Turizm, Özel Güvenlik, Sağlık Hizmeti ve Petrol Araştırma, Arama ve Sondaj Faaliyetleri Yürütülen İşyerlerinde Gece Çalışması

TURİZM, ÖZEL GÜVENLİK, SAĞLIK HİZMETİ VE PETROL ARAŞTIRMA, ARAMA VE SONDAJ

FAALİYETLERİ YÜRÜTÜLEN İŞYERLERİNDE GECE ÇALIŞMASI

1. Giriş

İş Kanunu’nun 69 uncu maddesinin birinci fıkrasında, gece kavramının tanımı yapılmış olup, çalışma

hayatında "gece" en geç saat 20.00'de başlayarak en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve her halde en

fazla 11 saat suren donemdir. Ayrıca eklemek gerekir ki çalışma suresinin yarısından çogu gece

donemine rastlayan bir postanın çalışması, gece çalışması sayılır.

Yine aynı Kanun maddesinde, işçilerin gece çalışmaları 7,5 saatle sınırlanmıştır. Ancak, 23.04.2015

tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yururluge giren 6645 sayılı (torba) Kanun, İş Kanunu’nun 69 uncu

maddesindeki işçilerin gece çalışmasını 7,5 saatle sınırlayan hukmune istisna getirerek turizm, ozel

guvenlik ve saglık hizmeti yurutulen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla gece 7,5 saatin

uzerinde çalıştırılabilmesi yolunu açmıştır. 30/5/2013 tarihli ve 6491 sayılı Turk Petrol Kanunu

uyarınca petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri kapsamında yurutulen işler de yine işçinin yazılı

onayının alınması şartıyla 7,5 saatin uzerinde gece çalışması yaptırılabilecegi 22/12/2022 tarihli 7429

sayılı Kanun ile bu işlere eklenmiştir.

Bu çalışmada, belirtilen istisnaya konu işlerin kapsamı, işçinin yazılı onayının ne şekilde alınacagı ve

suresi, yazılı onayın fazla çalışma ucretine hak kazanmaya etkisi ele alınacaktır.

2. 7,5 Saat Sınırının İstisna Edildiği Sektörlerin Kapsamı

Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmelik’te açıklandığı üzere yazılı onay şartıyla gece 7,5 saatin uzerinde çalışılabilmesi;

Turizm hizmeti kapsamında yürütülen işlerde; ilgili mevzuatı uyarınca Kultur ve Turizm

Bakanlıgı tarafından turizm işletmesi belgesi veya turizm yatırımı belgesi verilen ya da belediye

tarafından turizm işletmesi olarak faaliyet gostermek uzere işletme belgesi verilen tesislerde,

Özel güvenlik hizmeti kapsamında yürütülen işlerde; 10/6/2004 tarihli ve 5188 Sayılı Özel

Guvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında İçişleri Bakanlıgınca faaliyet izni verilen ozel guvenlik

şirketlerinde veya ozel guvenlik gorevlisi olarak herhangi bir işyerinde,

Sağlık hizmeti kapsamında yürütülen işlerde; Saglık hizmeti sunan ve/veya ureten; gerçek kişiler

ile kamu ve ozel hukuk tuzel kişilerin işyerinde ve bunların tuzel kişiligi olmayan şubelerinde,

24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununda tanımlanan sosyal hizmet kuruluşlarında,

Petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri kapsamında yürütülen işlerde; 30/5/2013 tarihli

ve 6491 sayılı Turk Petrol Kanunu uyarınca petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri yurutulen

işyerlerinde,

Çalışan işçiler ile bu işyerlerinde alt işveren tarafından çalıştırılan işçileri kapsamaktadır.

3. Yazılı Onay Şartı, Alınma Şekli ve Süresi

Genel kural, işçilerin gece çalışmasının 7,5 saati aşmamasıdır. Ancak bu genel kurala bir istisna

getirilerek bu sektorlerde yurutulen işlerde işçinin yazılı onay vermesi şartıyla 7,5 saatin uzerinde (63

uncu madde hukmune gore 11 saati aşmayacak şekilde) gece çalışması yaptırılabilecektir.

Öncelikle vurgulayalım ki, madde metninde de açıkça belirtildigi gibi Turizm, Özel Guvenlik, Saglık

Hizmeti ve Petrol Araştırma, Arama ve Sondaj faaliyetleri yurutulen işlerde gece 7,5 saatin uzerinde

çalıştırılabilmesi için işçiden alınacak onayın mutlaka yazılı olması gerekmektedir.

