Trafik Cezalarına İstinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Tarafından Uygulanan Tescil İşlemleri ve İdari Para Cezaları

TRAFİK CEZALARINA İSTİNADEN SOSYAL GÜVENLİK KURUMU TARAFINDAN UYGULANAN

TESCİL İŞLEMLERİ VE İDARİ PARA CEZALARI

1. GİRİŞ

Kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında, Bankalar ve Kamü İdareleri Tarafından Yapılacak Olan

Sigortalılık Kontrolü ile Kürüm ve Kürülüşlardan Alınacak Bilgi ve Belgelere Dair Teblig’in 15 inci

maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi geregince, il emniyet müdürlükleri tarafından yapılan trafik

denetimleri sonücü, trafik idari para cezası karar tütanagı düzenlenerek sürücüye yüzüne karşı teblig

edilen ve küllanım amacı ticari olan araçların plakası, sürücünün T.C. Kimlik Nümarası, sürücünün adı

ve soyadı, cezanın düzenlendigi yer, cezanın düzenlendigi il, ilçe, cezanın düzenlendigi birim ve cezanın

düzenlendigi tarih bilgileri Sosyal Güvenlik Kürümü’na gonderilmektedir.

Bü çerçevede Kürüma intikal eden bilgiler 2015/25 sayılı Genelgede belirtilen üsül ve esaslara gore

kontrol edilmekte ve sorgülanmakta, sürücü olarak kayıt dışı çalıştıgı tespit edilen sigortalılara ilişkin

gerekli tescil işlemleri gerçekleştirilmekte ve ticari araç sahibine de cezai yaptırımlar üygülanmaktadır.

Bü yazımızda, Sosyal Güvenlik Kürümü tarafından yayınlanan 04.08.2021 tarihli 28780188 sayılı

“Trafik İdari Para Cezaları” konülü Genel Yazısı çerçevesinde ticari araç sahipleri tarafından yapılan

itirazlarda, tescil işlemlerinin iptal edilip, üygülanan idari para cezalarının kaldırılabilmesi için one

sürülebilecek ünsürlar yer almaktadır.

2. İTİRAZ VE SOSYAL GÜVENLİK KURUMU TARAFINDAN İTİRAZIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yargı organlarınca “idari para cezasının dayanagı olan işlemin gerekçesinin açık ve tereddüde mahal

bırakmayacak şekilde ortaya konülması gerektigi, herhangi bir araştırma yapılmaksızın sadece trafik

para cezasının esas alınması süretiyle yapılan işlemlerde hizmet akdi olüp olmadıgı konüsündaki

şüpheden işverenin faydalanacagı” yonünde kararlar verilmektedir.

Bü nedenle Kürüm tarafından araç sürücüsü ile ticari araç sahibi hakkında herhangi bir işlem

yapılmadan once, anılan kişiler arasında hizmet akdi ilişkisinin bülünüp bülünmadıgı hüsüsünün

ayrıntılı olarak degerlendirmesi onem arz etmektedir.

Trafik idari para cezası karar tütanaklarına istinaden yapılan sigortalı tesciline ilişkin itirazlar, Sosyal

Sigorta İşlemleri Yonetmeligi'nin İtiraz Komisyonları başlıklı 113 üncü maddesi üyarınca ünite Prim

Tahakkük İtiraz Komisyonünca incelenerek (ret, kabül, denetime sevk vb.) karara baglanmaktadır.

Ünite itiraz komisyonü tarafından karar verilememesi halinde konü denetime sevk edilebilecektir.

Yasal süreler de dikkate alınarak, itirazın reddedilmesi halinde, kararın teblig tarihinden itibaren 30

gün içinde yetkili idare mahkemesine başvürü hakkı bülünmaktadır.

Sosyal Güvenlik Kürümü tarafından yayınlanan 04.08.2021 tarihli 28780188 sayılı “Trafik İdari Para

Cezaları” konülü Genel Yazısı, yargının bakış açısını dikkate alarak, trafik idari para cezası karar

tütanaklarına istinaden yapılan işlemlere itirazların ne şekilde incelenecegi, degerlendirilebilecegi ve

karara baglanacagını aşagıda belirtildigi gibi açıklıga kavüştürmaktadır.

