2). Bu itirazda

bulunan tarafa, yetkili mahkemeyi açıkça bildirmek ödevi yüklenmiştir. Eğer, yetki kurallarına göre

birden fazla mahkeme yetkili ise, yetki itirazında bulunan tarafın seçtiği mahkemeyi bildirmesi gerekir.

Bir başka ifadeyle, seçimlik hakka sahip olan davacının davasını yetkili olan mahkemelerden birinde

açmaması hâlinde, seçimlik hak davalıya geçer ve davalı yetkili mahkemelerden birini yetki itirazında

gösterir265. Yetki itirazında bulunulup yetkili mahkemenin bildirilmemesi hâlinde yetki itirazı dikkate

alınmaz (m.19/2)266. Kesin olmayan yetki hâllerinde ilk itirazın süresi içinde ve usûlüne uygun

yapılmaması durumunda, davanın, açıldığı yetkisiz mahkemede görülmeye devam edeceği de kanunda

ayrıca düzenlenmiştir (m.19/4)3.

1

Yılmaz, İş Yargılaması, 73; Koç, 192; Günay, İş Davaları, 82; Şen, Murat: İş Mahkemelerinde Yetki ve Yetki Sözleşmeleri,

Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi, C.8, S. 1-2, 2004, 563.

2

Karslı, Medeni Muhake Hukuku, s.213

3

Köme Akpulat, Ayşe, “İş Mahkemelerinde Yargılamanın Özellikleri”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Özel Hukuk

Doktora Tezi, İstanbul 2018

Sayfa 1 / 3

Mahkemenin hem görevine hem de yetkisine itiraz edilmişse, mahkemenin öncelikle görevli olup

olmadığın incelemesi gerekir. Mahkeme, görevli olduğu sonucuna varırsa yetkili olup olmadığını da

inceler. Eğer görevsiz olduğu kanaatine varırsa, yetki itirazı dosyanın gönderildiği görevli mahkeme

tarafından incelenir4.

Mahkemece yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, davanın yetkili mahkeme tarafından görülebilmesi

için, taraflardan birinin yetkisizlik kararı veren mahkemeye başvurarak dava dosyasının yetkili

mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. HMK. bu imkânı her iki tarafa da tanıdığından, davalı

ya da davacı dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesini talep edebilir5.

Bilgi ve belgelere göre davanın görülmesinde davanın açıldığı … İş Mahkemesi’nin yetkisiz olup,

davalının ikametgahının bulunduğu … İş Mahkemesinin yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

Dava yetkisiz Mahkeme tarafından arabuluculuğa başvurulmadan açıldığından, başka bir deyişle

dava şartı gerçekleşmediğinden usulden reddedilmiş ise de, bir mahkemenin açılan davada yargılama

yapıp, dava şartlarını inceleyebilmesi için öncelikle görevli olması, görevli ise yetkili olması gerekir.

Görevli ve yetkili olmayan bir mahkemenin diğer dava şartlarını usul ekonomisi yada başka bir gerekçe

ile değerlendirmesine hukuken olanak yoktur.Bu nedenle görevli mahkeme tarafından, öncelikle yetkili

olup, olmadığı belirlenip, yetkili ise diğer dava şartlarının değerlendirilmesi gerekirken, yetki hususu

ve özellikle davalının yetki itirazı değerlendirilmeden davanın 7036 sayılı Yasada düzenlenmiş bir

başka dava şartı olan arabuluculuğa başvurulmadığı gerekçesiyle usulden reddine karar verilmesi ve

istinaf merci olan … Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi tarafından da davalı tarafın yetki hususundaki

istinaf başvurusunun değerlendirilmeden istinaf başvurusunu reddetmesi hatalı olup, bozmayı

gerektirmiştir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi - Karar No: 2019/5144).

1. İş Kazalarından Kaynaklanan Uyuşmazlıklarda Yetkili Mahkeme

7036 sayılı kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasına göre; iş kazasından doğan tazminat

davalarında, iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri

mahkemesi de yetkilidir. Ayrıca işçi, üçüncü fıkrada sayılan birden fazla yetkili mahkemeden herhangi

birinde davasını açmakta seçimlik hakka sahiptir6.

4

Köme Akpulat, Ayşe, “İş Mahkemelerinde Yargılamanın Özellikleri”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Özel Hukuk

Doktora Tezi, İstanbul 2018

5

Taş Korkmaz, Görev ve Yetki, s.1801.

6

Köme Akpulat, Ayşe, “İş Mahkemelerinde Yargılamanın Özellikleri”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Özel Hukuk

Doktora Tezi, İstanbul 2018

Sayfa 2 / 3

İş kazası işin yapıldığı yerde gerçekleşmekle birlikte 5510 sayılı Kanun'a göre, işçinin işini

yapmaksızın geçirdiği kimi zamanlarda meydana gelen, sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ve

ruhen engelli hâle getiren olaylar da iş kazası olarak tanımlanmıştır.

İş Mahkemeleri Kanunu’nun 6 ncı maddesinde iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer olarak

belirtilmiş olup zararın meydana geldiği yer ile iş kazasının gerçekleştiği yer farklı olabilmektedir. Bu

durumda, zararın oluştuğu yer mahkemesi de yetkili olabilecektir.

2. İş Mahkemelerinin Milletlerarası Yetki Durumu

Yabancı hukukun uygulanması, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usûl Hukuku Hakkında Kanun

hükümlerine göre değerlendirilmektedir. Yabancı hukukun uygulanması iş sözleşmesinde bir

yabancılık unsurunun bulunması hâlinde gündeme gelir7. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre de, iş

akdinin, kişi ve toprak bakımından yabancı unsur taşıdığı takdirde, milletlerarası özel hukukun

uygulama alanına gireceği ve akdin taraflarından en az birinin yabancı olması veya işin görüldüğü yerin

yabancı toprağı olması hâlinde kişi veya toprak bakımından yabancı unsurun oluşacağı belirgindir8 . Bir

iş sözleşmesinin yabancı unsurlu olduğu tespitini yapabilmek için, taraflarca kararlaştırılmış sübjektif

bir durum değil, iş sözleşmesinin objektif olarak yabancı hukukla bağlantılı olması gerekir9.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 24.05.2023 tarihli kararında; Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul

Hukuku Hakkında Kanun'un 27 nci maddesinde ise objektif bağlama kuralları belirlenmiştir. Bu kurallar

tarafların hukuk seçimi yapmadığı veya hukuk seçimi yapılmış dâhi olsa yararlılık karşılaştırması

yapılması gerektiğinde önem taşıyan düzenlemeler olup ikinci fıkraya göre taraflarca hukuk seçimi

yapılmadığı takdirde iş sözleşmesine işçinin işini mutad olarak yaptığı yer hukuku uygulanacağına

hükmedilmiştir10.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

7

Köme Akpulat, Ayşe, “İş Mahkemelerinde Yargılamanın Özellikleri”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Özel Hukuk

Doktora Tezi, İstanbul 2018

8

Y. HGK. T.07.06.1989, E.1989/10-316, K.1989/411, A. Can Tuncay, “Karar İnceleme Köşesi”, Çimento İşveren Dergisi,

Mart 1990, s.14.

9

Vahit Doğan, Milletlerarası Özel Hukuk, Ankara, Savaş, 2017, s.27; Çankaya, Yabancı Unsurlu İş Sözleşmeleri, s.1247.

10

Y. HGK. T.24.05.2023, E.2023/9-267, K.2023/525, Çalışma ve Toplum Dergisi, s.3399

Sayfa 3 / 3