Yazılı onay, başlangıçta iş sozleşmelerine bu yonde hukum konulmak suretiyle alınabilecegi gibi,

sonradan iş sozleşmesi devam ederken de fazla çalışma ihtiyacı ortaya çıktıgında alınabilecektir.

Sayfa 1 / 2

4. Gece Çalışmasında Fazla Çalışma Ücreti

Haftalık 45 saatlik çalışma suresi aşılmamış olmakla birlikte, İş Kanunu ve yerleşik Yargıtay

kararlarına gore gunluk 11 saati aşan çalışmalar ile gece 7,5 saati aşan çalışmalar fazla çalışma olarak

kabul edilmektedir.

Bu durumda çalışanın yazılı onayı olsun veya olmasın, istisna kapsamında bulunan Turizm, Özel

Guvenlik, Saglık Hizmeti ve Petrol araştırma, Arama ve Sondaj faaliyetleri yurutulen işyerlerinden olup

olmadıgı da onem arz etmeksizin gece çalışmalarının 7,5 saati aşması durumunda fazla çalışma ucretine

hak kazanılacaktır.

5. Yazılı Onay Alınmaması Durumunda İdari Para Cezası

4857 sayılı İş Kanunu’nun 104 uncu maddesinde, 69 uncu maddesine aykırı olarak (işçileri) geceleri

7,5 saatten fazla çalıştıran işveren veya işveren vekiline 2025 yılı için 21.213,00 TL idari para cezası

verilecegi ongorulmuştur.

- Genel olarak ‘Turizm, Özel Guvenlik, Saglık Hizmeti ve Petrol araştırma, Arama ve Sondaj faaliyetleri

yurutulen işler dışında’ işçilerin (yazılı onaylarının alınıp alınmadıgına bakılmaksızın) gece 7,5 saatten

fazla çalıştırılması halinde,

- Turizm, Özel Guvenlik, Saglık Hizmeti ve Petrol araştırma, Arama ve Sondaj faaliyetleri yurutulen

işlerde ise işçilerin yazılı onayı alınmaksızın gece 7,5 saatten fazla çalıştırılması halinde, idari para

cezası yaptırımı uygulanabilecektir.

6. 18 Yaşını Doldurmamış Çocuk ve Genç İşçiler ve Kadın İşçilere Yönelik Düzenleme

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Gece çalıştırma yasağı” başlıklı 73 uncu maddesiyle, sanayiye ait işlerde

18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaklanmıştır.

Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yonetmelikle, Kadın çalışanlar

gece postalarında 7,5 saatten fazla çalıştırılamayacağı, Ancak Turizm, Özel Güvenlik, Sağlık Hizmeti ve

Petrol araştırma, Arama ve Sondaj faaliyetleri yürütülen işlerde ve bu işlerin yürütüldüğü işyerlerinde

faaliyet gösteren alt işveren tarafından yürütülen işlerde kadın çalışanın yazılı onayının alınması

şartıyla 7,5 saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.

7. Sonuç

İş Kanunu’na gore gece en geç 20.00’de başlayıp, en erken 06.00’da biten donemi ifade etmektedir.

Bir çalışmanın yarıdan fazlası bu surelere denk geliyorsa, ilgili çalışma bir gece çalışmasıdır. İşçilerin

gece çalışmaları 7,5 saatle sınırlanmıştır.

Ancak Turizm, Özel Guvenlik, Saglık Hizmeti ve Petrol araştırma, Arama ve Sondaj faaliyetleri

yurutulen işyerlerinde 7,5 saat sınırına işçinin yazılı onay vermesi ile istisna getirilmiştir.

Her halukarda haftalık 45 saatlik çalışma suresi aşılmamış olsa bile gece 7,5 saati aşan çalışmalar

fazla çalışma olarak kabul edilmektedir.

Genel olarak ‘Turizm, Özel Guvenlik, Saglık Hizmeti ve Petrol araştırma, Arama ve Sondaj faaliyetleri

yurutulen işler dışında’ işçilerin (yazılı onaylarının alınıp alınmadıgına bakılmaksızın) gece 7,5 saatten

fazla çalıştırılması halinde; Turizm, Özel Guvenlik, Saglık Hizmeti ve Petrol araştırma, Arama ve Sondaj

faaliyetleri yurutulen işlerde ise işçilerin yazılı onayı alınmaksızın gece 7,5 saatten fazla çalıştırılması

halinde, idari para cezası yaptırımı uygulanabilecektir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sayfa 2 / 2