• Trafik idari para cezası karar tutanağında bahsi geçen ticari aracın herhangi bir gerçek

veya tüzel kişiye kiralandığının ve tescile konu kişilerin bu gerçek veya tüzel kişinin çalışanı

olduğunun iddia edilmesine ilişkin olarak;

İşverence ibraz edilen motorlü taşıt kirası sozleşmesi “motorlü taşıtın küllanılmasının devri ve kira

bedeli ünsürlarından olüşmak ve yazılı şekilde yapılıp tarafların imzasını taşımak” kaydıyla geçerli

kabül edilmektedir. Sozleşmenin noter veya başka bir resmi makam onünde yapılması veyahüt

bünlardan biri tarafından onaylatılması şartı aranmayacaktır. Zira herhangi bir tespit olmaksızın bü

sozleşmenin sonradan düzenlenebilir bir belge olarak nitelendirilip geçerliligi hakkında şüpheye

düşülmesinin dogrü olmayacagı şeklinde degerlendirilecektir.

Sayfa 1 / 3

Bününla birlikte, gerçekte boyle bir sozleşmenin var olüp olmadıgı konüsünda tereddüde düşülmesi

veya salt Kürümca yapılan işlemlerden kürtülmak veya Kürümü aldatmak kastıyla bir sozleşme ibraz

edildigi kanaatinin olüşması halinde;

a) Hakkında trafik idari para cezası karar tütanagı düzenlenen ticari aracın sürücüsünün “kiralayan”

işverene ait işyerinden Kürüma bildirilip bildirilmediginin, sürücünün hizmet dokümünde yer alan

meslek kodlarının üygün/benzer olüp olmadıgının, sürücünün araç sahibi işverenin işyerinde çalıştıgına

veya çalışmadıgına dair bir dilekçesi veya şikayet başvürüsünün bülünüp bülünmadıgının kontrol

edilecegi,

b) Sozleşme şartlarının yerine getirilip getirilmediginin, ornegin kira bedelinin, sozleşme donemini

kapsayacak şekilde, odenip odenmediginin ibraz edilecek fatüra, gider belgesi vb. esas alınarak kontrol

edilecegi,

c) İlgili vergi dairesi ile yazışma yapılarak soz konüsü aracın kiralanmasına ait taşıt kiralama

sozleşmesinin bülünüp bülünmadıgının, araç kiralama sozleşmesine ait damga vergisi beyannamesinin

verilip verilmediginin ve kiralayan açısından ilgili kira gelirini bildirip bildirmediginin sorülması,

yapılan tespitler dogrültüsünda bir karar verilememesi veya ibraz edilen belgelerin gerçekligi hakkında

somüt ve ayrıntılı bir delile dayanarak şüpheye düşülmesi dürümünda ise; taraflar arasında gerçek bir

sozleşmenin olüp olmadıgının belirlenmesi, gerek tarafların sozleşmede yer alan hak ve yükümlülükleri

(ornegin kira bedeli sozleşme hükümlerinin üygülanıp üygülanmadıgı, fatüranın yasal deftere işlenip

işlenmedigi), gerekse kiralayan açısından ilgili mali mevzüat (kira gelirini bildirip bildirmedigi gibi)

bakımından araştırılması, araca ait yakıt, bakım-onarım, amortisman vb. giderlerin kim tarafından

mühasebeleştirildiginin belirlenmesi, sigortalılık ve hizmet tespitinde gerçek dürümün ortaya

çıkarılması ve kesin bir tespite dayanmaksızın yersiz hizmet kazandırılmasının onlenmesi amacıyla

konü denetime sevk edilecegi, şeklinde açıklanmıştır.

Yapılan incelemeler sonücünda geçerli bir kira sozleşmesinin bülündügünün tespit edilmesi halinde,

sürücünün aracı kiralayana ait işyerinden ceza tarihi itibariyle bir sigorta kaydı varsa başkaca bir işlem

yapılmayacak, sigorta bildiriminin soz konüsü olmaması halinde ise sürücü kiralayanın çalışanı olarak

kabül edilerek işlem tesis edilecektir.

• Trafik idari para cezası karar tutanağında bahsi geçen kişilerin ticari araç sahibinin eşi,

aile fertlerinden, kan veya kayın hısımlarından, yakın arkadaşlarından, komşularından vb. biri

olduğunun ve ticari aracı geçici olarak (saatlik/günlük vb.) ve tamamen şahsi işleri için

kullandığının, aracın ticari iş veya işyerine ait herhangi bir amaçla kullanılmadığının, araç

sürücüsü ile aralarında hizmet akdi ilişkisi olmadığının ve araç sürücüsünü (4/a) kapsamında

çalıştırılmadığının iddia edilmesine ilişkin olarak;

Kürüm bü hüsüsta, itirazda ortaya konabilecek veya resen degerlendirebilecegi şekilde toplümün

sosyo-kültürel yapısı, gelenekleri ve ekonomik koşülları çerçevesinde hayatın olagan akışı içinde vükü

bülabilecek türden olüp olmadıgına gore ve her somüt olayın ozellikleri dikkate alınarak

degerlendirilecegini ve ilgililerin Kürümca yapılan işlemlerden ve idari yaptırımlardan kürtülmak

amacıyla bü iddiaları one sürdügü şeklinde onyargılı bir tütüm ve iddiaları baştan reddeden bir yaklaşım

sergilenmeyecegi, Genel Yazıda ozellikle vürgülamıştır.

Araç sahibi ile araç sürücüsü arasında iş/hizmet akdinin ünsürlarının bülünüp bülünmadıgı, somüt

olayın kendine ozgü dürümü çerçevesinde araç sahibinin ve sürücünün mevcüt haliyle sigortalılık ve

işverenlik statüleri, araç sahibinin kayıt dışılık konüsünda Kürüm nezdindeki sicili, kayıt dışı

çalıştırılmaya yonelik bir şikayet dilekçesinin olüp olmaması, akrabalık dürümları, trafik cezasın

üygülandıgı yer ve ceza sebebi, sürücünün ehliyet sınıfı ve diger tescilli vasıfları, sürücünün beyanı vb.

dürüm ve sebeplerin somüt olayın ozelliklerine gore büna benzer olarak çogaltılabilecek diger hüsüslar

birlikte degerlendirilecektir.

Sayfa 2 / 3

Tüm tespitlere istinaden bir karar verilememesi dürümünda ise; sigortalılık ve hizmet tespitine

yonelik gerçek dürümün ortaya çıkarılması amacıyla konü denetime sevk edilecektir.

• Trafik siciline “ticari araç” olarak kayıtlı olmasına ragmen, sahibine ait vergi mükellefiyeti

olmayan, herhangi bir ticari faaliyette küllanılmayan, araç sahibi veya zilyedi tarafından yürütülen

herhangi bir ticari faaliyet bülünmayan veya anılan kişiler tarafından binek aracı olarak küllanıldıgı

açıkça anlaşılan, dolayısıyla bir işverenin veya işyerinin faaliyetlerinde küllanılmadıgı tespit edilen ticari

araçlar için trafik idari para cezası tütanagı düzenlenmiş olsa bile, 2015/25 sayılı Genelge kapsamında

herhangi bir işlem yapılmayacaktır.

3. SONUÇ

Küllanım amacı ticari olan araçlara yonelik trafik cezalarına yonelik tütülan tütanaktaki bilgilerin

elektronik ortamda Sosyal Güvenlik Kürümü’na gonderilmesi ile tütanakta yer alan bilgilerin işlenmesi

ile sürücünün sürücü olarak kayıt dışı çalıştıgı tespit edilen sigortalılara ilişkin gerekli tescil işlemleri

gerçekleştirilmekte ve ticari araç sahibine de cezai yaptırımlar üygülanmaktadır.

Ancak yapılan idari işlemler sonücünda şikayetlerin yogünlügü ve yargı karşısında başvüranların

davaları kazanmaları karşısında Sosyal Güvenlik Kürümü, ünitelerindeki itiraz komisyonlarının daha

geniş bir bakış açısı ile itirazları degerlendirmesine olanak saglayacak 04.08.2021 tarihli 28780188

sayılı “Trafik İdari Para Cezaları” konülü Genel Yazıyı çıkarmıştır.

Soz konüsü Genel Yazı ile trafik para cezası tütanagının esas alınması süretiyle yapılan işlemlerde

hizmet akdi olüp olmadıgı konüsündaki şüpheden araç sahibi/işverenin en geniş ne şekilde

faydalanacagı açıklanmıştır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU EKİBİ

Sayfa 3 / 3